inhibitor enzymu cytochromu P-450
Inhibitor enzymu cytochromu P-450 to substancja, która hamuje aktywność enzymów z rodziny cytochromu P450, odgrywających kluczową rolę w metabolizmie leków i innych ksenobiotyków w organizmie. Enzymy te są zlokalizowane głównie w wątrobie, choć występują również w jelitach, płucach, nerkach i innych tkankach.
Inhibitory CYP450 mogą działać poprzez mechanizmy kompetycyjne (konkurując z substratem o miejsce aktywne enzymu), niekompetycyjne (wiążąc się z enzymem poza centrum aktywnym) lub mechanizm zależny od czasu (powodując nieodwracalną inaktywację enzymu). Ich działanie może być odwracalne lub nieodwracalne.
Klinicznie, inhibitory cytochromu P450 są często przyczyną istotnych interakcji lekowych. Hamowanie aktywności enzymu prowadzi do spowolnienia metabolizmu leków będących jego substratami, co skutkuje zwiększeniem ich stężenia w osoczu i potencjalnie nasileniem działań niepożądanych lub toksycznością. Przykładami silnych inhibitorów są niektóre azole przeciwgrzybicze (np. ketokonazol), makrolidy (np. erytromycyna), inhibitory proteazy HIV oraz sok grejpfrutowy (hamujący głównie izoenzym CYP3A4).
W praktyce klinicznej znajomość inhibitorów CYP450 jest niezbędna przy łączeniu leków, szczególnie tych o wąskim indeksie terapeutycznym. Lekarz powinien rozważyć zmniejszenie dawki leku będącego substratem enzymu lub wybór alternatywnego leku, który nie jest metabolizowany przez hamowany izoenzym cytochromu P450.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Memorion 5 mg
Donepezyl, metabolizowany głównie przez CYP3A4 i w mniejszym stopniu CYP2D6, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna) mogą zwiększać stężenie donepezylu o około 30%, natomiast induktory enzymów (ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina) obniżają jego poziom, co wymaga monitorowania skuteczności leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QTc (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, cytalopram, escytalopram, amitryptylina, pochodne fenotiazyny, klarytromycyna, lewofloksacyna), które mogą prowadzić do torsade de pointes; w takich przypadkach zalecane jest monitorowanie EKG i zachowanie wzmożonej ostrożności.
amiodaron, amitryptylina, chinidyna, chlorowodorek donepezylu, choroba Alzheimera, cymetydyna, CYP2D6, CYP3A4, cytalopram, cytochrom P-450, digoksyna, donepezyl, erytromycyna, escytalopram, fenytoina, fluoksetyna, induktor enzymu, inhibitor enzymu cytochromu P-450, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek blokujący receptor beta-adrenergiczny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpsychotyczny, lek wydłużający odstęp QTc, lewofloksacyna, moksyfloksacyna, pimozyd, pochodna fenotiazyny, ryfampicyna, sertindol, sotalol, środek blokujący połączenie nerwowo-mięśniowe, sukcynylocholina, teofilina, torsade de pointes, warfaryna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie funkcji poznawczych, zyprazydon