nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy

Nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy (NNRTI) to klasa leków przeciwretrowirusowych stosowanych w leczeniu zakażenia HIV. W przeciwieństwie do nukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy (NRTI), NNRTI wiążą się bezpośrednio z enzymem odwrotnej transkryptazy w miejscu allosterycznym, powodując zmiany konformacyjne, które uniemożliwiają katalizę reakcji.

NNRTI są kluczowym składnikiem schematów leczenia antyretrowirusowego pierwszego rzutu w wielu krajach. Do tej grupy należą leki takie jak efawirenz, newirapina, rilpiwiryna, dorawiryna i etrawiryna. Charakteryzują się one długim okresem półtrwania, co umożliwia dawkowanie raz na dobę, poprawiając adherencję pacjenta do terapii.

Głównym wyzwaniem w stosowaniu NNRTI jest niska bariera genetyczna dla rozwoju oporności. Pojedyncze mutacje w genie odwrotnej transkryptazy HIV mogą prowadzić do znacznego zmniejszenia wrażliwości wirusa na te leki. Najczęstsze działania niepożądane NNRTI obejmują wysypki skórne, zaburzenia neuropsychiatryczne (szczególnie przy stosowaniu efawirenzu) oraz potencjalne interakcje z innymi lekami poprzez indukcję lub inhibicję enzymów cytochromu P450.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Axia Plus 3 mg + 0,02 mg

Axia Plus, zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z indukcją lub inhibicją enzymów mikrosomalnych wątrobowych. Indukcja enzymatyczna przez leki takie jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna czy ziele dziurawca może prowadzić do zwiększonego klirensu hormonów płciowych, skutkując krwawieniami śródcyklicznymi i obniżeniem skuteczności antykoncepcyjnej. Efekt indukcji pojawia się już po kilku dniach terapii i może utrzymywać się do 4 tygodni po odstawieniu induktora, co wymaga stosowania dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas leczenia i przez 28 dni po jego zakończeniu. W przypadku długotrwałego stosowania induktorów enzymów wątrobowych zaleca się wybór niehormonalnej metody antykoncepcji. Z kolei inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, mogą zwiększać stężenia drospirenonu (2,7-krotnie) i etynyloestradiolu (1,4-krotnie), co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV i HCV, które mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenia hormonów, a także prowadzić do istotnego wzrostu aktywności AlAT (>5-krotnie), co wymusza zaprzestanie stosowania Axia Plus przed terapią i ponowne włączenie dopiero po 2 tygodniach od jej zakończenia.
aktywność AlAT, antagonista aldosteronu, barbituran, bosentan, cyklosporyna, dazabuwir, drospirenon, działanie przeciwmineralokortykosteroidowe, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym mikrosomalny, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, glekaprewir/pibrentaswir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, mechaniczna metoda antykoncepcji, newirapina, niehormonalna metoda antykoncepcji, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, oksykarbazepina, ombitaswir parytaprewir rytonawir, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, skuteczność antykoncepcyjna, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, steroidowy środek antykoncepcyjny, teofilina, topiramat, tyzanidyna, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Interakcje leku – Darunavir Synoptis 600 mg

Darunavir wzmocniony rytonawirem jest silnym inhibitorem CYP3A, CYP2D6 oraz P-glikoproteiny, co prowadzi do istotnych interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez te enzymy i transportery. Wzmocnienie farmakokinetyczne rytonawirem powoduje około 14-krotne zwiększenie ekspozycji na darunawir po dawce 600 mg podawanej z rytonawirem 100 mg dwa razy na dobę. Jednoczesne stosowanie z lekami metabolizowanymi przez CYP2D6 (np. flekainid, metoprolol) może zwiększać ich stężenia i ryzyko działań niepożądanych, natomiast leki metabolizowane przez CYP2C9 (np. warfaryna) i CYP2C19 (np. metadon) mogą mieć zmniejszoną ekspozycję, co osłabia ich efekt terapeutyczny. Rytonawir hamuje również transportery P-gp, OATP1B1 i OATP1B3, co może zwiększać stężenia substratów takich jak digoksyna, statyny czy bozentan. Induktory CYP3A (np. ryfampicyna, dziurawiec) obniżają stężenia darunawiru i rytonawiru, natomiast inhibitory CYP3A (np. azolowe leki przeciwgrzybicze) je zwiększają, co wymaga ostrożności i monitorowania terapii.
antagonista receptora endotelinowego, antagonista wapnia, azolowy lek przeciwgrzybiczny, białko transportowe, CYP2C19, CYP2C9, cytochrom P450, działanie niepożądane, glikoproteina p, hepatotoksyczność, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A, inhibitor PDE-5, inhibitor proteazy HIV, inhibitor transferu łańcucha integrazy, INR, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwzakrzepowy, metabolizm CYP3A, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, P-glikoproteina, rabdomioliza, tętnicze nadciśnienie płucne, wskaźnik terapeutyczny, wzmacniacz farmakokinetyczny, zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga
Leksykon leków
Interakcje leku – Varel 3 mg + 0,03 mg

Produkt Varel, zawierający drospirenon 3 mg i etynyloestradiol 0,03 mg, wykazuje liczne interakcje lekowe, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne, takimi jak karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna czy preparaty ziołowe typu dziurawiec, które mogą zwiększać klirens hormonów płciowych, prowadząc do krwawień śródcyklicznych i utraty skuteczności antykoncepcji. W przypadku krótkoterminowego stosowania induktorów enzymów zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Długotrwałe stosowanie induktorów wymaga zmiany na niehormonalną metodę antykoncepcji. Ponadto, inhibitory proteazy HIV oraz nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy mogą zmieniać stężenia estrogenów i progestagenów, co wymaga dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas terapii. Metabolizm drospirenonu jest w dużej mierze niezależny od układu cytochromu P450, co ogranicza ryzyko interakcji z inhibitorami tego układu.
antagonista aldosteronu, antagonista mineralokortykosteroidów, antykoncepcja progestagenowa, choroba wątroby, cytochrom P450, drospirenon, dziurawiec zwyczajny, enzym wątrobowy, glekaprewir/pibrentaswir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, inhibitor cytochromu, inhibitor HCV, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, krwawienie śródcykliczne, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm hormonów steroidowych, migrena, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, ombitaswir parytaprewir rytonawir, podwyższenie AlAT, ryfampicyna, steroidowy środek antykoncepcyjny, wskaźnik krzepnięcia, zakażenie HCV, zakrzepica, złożony doustny środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Sylvie 20 20 mcg + 75 mcg

Produkt leczniczy Sylvie 20, zawierający 20 µg etynyloestradiolu i 75 µg gestodenu, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z wieloma lekami, zwłaszcza tymi indukującymi enzymy mikrosomalne wątrobowe. Leki takie jak fenytoina, barbiturany, karbamazepina, rifampicyna, gryzeofulwina oraz preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca zwyczajnego mogą zwiększać klirens hormonów płciowych, co skutkuje ryzykiem krwawień międzymiesiączkowych i obniżeniem skuteczności antykoncepcyjnej. W przypadku terapii skojarzonej z tymi lekami zaleca się stosowanie dodatkowych mechanicznych metod antykoncepcji przez cały okres terapii oraz przez 28 dni po jej zakończeniu, a w razie konieczności pominięcie przerwy między opakowaniami Sylvie 20. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir + dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir), które mogą powodować ponad pięciokrotne wzrosty aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT), co wymaga zaprzestania stosowania Sylvie 20 i zastosowania alternatywnych metod antykoncepcji.
aminotransferaza, cyklosporyna, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, etynyloestradiol i gestoden, fenytoina, fibrynoliza, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor enzymów mikrosomalnych, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, karbamazepina, klirens hormonów płciowych, krwawienie międzymiesiączkowe, lamotrygina, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwprątkowy, mechaniczna metoda antykoncepcji, metabolizm leku, metabolizm wątrobowy, metabolizm węglowodanów, niehormonalna metoda antykoncepcji, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parametr biochemiczny, parametr krzepnięcia, produkt leczniczy, progestagen, rifampicyna, rytonawir, sofosbuwir, terapia antyretrowirusowa, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Interakcje leku – Velbienne mini 1 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Velbienne mini zawiera 1 mg estradiolu walerianianu oraz 2 mg dienogestu i wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z indukcją lub inhibicją enzymów metabolizujących hormony płciowe, zwłaszcza cytochromu P-450. Substancje indukujące enzymy, takie jak leki przeciwdrgawkowe (barbiturany, fenytoina, karbamazepina), leki przeciwinfekcyjne (ryfampicyna, newirapina) oraz preparaty ziołowe zawierające dziurawiec, mogą obniżać stężenia estradiolu i dienogestu, co skutkuje zmniejszeniem skuteczności terapeutycznej i zmianami w charakterystyce krwawień. Efekt indukcji pojawia się po kilku dniach i może utrzymywać się do 4 tygodni po zakończeniu terapii indukującej. Z kolei inhibitory enzymów, w tym azole przeciwgrzybicze (flukonazol, ketokonazol), makrolidy (klarytromycyna, erytromycyna), blokery kanału wapniowego (werapamil, diltiazem) oraz sok grejpfrutowy, mogą zwiększać stężenia hormonów, co wymaga monitorowania objawów niepożądanych.
AlAT, antybiotyk makrolidowy, barbiturat, bloker kanału wapniowego, cytochrom P-450, dienogest, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, erytromycyna, estradiol walerianian, etynyloestradiol, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, frakcja lipidowa, funkcja tarczycy, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronidacja lamotryginy, hormonalna terapia zastępcza, indukcja enzymatyczna, inhibicja enzymatyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens hormonów płciowych, lamotrygina, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, lek przeciwinfekcyjny, metabolizm węglowodanów, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ombitaswir, parametr krzepnięcia, parametry czynności wątroby, ryfampicyna, transaminaza, werapamil, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon chorób i schorzeń
Wirus hiv (ludzki wirus niedoboru odporności) i aids (zespół nabytego niedoboru odporności) – Zapobieganie i profilaktyka

Profilaktyka przedekspozycyjna (PrEP) stanowi kluczową interwencję w zapobieganiu zakażeniom HIV u osób HIV-negatywnych narażonych na ryzyko. PrEP polega na codziennym lub doraźnym przyjmowaniu leków antyretrowirusowych, takich jak Truvada (tenofowir dizoproksylu fumaranu 300 mg/emtrycytabina 200 mg), Descovy (tenofowir alafenamid 25 mg/emtrycytabina 200 mg) lub iniekcyjny Apretude (kabotegrawir co 8 tygodni), które blokują enzymy niezbędne do replikacji wirusa. Skuteczność PrEP w redukcji ryzyka zakażenia HIV wynosi około 99% przy kontaktach seksualnych oraz co najmniej 74% przy używaniu wspólnych igieł. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest potwierdzenie statusu HIV, ocena funkcji nerek oraz badania w kierunku innych STI i wirusów zapalenia wątroby. Regularne kontrole co 3-6 miesięcy obejmują monitorowanie adherence, skutków ubocznych, testy na HIV, STI oraz ocenę funkcji nerek. PrEP nie chroni przed innymi infekcjami przenoszonymi drogą płciową, dlatego zaleca się stosowanie prezerwatyw jako uzupełnienie profilaktyki.
chlamydia, dolutegrawir, emtrycytabina, infekcja przenoszona drogą płciową, kabotegrawir, kiła, kontakt seksualny, lek antyretrowirusowy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, raltegrawir, rzeżączka, skutek uboczny, Światowa Organizacja Zdrowia, test HIV, transmisja perinatalna, wiremia, wirus HIV, zachowanie seksualne, zapalenie wątroby typu B, zespół nabytego niedoboru odporności
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Darunavir Accord 800 mg

Darunavir Accord to lek przeciwretrowirusowy zawierający darunawir w dawkach 400 mg i 800 mg, stosowany w terapii skojarzonej zakażeń HIV-1. Preparat jest wskazany u pacjentów od 3 roku życia i masie ciała ≥40 kg, zarówno u osób wcześniej nieleczonych (ART-naive), jak i u pacjentów doświadczonych terapeutycznie (ART-experienced), pod warunkiem braku mutacji oporności na darunawir (DRV-RAM), wiremii <100 000 kopii/mL oraz liczby limfocytów CD4+ ≥100 x 10⁶/L. Darunavir Accord podawany jest w skojarzeniu z rytonawirem lub kobicystatem oraz innymi lekami przeciwretrowirusowymi, nigdy w monoterapii. Zalecane dawkowanie uwzględnia wiek, masę ciała, doświadczenie terapeutyczne oraz stosowany lek wzmacniający.
badanie genotypowe, badanie oporności, darunawir, glikol propylenowy, HIV-1, inhibitor integrazy, kobicystat, komórki CD4, laktoza jednowodna, lek przeciwretrowirusowy, mutacja DRV-RAM, mutacja oporności na darunawir, mutacja związana z opornością, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, pacjent nieleczony przeciwretrowirusowo, rytonawir, tabletka powlekana, terapia skojarzona, wiremia HIV, zakażenie HIV
Leksykon leków
Interakcje leku – Yasminelle 3 mg + 0,02 mg

Produkt leczniczy Yasminelle, zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez indukcję lub inhibicję enzymów mikrosomalnych wątrobowych, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej oraz wystąpienia krwawień śródcyklicznych. Indukcja enzymów może pojawić się już po kilku dniach terapii i utrzymywać się do 4 tygodni po jej zakończeniu. W przypadku krótkotrwałego stosowania leków indukujących enzymy zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy terapii długoterminowej wskazane jest zastosowanie niehormonalnych metod antykoncepcji. Do leków indukujących enzymy należą m.in. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, prymidon, ryfampicyna, leki przeciw HIV (rytonawir, newirapina, efawirenz) oraz preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum).
amiloryd, aminotransferaza AlAT, antagonista aldosteronu, antagonista mineralokortykosteroidów, antykoncepcja mechaniczna, barbiturany, bosentan, cyklosporyna, dazabuwir, drospirenon, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym mikrosomalny, eplerenon, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, hiperkaliemia, indukcja enzymów, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, klirens hormonu płciowego, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek moczopędny, lek przeciw HIV, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, spironolakton, steroidowy produkt antykoncepcyjny, stężenie potasu, tiklopidyna, tizanidyna, topiramat, triamteren, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, wskaźnik krzepnięcia, Yasminelle, złożona antykoncepcja doustna, złożony doustny produkt antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Mirena 52 mg

System terapeutyczny domaciczny Mirena zawiera 52 mg lewonorgestrelu i charakteryzuje się miejscowym uwalnianiem hormonu, co ogranicza zakres interakcji farmakologicznych w porównaniu z preparatami ogólnoustrojowymi. Leki indukujące enzymy mikrosomalne, takie jak fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna czy dziurawiec, mogą zwiększać klirens lewonorgestrelu, jednak ze względu na lokalny mechanizm działania, ich wpływ kliniczny jest prawdopodobnie niewielki. Z kolei inhibitory enzymów, w tym azolowe leki przeciwgrzybicze (flukonazol, itrakonazol, ketokonazol, worykonazol), blokery kanału wapniowego (werapamil, diltiazem), antybiotyki makrolidowe (klarytromycyna, erytromycyna) oraz sok grejpfrutowy, mogą zmniejszać klirens lewonorgestrelu, potencjalnie zwiększając jego stężenie w osoczu, z niskim do umiarkowanego znaczeniem klinicznym. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki stosowane w terapii HIV/HCV, które wykazują złożony, zmienny wpływ na metabolizm lewonorgestrelu.
antybiotyk makrolidowy, antykoncepcja, azolowy lek przeciwgrzybiczny, barbituran, bloker kanału wapniowego, cytochrom CYP3A4, diltiazem, dziurawiec, enzym mikrosomalny, erytromycyna, fenytoina, flukonazol, hepatotoksyczność, induktor enzymów mikrosomalnych, inhibitor enzymów mikrosomalnych, inhibitor proteazy, interakcja farmakologiczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens lewonorgestrelu, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwprątkowy, lek przeciwwirusowy, lewonorgestrel, metabolizm hormonów płciowych, metabolizm wątrobowy, miejscowe uwalnianie hormonu, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, obfite krwawienie miesiączkowe, preparat ziołowy, progestagen, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, system terapeutyczny domaciczny, werapamil, zakażenie HIV/HCV
Leksykon leków
Interakcje leku – Darunavir Synoptis 300 mg

Darunawir podawany jest wyłącznie w skojarzeniu z rytonawirem, który działa jako wzmacniacz farmakokinetyczny, zwiększając ekspozycję darunawiru około 14-krotnie poprzez hamowanie enzymów CYP3A, CYP2D6 oraz transportera P-gp. Interakcje farmakokinetyczne obejmują zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężeń leków metabolizowanych przez te szlaki, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Przykładowo, darunawir/rytonawir zwiększa stężenia leków metabolizowanych przez CYP2D6 (np. metoprolol, flekainid), a zmniejsza ekspozycję leków metabolizowanych przez CYP2C9 (np. warfaryna) i CYP2C19 (np. metadon). Rytonawir dodatkowo hamuje transportery OATP1B1 i OATP1B3, co może podnosić stężenia substratów takich jak digoksyna czy statyny. Leki indukujące CYP3A (np. ryfampicyna, dziurawiec) obniżają stężenia darunawiru i rytonawiru, natomiast inhibitory CYP3A (np. azolowe leki przeciwgrzybicze) je zwiększają, co wymaga dostosowania terapii.
antagonista wapnia, bezpośredni inhibitor czynnika Xa, białko transportowe, darunawir z rytonawirem, doustny antykoagulant, dysfagia, enzym cytochromu P450, glikoproteina p, inhibitor CYP2D6, inhibitor enzymu CYP3A, inhibitor reduktazy HMG-CoA, inhibitor transferu łańcucha integrazy, izoenzym cytochromu P450, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpsychotyczny, miopatia, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, wzmacniacz farmakokinetyczny, zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga
Leksykon leków
Interakcje leku – Implanon NXT 68 mg

Implant podskórny Implanon NXT, zawierający etonogestrel, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z indukcją enzymów mikrosomalnych, co prowadzi do zwiększonego klirensu hormonu i potencjalnego zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej. Szczególnie istotne są leki indukujące enzymy wątrobowe, takie jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, prymidon, ryfampicyna, bosentan, a także produkty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum). Efekt indukcji może pojawić się już po kilku dniach, osiągając maksimum w ciągu kilku tygodni, a utrzymywać się do 28 dni po zakończeniu terapii. W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków zaleca się stosowanie dodatkowej, niehormonalnej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz przez 28 dni po jej zakończeniu. Ponadto, leki stosowane w terapii HIV/HCV (np. rytonawir, efawirenz, boceprewir, newirapina) mogą zmieniać stężenia etonogestrelu, co wymaga szczególnej ostrożności i często zastosowania dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji.
antykoncepcja niehormonalna, barbiturat, boceprewir, bosentan, cyklosporyna, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, etonogestrel, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, gryzeofulwina, hormonalny środek antykoncepcyjny, indukcja enzymów, induktor enzymów, induktory enzymów mikrosomalnych, induktory enzymów wątrobowych, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens hormonów płciowych, krwawienie miesiączkowe, lamotrygina, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, metabolizm węglowodanów, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, silny inhibitor CYP3A4, skuteczność antykoncepcyjna, środek antykoncepcyjny zawierający progestagen, stężenie progesteronu, topiramat, umiarkowany inhibitor CYP3A4, zakażenie HIV/HCV
Leksykon substancji czynnych
Dziurawiec zwyczajny – Interakcje

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) wykazuje silne właściwości indukujące enzymy cytochromu P450 (głównie CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19) oraz glikoproteinę P, co prowadzi do przyspieszonego metabolizmu wielu leków i obniżenia ich stężenia w osoczu. Szczególnie istotne są interakcje z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym, takimi jak immunosupresanty (cyklosporyna, takrolimus, syrolimus – zmniejszenie stężenia o 30-70%), leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna), doustne środki antykoncepcyjne, inhibitory proteazy HIV/HCV, cytostatyki (imatynib, irynotekan) oraz leki przeciwdepresyjne (SSRI, trójpierścieniowe). W praktyce klinicznej zaleca się dokładny wywiad farmakologiczny, unikanie łącznego stosowania dziurawca z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym oraz monitorowanie stężeń leków w osoczu, zwłaszcza w grupach wysokiego ryzyka.
Preparaty z dziurawcem w formie nalewek, takie jak Krople żołądkowe forte (65-75% etanolu V/V) i Krople żołądkowe T (~70% etanolu V/V), niosą dodatkowe ryzyko interakcji z alkoholem, które może nasilać działanie sedatywne, fotouczulające oraz hepatotoksyczność. W przypadku stosowania preparatów miejscowych (np. Traumeel S w rozcieńczeniu homeopatycznym D6) interakcje są mniej prawdopodobne, jednak należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu innych leków miejscowych ze względu na możliwe zmiany wchłaniania. Edukacja pacjentów oraz konsultacja lekarska przed zastosowaniem dziurawca są kluczowe dla minimalizacji ryzyka poważnych interakcji farmakologicznych.
amitryptylina, antagonista witaminy K, benzodiazepina, benzodiazepiny, cytochrom P450, cytostatyk, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, działanie fotouczulające, działanie sedatywne, dziurawiec zwyczajny, fotosensybilizacja, glikoproteina p, hepatotoksyczność, Hypericum perforatum, indeks terapeutyczny, inhibitor proteazy, inhibitor proteazy HIV, inhibitory odwrotnej transkryptazy, inhibitory proteazy HIV, izoenzymy cytochromu P450, korzeń kozłka, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, leki immunosupresyjne, leki przeciwpadaczkowe, metadon, nalewka z ziela dziurawca, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, objawy odstawienne, oporność wirusa HIV, reakcja fototoksyczna, rozcieńczenie homeopatyczne, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, statyna, statyny, teofilina, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, Valeriana officinalis, warfaryna, zespół serotoninowy
Leksykon substancji czynnych
Walgancyklowir – Interakcje

Walgancyklowir, będący prolekiem gancyklowiru, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej. Probenecyd zmniejsza klirens nerkowy gancyklowiru o około 20%, zwiększając ekspozycję na lek o 40%, co wymaga monitorowania toksyczności. Dydanozyna podawana z gancyklowirem dożylnie powoduje wzrost AUC dydanozyny o 38-67%, bez wpływu na stężenia gancyklowiru, co zwiększa ryzyko toksyczności, zwłaszcza zapalenia trzustki. Nie obserwuje się istotnych interakcji farmakokinetycznych z inhibitorami proteazy HIV i nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy. Jednoczesne stosowanie imipenem z cylastatyną i walgancyklowiru wiąże się z wysokim ryzykiem napadów drgawkowych i jest przeciwwskazane, chyba że korzyści przewyższają ryzyko. Zydowudyna i walgancyklowir wykazują interakcje farmakodynamiczne nasilające neutropenię i niedokrwistość, co wymaga uważnego monitorowania hematologicznego i ewentualnej modyfikacji dawek.
amfoterycyna B, analog nukleotydu, analog nukleozydu, cyklosporyna, doksorubicyna, dydanozyna, działanie niepożądane OUN, gancyklowir, hepatotoksyczność, hydroksymocznik, imipenem z cylastatyną, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym cytochromu P450, klirens nerkowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwretrowirusowy, mielosupresja, mykofenolan mofetylu, neutropenia, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niewydolność nerek, pentamidyna, probenecyd, takrolimus, trimetoprim, winblastyna, winkrystyna, wydzielanie kanalikowe, zapalenie trzustki, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Vixpo 3 mg + 0,02 mg

Produkt Vixpo, zawierający drospirenon 3 mg i etynyloestradiol 0,02 mg, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są leki indukujące enzymy mikrosomalne (np. barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna), które zwiększają klirens hormonów płciowych, co może prowadzić do krwawień śródcyklicznych i obniżenia skuteczności antykoncepcji. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) mogą natomiast zwiększać stężenia drospirenonu i etynyloestradiolu odpowiednio 2,7- i 1,4-krotnie, co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Ponadto, stosowanie leków przeciwwirusowych przeciwko HCV (np. ombitaswir/parytaprewir/rytonawir) w połączeniu z Vixpo może prowadzić do istotnego wzrostu aktywności aminotransferaz (AlAT), co wymusza zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen.
aktywność aminotransferazy, aktywność reninowa osocza, antagonista aldosteronu, antykoncepcja doustna, antykoncepcja hormonalna, antykoncepcja progestagenowa, barbituran, bozentan, cyklosporyna, cytochrom P450, dazabuwir, drospirenon, działanie przeciwmineralokortykosteroidowe, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, induktor enzymu mikrosomalnego, inhibitor COX-2, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens hormonu płciowego, klirens substratu CYP1A2, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, metabolizm substancji czynnej, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, okskarbazepina, ombitaswir, parametr czynności nadnerczy, parametr czynności tarczycy, parametr metabolizmu węglowodanów, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, rybawiryna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, steroidowy środek antykoncepcyjny, stężenie aldosteronu, stężenie estrogenu, stężenie frakcji lipidów, stężenie progestagenu, teofilina, topiramat, tyzanidyna, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, wskaźnik krzepnięcia, złożona antykoncepcja doustna
Leksykon substancji czynnych
Chlormadynon octan – Interakcje

Chlormadynon octan, składnik złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcji oraz bezpieczeństwo pacjentek. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir ± dazabuwir, glekapewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir), które mogą powodować wzrost aktywności aminotransferaz (AlAT >5x górna granica normy). W takich przypadkach zaleca się stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji oraz powrót do preparatów zawierających chlormadynon octan po 2 tygodniach od zakończenia terapii przeciwwirusowej. Ponadto, induktory enzymów mikrosomalnych (np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, preparaty z dziurawca) mogą zwiększać klirens hormonów płciowych, co skutkuje ryzykiem krwawień śródcyklicznych i nieskuteczności antykoncepcji. W takich sytuacjach konieczne jest stosowanie dodatkowej metody mechanicznej przez cały okres leczenia induktorem oraz 28 dni po jego zakończeniu, a w przypadku długotrwałego stosowania – rozważenie niehormonalnej metody antykoncepcji.
aminotransferaza, atorwastatyna, barbiturat, benzodiazepina, chlormadynon octan, cyklosporyna, diazepam, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, etynyloestradiol, fenytoina, flukonazol, glukuronizacja wątrobowa, indukcja enzymatyczna, induktor enzymów, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, klofibrat, krwawienie śródcykliczne, kwas askorbinowy, lamotrygina, lorazepam, metoklopramid, morfina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, ombitaswir z parytaprewirem, prednizolon, ryfampicyna, teofilina, węgiel aktywny, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon substancji czynnych
Drospirenon – Interakcje

Drospirenon, progestagen o właściwościach antagonistycznych wobec aldosteronu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Indukcja enzymów mikrosomalnych, zwłaszcza cytochromu P-450 (CYP3A4), przez leki przeciwdrgawkowe (np. karbamazepina, fenytoina), antybiotyki (ryfampicyna), leki stosowane w HIV/AIDS (rytonawir, efawirenz) oraz zioła (dziurawiec zwyczajny) prowadzi do zwiększonego klirensu drospirenonu i obniżenia jego stężenia w osoczu, co skutkuje krwawieniami śródcyklicznymi i zmniejszoną skutecznością antykoncepcyjną. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu lub rozważenie zmiany na niehormonalną metodę antykoncepcji. Z kolei inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, flukonazol, klarytromycyna, werapamil) mogą zwiększać stężenie drospirenonu nawet do 2,7-krotności, co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje farmakodynamiczne z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir), które mogą powodować ponad 5-krotne podwyższenie aktywności aminotransferaz (AlAT), wskazujące na ryzyko uszkodzenia wątroby. W takich sytuacjach konieczna jest zmiana metody antykoncepcji na alternatywną przed rozpoczęciem terapii przeciwwirusowej oraz powrót do drospirenonu dopiero po 2 tygodniach od zakończenia leczenia.
aminotransferaza wątrobowa, antagonista aldosteronu, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczny, barbiturany, bloker kanału wapniowego, bozentan, cukrzyca, cytochrom P-450, dazabuwir, diltiazem, drospirenon, działanie przeciwmineralokortykosteroidowe, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy mikrosomalne, erytromycyna, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, hiperkaliemia, indukcja enzymatyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens hormonów płciowych, krwawienie śródcykliczne, lek moczopędny, lek przeciwdrgawkowy, metabolizm węglowodanów, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, steroidowy środek antykoncepcyjny, topiramat, welpataswir, werapamil, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, worykonazol, wskaźnik krzepnięcia
Leksykon leków
Interakcje leku – Astha 0,03 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Astha wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu WZW typu C (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir z dazabuwirem, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir), które mogą powodować wzrost aktywności aminotransferaz (AlAT) powyżej 5-krotności górnej granicy normy, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania Asthy w trakcie terapii. W takich przypadkach zaleca się stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji (np. progestagenowych lub niehormonalnych) i powrót do Asthy dopiero po 2 tygodniach od zakończenia leczenia przeciwwirusowego. Ponadto, induktory enzymów mikrosomalnych wątroby (np. karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, rytonawir, newirapina, efawirenz, dziurawiec zwyczajny) mogą zwiększać klirens hormonów płciowych, prowadząc do zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej i krwawień śródcyklicznych. W przypadku krótkotrwałego leczenia induktorami enzymów zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy długotrwałym leczeniu wskazane jest rozważenie niehormonalnej metody antykoncepcji.
aminotransferaza alaninowa, atorwastatyna, barbiturany, benzodiazepiny, bosentan, cyklosporyna, diazepam, dienogest, doustny lek przeciwcukrzycowy, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy cytochromu P450, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, glekaprewir z pibrentaswirem, glikokortykosteroidy, globulina wiążąca hormony płciowe, gryzeofulwina, imidazolowy lek przeciwgrzybiczny, indukcja enzymów mikrosomalnych, indynawir, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, klofibrat, krwawienie śródcykliczne, kwas askorbinowy, lamotrygina, lorazepam, morfina, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbamazepina, ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem, paracetamol, parametry krzepnięcia, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem, teofilina, topiramat, troleandomycyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Livazo 1 mg

Pitawastatyna, stosowana w preparacie Livazo, jest aktywnie transportowana do hepatocytów przez transportery wątrobowe, w tym OATP, co stanowi podstawę licznych interakcji farmakokinetycznych. Równoczesne podanie cyklosporyny powoduje 4,6-krotny wzrost AUC pitawastatyny, co wyklucza ich łączne stosowanie. Antybiotyki makrolidowe, takie jak erytromycyna, zwiększają AUC pitawastatyny 2,8-krotnie, dlatego zaleca się czasowe odstawienie Livazo podczas terapii tymi lekami. Gemfibrozyl i fenofibrat podnoszą AUC odpowiednio 1,4- i 1,2-krotnie, co wymaga ostrożności ze względu na ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Ryfampicyna powoduje 1,3-krotny wzrost AUC poprzez obniżony wychwyt wątrobowy. Inhibitory proteaz, efawirenz, ezetymib, digoksyna oraz inhibitory CYP3A4 (itrakonazol, sok grejpfrutowy) nie wykazują klinicznie istotnych interakcji z pitawastatyną. W przypadku glekaprewiru i pibrentaswiru zaleca się stosowanie najmniejszej dawki pitawastatyny i monitorowanie kliniczne ze względu na potencjalny wzrost stężenia statyny.
antybiotyk makrolidowy, cyklosporyna, czas protrombinowy, digoksyna, erytromycyna, ezetymib, fibrat, glekaprewir i pibrentaswir, glikoproteina p, hepatotoksyczność, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, INR, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lek hipolipemizujący, lek immunosupresyjny, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakaźny, metabolit glukuronidowy, miopatia, niacyna, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, OATP, P-gp, pitawastatyna, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, ryfampicyna, warfaryna
Leksykon leków
Interakcje leku – Sidretella 30 3 mg + 0,03 mg

Produkt leczniczy Sidretella 30, zawierający etynyloestradiol 0,03 mg i drospirenon 3 mg, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z induktorami enzymów mikrosomalnych wątroby (np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, ziele dziurawca), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do ryzyka krwawień śródcyklicznych i obniżenia skuteczności antykoncepcji. W przypadku krótkotrwałego stosowania induktorów zaleca się dodatkową barierową metodę antykoncepcji przez cały czas terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy długotrwałym leczeniu wskazane jest stosowanie niehormonalnych metod antykoncepcyjnych. Ponadto, inhibitory proteazy HIV i nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy mogą zmieniać stężenia hormonów, co wymaga stosowania dodatkowej mechanicznej antykoncepcji. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, zwiększają stężenia drospirenonu (2,7-krotnie) i etynyloestradiolu (1,4-krotnie), co może wymagać monitorowania działań niepożądanych.
aktywność reninowa osocza, aldosteron, aminotransferaza, antagonista aldosteronu, drospirenon i etynyloestradiol, działanie antymineralokortykoidowe, dziurawiec zwyczajny, enzymy mikrosomalne wątroby, fibrynoliza, glekaprewir z pibrentaswirem, globulina wiążąca kortykosteroidy, induktor enzymów, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, krwawienie śródcykliczne, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ombitaswir z parytaprewirem, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, sofosbuwir z welpataswirem, wirusowe zapalenie wątroby typu C, złożony doustny środek antykoncepcyjny
Leksykon substancji czynnych
Darunawir – Interakcje

Darunawir, stosowany w terapii HIV wyłącznie w połączeniu z wzmacniaczem farmakokinetycznym – rytonawirem lub kobicystatem – wykazuje złożone interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez inhibicję i indukcję izoenzymów CYP3A, CYP2D6 oraz transportera P-gp. Rytonawir i darunawir hamują CYP3A, CYP2D6 i P-gp, co może prowadzić do zwiększenia stężeń leków metabolizowanych przez te szlaki, np. flekainidu, propafenonu, metoprololu, a także do zmniejszenia stężeń aktywnych metabolitów leków metabolizowanych przez CYP3A. Kobicystat, w przeciwieństwie do rytonawiru, nie indukuje CYP1A2, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9, CYP2C19 ani UGT1A1, ale darunawir wzmocniony kobicystatem jest bardziej podatny na indukcję CYP3A. Silne induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna i dziurawiec zwyczajny, są przeciwwskazane z darunawirem wzmocnionym rytonawirem lub kobicystatem. W terapii należy uwzględnić ryzyko zmiany ekspozycji leków o wąskim indeksie terapeutycznym, w tym leków przeciwarytmicznych, przeciwzakrzepowych, statyn, leków przeciwpsychotycznych i przeciwpadaczkowych, z licznymi przeciwwskazaniami i koniecznością monitorowania klinicznego oraz dostosowania dawek.
amiodaron, amlodypina, antagonista wapnia, apiksaban, atorwastatyna, awanafil, beklometazon, beta-adrenolityk, białko transportowe, bozentan, buspiron, chinidyna, cyklosporyna, CYP2C9, CYP2D6, cytochrom P450, dabigatran, darunawir, dasatynib, diazepam, digoksyna, diltiazem, dolutegrawir, dronedaron, dyzopiramid, dziurawiec zwyczajny, edoksaban, efawirenz, elbaswir, eteksylat dabigatranu, etrawiryna, etynyloestradiol, ewerolimus, felodypina, fenobarbital, fenytoina, flekainid, glekaprewir, glikoproteina p, grazoprewir, induktor CYP3A, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, inhibitor integrazy, inhibitor izoenzymu CYP3A, inhibitor proteazy HIV, irynotekan, itrakonazol, karbamazepina, karwedilol, klorazepat, kobicystat, kortykosteroid, kwetiapina, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwzakrzepowy, lek sedatywny, lidokaina, lowastatyna, lurazydon, meksyletyna, metadon, metoprolol, midazolam, miopatia, nadciśnienie płucne, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nifedypina, nikardypina, nilotynib, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, OATP1B1, paklitaksel, paroksetyna, perfenazyna, pibrentaswir, pimozyd, prawastatyna, propafenon, raltegrawir, ranolazyna, rozuwastatyna, ryfabutyna, ryfampicyna, rysperydon, rytonawir, rywaroksaban, sertindol, sertralina, statyna, syldenafil, symwastatyna, syrolimus, tadalafil, takrolimus, tenofowir, tikagrelor, tiorydazyna, triazolam, tymolol, wardenafil, warfaryna, werapamil, winblastyna, winkrystyna, worykonazol, wzmacniacz farmakokinetyczny, zespół Cushinga
Leksykon leków
Interakcje leku – Darunavir Glenmark 800 mg

Profil interakcji darunawiru jest ściśle zależny od zastosowanego wzmacniacza farmakokinetycznego – rytonawiru lub kobicystatu. Oba wzmacniacze wpływają na metabolizm darunawiru głównie przez izoenzym CYP3A, jednak darunawir wzmocniony kobicystatem wykazuje większą wrażliwość na indukcję CYP3A, co wymaga szczególnej ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu induktorów (np. ryfampicyna, ziele dziurawca, karbamazepina). Rytonawir i darunawir są inhibitorami CYP3A, CYP2D6 oraz glikoproteiny P (P-gp), co może prowadzić do zwiększenia stężeń leków metabolizowanych przez te szlaki, np. flekainidu, metoprololu, czy warfaryny. W przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanych przez CYP3A (lowastatyna, symwastatyna, triazolam, midazolam doustny, pimozyd, kwetiapina) jednoczesne stosowanie z darunawirem wzmocnionym rytonawirem jest przeciwwskazane. Ponadto, rytonawir hamuje transportery OATP1B1 i OATP1B3, co może zwiększać stężenia substratów takich jak digoksyna czy bozentan. Zaleca się monitorowanie kliniczne i dostosowanie dawek leków współstosowanych, zwłaszcza przy zmianie wzmacniacza farmakokinetycznego.
amlodypina, atorwastatyna, awanafil, beklometazon, benzodiazepina, betametazon, białko transportowe, bozentan, budezonid, buprenorfina, buspiron, cyklosporyna, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A, deksametazon, diazepam, digoksyna, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, elbaswir, estazolam, eteksylat dabigatranu, ewerolimus, felodypina, fenobarbital, fenytoina, flekainid, flukonazol, flutikazon, glekaprewir, glikoproteina p, grazoprewir, hepatotoksyczność, indukcja CYP3A, induktor CYP3A, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A, inhibitor CYP3A4, inhibitor integrazy, inhibitor proteazy, itrakonazol, izawukonazol, karbamazepina, karwedilol, klorazepat, klotrymazol, kobicystat, kolchicyna, kwetiapina, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lowastatyna, lurazydon, metadon, metformina, metoprolol, midazolam, nalokson, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nifedypina, nikardypina, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, OATP1B1, OATP1B3, perfenazyna, pibrentaswir, pimozyd, pozakonazol, prawastatyna, propafenon, rabdomioliza, rozuwastatyna, ryfampicyna, rysperydon, rytonawir, sertindol, statyna, syldenafil, symwastatyna, syrolimus, tadalafil, takrolimus, tętnicze nadciśnienie płucne, tiorydazyna, triazolam, tymolol, UGT1A1, wardenafil, warfaryna, werapamil, worykonazol, wskaźnik terapeutyczny, wzmacniacz farmakokinetyczny, zespół Cushinga, zolpidem
Leksykon leków
Interakcje leku – Vibin 3 mg + 0,03 mg

Produkt leczniczy Vibin, zawierający drospirenon (3 mg) i etynyloestradiol (0,02 mg), wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii wirusowego zapalenia wątroby typu C (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir + dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir), ze względu na ryzyko znacznego wzrostu aktywności aminotransferaz (AlAT >5-krotnie powyżej normy). W takich przypadkach zaleca się zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen, a powrót do Vibin dopiero po 2 tygodniach od zakończenia terapii przeciwwirusowej. Drospirenon, jako antagonista aldosteronu, wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na gospodarkę potasową, zwłaszcza antagonistów aldosteronu i diuretyków oszczędzających potas, z koniecznością monitorowania stężenia potasu w surowicy podczas pierwszego cyklu leczenia.
aktywność reninowa osocza, antagonista aldosteronu, antagonista mineralokortykosteroidów, cyklosporyna, drospirenon, działania niepożądane układu pokarmowego, dziurawiec zwyczajny, etorykoksyb, felbamat, fenytoina, glekaprewir z pibrentaswirem, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, hiperkaliemia, indukcja enzymatyczna, induktor enzymów mikrosomalnych, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, klirens hormonów płciowych, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek moczopędny, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okskarbazepina, ombitaswir z parytaprewirem, prymidon, ryfampicyna, sofosbuwir z welpataswirem, stężenie potasu w surowicy, topiramat, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik krzepnięcia, zwiększona aktywność aminotransferaz
Leksykon leków
Interakcje leku – Liberelle 0,25 mg + 0,035 mg

Złożone doustne środki antykoncepcyjne, takie jak Liberelle zawierające 0,25 mg norgestimatu i 0,035 mg etynyloestradiolu, wykazują liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez indukcję enzymów mikrosomalnych wątrobowych, co prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów płciowych. Skutkiem tych interakcji może być obniżenie skuteczności antykoncepcyjnej oraz wystąpienie krwawień śródcyklicznych, a także ryzyko nieplanowanej ciąży. Indukcja enzymów może pojawić się już po kilku dniach stosowania induktora i utrzymywać się do 4 tygodni po zakończeniu terapii. W przypadku krótkotrwałego stosowania leków indukujących enzymy zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej lub innej niehormonalnej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. W terapii długotrwałej konieczna jest zmiana metody antykoncepcji na niehormonalną. Do najważniejszych induktorów należą leki przeciwpadaczkowe (karbamazepina, fenytoina, prymidon, okskarbamazepina, topiramat, felbamat), ryfampicyna, leki przeciwwirusowe stosowane w HIV (rytonawir, newirapina, efawirenz), barbiturany, bosentan, gryzeofulwina oraz preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny.
antykoncepcja progestagenowa, choroba sercowo-naczyniowa, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, globulina wiążąca kortykosteroidy, indukcja enzymu, induktor enzymu wątrobowego, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymatyczny, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, klirens hormonu płciowego, krwawienie śródcykliczne, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, mechaniczna metoda antykoncepcji, metabolizm węglowodanów, metoda barierowa, metoda niehormonalna, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, norgestimat i etynyloestradiol, parametr czynności wątroby, preparat ziołowy, układ krzepnięcia, wirusowe zapalenie wątroby typu C, złożony doustny środek antykoncepcyjny, zwiększenie aktywności aminotransferaz
Leksykon substancji czynnych
Gestoden – Interakcje

Gestadon, jako składnik złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne (np. fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, rytonawir), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do obniżenia stężenia gestodenu i ryzyka krwawień śródcyklicznych oraz nieskuteczności antykoncepcji. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowych mechanicznych metod antykoncepcji podczas terapii oraz przez 28 dni po jej zakończeniu, a w przypadku długotrwałego leczenia – rozważenie alternatywnych metod niehormonalnych. Z kolei inhibitory CYP3A4 (np. itrakonazol, klarytromycyna, werapamil) mogą zwiększać stężenia gestodenu i estrogenów, choć zwykle nie wymagają modyfikacji dawkowania. Warto również zwrócić uwagę na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV i HCV, które mogą powodować zmienne zmiany stężeń hormonów płciowych oraz istotne zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT), co wymaga zmiany metody antykoncepcji na niehormonalną przed rozpoczęciem terapii i powrotu do gestadonu dopiero po 2 tygodniach od zakończenia leczenia.
antagonista kanału wapniowego, antybiotyk makrolidowy, barbituran, bosentan, cyklosporyna, cytochrom P450, dazabuwir, deksametazon, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenylbutazon, fenytoina, flukonazol, fosfataza zasadowa, gestadon, glekaprewir, glikokortykosteroid, globulina wiążąca tyroksynę, gryzeofulwina, indukcja enzymów, indukcja enzymów wątrobowych, induktor enzymów mikrosomalnych, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, klarytromycyna, klirens hormonów płciowych, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, melatonina, metabolizm hormonów steroidowych, metabolizm węglowodanów, modafinil, newirapina, niehormonalna metoda antykoncepcji, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbamazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, pochodna azolowa, prymidon, rybawiryna, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, siarczan dehydroepiandrosteronu, sofosbuwir, stężenie folianów, teofilina, tizanidyna, topiramat, walproinian, welpataswir, werapamil, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, worykonazol, złożony doustny środek antykoncepcyjny, zwiększenie aktywności aminotransferaz
Leksykon chorób i schorzeń
Wirus hiv i aids – Leczenie

Terapia antyretrowirusowa (ART) stanowi podstawę leczenia zakażenia HIV, umożliwiając skuteczną kontrolę wiremii i zapobiegając progresji do AIDS. Wczesne wdrożenie ART, niezależnie od liczby limfocytów CD4, jest kluczowe dla optymalnych wyników klinicznych oraz ograniczenia transmisji wirusa. Standardowo stosuje się wysoce aktywną terapię antyretrowirusową (HAART), obejmującą co najmniej trzy leki z różnych klas: nukleozydowe i nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NRTI, NNRTI), inhibitory proteazy (PI), inhibitory integrazy oraz inhibitory wejścia. Celem leczenia jest osiągnięcie i utrzymanie niewykrywalnego poziomu wiremii (
inhibitor integrazy, inhibitor proteazy, integraza, lek antyretrowirusowy, limfocyt CD4+, lipodystrofia, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niewykrywalny poziom wirusa, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, odwrotna transkryptaza, Pneumocystis jiroveci, rezerwuar wirusa, supresja wirusologiczna, szczepionka terapeutyczna, terapia antyretrowirusowa, Toxoplasma gondii, wiremia, wysoce aktywna terapia antyretrowirusowa, zakażenie oportunistyczne
Leksykon substancji czynnych
Ziele dziurawca – Przeciwwskazania stosowania

Ziele dziurawca (Hypericum perforatum L.) wykazuje liczne właściwości terapeutyczne, jednak jego stosowanie wymaga uwzględnienia szeregu przeciwwskazań. Podstawowym jest nadwrażliwość na substancję czynną lub inne składniki preparatu, w tym rośliny z rodziny Dziurawcowatych i Astrowatych. Preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów stosujących leki immunosupresyjne (cyklosporyna, takrolimus, ewerolimus, sirolimus), przeciwwirusowe w terapii HIV (amprenawir, indynawir, newirapina), cytostatyki (irynotekan, imatynib) oraz antykoagulanty typu kumaryny, zwłaszcza warfarynę, ze względu na ryzyko obniżenia skuteczności tych terapii. Dodatkowo, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na promieniowanie UV, szczególnie u pacjentów o jasnej karnacji, oraz stany po przeszczepach narządów, gdzie stabilność leków immunosupresyjnych jest kluczowa.
amprenawir, choroba alkoholowa wątroby, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, cyklosporyna, cytostatyk, ewerolimus, imatynib, indynawir, inhibitor proteazy, irynotekan, kamica żółciowa, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, nadkwaśność, nadwrażliwość na promieniowanie ultrafioletowe, nadwrażliwość na substancję czynną, newirapina, niedrożność dróg żółciowych, niedrożność jelit, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, padaczka, przeszczep narządów, reakcja fotouczulająca, rośliny z rodziny astrowatych, schorzenie neurologiczne, sirolimus, stan zapalny jelit, takrolimus, transplantacja organów, uszkodzenie wątroby, warfaryna, wirus HIV, zakażenie HIV, zapalenie dróg żółciowych, ziele dziurawca
Leksykon leków
Interakcje leku – Kelzy PR 2 mg + 0,02 mg

Produkt leczniczy Kelzy PR zawierający dienogest 2 mg i etynyloestradiol 0,02 mg wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne wątrobowe (np. karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, gryzeofulwina, ziele dziurawca zwyczajnego), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do zmniejszenia skuteczności antykoncepcji i krwawień międzymiesiączkowych. W przypadku krótkotrwałego stosowania leków indukujących enzymy zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Przy długotrwałym leczeniu konieczna jest zmiana na niehormonalną metodę antykoncepcji. Ponadto, inhibitory proteazy i nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy stosowane w terapii HIV/HCV mogą powodować zmiany stężeń hormonów, co wymaga stosowania dodatkowej metody antykoncepcji barierowej. Silne inhibitory CYP3A4 mogą zwiększać stężenia etynyloestradiolu i dienogestu, co może nasilać działania niepożądane.
AlAT, aminotransferaza, antykoncepcja barierowa, barbiturany, cyklosporyna, cytochrom P450, dienogest, dziurawiec zwyczajny, enzymy mikrosomalne, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, hormon płciowy, inhibitor CYP3A4, inhibitor enzymu, inhibitor proteazy, karbamazepina, lamotrygina, metabolizm węglowodanów, metoda barierowa, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbamazepina, parametry wątrobowe, prymidon, ryfampicyna, steroidowy środek antykoncepcyjny, teofilina, topiramat, tyzanidyna, wirusowe zapalenie wątroby typu C, złożony środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Symonette 75 mcg

Dezogestrel, stosowany jako hormonalny środek antykoncepcyjny, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z indukcją enzymów mikrosomalnych, co prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów płciowych i potencjalnego zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej preparatu Symonette. Szczególnie istotne są leki indukujące enzymy CYP450, takie jak karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, czy preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny, które mogą powodować krwawienia śródcykliczne i zwiększać ryzyko nieplanowanej ciąży. Efekt indukcji enzymatycznej pojawia się już po kilku dniach, osiągając maksimum po kilku tygodniach, a po odstawieniu induktora utrzymuje się około 4 tygodnie. W przypadku krótkotrwałego stosowania induktorów enzymatycznych zaleca się stosowanie dodatkowej antykoncepcji barierowej przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy długotrwałym leczeniu należy rozważyć alternatywne metody antykoncepcji.
antykoncepcja barierowa, barbiturany, boceprewir, bozentan, cyklosporyna, dezogestrel, diltiazem, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy mikrosomalne, erytromycyna, etonogestrel, felbamat, fenytoina, flukonazol, gryzeofulwina, hormonalny środek antykoncepcyjny, Hypericum perforatum, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, induktor enzymu wątrobowego, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwprątkowy, lek przeciwwirusowy, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, tabletka zawierająca progestagen, telaprewir, topiramat, zapalenie wątroby typu C
Leksykon substancji czynnych
Cyklofosfamid – Interakcje

Cyklofosfamid jest prolekiem, którego aktywacja metaboliczna zachodzi głównie w wątrobie za pośrednictwem izoenzymów CYP2A6, 2B6, 2C9, 2C19 i 3A4, co determinuje jego cytotoksyczne działanie. Liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami mogą wpływać na skuteczność i toksyczność terapii. Substancje takie jak aprepitant, bupropion, busulfan, cyprofloksacyna, azolowe leki przeciwgrzybicze (flukonazol, itrakonazol) oraz inhibitory proteazy mogą zmieniać metabolizm cyklofosfamidu, prowadząc do zmniejszenia lub zwiększenia stężenia aktywnych metabolitów. Szczególnie istotne jest monitorowanie pacjentów pod kątem hematotoksyczności, hepatotoksyczności, nefrotoksyczności, kardiotoksyczności oraz toksyczności płucnej, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków takich jak antracykliny, inhibitory ACE, paklitaksel, G-CSF, amfoterycyna B czy indometacyna. Warto podkreślić, że cyklofosfamid w dawkach dużych może wykazywać wydłużony okres półtrwania i zwiększone ryzyko choroby wenookluzyjnej wątroby przy współpodawaniu z busulfanem.
choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, choroba wenookluzyjna wątroby, G-CSF, GM-CSF, hematotoksyczność, hepatotoksyczność, inhibitor ACE, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzymy cytochromu P450, kardiotoksyczność, lek moczopędny tiazydowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, martwica wątroby, metabolit cytotoksyczny, mielosupresja, nefrotoksyczność, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, pochodna sulfonylomocznika, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przeszczep szpiku kostnego, radioterapia serca, toksyczność płucna, zapalenie błon śluzowych, zatrucie wodne, ziarniniak Wegenera
Leksykon leków
Interakcje leku – Diane – 35 2 mg + 0,035 mg

Produkt leczniczy Diane-35, zawierający 2 mg octanu cyproteronu i 0,035 mg etynyloestradiolu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo. Induktory enzymów mikrosomalnych, takie jak fenytoina, barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna czy ziele dziurawca, zwiększają klirens hormonów płciowych, co prowadzi do zmniejszenia skuteczności preparatu i ryzyka krwawień międzymiesiączkowych. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas terapii oraz przez 28 dni po jej zakończeniu. Antybiotyki (z wyjątkiem ryfampicyny i gryzeofulwiny) mogą również obniżać skuteczność Diane-35, dlatego mechaniczna antykoncepcja powinna być stosowana przez cały okres antybiotykoterapii i 7 dni po jej zakończeniu. Ponadto, inhibitory proteazy HIV/HCV oraz nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy mogą powodować zmienne zmiany stężeń hormonów, co wymaga indywidualnego dostosowania terapii.
aminotransferaza, antybiotykoterapia, barbiturat, biodostępność, cyklosporyna, dazabuwir, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV/HCV, karbamazepina, klirens hormonu płciowego, krzepnięcie krwi, lamotrygina, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwprątkowy, lek przeciwwirusowy, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, octan cyproteronu, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, prymidon, rybawiryna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, teofilina, tizanidyna, topiramat, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir
Leksykon leków
Interakcje leku – Clormetin 0,03 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Clormetin, zawierający etynyloestradiol 0,03 mg oraz chlormadinonu octan 2 mg, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie leków indukujących enzymy mikrosomalne wątroby (np. barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, rytonawir, efawirenz, ziele dziurawca), które zwiększają klirens hormonów, prowadząc do obniżenia ich stężenia i ryzyka krwawień międzymiesiączkowych oraz zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii induktorem oraz przez 28 dni po jej zakończeniu, a w przypadku długotrwałego leczenia rozważenie alternatywnej, niehormonalnej metody antykoncepcji. Ponadto, leki przeciwwirusowe stosowane w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, dasabuwir ± rybawiryna, glekaprewir/pibrentaswir) mogą zwiększać ryzyko podwyższenia aktywności AlAT, co wymaga zmiany metody antykoncepcji na progestagenową lub niehormonalną na czas terapii oraz powrotu do Clormetin dopiero po 2 tygodniach od zakończenia leczenia.
aktywność AlAT, barbiturat, choroba wątroby, cyklosporyna, doustny lek przeciwcukrzycowy, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, glekaprewir, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, indynawir, inhibitor HCV, inhibitor proteazy, karbamazepina, klofibrat, krwawienie międzymiesiączkowe, lamotrygina, lek przeciwgrzybiczny imidazolowy, lek przeciwinfekcyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, lorazepam, metabolizm wątrobowy, morfina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, oksykarbazepina, ombitaswir, paracetamol, parametr czynności nadnerczy, parametr czynności tarczycy, parametr czynności wątroby, prednizolon, ryfampicyna, teofilina, tolerancja glukozy, troleandomycyna, wskaźnik krzepnięcia
Leksykon leków
Interakcje leku – Endoxan 1000 mg

Podawanie cyklofosfamidu w skojarzeniu z innymi lekami wymaga szczegółowej oceny ryzyka i korzyści ze względu na liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Leki takie jak aprepitant, bupropion, flukonazol, itrakonazol, chloramfenikol, prasugrel i sulfonamidy hamują aktywację cyklofosfamidu, co może obniżać jego skuteczność terapeutyczną. Busulfan wydłuża okres półtrwania cyklofosfamidu i zwiększa ryzyko choroby wenookluzyjnej wątroby oraz zapalenia błony śluzowej jamy ustnej. Z kolei inhibitory proteaz podnoszą stężenie cytotoksycznych metabolitów, co wiąże się z wyższą częstością zakażeń i neutropenii. Ponadto, stosowanie cyklofosfamidu z antracyklinami, trastuzumabem czy radioterapią okolic serca zwiększa ryzyko kardiotoksyczności, a z G-CSF i GM-CSF – toksyczności płucnej. Wysokie ryzyko nefrotoksyczności obserwuje się przy jednoczesnym podawaniu amfoterycyny B, a indometacyna może wywołać ostre zatrucie wodne.
aktywacja cyklofosfamidu, antybiotyk antracyklinowy, bezdech, busulfan, cholinoesteraza, choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, choroba wenookluzyjna wątroby, cyklofosfamid, cytochrom P450, czynnik wzrostu kolonii granulocytów, depolaryzujący lek zwiotczający mięśnie, hepatotoksyczność, induktor enzymu wątrobowego, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kardiotoksyczność, leukopenia, martwica wątroby, metabolit cyklofosfamidu, nefrotoksyczność, neutropenia, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nudności i wymioty, odwodnienie, ostra encefalopatia, ostre zatrucie wodne, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, pulmonotoksyczność, toksyczne działanie na płuca, toksyczność hematologiczna, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, ziarniniak Wegenera
Leksykon leków
Interakcje leku – Symbella 0,03 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Symbella zawiera 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg chlormadynonu octanu, a jego skuteczność antykoncepcyjna może być istotnie obniżona przez interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne wątroby. Indukcja enzymatyczna prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów płciowych, co skutkuje krwawieniami śródcyklicznymi i/lub zmniejszoną skutecznością antykoncepcyjną. Efekt indukcji pojawia się już po kilku dniach i może utrzymywać się do 4 tygodni po zakończeniu terapii indukującej. W przypadku stosowania leków takich jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, prymidon, ryfampicyna, inhibitory proteazy HIV (np. rytonawir) czy preparaty zawierające ziele dziurawca, zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Przy długotrwałym stosowaniu induktorów enzymów wątrobowych rekomendowana jest zmiana na niehormonalną metodę antykoncepcji.
aminotransferaza alaninowa, barbiturany, białka osoczowe, bosentan, chlormadynon, cyklosporyna, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, frakcje lipidowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek przeciwwirusowy HIV, metabolizm hormonów steroidowych, metabolizm węglowodanów, metoda mechaniczna, niehormonalna metoda antykoncepcji, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, parametry biochemiczne wątroby, parametry czynności nadnerczy, parametry czynności nerek, parametry funkcji tarczycy, prymidon, ryfampicyna, topiramat, wskaźniki krzepnięcia
Leksykon leków
Interakcje leku – Atywia Daily 0,03 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Atywia Daily zawierający etynyloestradiol 0,03 mg i dienogest 2 mg wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz profil bezpieczeństwa. Szczególnie istotne są interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne wątrobowe (np. karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, leki przeciwpadaczkowe, niektóre antybiotyki i preparaty ziołowe jak dziurawiec zwyczajny), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do krwawień śródcyklicznych i zmniejszenia skuteczności antykoncepcji. W przypadku krótkotrwałego stosowania tych leków zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Przy długotrwałym stosowaniu induktorów enzymów wątrobowych wskazana jest zmiana na niehormonalną metodę antykoncepcji. Ponadto, inhibitory proteazy HIV i nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy mogą zmieniać stężenia hormonów, co wymaga rozważenia dodatkowej antykoncepcji mechanicznej. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir z dazabuwirem, glekaprewir z pibrentaswirem, sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem), które mogą powodować znaczne podwyższenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) powyżej 5-krotności normy, co wymaga zmiany metody antykoncepcji na niehormonalną przed rozpoczęciem terapii i powrotu do Atywia Daily nie wcześniej niż 2 tygodnie po jej zakończeniu.
aminotransferaza, cytochrom P-450, czynność wątroby, dienogest, enzymy mikrosomalne wątroby, etynyloestradiol, fibrynoliza, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronidacja wątrobowa, hormon płciowy, indukcja enzymów, indukcja enzymów mikrosomalnych, induktor enzymów, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, krwawienie śródcykliczne, krzepnięcie krwi, kwas askorbinowy, lek przeciwcukrzycowy, metabolizm wątrobowy, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, pochodne imidazolu, skuteczność antykoncepcyjna, tolerancja glukozy, wirusowe zapalenie wątroby typu C, złożony doustny produkt antykoncepcyjny
Leksykon substancji czynnych
Lopinawir – Interakcje

Lopinawir, stosowany w preparatach z rytonawirem, jest silnym inhibitorem CYP3A4, co prowadzi do istotnych interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez ten izoenzym. Współpodawanie lopinawiru/rytonawiru może znacząco zwiększać stężenia leków takich jak atorwastatyna (AUC wzrost 5,9-krotny), ryfabutyna (AUC wzrost 5,7-krotny), marawirok (AUC wzrost 295%) czy kolchicyna (AUC wzrost 3-krotny), co wymaga odpowiedniego dostosowania dawkowania lub przeciwwskazań. Z kolei indukcja metabolizmu przez lopinawir/rytonawir może obniżać stężenia leków takich jak efawirenz (AUC spadek 20%), newirapina (AUC spadek 27%) czy lamotrygina (AUC spadek 50%), co również wymaga korekty dawek. Szczególnie niebezpieczne są interakcje z lekami kardiologicznymi (amiodaron, dronedaron, ranolazyna), statynami metabolizowanymi przez CYP3A (lowastatyna, symwastatyna), lekami przeciwnowotworowymi (neratynib, ibrutynib, abemacyklib) oraz lekami przeciwwirusowymi na HCV (elbaswir/grazoprewir, glekaprewir/pibrentaswir), gdzie ryzyko ciężkich działań niepożądanych i toksyczności jest bardzo wysokie. Ryfampicyna indukuje CYP3A i znacznie obniża stężenia lopinawiru, co może prowadzić do utraty skuteczności terapii i jest przeciwwskazane w skojarzeniu.
Zaleca się szczegółową ocenę potencjalnych interakcji przed włączeniem nowych leków do terapii z lopinawirem/rytonawirem oraz regularne monitorowanie kliniczne i biochemiczne pacjentów, w tym stężeń leków w osoczu (np. digoksyna, karbamazepina, lamotrygina) oraz funkcji wątroby i nerek. W przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym lub wysokim ryzyku toksyczności konieczne jest dostosowanie dawek lub unikanie jednoczesnego stosowania. Pacjentów należy edukować o konieczności konsultacji lekarskiej przed zastosowaniem leków OTC, suplementów czy alkoholu, który może nasilać działania niepożądane i wpływać na metabolizm lopinawiru/rytonawiru. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu leków kardiologicznych, statyn, leków przeciwnowotworowych oraz leków przeciwgrzybiczych i przeciwdrgawkowych, ze względu na złożony profil interakcji farmakokinetycznych i ryzyko poważnych powikłań klinicznych.
biotransformacja, bloker kanału wapniowego, hamowanie CYP3A, hamowanie glikoproteiny P, hamowanie OATP1B1, hamowanie P-gp, hepatotoksyczność, indukcja CYP3A, indukcja glukuronidacji, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A, inhibitor integrazy, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor odwrotnej transkryptazy, izoenzym CYP3A, kwas fusydowy, lek kardiologiczny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwmykobakteryjny, lek przeciwnowotworowy, lek zmniejszający stężenie lipidów, lopinawir/rytonawir, niedociśnienie tętnicze, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, rabdomioliza, zaburzenie hematologiczne, zapalenie błony naczyniowej oka, zespół rozpadu guza
Leksykon leków
Interakcje leku – Midiana 3 mg + 0,03 mg

Podczas stosowania leku Midiana, zawierającego etynyloestradiol i drospirenon, istotne są interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne wpływające na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie ważne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir z dazabuwirem ± rybawiryna, glekaprewir/pibrentaswirem, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir), które mogą powodować znaczące (>5-krotne) zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT). W takich przypadkach zaleca się przejście na alternatywną metodę antykoncepcji (np. progestagenową lub niehormonalną) przed rozpoczęciem terapii przeciwwirusowej i powrót do Midiany dopiero po 2 tygodniach od zakończenia leczenia. Induktory enzymów mikrosomalnych (np. barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, ziele dziurawca) mogą zwiększać klirens hormonów, prowadząc do krwawień śródcyklicznych i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej; w przypadku krótkotrwałego leczenia konieczne jest stosowanie dodatkowej metody mechanicznej przez cały czas terapii i 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy długotrwałym leczeniu zalecana jest zmiana na niehormonalną antykoncepcję.
aminotransferaza, antagonista aldosteronu, barbituran, bosentan, cyklosporyna, drospirenon, dysfagia, dziurawiec, efawirenz, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, glekaprewir/pibrentaswir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, induktor enzymu wątrobowego, induktory enzymatyczne, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, ketokonazol, klirens, lamotrygina, lek moczopędny, metabolizm hormonalny, midazolam, mineralokortykosteroid, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oksykarbazepina, ombitaswir parytaprewir rytonawir, omeprazol, progestagen, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, substrat CYP1A2, symwastatyna, teofilina, topiramat, tyzanidyna, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik krzepnięcia
Leksykon substancji czynnych
Etonogestrel – Interakcje

Etonogestrel, stosowany w preparatach antykoncepcyjnych, podlega licznym interakcjom farmakokinetycznym i farmakodynamicznym, które mogą wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Indukcja enzymów mikrosomalnych, zwłaszcza cytochromu P450 (CYP), przez leki przeciwpadaczkowe (np. fenytoina, karbamazepina), antybiotyki (ryfampicyna) oraz preparaty ziołowe (dziurawiec zwyczajny) prowadzi do zwiększenia klirensu etonogestrelu, obniżenia jego stężenia w osoczu i ryzyka krwawień śródcyklicznych. Efekt indukcji pojawia się po kilku dniach, osiąga maksimum w ciągu kilku tygodni i utrzymuje się do 4 tygodni po odstawieniu induktora. Z kolei inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, klarytromycyna) mogą zwiększać stężenie etonogestrelu, choć kliniczne znaczenie tych interakcji jest niejednoznaczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV i HCV, które mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenia progestagenów, a w przypadku terapii HCV zawierającej ombitaswir/parytaprewir/rytonawir obserwuje się wzrost aktywności AlAT u pacjentek stosujących preparaty z etonogestrelem i etynyloestradiolem, co wymaga zmiany metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen.
aminotransferaza alaninowa, bosentan, cyklosporyna, dasabuwir, diltiazem, dopochwowy system terapeutyczny, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy cytochromu P450, erytromycyna, etonogestrel, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, glekaprewir, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymów mikrosomalnych, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwpadaczkowy, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, rybawiryna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, środek plemnikobójczy, topiramat, układ krzepnięcia, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir
Leksykon leków
Interakcje leku – Slinda 4 mg

Drospirenon, substancja czynna preparatu Slinda, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną oraz bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z induktorami enzymów mikrosomalnych, takimi jak barbiturany, karbamazepina, fenytoina, prymidon, ryfampicyna czy leki przeciwwirusowe stosowane w HIV (rytonawir, newirapina, efawirenz), które zwiększają klirens hormonów płciowych, co może skutkować krwawieniami międzymiesiączkowymi i obniżeniem skuteczności antykoncepcji. W przypadku krótkotrwałego leczenia induktorami enzymów zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji mechanicznej przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu, natomiast przy leczeniu długotrwałym rekomenduje się wybór niehormonalnej metody antykoncepcyjnej. Ponadto, inhibitory CYP3A4 (np. azolowe leki przeciwgrzybicze, makrolidy) mogą zwiększać stężenie drospirenonu, choć kliniczne znaczenie tych interakcji jest ograniczone.
antagonista aldosteronu, antybiotyk makrolidowy, barbiturany, boceprewir, cyklosporyna, diltiazem, drospirenon, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy mikrosomalne, erytromycyna, fenytoina, flukonazol, hiperkaliemia, indukcja enzymatyczna, induktor enzymów wątrobowych, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, interakcje lekowe, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens hormonów, krwawienie międzymiesiączkowe, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwgrzybiczny azolowy, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, oksykarbazepina, progestagen, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, Slinda, sok grapefruitowy, telaprewir, worykonazol, zakażenie HCV, zakażenie HIV
Leksykon leków
Interakcje leku – Aidee 0,03 mg + 2 mg

Stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających dienogest 2 mg i etynyloestradiol 0,03 mg, takich jak Aidee, wiąże się z ryzykiem istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Szczególnie istotne są leki indukujące enzymy mikrosomalne wątroby (np. barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna, leki przeciwretrowirusowe, dziurawiec zwyczajny), które zwiększają klirens hormonów płciowych, prowadząc do zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej i ryzyka krwawień międzymiesiączkowych. Indukcja enzymatyczna pojawia się po kilku dniach terapii, osiąga maksimum w ciągu kilku tygodni i może utrzymywać się do 4 tygodni po zakończeniu leczenia. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu, a w przypadku długotrwałego stosowania leków indukujących enzymy – rozważenie alternatywnej, niehormonalnej metody antykoncepcji. Ponadto, u pacjentek leczonych inhibitorami proteazy lub nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy w terapii HIV/HCV, możliwe są zmiany stężeń hormonów w osoczu, co wymaga stosowania dodatkowej antykoncepcji mechanicznej oraz konsultacji charakterystyki produktu leczniczego przeciwwirusowego.
aminotransferaza, antykoncepcja progestagenowa, barbiturany, cyklosporyna, cytochrom P450, dazabuwir, dienogest i etynyloestradiol, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym CYP3A4, enzym mikrosomalny wątroby, etorykoksyb, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, inhibitor enzymatyczny, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, itrakonazol, izoenzym CYP1A2, karbamazepina, ketokonazol, klirens hormonów płciowych, krwawienie międzymiesiączkowe, lamotrygina, lek przeciwinfekcyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwretrowirusowy, metabolizm wątrobowy, nelfinawir, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, preparat ziołowy, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, steroidowy środek antykoncepcyjny, teofilina, topiramat, tyzanidyna, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir
Leksykon leków
Interakcje leku – Adaring (0,12 mg + 0,015 mg)/24 h

System terapeutyczny dopochwowy Adaring może wchodzić w interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne, zwłaszcza cytochromu P450 (CYP), co prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów płciowych i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej. Szczególnie istotne są leki przeciwdrgawkowe (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina, okskarbazepina, topiramat, felbamat), ryfampicyna, gryzeofulwina, niektóre leki przeciwwirusowe (rytonawir, efawirenz) oraz preparaty ziołowe, takie jak dziurawiec zwyczajny. W przypadku stosowania tych leków zaleca się dodatkową antykoncepcję mechaniczną przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Przy długotrwałym stosowaniu induktorów enzymów konieczne jest stosowanie alternatywnej, niehormonalnej metody antykoncepcji. Ponadto, u pacjentek leczonych lekami przeciwwirusowymi na HCV (np. ombitaswir, parytaprewir, rytonawir) stosowanie Adaring wiąże się ze znacznym wzrostem aktywności AlAT (>5-krotne przekroczenie normy), co wymaga zmiany metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen.
aminotransferaza alaninowa, antykoncepcja mechaniczna, antykoncepcja progestagenowa, cytochrom P450, diafragma, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, fibrynoliza, frakcja lipidów, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, indukcja enzymatyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja lekowa, kapturek naszyjkowy, klirens hormonów płciowych, krwawienie śródcykliczne, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwprątkowy, lek przeciwwirusowy, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, produkt dopochwowy, skuteczność antykoncepcyjna, środek plemnikobójczy, system dopochwowy, układ krzepnięcia, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Interakcje leku – Endovelle 2 mg

Produkt leczniczy Endovelle zawiera dienogest, który jest metabolizowany głównie przez enzym cytochromu P450 3A4 (CYP3A4) w jelitach i wątrobie. Induktory CYP3A4, takie jak fenytoina, barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna czy ziele dziurawca zwyczajnego, mogą zwiększać klirens dienogestu, co prowadzi do zmniejszenia jego stężenia i skuteczności terapeutycznej, a także do zmian profilu krwawienia. Przykładowo, ryfampicyna zmniejsza ekspozycję na dienogest o 83%. Z kolei inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol i erytromycyna, mogą zmniejszać klirens dienogestu, zwiększając jego stężenie w osoczu odpowiednio 2,9- i 1,6-krotnie, co może nasilać działania niepożądane. Równoczesne stosowanie inhibitorów proteazy HIV, nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy oraz inhibitorów HCV może powodować zmienne zmiany stężenia hormonów, wymagające indywidualnej oceny i ewentualnej modyfikacji dawki.
barbituran, biodostępność dienogestu, CYP3A4, cytochrom P450 3A4, dienogest, dziurawiec zwyczajny, Endovelle, erytromycyna, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, frakcje lipoprotein, funkcja tarczycy, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, hormon płciowy, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, interakcja z alkoholem, karbamazepina, ketokonazol, krwawienie z macicy, lek przeciwpadaczkowy, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, okskarbazepina, parametry czynności wątroby, parametry krzepnięcia, posiłek wysokotłuszczowy, primidon, profil lipidowy, progestagen, ryfampicyna, topiramat, walerianian estradiolu
Leksykon substancji czynnych
Dienogest – Interakcje

Dienogest jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, co powoduje istotne interakcje farmakokinetyczne z induktorami i inhibitorami tego enzymu. Induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, karbamazepina czy fenytoina, mogą zmniejszać ekspozycję na dienogest nawet o 83% (AUC(0-24h)), co prowadzi do obniżenia skuteczności terapeutycznej i zmian w profilu krwawień. Z kolei inhibitory CYP3A4, np. ketokonazol i erytromycyna, zwiększają stężenie dienogestu w osoczu odpowiednio 2,9- i 1,6-krotnie, co może nasilać działania niepożądane. W przypadku stosowania leków przeciwwirusowych przeciw HIV i HCV obserwuje się zmienne zmiany stężenia dienogestu, a szczególnie istotne jest ryzyko hepatotoksyczności (wzrost AlAT >5-krotnego górnej granicy normy) u kobiet stosujących dienogest w połączeniu z etynyloestradiolem podczas terapii ombitaswirem/parytaprewirem/rytonawirem lub glekaprewirem/pibrentaswirem. W takich sytuacjach zaleca się zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen, a powrót do złożonych preparatów hormonalnych jest możliwy po 2 tygodniach od zakończenia terapii przeciwwirusowej.
aminotransferaza, biodostępność dienogestu, cytochrom P450 3A4, dienogest, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, etynyloestradiol, farmakokinetyka, fibrynoliza, frakcje lipidów, glekaprewir, indukcja enzymatyczna, induktor CYP3A4, inhibitor enzymatyczny, inhibitor HCV, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, ketokonazol, klirens hormonów płciowych, krwawienie z macicy, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, parametry czynności wątroby, progestagen, ryfampicyna, wysokotłuszczowy posiłek, zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Interakcje leku – Lesiplus 3 mg + 0,02 mg

Produkt antykoncepcyjny zawierający drospirenon (3 mg) i etynyloestradiol (0,02 mg) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir), które mogą zwiększać aktywność AlAT, co wymaga stosowania alternatywnych metod antykoncepcji przez minimum 2 tygodnie po zakończeniu terapii. Indukcja enzymów mikrosomalnych wątroby przez leki takie jak ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina, czy leki przeciwretrowirusowe (rytonawir, newirapina, efawirenz) prowadzi do zwiększonego klirensu hormonów, co może skutkować krwawieniami śródcyklicznymi i obniżeniem skuteczności antykoncepcyjnej. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowych metod antykoncepcji przez cały okres terapii induktorem oraz przez 28 dni po jej zakończeniu, a w przypadku długotrwałego stosowania – całkowitą zmianę metody na niehormonalną.
aktywność AlAT, aktywność reninowa osocza, antagonista aldosteronu, barbiturany, bosentan, cyklosporyna, cytochrom P450, drospirenon, działanie antymineralokortykosteroidowe, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzymy mikrosomalne wątroby, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, glekaprewir/pibrentaswir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, indukcja enzymów, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, nadciśnienie płucne, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okskarbamazepina, ombitaswir parytaprewir rytonawir dazabuwir, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, steroidowy produkt antykoncepcyjny, stężenie aldosteronu, tizanidyna, topiramat, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik krzepnięcia i fibrynolizy, zakrzepica, złożony doustny produkt antykoncepcyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Pitamet 1 mg

Pitawastatyna, substancja czynna leku PITAMET, jest aktywnie transportowana do hepatocytów przez transportery wątrobowe, w tym OATP, co predysponuje do licznych interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Równoczesne podanie cyklosporyny powoduje 4,6-krotny wzrost AUC pitawastatyny, co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. Makrolidy, takie jak erytromycyna, zwiększają AUC pitawastatyny 2,8-krotnie, dlatego zaleca się przerwanie terapii pitawastatyną podczas leczenia tymi antybiotykami. Kwas fusydowy znacząco zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, co wymaga czasowego odstawienia pitawastatyny. Fibraty, w tym gemfibrozyl i fenofibrat, powodują umiarkowany wzrost AUC pitawastatyny (odpowiednio 1,4- i 1,2-krotny) i mogą nasilać ryzyko miopatii, co wymaga ostrożności i monitorowania pacjentów. Inhibitory proteaz, nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy, ezetymib, inhibitory CYP3A4 (itrakonazol, sok grejpfrutowy), digoksyna oraz warfaryna nie wykazują klinicznie istotnych interakcji z pitawastatyną, choć zaleca się monitorowanie INR i PT u pacjentów przyjmujących warfarynę.
antybiotyk makrolidowy, atazanawir, cyklosporyna, darunawir rytonawir, digoksyna, efawirenz, enzym wątrobowy, ezetymib, farmakodynamika, farmakokinetyka pitawastatyny, fibrat, glekaprewir i pibrentaswir, hepatocyt, hepatotoksyczność, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja lekowa, itrakonazol, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lopinawir/rytonawir, metabolit glukuronidowy, miopatia, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, OATP, P-glikoproteina, parametr funkcji wątroby, pitawastatyna, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, warfaryna
Leksykon leków
Interakcje leku – Axia 0,02 mg + 3 mg

Produkt leczniczy Axia zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, szczególnie z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne (np. karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, ziele dziurawca), które mogą zwiększać klirens hormonów płciowych, prowadząc do krwawień śródcyklicznych i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej. Indukcja enzymatyczna pojawia się już po kilku dniach stosowania induktorów i może utrzymywać się do 4 tygodni po ich odstawieniu. W przypadku krótkotrwałego stosowania induktorów zaleca się stosowanie dodatkowej metody barierowej przez cały okres terapii oraz 28 dni po jej zakończeniu. Przy długotrwałym leczeniu induktorami enzymów wątrobowych wskazane jest przejście na niehormonalne metody antykoncepcji. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV i HCV, które mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenia hormonów, a w przypadku terapii HCV z ombitaswirem/parytaprewirem/rytonawirem i innymi kombinacjami obserwuje się znaczne ryzyko hepatotoksyczności (AlAT >5x ULN), co wymaga zmiany metody antykoncepcji na progestagenową lub niehormonalną na czas leczenia oraz 2 tygodnie po jego zakończeniu.
aminotransferaza alaninowa, antagonista aldosteronu, barbituran, bosentan, cyklosporyna, drospirenon, dziurawiec zwyczajny, etorykoksyb, etynyloestradiol, felbamat, fenytoina, gryzeofulwina, indukcja enzymatyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor HCV, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, lamotrygina, lek moczopędny oszczędzający potas, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oksykarbamazepina, prymidon, ryfampicyna, steroidowy produkt antykoncepcyjny, substrat CYP1A2, tiklopidyna, tizanidyna, topiramat, wirusowe zapalenie wątroby typu C, złożony doustny środek antykoncepcyjny
Leksykon substancji czynnych
Ziele męczennicy – Przeciwwskazania stosowania

Ziele męczennicy (Passiflora incarnata L.) jest składnikiem preparatów złożonych, takich jak Neurapas, gdzie występuje w dawce 32 mg/tabletkę powlekaną, obok ziela dziurawca (60 mg) i korzenia kozłka (28 mg). Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających ziele męczennicy jest nadwrażliwość na substancje czynne lub pomocnicze, w tym na laktozę jednowodną (90,5 mg/tabletkę) i glukozę ciekłą suszoną rozpyłowo (10,4 mg/tabletkę). Szczególną uwagę należy zwrócić na fotouczulające działanie ziela dziurawca, które wyklucza stosowanie u pacjentów z fotodermozami lub nadwrażliwością na promieniowanie UV.
antykoagulant kumarynowy, choroba autoimmunologiczna, cyklosporyna, ewerolimus, fotodermatoza, fotouczulenie, glikoproteina p, imatynib, induktor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor proteazy, interakcja lekowa, irynotekan, korzeń kozłka, lek cytostatyczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nietolerancja galaktozy, Passiflora incarnata, preparat złożony, promieniowanie UV, przewlekła białaczka szpikowa, reakcja alergiczna, reakcja fotouczulająca, sirolimus, takrolimus, warfaryna, zaburzenie gospodarki węglowodanowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, ziele dziurawca, ziele męczennicy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Interakcje leku – Madinette 0,03 mg + 2 mg

Lek Madinette zawiera 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg chlormadynonu octanu, a jego stosowanie wymaga szczególnej uwagi ze względu na liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV, takimi jak ombitaswir/parytaprewir/rytonawir, dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir oraz sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir, które mogą powodować ponad pięciokrotne zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT >5x GGN), co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. W takich przypadkach zaleca się zmianę metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen, a powrót do Madinette jest możliwy dopiero po 2 tygodniach od zakończenia terapii przeciwwirusowej. Ponadto, leki indukujące enzymy mikrosomalne (np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna) zwiększają klirens hormonów zawartych w Madinette, co może prowadzić do krwawień śródcyklicznych i obniżenia skuteczności antykoncepcyjnej. W trakcie i przez 28 dni po terapii indukującej enzymy zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji, a w przypadku długotrwałego stosowania induktorów enzymatycznych wskazana jest zmiana metody antykoncepcji na niehormonalną.
aminotransferaza alaninowa, antykoncepcja hormonalna, atorwastatyna, barbituran, benzodiazepimy, bosentan, cyklosporyna, dazabuwir z rybawiryną, diazepam, dziurawiec, efawirenz, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, flukonazol, frakcje lipidów, glekaprewir z pibrentaswirem, globulina wiążąca kortykosteroidy, glukuronizacja wątrobowa, gryzeofulwina, imidazolowy lek przeciwgrzybiczny, indukcja enzymatyczna, induktor enzymów mikrosomalnych, indynawir, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, klirens hormonów płciowych, klofibrat, krwawienie śródcykliczne, kwas askorbinowy, lamotrygina, leczenie HCV, lek przeciwcukrzycowy, lorazepam, metabolizm węglowodanów, metoklopramid, modafinil, morfina, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, oksykarbazepina, ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem, paracetamol, parametry biochemiczne wątroby, parametry czynności nadnerczy, parametry czynności tarczycy, perystaltyka przewodu pokarmowego, prednizolon, progestagen, prymidon, ryfabutyna, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir z welpataswirem, steroid antykoncepcyjny, teofilina, tolerancja glukozy, topiramat, troleandomycyna, węgiel aktywny, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik krzepnięcia
Leksykon leków
Interakcje leku – Valhit 450 mg

Walgancyklowir, jako prolek gancyklowiru, ulega szybkiemu przekształceniu do aktywnej formy, a jego profil interakcji lekowych jest zbieżny z gancyklowirem. Kluczowe interakcje farmakokinetyczne obejmują probenecyd, który zmniejsza klirens nerkowy gancyklowiru o około 20%, zwiększając jego ekspozycję o 40%, oraz dydanozynę, której AUC wzrasta o 38-67% przy jednoczesnym stosowaniu, co wymaga monitorowania toksyczności, zwłaszcza zapalenia trzustki. Nie stwierdzono istotnych interakcji z inhibitorami proteazy HIV ani nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy. Farmakodynamicznie, jednoczesne stosowanie zydowudyny może nasilać neutropenię i niedokrwistość, a imipenem z cylastatyną zwiększa ryzyko drgawek, co wskazuje na konieczność unikania takiego połączenia, chyba że korzyści kliniczne przewyższają ryzyko.
analog nukleotydu, analog nukleozydu, ChPL, dysfagia, działanie mielosupresyjne, działanie nefrotoksyczne, farmakokinetyka, funkcja nerek, hepatotoksyczność, imipenem z cylastatyną, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, izoenzym cytochromu P450, klirens nerkowy, konwersja leku, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwretrowirusowy, lek przeciwzakaźny, mielosupresja, neutropenia, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, parametr hematologiczny, profil interakcji, przestrzeganie zaleceń terapeutycznych, stężenie osoczowe, walgancyklowir, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie świadomości, zapalenie trzustki
Leksykon leków
Interakcje leku – Syndi-35 2 mg + 0,035 mg

Produkt leczniczy Syndi-35, zawierający 2 mg octanu cyproteronu i 0,035 mg etynyloestradiolu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez modulację enzymów mikrosomalnych metabolizujących hormony płciowe. Szczególnie istotne są leki indukujące enzymy mikrosomalne, takie jak fenytoina, barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, rytonawir oraz preparaty z dziurawca zwyczajnego, które mogą obniżać stężenia hormonów w osoczu, prowadząc do krwawień międzymiesiączkowych i zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej. W takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas terapii i przez 28 dni po jej zakończeniu, a w razie konieczności kontynuacji antykoncepcji bez przerwy 7-dniowej należy rozpocząć kolejne opakowanie Syndi-35. Ponadto, inhibitory proteazy HIV/HCV i nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy mogą powodować zmienne zmiany stężeń hormonów, co wymaga monitorowania skuteczności i działań niepożądanych.
aminotransferaza, antybiotyk, barbiturat, cyklosporyna, czynność wątroby, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, felbamat, fenytoina, fibrynoliza, funkcja nadnerczy, funkcja nerek, funkcja tarczycy, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, gryzeofulwina, hormon płciowy, inhibitor proteazy, karbamazepina, krwawienie międzymiesiączkowe, krzepnięcie krwi, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, lipoproteina, metabolizm węglowodanów, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, octan cyproteronu, okskarbazepina, ombitaswir, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, skuteczność antykoncepcyjna, sofosbuwir, topiramat, wirusowe zapalenie wątroby typu C
Leksykon leków
Interakcje leku – Naraya 3 mg + 0,02 mg

Stosowanie preparatu Naraya (drospirenon + etynyloestradiol) wymaga szczególnej uwagi ze względu na liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir + dazabuwir, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir), które mogą powodować znaczące, ponad pięciokrotne wzrosty aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT), co wymaga zmiany metody antykoncepcji na niehormonalną lub zawierającą wyłącznie progestagen przed rozpoczęciem terapii przeciwwirusowej. Induktory enzymów mikrosomalnych (np. barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, rytonawir) zwiększają klirens hormonów płciowych, co może skutkować zmniejszeniem skuteczności antykoncepcyjnej i krwawieniami przełomowymi; w takich przypadkach zaleca się stosowanie dodatkowej mechanicznej metody antykoncepcji podczas leczenia i przez 28 dni po jego zakończeniu. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) mogą zwiększać stężenia drospirenonu (2,7-krotnie) i etynyloestradiolu (1,4-krotnie), co wymaga monitorowania działań niepożądanych, zwłaszcza u pacjentek z ryzykiem hiperkaliemii.
aminotransferaza AlAT, antagonista aldosteronu, azol przeciwgrzybiczny, barbituran, biodostępność, cyklosporyna, cytochrom P450, drospirenon, działanie przeciwmineralokortykosteroidowe, dziurawiec zwyczajny, enzym mikrosomalny, etorykoksyb, etynyloestradiol, fenytoina, frakcja lipidowa, glekaprewir, globulina wiążąca kortykosteroidy, hiperkaliemia, indukcja enzymatyczna, indukcja enzymu wątrobowego, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, karbamazepina, ketokonazol, krwawienie śródcykliczne, lamotrygina, lek moczopędny, metabolizm węglowodanów, motoryka przewodu pokarmowego, newirapina, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, niesterydowy lek przeciwzapalny, parametr czynności wątroby, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, prymidon, ryfampicyna, rytonawir, sofosbuwir, steroidowy środek antykoncepcyjny, teofilina, terapia długoterminowa, terapia krótkoterminowa, tizanidyna, wskaźnik krzepnięcia krwi, zakrzepica