Inhibitor transferu łańcucha integrazy (ang. Integrase Strand Transfer Inhibitor, INSTI) to klasa leków przeciwretrowirusowych stosowanych głównie w leczeniu zakażenia wirusem HIV. Mechanizm działania tych leków polega na blokowaniu enzymu integrazy, który jest niezbędny dla wirusa HIV do wbudowania swojego materiału genetycznego do genomu komórki gospodarza.
Leki z grupy INSTI charakteryzują się wysoką skutecznością przeciwwirusową, szybkim obniżaniem wiremii HIV oraz stosunkowo dobrym profilem bezpieczeństwa. Do najpopularniejszych przedstawicieli tej grupy należą: raltegrawir, dolutegrawir, elwitegrawir i biktegrawir. Najnowsze generacje inhibitorów transferu łańcucha integrazy wykazują wysoką barierę genetyczną dla rozwoju oporności.
Inhibitory transferu łańcucha integrazy stanowią ważny składnik schematów leczenia antyretrowirusowego pierwszego rzutu, zgodnie z aktualnymi wytycznymi międzynarodowymi. Mogą być stosowane zarówno u pacjentów rozpoczynających terapię, jak i u osób z niepowodzeniem wcześniejszych schematów leczenia. Leki te są również badane pod kątem zastosowania w profilaktyce przedekspozycyjnej (PrEP) zakażenia HIV.
Darunavir wzmocniony rytonawirem jest silnym inhibitorem CYP3A, CYP2D6 oraz P-glikoproteiny, co prowadzi do istotnych interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez te enzymy i transportery. Wzmocnienie farmakokinetyczne rytonawirem powoduje około 14-krotne zwiększenie ekspozycji na darunawir po dawce 600 mg podawanej z rytonawirem 100 mg dwa razy na dobę. Jednoczesne stosowanie z lekami metabolizowanymi przez CYP2D6 (np. flekainid, metoprolol) może zwiększać ich stężenia i ryzyko działań niepożądanych, natomiast leki metabolizowane przez CYP2C9 (np. warfaryna) i CYP2C19 (np. metadon) mogą mieć zmniejszoną ekspozycję, co osłabia ich efekt terapeutyczny. Rytonawir hamuje również transportery P-gp, OATP1B1 i OATP1B3, co może zwiększać stężenia substratów takich jak digoksyna, statyny czy bozentan. Induktory CYP3A (np. ryfampicyna, dziurawiec) obniżają stężenia darunawiru i rytonawiru, natomiast inhibitory CYP3A (np. azolowe leki przeciwgrzybicze) je zwiększają, co wymaga ostrożności i monitorowania terapii.
Darunawir podawany jest wyłącznie w skojarzeniu z rytonawirem, który działa jako wzmacniacz farmakokinetyczny, zwiększając ekspozycję darunawiru około 14-krotnie poprzez hamowanie enzymów CYP3A, CYP2D6 oraz transportera P-gp. Interakcje farmakokinetyczne obejmują zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężeń leków metabolizowanych przez te szlaki, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Przykładowo, darunawir/rytonawir zwiększa stężenia leków metabolizowanych przez CYP2D6 (np. metoprolol, flekainid), a zmniejsza ekspozycję leków metabolizowanych przez CYP2C9 (np. warfaryna) i CYP2C19 (np. metadon). Rytonawir dodatkowo hamuje transportery OATP1B1 i OATP1B3, co może podnosić stężenia substratów takich jak digoksyna czy statyny. Leki indukujące CYP3A (np. ryfampicyna, dziurawiec) obniżają stężenia darunawiru i rytonawiru, natomiast inhibitory CYP3A (np. azolowe leki przeciwgrzybicze) je zwiększają, co wymaga dostosowania terapii.
Darunawir, stosowany w terapii zakażeń HIV, wykazuje złożony profil interakcji lekowych, który jest silnie zależny od zastosowanego wzmacniacza farmakokinetycznego – rytonawiru lub kobicystatu. Oba wzmacniacze i sam darunawir są metabolizowane przez izoenzym CYP3A, co powoduje, że leki indukujące CYP3A (np. ryfampicyna, dziurawiec zwyczajny, karbamazepina) znacząco obniżają stężenia darunawiru, prowadząc do ryzyka utraty skuteczności terapii i rozwoju oporności. Z kolei inhibitory CYP3A4 (np. indynawir, klotrymazol) mogą zwiększać stężenia darunawiru i rytonawiru, co wymaga ostrożności i ewentualnej modyfikacji dawkowania. Darunawir wzmocniony kobicystatem jest bardziej wrażliwy na indukcję CYP3A niż wzmocniony rytonawirem, co dodatkowo komplikuje profil interakcji. Ponadto, darunawir i rytonawir hamują CYP2D6 i P-glikoproteinę, co może prowadzić do zwiększenia stężeń leków metabolizowanych tymi szlakami (np. flekainid, metoprolol), nasilając ich działanie i działania niepożądane.
Strona wykorzystuje pliki cookies, aby zapewnić użytkownikom jak najwyższy komfort korzystania z serwisu, personalizować treści i reklamy, udostępniać funkcje społecznościowe oraz analizować ruch w Internecie. Dane te mogą obejmować Twój adres IP, identyfikatory plików cookie oraz dane przeglądarki.
Przetwarzanie Twoich danych osobowych odbywa się zgodnie z Polityką prywatności. Klikając przycisk „Akceptuję”, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookies oraz przetwarzanie Twoich danych osobowych w celach marketingowych, takich jak dopasowanie reklam do Twoich preferencji i analiza efektywności reklam.
Masz prawo do wycofania zgody, dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. Szczegóły na temat przetwarzania danych osobowych znajdują się w Polityce prywatności.
