enzym cytochromu P450
Enzymy cytochromu P450 (CYP450) stanowią rodzinę hemowych enzymów odgrywających kluczową rolę w metabolizmie ksenobiotyków oraz związków endogennych. Zlokalizowane głównie w retikulum endoplazmatycznym hepatocytów, ale występują również w innych tkankach, w tym w jelitach, płucach, nerkach i mózgu.
W kontekście farmakologicznym, enzymy CYP450 są odpowiedzialne za metabolizm ponad 75% wszystkich leków stosowanych klinicznie. Główne izoformy zaangażowane w metabolizm leków to CYP3A4, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19, CYP1A2 i CYP2E1, przy czym CYP3A4 odpowiada za metabolizm około 50% wszystkich leków.
Polimorfizm genetyczny enzymów CYP450 prowadzi do zmienności międzyosobniczej w metabolizmie leków, co może skutkować różnicami w skuteczności terapeutycznej i toksyczności. Wyróżnia się fenotypy: wolnych, pośrednich, ekstensywnych i ultraszybkich metabolizerów, co ma istotne znaczenie dla medycyny personalizowanej.
Interakcje lekowe związane z indukcją lub inhibicją enzymów CYP450 stanowią ważny aspekt bezpieczeństwa farmakoterapii. Leki mogą zwiększać lub zmniejszać aktywność tych enzymów, prowadząc do zmiany stężenia innych substancji metabolizowanych przez ten sam enzym, co może skutkować utratą skuteczności lub nasileniem działań niepożądanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Zypsila 60 mg
Zyprazydon wykazuje złożony profil farmakologiczny, co wymaga szczególnej uwagi na potencjalne interakcje lekowe, zwłaszcza z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, tiorydazyna, pimozyd, sertindol, halofantryna, fluorochinolony), które są przeciwwskazane ze względu na ryzyko torsade de pointes. Ponadto, zyprazydon może nasilać działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) w połączeniu z innymi lekami o działaniu ośrodkowym (benzodiazepiny, opioidy) oraz alkoholem, co zwiększa ryzyko sedacji, hipotonii ortostatycznej, zaburzeń poznawczych i objawów pozapiramidowych. Zyprazydon wykazuje niewielki potencjał hamowania enzymów CYP2D6 i CYP3A4, co nie przekłada się na istotne klinicznie interakcje farmakokinetyczne z lekami metabolizowanymi przez te enzymy, takimi jak doustne środki antykoncepcyjne czy walproinian. Jednakże, induktory CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, ziele dziurawca) mogą obniżać stężenie zyprazydonu nawet o 35%, co może wymagać dostosowania dawki.
ataksja, CYP2D6, CYP3A4, doustny lek antykoncepcyjny, drgawki kloniczne mięśni, działanie sedatywne, enzym cytochromu P450, glikoproteina p, halofantryna, hiperrefleksja, hipotonia ortostatyczna, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, karbamazepina, ketokonazol, lek neuroleptyczny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia i III, lek przeciwinfekcyjny, lek serotonergiczny, lek stabilizujący nastrój, lek wydłużający odcinek QT, lek zobojętniający kwas żołądkowy, monoterapia litem, objaw pozapiramidowy, odcinek QT, opioid, ośrodkowy układ nerwowy, ryfampicyna, rytonawir, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, sól litu, spożywanie alkoholu, terapia skojarzona, torsade de pointes, trójtlenek arsenu, walproinian, zaburzenie rytmu serca, zespół serotoninowy, ziele dziurawca, zyprazydon - Leksykon leków
Interakcje leku – Clozapine Aristo 100 mg
Klozapina (Clozapine Aristo) wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Bezwzględne przeciwwskazania dotyczą jednoczesnego stosowania z lekami o silnym działaniu mielosupresyjnym (np. karbamazepina, chloramfenikol) oraz długo działającymi lekami przeciwpsychotycznymi depot ze względu na ryzyko ciężkiej neutropenii. Spożywanie alkoholu podczas terapii klozapiną jest zakazane z powodu znacznego nasilenia sedacji, ryzyka zapaści krążeniowej i depresji oddechowej. Klozapina nasila działanie leków hamujących OUN (opioidy, benzodiazepiny, leki przeciwhistaminowe), co wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza przy benzodiazepinach z uwagi na ryzyko zatrzymania akcji serca i oddychania. Ponadto, klozapina wykazuje addytywne działanie antycholinergiczne i może nasilać hipotensję indukowaną lekami przeciwnadciśnieniowymi. Istotne jest także zwiększone ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego przy jednoczesnym stosowaniu litu oraz ryzyko napadów padaczkowych przy kojarzeniu z kwasem walproinowym.
benzodiazepina, chloramfenikol, cyprofloksacyna, cytalopram, depresja oddechowa, digoksyna, działanie alfa-adrenolityczne, działanie mielosupresyjne, enzym cytochromu P450, fenytoina, fluoksetyna, fluwoksamina, hamowanie ośrodkowego układu nerwowego, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor enzymu cytochromu P450, inhibitor CYP1A2, inhibitor CYP2D6, inhibitor enzymu cytochromu P450, karbamazepina, klozapina, kofeina, kwas walproinowy, lek antycholinergiczny, lek hamujący czynność szpiku kostnego, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpsychotyczny depot, majaczenie, mechanizm działania, monitorowanie EKG, napad padaczkowy, neutropenia, odstęp QTc, omeprazol, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, paroksetyna, perazyna, ryfampicyna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sertralina, SSRI, sulfonamid, warfaryna, właściwości antycholinergiczne, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, zapaść krążeniowa, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fluxazol 150 mg
Flukonazol, substancja czynna leku Fluxazol, jest triazolowym środkiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania, skutecznie hamującym biosyntezę ergosterolu poprzez blokadę demetylacji 14-alfa-lanosterolu zależnej od cytochromu P-450 w komórkach grzybów. Charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec enzymów grzybiczych w porównaniu do ludzkich, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych. W badaniach klinicznych dawki 50 mg/dobę przez 28 dni nie wpływały na poziomy testosteronu i steroidów u zdrowych osób, a nawet dawki 200-400 mg/dobę nie wykazywały klinicznie istotnych zaburzeń hormonalnych. Flukonazol nie oddziałuje istotnie na metabolizm fenazonu, co wskazuje na minimalne interakcje z enzymami metabolicznymi pacjenta.
azolowy lek przeciwgrzybiczny, biosynteza ergosterolu, Blastomyces dermatiditis, Candida albicans, Candida auris, Candida glabrata, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, Coccidioides immitis, Cryptococcus gattii, Cryptococcus neoformans, demetylacja 14 alfa-lanosterolu, enzym cytochromu P450, fenazon, flukonazol, Histoplasma capsulatum, kandydemia, kandydoza jamy ustnej, lek przeciwgrzybiczny, lekowrażliwość drobnoustroju, minimalne stężenie hamujące, nadkażenie, Paracoccidioides brasiliensis, pochodna triazolu, pole pod krzywą stężenia, stężenie graniczne flukonazolu, stężenie testosteronu w osoczu, stymulacja ACTH - Leksykon leków
Interakcje leku – Micafungin Zentiva 100 mg
Mykafungina, substancja czynna Micafungin Zentiva, wykazuje niski potencjał do interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez CYP3A, co potwierdzają badania kliniczne u zdrowych ochotników. Nie stwierdzono istotnych zmian w farmakokinetyce mykafunginy podczas jednoczesnego stosowania z lekami immunosupresyjnymi (mykofenolan mofetylu, cyklosporyna, takrolimus, prednizolon, syrolimus), blokerami kanału wapniowego (nifedypina), lekami przeciwgrzybiczymi (flukonazol, itrakonazol, worykonazol, amfoterycyna B), przeciwwirusowymi (rytonawir) oraz antybiotykami (ryfampicyna). Jednakże mykafungina może zwiększać biodostępność niektórych leków: itrakonazolu o 22%, syrolimusu o 21% oraz nifedypiny o 18%, co wymaga monitorowania objawów toksyczności i ewentualnej korekty dawkowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcję z dezoksycholanem amfoterycyny B, gdzie obserwuje się 30% wzrost ekspozycji, co może zwiększać ryzyko toksyczności i wymaga ścisłego monitorowania oraz stosowania tej kombinacji tylko przy wyraźnej przewadze korzyści nad ryzykiem.
amfoterycyna B, AUC, bloker kanału wapniowego, cyklosporyna, CYP3A, dezoksycholan amfoterycyny B, enzym cytochromu P450, farmakokinetyka mykafunginy, flukonazol, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, mykafungina, mykofenolan mofetylu, nifedypina, prednizolon, ryfampicyna, rytonawir, syrolimus, takrolimus, toksyczność amfoterycyny B, worykonazol, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Darunavir Synoptis 300 mg
Darunawir podawany jest wyłącznie w skojarzeniu z rytonawirem, który działa jako wzmacniacz farmakokinetyczny, zwiększając ekspozycję darunawiru około 14-krotnie poprzez hamowanie enzymów CYP3A, CYP2D6 oraz transportera P-gp. Interakcje farmakokinetyczne obejmują zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężeń leków metabolizowanych przez te szlaki, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Przykładowo, darunawir/rytonawir zwiększa stężenia leków metabolizowanych przez CYP2D6 (np. metoprolol, flekainid), a zmniejsza ekspozycję leków metabolizowanych przez CYP2C9 (np. warfaryna) i CYP2C19 (np. metadon). Rytonawir dodatkowo hamuje transportery OATP1B1 i OATP1B3, co może podnosić stężenia substratów takich jak digoksyna czy statyny. Leki indukujące CYP3A (np. ryfampicyna, dziurawiec) obniżają stężenia darunawiru i rytonawiru, natomiast inhibitory CYP3A (np. azolowe leki przeciwgrzybicze) je zwiększają, co wymaga dostosowania terapii.
antagonista wapnia, bezpośredni inhibitor czynnika Xa, białko transportowe, darunawir z rytonawirem, doustny antykoagulant, dysfagia, enzym cytochromu P450, glikoproteina p, inhibitor CYP2D6, inhibitor enzymu CYP3A, inhibitor reduktazy HMG-CoA, inhibitor transferu łańcucha integrazy, izoenzym cytochromu P450, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpsychotyczny, miopatia, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, wzmacniacz farmakokinetyczny, zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Interakcje leku – Dexmedetomidine Kalceks 100 mcg/ml
Deksmedetomidyna Kalceks wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne, szczególnie z lekami o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy i układ sercowo-naczyniowy. Jednoczesne stosowanie z izofluranem, propofolem, alfentanilem czy midazolamem prowadzi do nasilenia efektów sedacyjnych, hipotensyjnych oraz depresji oddechowej, co wymaga redukcji dawek i ścisłego monitorowania parametrów życiowych. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu z beta-adrenolitykami (np. esmolol), ze względu na ryzyko bradykardii i nasilenia hipotensji. Ponadto, spożycie alkoholu podczas terapii deksmedetomidyną jest przeciwwskazane ze względu na potencjalnie groźne nasilenie sedacji, depresji oddechowej, hipotensji i zaburzeń świadomości.
alfentanil, alkohol etylowy, beta-adrenolityk, bradykardia, deksmedetomidyna, depresja oddechowa, depresja OUN, duszność, działanie hipotensyjne, działanie sedacyjne, efekt uspokajający, enzym cytochromu P450, esmolol, indukcja enzymatyczna, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym cytochromu P450, izofluran, lek przeciwnadciśnieniowy, midazolam, mikrosom wątroby, ośrodek oddechowy, ośrodkowy układ nerwowy, parametr hemodynamiczny, propofol, receptor α2-adrenergiczny, środek znieczulający, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Medoxa 1 mg
Prednizon, jako glikokortykosteroid o szerokim spektrum działania, wykazuje liczne interakcje lekowe o istotnym znaczeniu klinicznym, które mogą wymagać modyfikacji dawkowania i ścisłego monitorowania pacjenta. Szczególnie istotne są interakcje z lekami kardiologicznymi, takimi jak glikozydy nasercowe (ryzyko toksyczności związane z hipokaliemią), inhibitory ACE (zwiększone ryzyko zaburzeń hematologicznych) oraz doustne antykoagulanty kumarynowe, gdzie prednizon może zarówno osłabiać, jak i nasilać działanie przeciwzakrzepowe, co wymaga monitorowania INR. Ponadto, jednoczesne stosowanie z NLPZ, salicylanami i indometacyną zwiększa ryzyko owrzodzeń i krwawień z przewodu pokarmowego, co wskazuje na konieczność stosowania gastroprotekcji. Prednizon osłabia także działanie leków przeciwcukrzycowych, co wymaga dostosowania ich dawek i częstszego monitorowania glikemii. Wpływ na metabolizm leków jest związany z indukcją lub inhibicją enzymu CYP3A4, co może prowadzić do zmniejszenia lub zwiększenia stężenia prednizonu i jego działań niepożądanych, zwłaszcza w przypadku stosowania ryfampicyny, ketokonazolu czy kobicystatu.
blokada nerwowo-mięśniowa, chlorochina, choroba refluksowa przełyku, ciśnienie śródgałkowe, cyklosporyna, diagnostyka alergii, doustny antykoagulant, dysfagia, działanie diabetogenne, enzym cytochromu P450, estrogen, fałszywie ujemny wynik, fluorochinolon, gastroprotekcja, glikokortykosteroid, glikozyd nasercowy, hiperglikemia, hipokaliemia, hormon pobudzający tarczycę, hydroksychlorochina, induktor enzymu CYP3A4, inhibitor enzymu CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, izoenzym CYP3A4, jaskra, kardiomiopatia, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek immunosupresyjny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwmalaryczny, lek zobojętniający, meflochina, miopatia, napad drgawkowy, niedepolaryzujący lek zwiotczający, niesteroidowy lek przeciwzapalny, osteoporoza, owrzodzenie żołądka i dwunastnicy, pochodna kumaryny, prazykwantel, prednizon, protyrelina, przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, somatotropina, test skórny, zapalenie ścięgna - Leksykon substancji czynnych
Korzeń goryczki żółtej – Wskazania do stosowania
Korzeń goryczki żółtej (Gentiana lutea L.) jest kluczowym składnikiem nalewki gorzkiej (Amara tinctura), stanowiącej 25% preparatu Krople Żołądkowe, który zawiera również ekstrakty z dziurawca, mięty pieprzowej i kozłka lekarskiego. Preparat ten jest wskazany przede wszystkim w leczeniu zaburzeń łaknienia, dyspepsji czynnościowej oraz wzdęć. Substancje gorzkie zawarte w korzeniu goryczki stymulują receptory smaku, co wywołuje odruch wydzielania śliny i soków żołądkowych, poprawiając apetyt i wspomagając trawienie. Krople Żołądkowe, dzięki synergistycznemu działaniu składników, łagodzą objawy niestrawności, takie jak uczucie pełności, dyskomfort w nadbrzuszu oraz spowolnione trawienie, a także redukują dolegliwości związane z nagromadzeniem gazów w przewodzie pokarmowym.
brak łaknienia, choroba alkoholowa, choroba wrzodowa, dieta redukcyjna, dolegliwość żołądkowa, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, dyskomfort nadbrzusza, dyspepsja, dyspepsja czynnościowa, efekt synergistyczny, enzym cytochromu P450, gazy w przewodzie pokarmowym, górny odcinek przewodu pokarmowego, indeks terapeutyczny, korzeń goryczki żółtej, korzeń kozłka lekarskiego, krople żołądkowe, liść mięty pieprzowej, nalewka gorzka, niestrawność, padaczka, rekonwalescencja, uszkodzenie wątroby, wzdęcie, zaburzenie motoryki, zespół jelita drażliwego, ziele dziurawca - Leksykon leków
Interakcje leku – Co-Olimestra 40 mg + 25 mg
Co-Olimestra, zawierająca olmesartan medoksomil i hydrochlorotiazyd, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania z litem ze względu na ryzyko zwiększenia stężenia litu i toksyczności, a także z inhibitorami ACE, innymi antagonistami receptora angiotensyny II lub aliskirenem, co zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i zaburzeń czynności nerek. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (w tym ASA w dawce >3 g/dobę) mogą osłabiać działanie przeciwnadciśnieniowe i pogarszać funkcję nerek, zwłaszcza u osób starszych i odwodnionych. Hydrochlorotiazyd może nasilać hipokaliemię przy jednoczesnym stosowaniu innych leków powodujących utratę potasu, co wymaga monitorowania elektrolitów i EKG, zwłaszcza przy stosowaniu glikozydów naparstnicy i leków przeciwarytmicznych klasy Ia i III, ze względu na ryzyko torsades de pointes. Zaleca się także ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu alkoholu, który może nasilać niedociśnienie ortostatyczne i zaburzenia elektrolitowe.
antagonista receptora angiotensyny II, czynnościowa niewydolność nerek, dna moczanowa, działanie mielosupresyjne, enzym cytochromu P450, glikokortykosteroid, glikozyd naparstnicy, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, kolesewelam chlorowodorek, kwasica mleczanowa, lek cytotoksyczny, lek przeciwarytmiczny, niedepolaryzujący lek zwiotczający, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość hemolityczna, olmesartan medoksomil, ostra niewydolność nerek, podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron, tiazydowy lek moczopędny, torsades de pointes, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Revival 10 mg
Olmesartan medoksomil, substancja czynna leku Revival, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania olmesartanu z inhibitorami ACE, antagonistami receptora angiotensyny II oraz aliskirenem ze względu na wysokie ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i zaburzeń czynności nerek. Suplementy potasu oraz leki moczopędne oszczędzające potas mogą powodować niebezpieczne zwiększenie stężenia potasu w surowicy, co wymaga monitorowania. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym kwas acetylosalicylowy w dawkach >3 g/dobę i inhibitory COX-2, mogą obniżać skuteczność przeciwnadciśnieniową olmesartanu oraz zwiększać ryzyko ostrej niewydolności nerek, dlatego zaleca się kontrolę czynności nerek i odpowiednie nawodnienie pacjenta. Kolesewelam zmniejsza biodostępność olmesartanu, co wymaga podawania olmesartanu co najmniej 4 godziny przed kolesewelamem.
antagonista receptora angiotensyny II, biodostępność olmesartanu, działanie hipotensyjne, działanie niepożądane, enzym cytochromu P450, farmakokinetyka olmesartanu, hiperkaliemia, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, kolesewelam, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwnadciśnieniowy, lek zobojętniający, narażenie ogólnoustrojowe, niedociśnienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obniżanie ciśnienia krwi, okres półtrwania, olmesartan medoksomil, ostra niewydolność nerek, preparat litu, przesączanie kłębuszkowe, spadek ciśnienia tętniczego, stężenie potasu w surowicy, substancja wiążąca kwasy żółciowe, suplement potasu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, warfaryna i digoksyna, wodorotlenek glinowo-magnezowy, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Gedeon Richter 2,5 mg
Lenalidomid jest podawany doustnie i charakteryzuje się szybkim wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cₘₐₓ) w ciągu 0,5-2 godzin. Farmakokinetyka leku jest liniowa, a przy wielokrotnym dawkowaniu nie obserwuje się kumulacji. Pokarm, zwłaszcza wysokotłuszczowy i wysokokaloryczny, obniża AUC o około 20% i Cₘₐₓ o 50%, jednak w praktyce klinicznej lenalidomid może być podawany niezależnie od posiłków. Lek wykazuje niski stopień wiązania z białkami osocza (23-29%) i jest eliminowany głównie przez nerki (90% wydalane z moczem, z czego 82% w postaci niezmienionej). Okres półtrwania wynosi około 3-5 godzin, a klirens nerkowy przekracza filtrację kłębuszkową, co wskazuje na aktywną eliminację. Lenalidomid nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450 i nie wykazuje istotnych interakcji z transporterami leków, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych.
AUC, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, białko osocza, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, choroba nerek w fazie końcowej, ciężkie zaburzenie czynności nerek, Cmax, cytochrom P450, enzym cytochromu P450, filtracja kłębuszkowa, hydroksy-lenalidomid, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, łagodne zaburzenie czynności wątroby, lenalidomid, mieszanina racemiczna, N-acetylo-lenalidomid, okres półtrwania, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, wydalanie nerkowe, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Rosuvastatin/Ezetimibe Teva 20 mg + 10 mg
Preparat Rosuvastatin/Ezetimibe Teva wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami, które mogą znacząco wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii hipolipemizującej. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania z cyklosporyną, która powoduje 7-krotne zwiększenie AUC rozuwastatyny oraz 3,4- do 12-krotne zwiększenie AUC ezetymibu, co znacznie podnosi ryzyko miopatii i hepatotoksyczności. Inhibitory proteaz (np. atazanawir z rytonawirem) zwiększają AUC rozuwastatyny około 3-krotnie, co również wymaga ostrożności i modyfikacji dawkowania. Gemfibrozyl i fenofibrat podnoszą stężenia obu składników preparatu (AUC rozuwastatyny do 1,9-krotnie, ezetymibu do 1,7-krotnie), a fibraty dodatkowo zwiększają ryzyko kamicy żółciowej. Kwas fusydowy w połączeniu ze statynami znacząco podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy, co wymaga przerwania terapii rozuwastatyną podczas stosowania kwasu fusydowego. Ponadto, tikagrelor może hamować nerkowe wydalanie rozuwastatyny, prowadząc do potencjalnej nefrotoksyczności i wzrostu aktywności CPK.
aktywność CPK, antagonista witaminy K, atazanawir, białko transportowe, biodostępność, cyklosporyna, doustny środek antykoncepcyjny, enzym cytochromu P450, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, farmakokinetyka rozuwastatyny, fenofibrat, gemfibrozyl, glekaprewir/pibrentaswir, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, inhibitor proteazy, interakcja lekowa, kamica żółciowa, kolestyramina, kwas fusydowy, lek zobojętniający sok żołądkowy, miopatia, norgestrel, rabdomioliza, regorafenib, rytonawir, tikagrelor, warfaryna, welpataswir - Leksykon leków
Interakcje leku – Sertranorm 50 mg
Sertralina, jako inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie sertraliny z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO), w tym nieodwracalnymi (np. selegilina), odwracalnymi selektywnymi (moklobemid) oraz nieselektywnymi (linezolid), ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego zagrażającego życiu. Również pimozyd jest przeciwwskazany z powodu wzrostu stężenia w osoczu o 35%. Sertralina może zwiększać ryzyko wydłużenia odstępu QTc przy jednoczesnym stosowaniu z lekami przeciwpsychotycznymi i antybiotykami. Należy zachować ostrożność przy łączeniu sertraliny z innymi lekami serotoninergicznymi (opioidy, tryptany, amfetaminy), gdyż zwiększa to ryzyko zespołu serotoninowego. Spożywanie alkoholu podczas terapii sertraliną nie jest zalecane mimo braku farmakodynamicznego nasilenia działania alkoholu, ze względu na sumowanie efektów depresyjnych i potencjalne obciążenie wątroby.
arytmia komorowa, błękit metylenowy, blokada przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, czas protrombinowy, drgawki, działanie niepożądane, enzym cytochromu P450, funkcja psychomotoryczna, hipertermia, inhibitor CYP2C19, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, izoenzym CYP2D6, lek antyarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwymiotny, mioklonia, nieodwracalny inhibitor MAO, odwracalny nieselektywny inhibitor MAO, odwracalny selektywny inhibitor MAO-A, ośrodkowy układ nerwowy, polimorfizm CYP2C19, sedacja, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wskaźnik INR, wydłużenie odstępu QT, wydłużenie odstępu QTc, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Histigen 24 mg
Betahistyna, będąca analogiem histaminy, wykazuje potencjalne interakcje farmakodynamiczne z lekami antyhistaminowymi poprzez konkurencję o receptory histaminowe, co może obniżać skuteczność obu terapii. Badania in vitro wskazują na brak istotnego wpływu betahistyny na enzymy cytochromu P450, co sugeruje niskie ryzyko interakcji farmakokinetycznych na tym poziomie. Istotne jest jednak zachowanie ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu betahistyny z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO), w tym selektywnymi inhibitorami MAO-B (np. selegiliną), ze względu na możliwość hamowania metabolizmu betahistyny i potencjalne zwiększenie jej stężenia w osoczu, co może nasilać działania niepożądane. Zalecane jest monitorowanie pacjentów pod kątem objawów niepożądanych oraz skuteczności terapii.
analog histaminy, badanie in vivo, badanie kliniczne, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, enzym cytochromu P450, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja betahistyny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcje betahistyny, lek antyhistaminowy, lek przeciwnadciśnieniowy, modyfikacja dawkowania, ośrodkowy układ nerwowy, preparat Histigen, receptor histaminowy, selegilina, selektywny inhibitor MAO-B, stężenie betahistyny, substrat cytochromu P450, układ pokarmowy, układ przedsionkowy, zaburzenie równowagi, zawrót głowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Aporoza 5 mg
Rozuwastatyna jest substratem transporterów wątrobowych OATP1B1 oraz BCRP, co predysponuje ją do licznych interakcji farmakokinetycznych wpływających na jej stężenie w osoczu i ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza miopatii. Szczególnie istotne są interakcje z cyklosporyną (7,1-krotny wzrost AUC, przeciwwskazane łączne stosowanie), inhibitorami proteazy (np. atazanawir/rytonawir – 3,1-krotny wzrost AUC, konieczne dostosowanie dawki do maks. 10 mg), gemfibrozylem (1,9-krotny wzrost AUC, przeciwwskazane stosowanie dawki 40 mg, zalecana dawka początkowa 5 mg) oraz innymi lekami hamującymi transportery OATP i BCRP. Jednoczesne stosowanie ezetymibu powoduje niewielki wzrost ekspozycji (1,2-krotny wzrost AUC), natomiast leki zobojętniające kwas żołądkowy zmniejszają stężenie rozuwastatyny o około 50%, co można częściowo zminimalizować przez odstęp czasowy 2 godzin między podaniem. Interakcje z erytromycyną prowadzą do zmniejszenia AUC o 20% i Cmax o 30%, prawdopodobnie przez zwiększoną motorykę przewodu pokarmowego.
antagonista witaminy K, atazanawir z rytonawirem, białko transportujące, cyklosporyna, darolutamid, darunawir rytonawir, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, eltrombopag, enzym cytochromu P450, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, farmakokinetyka rozuwastatyny, fenofibrat, flukonazol, gemfibrozyl, glecaprewir pibrentaswir, grazoprewir elbaswir, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hormon steroidowy, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor białka transporterowego, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, ketokonazol, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwzakrzepowy, lopinawir/rytonawir, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, miopatia, niewydolność nerek, norgestrel, pole powierzchni pod krzywą, rabdomioliza, regorafenib, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, tikagrelor, transporter BCRP, transporter OATP1B1, warfaryna, wodorotlenek glinu i magnezu - Leksykon leków
Interakcje leku – Rosutrox 5 mg
Rozuwastatyna, będąca substratem transporterów OATP1B1 i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na te białka, co może prowadzić do istotnego zwiększenia jej ekspozycji i ryzyka miopatii. Przykładowo, cyklosporyna powoduje 7,1-krotne zwiększenie AUC rozuwastatyny, co stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. Inhibitory proteaz, takie jak atazanawir z rytonawirem, zwiększają AUC i Cmax rozuwastatyny odpowiednio około 3- i 7-krotnie, co wymaga redukcji dawki Rosutrox do maksymalnie 10 mg. Gemfibrozyl podwaja ekspozycję na rozuwastatynę, a jego łączenie z dawką 40 mg jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko miopatii. Inne fibraty i niacyna ≥1 g/dobę również zwiększają ryzyko działań niepożądanych. Leki zobojętniające zawierające wodorotlenek glinu i magnezu mogą obniżać stężenie rozuwastatyny nawet o 50%, a erytromycyna zmniejsza AUC o 20% i Cmax o 30%, co jednak zwykle nie wymaga korekty dawki.
antagonista witaminy K, atazanawir/rytonawir, bajkalina, cyklosporyna, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, enzym cytochromu P450, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, fenofibrat, fibrat, flukonazol, gemfibrozyl, glekaprewir/pibrentaswir, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor białka transportującego, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, ketokonazol, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek przeciw nadkwaśności, lek przeciwwirusowy HCV, lek zmniejszający stężenie lipidów, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, miopatia, niacyna, norgestrel, rabdomioliza, regorafenib, rozuwastatyna, symeprewir, tikagrelor, warfaryna, welpataswir, wodorotlenek glinu i magnezu - Leksykon leków
Interakcje leku – Crosuvo Plus 5 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Crosuvo Plus, zawierający rozuwastatynę i ezetymib, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami, które mogą znacząco wpływać na ich stężenia w osoczu oraz ryzyko działań niepożądanych. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania z cyklosporyną, co powoduje 7,1-krotny wzrost AUC rozuwastatyny oraz 3,4- do 12-krotne zwiększenie ekspozycji na ezetymib. Gemfibrozyl i inne fibraty zwiększają ryzyko miopatii, a przy dawce rozuwastatyny 40 mg ich stosowanie jest przeciwwskazane. Inhibitory proteazy, takie jak atazanawir/rytonawir, mogą podnieść AUC rozuwastatyny nawet trzykrotnie, co wymaga dostosowania dawki do maksymalnie 10 mg. Ponadto, leki zobojętniające sok żołądkowy zmniejszają stężenie rozuwastatyny o około 50%, a kolestyramina obniża AUC ezetymibu o 55%, co może osłabić efekt hipolipemizujący. W przypadku stosowania antagonistów witaminy K (np. warfaryny) konieczne jest monitorowanie INR ze względu na ryzyko jego wzrostu.
antagonista witaminy K, białka transportujące OATP1B1 i BCRP, choroba pęcherzyka żółciowego, cyklosporyna, cymetydyna, darolutamid, digoksyna, enzym cytochromu P450, erytromycyna, etynyloestradiol, fenofibrat, fluindion, flukonazol, gemfibrozyl, glekaprewir/pibrentaswir, glipizyd, inhibitor białek transportujących, inhibitor proteazy, izoenzym cytochromu P450, kamica żółciowa, ketokonazol, kolestyramina, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lek zobojętniający sok żołądkowy, midazolam, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, miopatia, niacyna, rabdomioliza, regorafenib, rozuwastatyna i ezetymib, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, tikagrelor, tolbutamid, warfaryna, wodorotlenek glinu i magnezu - Leksykon leków
Interakcje leku – Rymphysia 500 mg
Produkt leczniczy Rymphysia, będący inhibitorem alfa1-proteinazy pochodzącym z ludzkiego osocza, nie posiada danych klinicznych dotyczących interakcji z innymi lekami. Brak specyficznych badań interakcyjnych uniemożliwia jednoznaczną ocenę potencjalnych interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych. Ze względu na białkową naturę preparatu oraz brak metabolizmu przez enzymy cytochromu P450, ryzyko interakcji farmakokinetycznych jest niskie, jednak zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na układ krzepnięcia, funkcje wątroby oraz układ immunologiczny. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki przeciwkrzepliwe (np. warfaryna, heparyna), przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy, klopidogrel), hepatotoksyczne oraz immunosupresyjne, gdzie potencjalne interakcje mają charakter teoretyczny, a ich istotność kliniczna pozostaje nieokreślona lub umiarkowana.
białko osocza ludzkiego, choroba wątroby, enzym cytochromu P450, heparyna, inhibitor alfa1-proteinazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lek hepatotoksyczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpłytkowy, niedobór alfa1-antytrypsyny, płytka krwi, preparat krwiopochodny, proces zapalny, produkt krwiopochodny, tkanka płucna, układ krzepnięcia, warfaryna - Leksykon leków
Interakcje leku – Metoclopramide hameln 5 mg/ml
Metoklopramid wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie metoklopramidu z lewodopą i agonistami dopaminy ze względu na antagonizm receptorów dopaminowych, co prowadzi do znacznego osłabienia efektu terapeutycznego, szczególnie w leczeniu choroby Parkinsona. Metoklopramid nasila działanie uspokajające alkoholu etylowego oraz leków hamujących czynność OUN (benzodiazepiny, opioidy, barbiturany, leki przeciwhistaminowe I generacji), co może skutkować nadmierną sedacją, zaburzeniami koordynacji i ryzykiem działań niepożądanych. Ponadto, współstosowanie z neuroleptykami zwiększa ryzyko objawów pozapiramidowych, a z lekami serotoninergicznymi (np. SSRI) – ryzyko zespołu serotoninowego. Metoklopramid wpływa także na biodostępność innych leków: zmniejsza biodostępność digoksyny, a zwiększa cyklosporyny (Cmax o 46%, ekspozycja o 22%), co wymaga monitorowania stężeń tych leków w osoczu.
agonista dopaminy, akatyzja, antagonista receptorów dopaminowych, biodostępność cyklosporyny, chlorowodorek metoklopramidu, choroba Parkinsona, CYP2D6, dystonia, działanie prokinetyczne, działanie uspokajające, enzym cytochromu P450, induktor enzymów, inhibitor CYP2D6, lek neuroleptyczny, lek przeciwcholinergiczny, lek serotoninergiczny, lewodopa, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, parkinsonizm polekowy, pochodna morfiny, receptor GABA-ergiczny, receptor NMDA, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, środek zwiotczający mięśnie, SSRI, zaburzenie motoryczne, zespół serotoninowy