neuroprzekaźnictwo glutaminergiczne

Neuroprzekaźnictwo glutaminergiczne stanowi główny układ pobudzający w ośrodkowym układzie nerwowym ssaków. Aminokwas glutaminian (kwas glutaminowy) jest najważniejszym neuroprzekaźnikiem pobudzającym, odpowiadającym za około 70% transmisji synaptycznej w mózgu.

Działanie glutaminianu opiera się na aktywacji receptorów jonotropowych (NMDA, AMPA, kainianowe) oraz metabotropowych (mGluR). Receptory jonotropowe po związaniu z glutaminianem otwierają kanały jonowe, umożliwiając napływ jonów do komórki, natomiast receptory metabotropowe inicjują wewnątrzkomórkowe kaskady sygnałowe przez białka G.

Zaburzenia neuroprzekaźnictwa glutaminergicznego wiążą się z licznymi schorzeniami neurologicznymi i psychiatrycznymi, w tym z chorobą Alzheimera, Parkinsona, Huntingtona, schizofrenią, epilepsją oraz stanami neurodegeneracyjnymi. Nadmierna aktywacja receptorów glutaminergicznych, szczególnie NMDA, może prowadzić do ekscytotoksyczności i śmierci neuronów.

Glutaminian uczestniczy w procesach uczenia się i tworzenia pamięci poprzez długotrwałe wzmocnienie synaptyczne (LTP) oraz długotrwałe osłabienie synaptyczne (LTD). Te zjawiska stanowią podłoże neurobiologiczne plastyczności synaptycznej i procesów kognitywnych.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl