Właściwości farmakodynamiczne memantyny

Memantyna, substancja czynna leku Biomentin, należy do grupy farmakoterapeutycznej innych leków przeciw otępieniu i jest oznaczona kodem ATC: N06DX01. ¹

Mechanizm działania

W patogenezie otępienia neurodegeneracyjnego istotną rolę odgrywają zaburzenia neuroprzekaźnictwa glutaminergicznego, szczególnie na poziomie receptorów NMDA (kwasu N-metylo-D-asparaginowego). Coraz więcej dowodów naukowych potwierdza, że nieprawidłowości w tym układzie przyczyniają się zarówno do wystąpienia objawów, jak i do progresji choroby. ²

Memantyna jest zależnym od potencjału, niekompetytywnym antagonistą receptora NMDA o średnim powinowactwie. Jej działanie opiera się na modyfikacji efektów patologicznie podwyższonych stężeń glutaminianu, które mogą prowadzić do dysfunkcji neuronów. ³

Skuteczność kliniczna

Choroba Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego

Kluczowe badanie kliniczne oceniające monoterapię memantyną w grupie pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego objęło 252 pacjentów ambulatoryjnych. Kwalifikowano pacjentów z wyjściową punktacją w skali MMSE (Mini Mental State Examination) wynoszącą 3-14 punktów. Po 6 miesiącach terapii wykazano istotną statystycznie przewagę memantyny nad placebo w zakresie: ⁴

• oceny funkcjonowania w oparciu o wywiad z pacjentem i opiekunem (CIBIC-plus – Clinician’s Interview Based on Impression of Change): p=0,025 ⁵
• oceny wykonywania czynności życia codziennego w chorobie Alzheimera (ADCS-ADLsev – Alzheimer’s Disease Cooperative Study – Activities of Daily Living): p=0,003 ⁶
• oceny zaburzeń funkcji poznawczych (SIB – Severe Impairment Battery): p=0,002 ⁷

Choroba Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego

W badaniu klinicznym obejmującym 403 pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (całkowita punktacja w skali MMSE na początku badania: 10-22 punktów) wykazano statystycznie istotną przewagę memantyny nad placebo w zakresie pierwszorzędowych punktów końcowych w 24. tygodniu badania, ocenianych metodą LOCF (Last Observation Carried Forward): ⁸

• podskala oceny zaburzeń funkcji poznawczych w chorobie Alzheimera (ADAS-cog – Alzheimer’s Disease Assessment Scale): p=0,003 ⁹
• CIBIC-plus: p=0,004 ¹⁰

W innym badaniu monoterapeutycznym, obejmującym 470 pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (całkowita punktacja w skali MMSE na początku badania: 11-23 punktów), nie stwierdzono statystycznie istotnych różnic między memantyną a placebo w pierwszorzędowym punkcie końcowym skuteczności w 24. tygodniu w prospektywnie zdefiniowanej analizie początkowej. ¹¹

Metaanaliza skuteczności memantyny

Przeprowadzono metaanalizę wyników leczenia pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego (całkowita punktacja w skali MMSE na początku badania <20) na podstawie danych z sześciu 6-miesięcznych, kontrolowanych placebo badań III fazy. Analizie poddano badania, w których stosowano memantynę zarówno w monoterapii, jak i w politerapii ze stałą dawką inhibitora acetylocholinesterazy. ¹²

Wyniki metaanalizy wykazały statystycznie istotny lepszy efekt terapeutyczny memantyny w trzech głównych domenach: ¹³

• funkcje poznawcze
• ogólna ocena kliniczna
• codzienne funkcjonowanie pacjentów

Szczególnie istotne wyniki zaobserwowano w grupie pacjentów, u których wystąpiło pogorszenie we wszystkich trzech wymienionych domenach. Analiza wykazała, że memantyna skutecznie zapobiega pogorszeniu stanu pacjentów – pogorszenie we wszystkich trzech domenach wystąpiło u 21% pacjentów w grupie placebo w porównaniu do zaledwie 11% w grupie otrzymującej memantynę (p<0,0001). ¹⁴

Skład leku Biomentin

¹⁵