Leki w grupie
„leki przeciwotępienne”

Leki przeciwotępienne to grupa preparatów farmakologicznych stosowanych w leczeniu zaburzeń poznawczych, głównie w chorobie Alzheimera i innych formach otępienia. Ich działanie polega przede wszystkim na poprawie funkcji poznawczych poprzez modyfikację neuroprzekaźnictwa w ośrodkowym układzie nerwowym. Mechanizm działania większości tych leków opiera się na zwiększeniu stężenia acetylocholiny (poprzez hamowanie enzymu rozkładającego ten neuroprzekaźnik) lub wpływie na receptory glutaminianergiczne.

Główne grupy leków przeciwotępiennych to inhibitory acetylocholinesterazy oraz antagoniści receptora NMDA. Do inhibitorów acetylocholinesterazy należą: donepezil (Aricept, Cogiton, Donepex), rywastygmina (Exelon, Nimvastid, Rivastigmine) oraz galantamina (Reminyl). Jedynym stosowanym antagonistą receptora NMDA jest memantyna (Axura, Memantine, Ebixa).

Najbardziej powszechnie stosowane leki przeciwotępienne to donepezil, który jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu choroby Alzheimera o łagodnym i umiarkowanym nasileniu, oraz memantyna, zalecana w umiarkowanym i ciężkim stadium choroby. Często stosuje się też terapię skojarzoną z użyciem obu tych leków.

Największą zaletą stosowania leków przeciwotępiennych jest spowolnienie progresji objawów poznawczych i behawioralnych, co przekłada się na dłuższe utrzymanie samodzielności pacjentów i lepszą jakość życia. Ponadto, mogą one zmniejszać obciążenie opiekunów i opóźniać konieczność instytucjonalizacji chorych.

Niebezpieczeństwa związane z terapią przeciwotępienną obejmują działania niepożądane, takie jak zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka) w przypadku inhibitorów acetylocholinesterazy, oraz zawroty głowy, splątanie i bóle głowy przy stosowaniu memantyny. Istotnym ograniczeniem jest fakt, że leki te nie zatrzymują procesu neurodegeneracyjnego, a jedynie łagodzą objawy, często z ograniczoną skutecznością.

Oprócz klasycznych leków przeciwotępiennych, w praktyce klinicznej stosuje się również preparaty nootropowe (np. piracetam), leki przeciwdepresyjne (zwłaszcza z grupy SSRI) do kontroli objawów neuropsychiatrycznych, oraz preparaty standaryzowanych wyciągów z miłorzębu japońskiego (Ginkgo biloba). W badaniach klinicznych znajdują się nowe grupy leków ukierunkowane na hamowanie tworzenia się blaszek amyloidowych i splątków neurofibrylarnych, główne markery patologiczne choroby Alzheimera.

Lista leków w tej grupie

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl