jatrogenna kwasica metaboliczna

Jatrogenna kwasica metaboliczna to zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, które powstaje jako niepożądany skutek interwencji medycznej, terapii lub podania leków. Jest to stan charakteryzujący się obniżeniem pH krwi poniżej 7,35 oraz spadkiem stężenia wodorowęglanów w surowicy poniżej 22 mmol/l.

Do najczęstszych przyczyn jatrogennej kwasicy metabolicznej należą: stosowanie niektórych leków (np. metforminy, salicylanów, inhibitorów anhydrazy węglanowej), żywienie pozajelitowe bez odpowiedniej suplementacji, infuzja dużych objętości płynów zawierających chlorki, a także interwencje powodujące utratę zasad (np. drenaż żółci). Istotnym mechanizmem jest również kwasica mleczanowa indukowana lekami, szczególnie często występująca u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby.

Objawy kliniczne jatrogennej kwasicy metabolicznej obejmują tachykardię, tachypnoe, osłabienie, nudności oraz w ciężkich przypadkach zaburzenia świadomości i niewydolność krążeniowo-oddechową. Diagnostyka opiera się na badaniach gazometrycznych krwi tętniczej z oceną pH, pCO2, HCO3- oraz luki anionowej, która pomaga w określeniu przyczyny kwasicy.

Leczenie jatrogennej kwasicy metabolicznej polega przede wszystkim na eliminacji czynnika wywołującego, wyrównaniu zaburzeń elektrolitowych oraz w ciężkich przypadkach (pH < 7,1) na podaży wodorowęglanów. Kluczowe znaczenie ma monitorowanie parametrów życiowych i gazometrycznych pacjenta oraz zapobieganie powikłaniom, takim jak zaburzenia rytmu serca czy niewydolność narządowa.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Natrium chloratum 0,9% Baxter

Natrium Chloratum 0,9% Baxter to roztwór do infuzji zawierający 9 mg/ml chlorku sodu (154 mmol/l Na+ i 154 mmol/l Cl-), który wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u pacjentów z zaburzeniami równowagi płynów, elektrolitów oraz kwasowo-zasadowej. Podanie dożylne może prowadzić do przeciążenia płynem i rozwoju przewodnienia/hiperwolemii, objawiających się obrzękiem uogólnionym lub miejscowym. Szczególny nadzór kliniczny jest niezbędny na początku każdego wlewu, a w przypadku długotrwałego leczenia pozajelitowego zaleca się regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek istnieje ryzyko zatrzymania sodu i nasilenia zaburzeń, dlatego stosowanie roztworu wymaga ostrożności.
Infuzje Natrium Chloratum 0,9% Baxter u pacjentów z niewydolnością serca, niewydolnością oddechową oraz z nieosmotyczną stymulacją wydzielania wazopresyny (np. z zespołem SIADH) powinny być prowadzone pod ścisłym nadzorem ze względu na ryzyko hiponatremii, która może prowadzić do ostrej encefalopatii hiponatremicznej i obrzęku mózgu. Szczególnie narażone są dzieci, kobiety w wieku rozrodczym oraz pacjenci z uszkodzeniami mózgu. Ponadto, stosowanie roztworu wymaga ostrożności u pacjentów z hipernatremią, hiperchloremią, kwasicą metaboliczną, hiperwolemią oraz u osób z hiperaldosteronizmem pierwotnym i wtórnym. Ryzyko zatrzymania sodu i płynów wzrasta także przy jednoczesnym stosowaniu kortykosteroidów.
choroba wątroby, encefalopatia hiponatremiczna, hiperaldosteronizm pierwotny, hiperaldosteronizm wtórny, hiperchloremia, hipernatremia, hiperwolemia, hiponatremia, jatrogenna kwasica metaboliczna, krwawienie wewnątrzczaszkowe, kwasica metaboliczna, leczenie pozajelitowe, marskość nerki, marskość wątroby, nadciśnienie, nieosmotyczna stymulacja wazopresyny, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, obrzęk mózgu, ostra hiponatremia, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga płynów i elektrolitów, stan przedrzucawkowy, stłuczenie mózgu, wazopresyna, zaburzenie czynności nerek, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie sodu, zespół SIADH, zwężenie tętnicy nerkowej
Leksykon substancji czynnych
Sód – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Sód pełni kluczową rolę w utrzymaniu homeostazy wodno-elektrolitowej, funkcji komórkowej oraz przewodnictwa nerwowo-mięśniowego. Podawanie preparatów zawierających sód wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z niewydolnością serca, nerek, w podeszłym wieku oraz u osób z ryzykiem hiponatremii, zwłaszcza w kontekście nieosmotycznej stymulacji wazopresyny. Ostra hiponatremia może prowadzić do encefalopatii hiponatremicznej z objawami neurologicznymi, a gwałtowna korekta hipernatremii niesie ryzyko obrzęku mózgu i poważnych powikłań neurologicznych. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek istnieje zwiększone ryzyko zatrzymania sodu i płynów, co może skutkować nadciśnieniem tętniczym, zastoinową niewydolnością serca, obrzękami i kwasicą metaboliczną. Zaleca się monitorowanie funkcji nerek, bilansu elektrolitowego oraz ostrożne dostosowanie dawek preparatów sodowych, zwłaszcza u osób starszych i z ciężkimi schorzeniami nerek, serca i wątroby.
dializa otrzewnowa, dusznica bolesna, encefalopatia hiponatremiczna, glikozyd nasercowy, hiperaldosteronizm pierwotny, hiperaldosteronizm wtórny, hiperchloremia, hipernatremia, hiperwolemia, hiponatremia, homeostaza płynów, inhibitor monoaminooksydazy, jatrogenna kwasica metaboliczna, krwawienie wewnątrzczaszkowe, kwasica metaboliczna, marskość nerki, marskość wątroby, migotanie komór, nadciśnienie tętnicze, nerka wielotorbielowata, niewydolność nerek, niewydolność płuc, niewydolność serca, obrzęk mózgu, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, parathormon, przeładowanie płynami, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, stan przedrzucawkowy, wazopresyna, wielomocz, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zastoinowa niewydolność serca, zator naczyń płucnych, zespół ponownego odżywienia, zwężenie tętnicy nerkowej

jatrogenna kwasica metaboliczna

Powiązane wpisy

Specjalne ostrzeżenia – Natrium chloratum 0,9% Baxter

Sód – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności