badanie przesiewowe mammograficzne
Badanie przesiewowe mammograficzne (skryning mammograficzny) to metoda wczesnego wykrywania raka piersi u kobiet bezobjawowych. Polega na wykonaniu zdjęć rentgenowskich (mammogramów) obu piersi w celu identyfikacji zmian potencjalnie nowotworowych przed pojawieniem się objawów klinicznych.
Regularnie wykonywana mammografia przesiewowa umożliwia wykrycie zmian nowotworowych średnio 2-3 lata wcześniej niż byłoby to możliwe podczas badania palpacyjnego. Skuteczność tej metody potwierdzono w licznych badaniach, które wykazały redukcję śmiertelności z powodu raka piersi o 20-30% w populacjach objętych skryningiem.
W Polsce program przesiewowy obejmuje kobiety w wieku 45-74 lat, które mogą wykonywać bezpłatne badanie co 2 lata. Międzynarodowe towarzystwa naukowe różnią się w rekomendacjach dotyczących wieku rozpoczęcia i częstotliwości badań, jednak większość zaleca rozpoczęcie regularnych badań w wieku 40-50 lat. Dla kobiet z grup wysokiego ryzyka (obciążenie genetyczne, rodzinne występowanie raka piersi) zaleca się indywidualne protokoły badań, często rozpoczynane wcześniej.
Mimo niewątpliwych korzyści, skryning mammograficzny wiąże się również z ograniczeniami, takimi jak wyniki fałszywie dodatnie, nadrozpoznawalność zmian i narażenie na promieniowanie jonizujące. Dlatego kluczowe jest prowadzenie badań zgodnie ze standardami jakości oraz właściwa kwalifikacja pacjentek do programów przesiewowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (dcis) – Objawy
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (DCIS) to najwcześniejsza, nieinwazyjna forma raka piersi, ograniczona do przewodów mlekowych bez przekroczenia błony podstawnej. Stanowi 20-25% nowych diagnoz raka piersi i jest najczęściej wykrywany przypadkowo w mammografii jako mikrozwapnienia. DCIS klasyfikuje się na podstawie stopnia zróżnicowania komórek (niski, pośredni, wysoki) oraz ekspresji receptorów hormonalnych, co ma znaczenie prognostyczne i terapeutyczne. Ryzyko progresji nieleczonego DCIS do raka inwazyjnego wynosi od 25% do 60% w ciągu 9-24 lat, z rocznym wzrostem ryzyka o 1-2%. Czynniki zwiększające ryzyko progresji to młody wiek (<45-50 lat), wysoki stopień zróżnicowania, obecność martwicy typu comedo, duży rozmiar zmiany, dodatnie marginesy chirurgiczne oraz ekspresja markerów molekularnych, np. p16. Po leczeniu ryzyko wznowy wynosi 15-20%, przy czym radioterapia po lumpektomii redukuje je z 25-30% do około 15%, a mastektomia zmniejsza ryzyko wznowy do <1%.
aktywny nadzór, badanie histopatologiczne, badanie przesiewowe mammograficzne, biomarker prognostyczny, biopsja gruboigłowa, biopsja stereotaktyczna, błona podstawna, choroba Pageta brodawki sutkowej, inwazyjny rak piersi, inwazyjny rak przewodowy, komórki mioepitelialne, lumpektomia, martwica typu comedo, mastektomia, mikrozwapnienie, radioterapia, rak przedinwazyjny, rak przewodowy in situ, rak wewnątrzprzewodowy in situ, receptory hormonalne - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Epidemiologia
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadka postać raka piersi, stanowiąca 1-4% wszystkich nowotworów tej okolicy, z wyższą częstością w krajach zachodnich. Średni wiek diagnozy wynosi około 57-64 lata, z przewagą kobiet (97,9%) i dominacją rasy białej (85,4%). Choroba współwystępuje w 80-90% przypadków z DCIS lub inwazyjnym rakiem przewodowym (IDC), a obecność wyczuwalnego guza, stwierdzana u około 50% pacjentów, koreluje z gorszym rokowaniem. Nowotwory związane z chorobą Pageta często wykazują wysoką złośliwość, ujemny status receptorów ER i PR oraz dodatni HER2 (ponad 50% przypadków), co ma istotne implikacje terapeutyczne. Pięcioletnia względna przeżywalność wynosi 82,6%, ale spada znacząco wraz ze wzrostem stadium zaawansowania nowotworu (stadium I – 95,8%, IV – 14,3%). Czynniki negatywnie wpływające na przeżycie to starszy wiek, rasa czarna, wyższy stopień złośliwości, przerzuty do węzłów chłonnych, stadium zaawansowania, choroba przerzutowa oraz większy rozmiar guza.
badanie kliniczne, badanie przesiewowe mammograficzne, biopsja węzła wartowniczego, choroba Pageta brodawki sutkowej, choroba przerzutowa, DCIS, guz piersi, IDC, inwazyjny rak piersi, inwazyjny rak przewodowy, kompleks brodawkowo-otoczkowy, leczenie oszczędzające pierś, mammografia, mastektomia, mastektomia oszczędzająca brodawkę, nadekspresja HER2, nowotwór złośliwy, przerzut do regionalnych węzłów chłonnych, przewodowy rak in situ, rak piersi, receptor estrogenowy, receptor ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu, receptor progesteronowy, samobadanie, SLNB, wyczuwalny guz