Choroba pageta brodawki sutkowej
Epidemiologia
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadka postać raka piersi, stanowiąca 1-4% wszystkich nowotworów tej okolicy, z wyższą częstością w krajach zachodnich. Średni wiek diagnozy wynosi około 57-64 lata, z przewagą kobiet (97,9%) i dominacją rasy białej (85,4%). Choroba współwystępuje w 80-90% przypadków z DCIS lub inwazyjnym rakiem przewodowym (IDC), a obecność wyczuwalnego guza, stwierdzana u około 50% pacjentów, koreluje z gorszym rokowaniem. Nowotwory związane z chorobą Pageta często wykazują wysoką złośliwość, ujemny status receptorów ER i PR oraz dodatni HER2 (ponad 50% przypadków), co ma istotne implikacje terapeutyczne. Pięcioletnia względna przeżywalność wynosi 82,6%, ale spada znacząco wraz ze wzrostem stadium zaawansowania nowotworu (stadium I – 95,8%, IV – 14,3%). Czynniki negatywnie wpływające na przeżycie to starszy wiek, rasa czarna, wyższy stopień złośliwości, przerzuty do węzłów chłonnych, stadium zaawansowania, choroba przerzutowa oraz większy rozmiar guza.
Epidemiologia choroby Pageta brodawki sutkowej
Choroba Pageta brodawki sutkowej stanowi rzadką postać raka piersi, występującą w około 1-4% wszystkich przypadków nowotworów złośliwych tej okolicy 1234. Częstość jej występowania wykazuje pewne geograficzne zróżnicowanie, z wyższymi wskaźnikami zachorowalności w krajach zachodnich 5. Interesującą obserwacją jest stopniowy spadek liczby przypadków choroby Pageta od lat 2000., co potencjalnie można przypisać zwiększonej wykrywalności wczesnych przypadków DCIS (przewodowego raka in situ) poprzez badania przesiewowe mammograficzne 67.
Wiek i płeć pacjentów
Choroba Pageta brodawki sutkowej dotyka przede wszystkim osoby w wieku pomenopauzalnym, ze średnią wieku w momencie diagnozy wynoszącą około 57 lat 89. Zakres wieku pacjentów jest jednak szeroki i wynosi od 26 do 88 lat, przy czym szczyt zachorowalności przypada na szóstą dekadę życia 1011. Według danych z National Cancer Database (NCDB), będącej jedną z największych baz danych nowotworowych w Stanach Zjednoczonych, mediana wieku pacjentów z chorobą Pageta wynosi 64 lata (zakres 20-90 lat) 1213.
Choroba zdecydowanie częściej występuje u kobiet, choć rzadkie przypadki odnotowywane są również u mężczyzn. Według analizy danych NCDB obejmującej 7191 pacjentów z chorobą Pageta brodawki sutkowej, tylko 2,1% stanowili mężczyźni 1415. Inne źródła podają, że około 97,9% przypadków występuje u kobiet 16.
Wpływ rasy i pochodzenia etnicznego
W badaniu opartym na danych NCDB wykazano, że 85,4% pacjentów z chorobą Pageta stanowiły osoby rasy białej 17. Analiza czynników związanych z krótszym przeżyciem wskazała, że rasa/pochodzenie etniczne czarne były jednym z czynników niekorzystnych rokowniczo 18.
Chociaż choroba Pageta nie wykazuje wyraźnej predylekcji do żadnej rasy, to zaobserwowano, że kobiety rasy białej są bardziej narażone na raka piersi niż kobiety rasy czarnej czy pochodzenia latynoskiego, jednak to u kobiet rasy czarnej częściej dochodzi do zgonu z powodu tej choroby 1920.
Współwystępowanie z innymi nowotworami piersi
Jedną z kluczowych cech epidemiologicznych choroby Pageta brodawki sutkowej jest jej wysokie współwystępowanie z innymi postaciami raka piersi. W 80-90% przypadków choroba Pageta współistnieje z przewodowym rakiem in situ (DCIS) lub inwazyjnym rakiem przewodowym (IDC) 2122.
Według niektórych badań, częstość współwystępowania z podskórnym nowotworem złośliwym waha się od 67% do 100%, przy czym większość badań raportuje jednoczesne występowanie nowotworu złośliwego w ponad 90% przypadków 2324. W przypadku pacjentów z chorobą Pageta bez wyczuwalnego guza, większość będzie miała podskórny DCIS, podczas gdy tylko około 8% pacjentów z chorobą Pageta brodawki sutkowej nie ma żadnego innego podskórnego nowotworu 2526.
U około połowy pacjentów z kliniczną chorobą Pageta brodawki sutkowej stwierdza się wyczuwalny guz za brodawką 272829. Obecność wyczuwalnego guza piersi jest istotnym czynnikiem prognostycznym, ponieważ większość pacjentów z wyczuwalnym guzem ma podskórny inwazyjny nowotwór, co wiąże się z gorszym rokowaniem 30.
Charakterystyka biologiczna nowotworów współistniejących
Nowotwory inwazyjne związane z chorobą Pageta brodawki sutkowej często charakteryzują się większą agresywnością biologiczną. Są one częściej wysokiego stopnia złośliwości, ujemne pod względem receptorów estrogenowych (ER) i progesteronowych (PR), a dodatnie pod względem receptora ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu 2 (HER2) w porównaniu do nowotworów u pacjentów bez współistniejącej choroby Pageta 313233.
Badania wskazują, że ponad połowa nowotworów piersi związanych z chorobą Pageta wykazuje nadekspresję HER2 34. Ta charakterystyka biologiczna ma istotne implikacje terapeutyczne i prognostyczne.
Nadzór epidemiologiczny i przeżywalność
Dane z programu Surveillance, Epidemiology, and End Results (SEER) Narodowego Instytutu Raka w USA dostarczają cennych informacji na temat przeżywalności pacjentów z chorobą Pageta brodawki sutkowej. Według tych danych, 5-letnia względna przeżywalność dla wszystkich kobiet w Stanach Zjednoczonych, u których zdiagnozowano chorobę Pageta brodawki sutkowej w latach 1988-2001, wynosiła 82,6% 353637. Dla porównania, 5-letnia względna przeżywalność dla kobiet z jakimkolwiek typem raka piersi wynosiła 87,1% 38.
Rokowanie w chorobie Pageta brodawki sutkowej zależy od wielu czynników, w tym obecności guza w zajętej piersi, typu nowotworu (DCIS czy inwazyjny rak piersi) oraz, w przypadku inwazyjnego raka piersi, jego stadium 39.
Czynniki wpływające na przeżywalność
Analiza danych NCDB wykazała, że czynniki związane z krótszym przeżyciem w chorobie Pageta brodawki sutkowej obejmują: starszy wiek, rasę czarną, wyższy stopień złośliwości guza, przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych, wyższe stadium nowotworu, chorobę przerzutową oraz większy rozmiar guza 40.
U kobiet z chorobą Pageta brodawki sutkowej i współistniejącym inwazyjnym nowotworem, 5-letnia względna przeżywalność maleje wraz ze wzrostem stadium nowotworu: stadium I – 95,8%, stadium II – 77,7%, stadium III – 46,3%, stadium IV – 14,3% 414243.
W przypadku pacjentów z chorobą Pageta bez wyczuwalnego guza, rokowanie jest zazwyczaj dobre, z 5-letnią przeżywalnością wynoszącą 90-100%. Natomiast u kobiet z chorobą Pageta i towarzyszącym wyczuwalnym guzem, które zazwyczaj mają podskórny inwazyjny rak, 5-letnia przeżywalność wynosi około 20-65% 44.
Wpływ leczenia na przeżywalność
Tradycyjnie, leczeniem z wyboru dla choroby Pageta brodawki sutkowej była mastektomia/” title=”mastektomia” class=”to-tag” data-termid=”32561″>mastektomia z wycięciem węzłów chłonnych 45. Jednak dzięki postępom w technologii obrazowania, leczenie oszczędzające pierś (BCS) staje się coraz częściej stosowaną opcją chirurgiczną, z niskim ryzykiem miejscowego nawrotu u wybranych pacjentów 46.
Wielowariantowa analiza wyników leczenia wykazała, że biopsja węzła wartowniczego (SLNB) była znacząco związana z całkowitym przeżyciem (OS) w okresie obserwacji u pacjentów z chorobą Pageta i współistniejącym inwazyjnym rakiem piersi 47. Jednak nie wykazano różnic w przeżyciu całkowitym (OS) ani w przeżyciu specyficznym dla raka piersi (BCSM) między różnymi podgrupami leczenia chirurgicznego 48.
Tendencje epidemiologiczne i nadzór
Dane epidemiologiczne sugerują, że częstość występowania choroby Pageta brodawki sutkowej zmniejsza się z czasem 4950. Według analizy danych SEER, częstość występowania choroby Pageta związanej zarówno z inwazyjnym rakiem przewodowym, jak i z DCIS zmniejszyła się odpowiednio o 49% i 44% w latach 1988-2002 5152.
Jednakże liczba przypadków choroby Pageta rozpoznawanych bez współistniejącej choroby inwazyjnej może wzrastać. Może to wynikać ze zwiększonego wykorzystania mammografii i wykrywania nowotworów na wcześniejszym etapie, zanim rozwiną się cechy choroby Pageta 53.
Wyzwania w nadzorze epidemiologicznym
Nadzór epidemiologiczny nad chorobą Pageta brodawki sutkowej napotyka na pewne wyzwania. Ze względu na rzadkość choroby, większość badań obejmuje ograniczoną liczbę przypadków 54. Ponadto, choroba ta może być klinicznie nierozpoznana lub błędnie rozpoznana jako łagodna dermatoza, co prowadzi do opóźnienia właściwego leczenia i potencjalnie wpływa na dokładność danych epidemiologicznych 55.
U niektórych pacjentów choroba Pageta jest rozpoznawana patologicznie przy braku klinicznych objawów. Tacy pacjenci mogą mieć gorsze rokowanie niż pacjenci z kliniczną manifestacją choroby 56. Patologowie powinni dokładnie badać brodawkę po mastektomii, aby rozpoznać taką niewidoczną klinicznie, utajoną chorobę Pageta.
Programy badań przesiewowych i wczesne wykrywanie
Wczesne wykrycie choroby Pageta brodawki sutkowej ma kluczowe znaczenie dla poprawy rokowania. W Wielkiej Brytanii NHS Breast Screening Programme zapewnia bezpłatne badania przesiewowe piersi co 3 lata dla wszystkich kobiet w wieku od 50 do 70 lat 57.
Jednak ze względu na rzadkość choroby Pageta brodawki sutkowej i jej często niespecyficzne objawy, może być ona początkowo błędnie rozpoznana jako łagodna dermatoza. Dlatego ważne jest, aby każdy pacjent z przewlekłą, utrzymującą się wysypką na brodawce sutkowej został oceniony pod kątem choroby Pageta 58.
Regularne badania piersi, zarówno samobadanie/” title=”samobadanie” class=”to-tag” data-termid=”32566″>samobadanie, jak i badania kliniczne, są istotne dla wczesnego wykrycia objawów choroby Pageta brodawki sutkowej 59. U pacjentów z podejrzeniem choroby Pageta, lekarz prawdopodobnie przeprowadzi badanie fizykalne w celu sprawdzenia obecności wyczuwalnych guzów, które występują u około 50% pacjentów z chorobą Pageta 60.
Znaczenie nadzoru pooperacyjnego
Po leczeniu choroby Pageta brodawki sutkowej, pacjenci zazwyczaj są monitorowani przez 5 lat po zakończeniu leczenia szpitalnego (takiego jak zabieg chirurgiczny lub radioterapia) 6162. Ten okres obserwacji, znany jako follow-up, jest ważny dla wczesnego wykrycia ewentualnego nawrotu choroby.
Chociaż większość nowotworów piersi nie nawraca po leczeniu, czasami może powrócić, dlatego ważne jest, aby pacjenci znali objawy, na które należy zwracać uwagę 6364.
Miejscowy nawrót choroby Pageta po mastektomii oszczędzającej brodawkę (NSM) jest rzadki, z częstością miejscowego nawrotu szacowaną na około 12% 65. Rokowanie jest dobre u pacjentów nawrotowych, którzy poddają się rozległemu wycięciu kompleksu brodawkowo-otoczkowego 66.
Perspektywy i kierunki badań
Potencjalne postępy w zarządzaniu pacjentami z chorobą Pageta brodawki sutkowej oferują nadzieję na wczesną diagnozę i zwiększoną skuteczność leczenia 67. Te nowe techniki dają nadzieję na wczesne wykrycie i poprawę opieki nad pacjentem, choć konieczna jest dalsza walidacja poprzez szeroko zakrojone badania kliniczne 68.
Lekarze i naukowcy prowadzą badania, aby znaleźć lepsze testy i metody leczenia raka piersi i innych stanów, takich jak choroba Pageta 69. Ze względu na rzadkość choroby, istnieje nadal niewiele informacji dotyczących zarządzania i rokowania, szczególnie w przypadku inwazyjnej choroby Pageta brodawki sutkowej 7071.
Konieczne są dalsze badania, aby określić użyteczność biopsji węzła wartowniczego i ustalić protokoły postępowania w przypadku inwazyjnej choroby Pageta brodawki sutkowej 72.
Znaczenie ośrodków specjalistycznych
Ponieważ choroba Pageta brodawki sutkowej jest rzadkim rodzajem raka piersi, znalezienie zespołu z wiedzą specjalistyczną do właściwej diagnozy i leczenia tego nowotworu jest niezbędne 73. Pacjenci z chorobą Pageta mogą skorzystać z multidyscyplinarnego podejścia do opieki 74.
Doświadczenie zespołu medycznego w diagnozowaniu choroby Pageta w piersi jest niezbędne, ponieważ często jest ona mylona z łagodną zmianą skórną i nie jest leczona w odpowiednim czasie 75. Dokładna ocena i odpowiednie zarządzanie pacjentami z chorobą Pageta brodawki sutkowej wymagają multidyscyplinarnej dyskusji prowadzonej przez zespół ekspertów 76.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.