stężenie melatoniny w osoczu
Stężenie melatoniny w osoczu to parametr biochemiczny określający ilość melatoniny cyrkulującej we krwi. Melatonina jest hormonem produkowanym głównie przez szyszynkę, a jej wydzielanie podlega wyraźnemu rytmowi dobowemu, ze szczytem w godzinach nocnych i znacznym obniżeniem w ciągu dnia.
Pomiar stężenia melatoniny w osoczu jest wykorzystywany w diagnostyce zaburzeń rytmu dobowego, bezsenności, niektórych chorób neurologicznych oraz w badaniach nad zaburzeniami snu. Prawidłowe wartości wykazują duże wahania dobowe – od około 10 pg/ml w ciągu dnia do 80-120 pg/ml w szczycie nocnym (około 2-4 nad ranem).
Na stężenie melatoniny w osoczu wpływają liczne czynniki, w tym ekspozycja na światło (szczególnie o niebieskiej długości fali), wiek (produkcja zmniejsza się z wiekiem), niektóre leki, stres oraz choroby układu endokrynologicznego. Oznaczenie wymaga specjalnych warunków pobrania próbki, często w warunkach przyciemnionego światła, aby uniknąć zaburzenia naturalnego rytmu wydzielania hormonu.
W praktyce klinicznej, oprócz bezpośredniego pomiaru stężenia melatoniny w osoczu, stosuje się również oznaczanie metabolitu melatoniny – 6-sulfatoksymelatoniny w moczu, co daje informację o całkowitej produkcji hormonu w ciągu doby i jest metodą mniej inwazyjną.