dermatofity
Dermatofity to grupa grzybów chorobotwórczych należąca do klasy grzybów właściwych (Eumycetes), które wywołują zakażenia skóry, włosów i paznokci, zwane dermatofytozami lub grzybicami powierzchownymi. Do głównych rodzajów dermatofitów należą: Trichophyton, Microsporum i Epidermophyton, które wykazują zdolność do rozkładania keratyny – białka stanowiącego główny składnik tkanek rogowych organizmu.
Dermatofity wywołują szereg schorzeń, takich jak grzybica stóp (tinea pedis), grzybica paznokci (tinea unguium/onychomycosis), grzybica pachwin (tinea cruris), grzybica skóry gładkiej (tinea corporis) oraz grzybica owłosionej skóry głowy (tinea capitis). Zakażenia te charakteryzują się typowymi objawami klinicznymi: rumieniem, złuszczaniem naskórka, świądem oraz zmianami w strukturze zainfekowanych tkanek.
Diagnostyka zakażeń dermatofitowych opiera się na badaniu mikroskopowym materiału pobranego ze zmian chorobowych (preparat bezpośredni z KOH), hodowli na specjalnych podłożach (np. Sabourauda) oraz coraz częściej na metodach molekularnych. Leczenie dermatofitoz obejmuje stosowanie miejscowych i ogólnoustrojowych leków przeciwgrzybiczych, głównie z grupy azoli, allilamin oraz pochodnych morfoliny, a jego skuteczność zależy od lokalizacji, rozległości zmian oraz gatunku wywołującego zakażenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica pachwinowa – Etiologia i przyczyny
Grzybica pachwinowa (tinea cruris) jest zakażeniem dermatofitowym skóry, najczęściej wywoływanym przez Trichophyton rubrum, Epidermophyton floccosum oraz Microsporum spp. Infekcja lokalizuje się w okolicy pachwin, wewnętrznej powierzchni ud i pośladków, rozwijając się w warunkach ciepłych i wilgotnych. Drogi transmisji obejmują bezpośredni kontakt skóra-skóra, kontakt seksualny oraz pośredni przez zanieczyszczone ręczniki, odzież i sprzęt sportowy. Samozakażenie z innych miejsc, zwłaszcza z grzybicy stóp (tinea pedis) i paznokci (tinea unguium), jest częstym mechanizmem rozprzestrzeniania. Czynniki ryzyka to m.in. płeć męska, młody wiek, aktywność fizyczna, nadwaga, hiperhydroza, cukrzyca oraz immunosupresja. Charakterystyczne zmiany skórne mają postać pierścieniowatych, rumieniowych ognisk z aktywnym brzegiem i centralnym przejaśnieniem, często towarzyszy im świąd i stan zapalny.
Candida albicans, dermatofity, Epidermophyton floccosum, grzybica pachwinowa, grzybica paznokci, grzybica skóry gładkiej, grzybica stóp, hiperhydroza, keratyna, leczenie immunosupresyjne, liszajec zakaźny, mechanizmy obronne, Microsporum, reakcja immunologiczna, reakcja zapalna, stan zapalny, tinea cruris, Trichophyton interdigitale, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, Trichophyton verrucosum, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie kontaktowe, zakażenie wtórne, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie tkanki łącznej, zmiany pigmentacyjne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Polfungicid (50 mg + 10 mg)/ml
Polfungicid to roztwór na skórę o stężeniu 50 mg/ml chlorowodorku chlormidazolu oraz 10 mg/ml kwasu salicylowego, należący do grupy leków przeciwgrzybiczych z pochodnych imidazolu i triazolu (kod ATC: D01AC20). Chlorowodorek chlormidazolu wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, szczególnie skuteczny wobec dermatofitów z rodzajów Epidermophyton, Trichophyton i Microsporum, a także przeciwko grzybom z rodzajów Aspergillus, Candida oraz rzadziej występującym patogenom jak Sporothrix schenkii, Cryptococcus neoformans i Torulopsis glabrata. Ponadto chlormidazol posiada aktywność bakteriostatyczną wobec bakterii Gram-dodatnich, w tym Streptococcus pyogenes i Bacillus subtilis, co jest korzystne w leczeniu zakażeń mieszanych grzybiczo-bakteryjnych.
aktywność przeciwbakteryjna, Aspergillus, bakterie Gram-dodatnie, Candida, chlorowodorek chlormidazolu, dermatofity, działanie bakteriostatyczne, działanie keratolityczne, grzybica paznokci, grzybica skóry, kwas salicylowy, lek przeciwgrzybiczy, paciorkowiec ropotwórczy, penetracja przez warstwę rogową, pochodne imidazolu i triazolu, roztwór na skórę, spektrum przeciwgrzybicze, zakażenie grzybicze, zakażenie mieszane, złuszczanie warstwy rogowej - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Canespor 10 mg/g
Canespor w postaci kremu o stężeniu 10 mg/g bifonazolu jest wskazany do miejscowego leczenia różnorodnych zakażeń grzybiczych skóry, w tym grzybicy dłoni i stóp (tinea manuum et pedum), tułowia (tinea corporis), fałdów skórnych (tinea cruris), łupieżu pstrego (pityriasis versicolor) oraz powierzchownych kandydoz skórnych. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego wobec dermatofitów (Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton), drożdżaków (Candida albicans) oraz pleśni. Ponadto krem Canespor jest stosowany w leczeniu łupieżu rumieniowatego (seborrhoeic dermatitis), przewlekłej dermatozy zapalnej zlokalizowanej głównie na owłosionej skórze głowy, twarzy i tułowiu. Substancją pomocniczą jest alkohol benzylowy (20 mg/g), co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością.
alkohol benzylowy, badanie mikologiczne, bifonazol, Candida albicans, dermatofity, dermatoza zapalna, drożdżak Candida, działanie przeciwgrzybicze, grzybica dłoni i stóp, grzybica fałdów skórnych, grzybica tułowia, infekcja skórna, kandydoza skórna, łupież pstry, łupież rumieniowaty, patogen grzybiczny, pityriasis versicolor, pochodna imidazolowa, synteza ergosterolu, tinea corporis, tinea cruris, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Nizoral 20 mg/g
Nizoral, zawierający ketokonazol w stężeniu 20 mg/g, jest miejscowym lekiem przeciwgrzybiczym z grupy pochodnych imidazolu i triazolu (kod ATC: D01AC08). Ketokonazol działa poprzez hamowanie syntezy ergosterolu, co prowadzi do uszkodzenia błony komórkowej grzybów i ich śmierci. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, skuteczny wobec dermatofitów (Trichophyton spp., Epidermophyton spp., Microsporum spp.) oraz drożdżaków (Candida spp. i Malassezia spp.), które są głównymi czynnikami etiologicznymi infekcji skóry, włosów i paznokci, w tym łupieżu, łojotokowego zapalenia skóry oraz łupieżu pstrego.
błona komórkowa grzyba, dermatofity, drożdżaki, działanie przeciwgrzybicze, grzybica skóry, grzybica skóry gładkiej, grzybica stóp, kandydoza skórna, kandydoza skóry, ketokonazol, lek przeciwgrzybiczny, łojotokowe zapalenie skóry, łupież pstry, łupież skóry głowy, redukcja objawów, synteza ergosterolu, zakażenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Izokonazol – Właściwości farmakodynamiczne
Izokonazolu azotan, pochodna imidazolu, jest szeroko stosowanym lekiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania obejmującym dermatofity, drożdżaki (w tym Candida), grzyby drożdżakopodobne, pleśniaki oraz patogeny wywołujące łupież rumieniowy. Substancja ta wykazuje również aktywność przeciwbakteryjną wobec bakterii Gram-dodatnich, co czyni ją skuteczną w leczeniu mieszanych zakażeń skóry. W zależności od postaci farmaceutycznej i wskazań, izokonazol jest klasyfikowany pod kodami ATC: G01AF07 (ginekologia) oraz D01AC05 i D01AC20 (dermatologia). Preparaty zawierające izokonazol stosuje się zarówno w monoterapii niepowikłanych zakażeń grzybiczych skóry i błon śluzowych, jak i w terapii skojarzonej z kortykosteroidami w przypadku nasilonych objawów zapalnych.
aktywność przeciwbakteryjna, bakteria Gram-dodatnia, Candida, dermatofity, diflukortolonu walerianian, drożdżaki, działanie przeciwalergiczne, działanie przeciwzapalne, izokonazolu azotan, kandydoza, lek przeciwgrzybiczy, łupież pstry, łupież rumieniowy, mieszane zakażenie skóry, patogen grzybiczny, pleśniaki, powierzchowne zakażenie grzybicze, reakcja alergiczna skóry, reakcja zapalna, spektrum przeciwgrzybicze, świąd, zakażenie grzybicze pochwy, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Erfin 250 mg
Terbinafina, substancja czynna leku Erfin, jest alliloaminą o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, sklasyfikowaną w grupie ATC D01BA02. Jej mechanizm polega na hamowaniu biosyntezy ergosterolu, kluczowego składnika błony komórkowej grzybów, co prowadzi do zahamowania wzrostu i śmierci komórek grzybiczych. Terbinafina wykazuje wysoką skuteczność już w niskich stężeniach, obejmując główne patogeny dermatofitowe, takie jak Trichophyton (m.in. T. rubrum, T. mentagrophytes), Microsporum canis, Epidermophyton floccosum, a także grzyby pleśniowe i niektóre gatunki grzybów dimorficznych, co czyni ją lekiem z wyboru w terapii zakażeń skóry, włosów i paznokci.
alliloamina, biosynteza ergosterolu, błona komórkowa grzyba, dermatofity, drożdżaki, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton floccosum, grzyb dimorficzny, grzyb pleśniowy, grzybica paznokci, Microsporum, patogen grzybiczny, terbinafina, zakażenie dermatofitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica paznokci – Leczenie
Grzybica paznokci (onychomycosis) to przewlekła infekcja grzybicza płytki paznokciowej, najczęściej wywoływana przez dermatofity, zwłaszcza Trichophyton rubrum, ale także drożdżaki (Candida albicans) i pleśnie. Diagnostyka powinna obejmować badanie mikologiczne i posiew, co umożliwia precyzyjny dobór terapii. Leczenie jest długotrwałe i zależy od stopnia zaawansowania, rodzaju patogenu, wieku pacjenta oraz współistniejących schorzeń. Preparaty miejscowe, takie jak lakiery z cyklopiroksem 8% (Penlac), amorolfiną 5%, efinakonazolem 10% (Jublia) czy tawaborolem 5%, stosowane są głównie w łagodnych przypadkach, z efektywnością w zakresie 12-18%. Leki doustne, w tym terbinafina 250 mg/dobę (6 tygodni dla paznokci rąk, 12 tygodni dla stóp) wykazują wyższą skuteczność (mykologiczne wyleczenie 71-82%), a itrakonazol (200 mg/dobę, terapia ciągła lub pulsacyjna) jest preferowany przy zakażeniach drożdżakowych, z efektywnością około 63%. Flukonazol stosowany jest jako alternatywa, z niższą skutecznością (~48%). Monitorowanie funkcji wątroby jest obligatoryjne podczas terapii doustnej, zwłaszcza przy dłuższym stosowaniu terbinafiny i itrakonazolu.
amorolfina, choroby współistniejące, cyklopiroks, dermatofity, diagnostyka grzybicy paznokci, drożdżaki, efinakonazol, flukonazol, grzybica paznokci, itrakonazol, jontoforeza, lakier przeciwgrzybiczny, laser Nd:YAG, leczenie laserowe, lek przeciwgrzybiczny, macierz paznokcia, onycholiza, oporność na leki przeciwgrzybicze, profilaktyka przeciwgrzybicza, tawaborol, terapia fotodynamiczna, terapia pulsacyjna, terapia skojarzona, terbinafina - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Gyno-Pevaryl 50 50 mg
Gyno-Pevaryl 50 to lek przeciwgrzybiczy w postaci globulek dopochwowych, zawierający 50 mg azotanu ekonazolu, stosowany miejscowo w leczeniu zakażeń grzybiczych żeńskich narządów płciowych. Wskazania obejmują grzybicze zapalenie sromu (vulvitis mycotica), pochwy (vaginitis mycotica, kolpitis mycotica) oraz jednoczesne zakażenia sromu i pochwy (vulvovaginitis mycotica). Preparat wykazuje skuteczność przeciwko Candida albicans, innym gatunkom Candida (C. glabrata, C. tropicalis, C. krusei), dermatofitom oraz pleśniom. Zastosowanie leku jest szczególnie uzasadnione w ostrych i nawracających infekcjach grzybiczych, zakażeniach opornych na inne środki oraz u pacjentek z predyspozycjami takimi jak cukrzyca, antybiotykoterapia, obniżona odporność czy stosowanie hormonalnej terapii zastępczej bądź antykoncepcji hormonalnej.
antybiotykoterapia, antykoncepcja hormonalna, azotan ekonazolu, badanie mikologiczne, Candida albicans, cukrzyca, dermatofity, flora pochwy, hormonalna terapia zastępcza, lek przeciwgrzybiczy, nawracające zakażenie grzybicze, pleśnie, vulvitis mycotica, zakażenie grzybicze narządów płciowych, zakażenie oporne, zakażenie pochwy - Leksykon substancji czynnych
Alkohol izopropylowy – Właściwości farmakodynamiczne
Alkohol izopropylowy wykazuje szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, skutecznie eliminując bakterie Gram-dodatnie (w tym MRSA), Gram-ujemne (m.in. Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa) oraz mykobakterie (Mycobacterium tuberculosis). Ponadto posiada właściwości grzybobójcze (Candida albicans, dermatofity) oraz wirusobójcze wobec wirusów otoczkowych (HIV-1, HBV, HCV) i bezotoczkowych (rotawirusy). Optymalne działanie bakteriobójcze osiąga w roztworach wodnych o stężeniu 75–90%, a jego skuteczność nie jest istotnie obniżana przez obecność substancji organicznych, co czyni go efektywnym środkiem dezynfekcyjnym w warunkach klinicznych. Preparaty zawierające alkohol izopropylowy często łączą go z innymi substancjami czynnymi (np. propanol, kwas mlekowy, benzalkoniowy chlorek), co rozszerza spektrum działania i poprawia tolerancję skórną.
alkohol izopropylowy, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, Candida albicans, denaturacja białek, dermatofity, dezynfekcja, dezynfekcja skóry, drożdżaki, działanie bakteriobójcze, działanie grzybobójcze, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwwirusowe, działanie sporobójcze, działanie wirusobójcze, inaktywacja, MRSA, prątki gruźlicy, spektrum przeciwdrobnoustrojowe, wirusy bezotoczkowe, wirusy otoczkowe, zabiegi inwazyjne, zakażenie grzybicze - Leksykon substancji czynnych
Izokonazol – Wskazania do stosowania
Izokonazol, w postaci azotanu izokonazolu, jest skutecznym środkiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania, stosowanym w leczeniu zakażeń grzybiczych skóry i błon śluzowych. Preparaty zawierające 10 mg/g izokonazolu azotanu, takie jak krem dopochwowy Izovag, są wskazane w terapii grzybic pochwy, w tym zakażeń mieszanych z udziałem bakterii Gram-dodatnich. Dermatologiczne formy leku, Travogen (10 mg/g) i Travocort (10 mg/g izokonazolu + 1 mg/g diflukortolonu walerianianu), stosuje się odpowiednio w powierzchownych zakażeniach grzybiczych skóry bez i ze współistniejącym nasilonym stanem zapalnym lub zmianami wypryskowymi. Izokonazol wykazuje aktywność przeciw dermatofitom, drożdżakom (w tym Candida), Malassezia furfur oraz grzybom odpowiedzialnym za łupież rumieniowy, co czyni go wszechstronnym narzędziem terapeutycznym w praktyce klinicznej.
azotan izokonazolu, bakteria Gram-dodatnia, dermatofity, drożdżaki, działanie przeciwgrzybicze, grzybica narządów płciowych, grzybica rąk, grzybica stóp, kandydoza pochwy, komponent zapalny, kortykosteroid, łupież pstry, łupież rumieniowy, Malassezia furfur, pityriasis versicolor, pochodna imidazolu, spektrum przeciwgrzybicze, tinea cruris, tinea manus, tinea pedis, zakażenie grzybicze pochwy, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie mieszane, zakażenie mieszane pochwy, zmiana zapalna - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Itrax 100 mg
Itrakonazol w postaci kapsułek twardych 100 mg wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od rodzaju i lokalizacji zakażenia oraz stanu klinicznego pacjenta. W leczeniu kandydozy sromu i pochwy stosuje się dawkę 200 mg dwa razy na dobę lub 200 mg raz na dobę przez 1 lub 3 dni. W przypadku grzybicy skóry zalecane jest 200 mg raz na dobę przez 7 dni lub 100 mg raz na dobę przez 15 dni, natomiast w zakażeniach okolic o zwiększonej keratynizacji (np. grzybica podeszw stóp i dłoni) dawka wynosi 200 mg dwa razy na dobę lub 100 mg raz na dobę przez 7 do 30 dni. W leczeniu grzybicy paznokci stosuje się schematy cykliczne (200 mg dwa razy na dobę przez tydzień, z przerwą trwającą 3 tygodnie) lub ciągłe (200 mg raz na dobę przez 3 miesiące), z różnicą w liczbie cykli zależnie od lokalizacji zakażenia. Długość terapii grzybicy paznokci wynosi od 6 do 9 miesięcy, a eliminacja leku ze skóry i paznokci jest wolniejsza niż z osocza.
aspergiloza, blastomikoza, chromomikoza, dermatofity, drożdżak, grzybica paznokci, grzybica skóry, grzybica układowa, grzybicze zapalenie rogówki, histoplazmoza, itrakonazol, Itrax, kandydoza, kandydoza jamy ustnej, kandydoza sromu i pochwy, kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, kryptokokoza, leczenie cykliczne, łupież pstry, neutropenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obniżona odporność, parakokcydioidomikoza, sporotrychoza limfatyczno-skórna, zakażenie narządów płciowych, zwiększona keratynizacja - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica stóp – Etiologia i przyczyny
Grzybica stóp (tinea pedis) jest najczęstszą infekcją dermatologiczną, wywoływaną głównie przez dermatofity, takie jak Trichophyton rubrum (odpowiedzialny za około 70% przypadków), Trichophyton interdigitale oraz Epidermophyton floccosum. Patogeny te rozwijają się w ciepłym, wilgotnym środowisku, co sprzyja noszeniu nieodpowiedniego, nieprzepuszczalnego obuwia oraz nadmiernej potliwości stóp (hiperhidroza). Zakażenie przenosi się zarówno bezpośrednio (kontakt skóra-skóra, autoinokulacja), jak i pośrednio (skażone powierzchnie, przedmioty osobiste), a zarodniki mogą przetrwać w środowisku nawet do 12 miesięcy. Czynniki ryzyka obejmują m.in. cukrzycę, immunosupresję, zaburzenia krążenia obwodowego oraz wcześniejsze epizody grzybicy, co zwiększa podatność na infekcję i jej powikłania.
atopowe zapalenie skóry, autoinokulacja, Candida, cellulitis, dermatofity, Epidermophyton floccosum, grzybica międzypalcowa, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica pęcherzowa, grzybica stóp, grzybica wrzodziejąca, hiperhidroza, leczenie przeciwgrzybicze, leki immunosupresyjne, maceracja naskórka, neuropatia obwodowa, niedokrwienie kończyn, obrzęk limfatyczny, potliwość stóp, tinea manuum, Trichophyton interdigitale, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon substancji czynnych
Mazipredon – Wskazania do stosowania
Mazipredon, będący składnikiem aktywnym preparatu Mycosolon, wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwświądowe, stosowany jest w połączeniu z mikonazolem (20 mg/g maści) zapewniającym efekt przeciwgrzybiczy. Mycosolon zawiera 2,5 mg mazipredonu chlorowodorku na 1 g maści i jest wskazany do leczenia dermatoz zapalnych z towarzyszącym zakażeniem grzybiczym, takich jak zapalna egzema, wyprzenia w fałdach skórnych, grzybica międzypalcowa, grzybica paznokci wywołana przez dermatofity (Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes, Epidermophyton floccosum) oraz drożdżaki (Candida albicans), a także zakażenia mieszane grzybiczo-bakteryjne i grzybica przewodu słuchowego zewnętrznego. Postać maści zapewnia dobre przyleganie do skóry i paznokci, co umożliwia skuteczne działanie miejscowe, jednak preparat zawiera także substancje pomocnicze (m.in. metylu parahydroksybenzoesan, alkohol cetostearylowy, glikol propylenowy), które należy uwzględnić przy doborze terapii u pacjentów z nadwrażliwościami. Zastosowanie mazipredonu w połączeniu z mikonazolem w preparacie Mycosolon umożliwia jednoczesne zwalczanie zakażeń grzybiczych oraz łagodzenie towarzyszącego im stanu zapalnego i świądu, co przekłada się na szybszą poprawę kliniczną i lepszą współpracę pacjenta. Preparat jest szczególnie wskazany w przypadkach egzemy zapalnej z podejrzeniem zakażenia grzybiczego, wyprzeniach fałdów skórnych, grzybicy międzypalcowej i paznokci, a także w zakażeniach mieszanych grzybiczo-bakteryjnych oraz grzybicy przewodu słuchowego zewnętrznego. Kompleksowe działanie przeciwzapalne i przeciwgrzybicze pozwala na skuteczne leczenie szerokiego spektrum patogenów dermatofitowych i drożdżakowych, zmniejszając nasilenie objawów takich jak świąd, zaczerwienienie i ból, co jest istotne w terapii dermatoz o podłożu zapalnym i infekcyjnym.
alkohol cetostearylowy, Candida albicans, dermatofity, dermatoza zapalna, drożdżak, działanie przeciwświądowe, egzema zapalna, Epidermophyton floccosum, glikol propylenowy, grzybica międzypalcowa, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica stóp, kandydoza skóry, leczenie przeciwgrzybicze, mazipredon, metylu parahydroksybenzoesan, mikonazol, nadkażenie bakteryjne, patogen grzybiczny, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, wyprzenie, zakażenie grzybicze - Leksykon substancji czynnych
Naftyfina – Właściwości farmakodynamiczne
Naftyfina, będąca syntetyczną pochodną alliloaminy i substancją czynną preparatu Exoderil (chlorowodorek naftyfiny w stężeniu 10 mg/g kremu, kod ATC: D01AE22), wykazuje silne działanie przeciwgrzybicze poprzez hamowanie 2,3-epoksydazy skwalenowej, kluczowego enzymu w biosyntezie steroli grzybów. Mechanizm ten prowadzi do patologicznego gromadzenia skwalenu, zaburzeń syntezy fosfolipidów i glikoprotein oraz niedoboru ergosterolu, co skutkuje zwiększoną przepuszczalnością błony komórkowej i śmiercią komórek grzybiczych. Naftyfina wykazuje szerokie spektrum działania przeciwko dermatofitom (Trichophyton spp., Microsporum spp., Epidermophyton spp.), drożdżakom (Candida spp.), pleśniakom (Aspergillus spp.) oraz innym patogenom, takim jak Sporothrix schenkii, wykazując działanie fungicydalne wobec dermatofitów i Aspergillus spp. oraz fungistatyczne lub fungicydalne wobec drożdżaków, zależnie od szczepu.
Aspergillus, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, biosynteza steroli, błona komórkowa grzyba, Candida, chlorowodorek naftyfiny, dermatofity, drożdżaki, działanie bakteriobójcze, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton, epoksydaza skwalenowa, ergosterol, komponenta zapalna, lek przeciwgrzybiczny, Microsporum, monooksygenaza skwalenowa, nadkażenie bakteryjne, pleśniaki, przepuszczalność błony komórkowej, Trichophyton, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ketokonazol 200 mg
Ketokonazol, pochodna imidazolu z grupy leków przeciwgrzybiczych (kod ATC: J02AB02), dostępny w tabletkach po 200 mg, działa poprzez hamowanie syntezy ergosterolu w błonie komórkowej grzybów. Mechanizm ten polega na specyficznym wiązaniu z lanosterolo-14-alfademetylazą, enzymem cytochromu P450, co prowadzi do utraty integralności błony i śmierci komórki grzybiczej. Dodatkowo, w przypadku Candida spp., ketokonazol zaburza przejście patogenu w formę micelarną, ograniczając jego patogenność. Lek wykazuje szerokie spektrum działania przeciw dermatofitom (Microsporum, Epidermatophyton, Trichophyton), drożdżakom (Candida albicans, Cryptococcus neoformans, Pityrosporum), grzybom dimorficznym (Coccidioides immitis, Histoplasma capsulatum, Paracoccidioides brasiliensis) oraz innym patogenom (Sporotrichum schenckii, Phialophora spp., Blastomyces dermatiditis).
Candida, chromomikoza, cytochrom P450, dermatofity, drożdżaki, ergosterol, grzyb dimorficzny, grzybica paznokci, grzybica powierzchniowa, grzybica układowa, histoplazmoza, kandydoza błony śluzowej, kandydoza pochwy, ketokonazol, kokcydioidomikoza, lanosterolo-14-alfademetylaza, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, parakokcydioidomikoza, pochodna imidazolu, postać micelarna, spektrum przeciwgrzybicze - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Undofen Amorolfina 50 mg/ml
Undofen Amorolfina, w postaci leczniczego lakieru do paznokci o stężeniu 50 mg/ml (55,74 mg amorolfiny chlorowodorku/ml), jest wskazany do miejscowego leczenia ograniczonej grzybicy podpłytkowej paznokci, obejmującej maksymalnie dwa paznokcie. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania przeciw dermatofitom, drożdżakom oraz pleśniom, które są najczęstszymi patogenami wywołującymi grzybicę podpłytkową. Wskazania obejmują łagodną, dalszą oraz boczną postać grzybicy podpłytkowej, szczególnie gdy zmiany dotyczą ograniczonej powierzchni płytki paznokciowej, zwłaszcza w dalszej lub bocznej części. Preparat zawiera 482,5 mg etanolu w 1 ml lakieru, co należy uwzględnić przy ocenie przeciwwskazań i środków ostrożności.
amorolfina chlorowodorek, badanie mikologiczne, dermatofity, drożdżaki, grzyb chorobotwórczy, grzybica paznokci, infekcja grzybicza, leczenie ogólnoustrojowe, łożysko paznokcia, macierz paznokcia, miejscowe leczenie grzybicy, patogen grzybiczny, pleśnie, płytka paznokciowa, zaburzenie odporności, zakażenie grzybicze - Leksykon substancji czynnych
Kwas undecylenowy – Właściwości farmakodynamiczne
Kwas undecylenowy (Acidum undecylenicum) jest substancją o udokumentowanym działaniu przeciwgrzybiczym i przeciwbakteryjnym, należącą do grupy środków antyseptycznych i leków przeciwgrzybiczych stosowanych miejscowo w dermatologii. Wykazuje umiarkowaną aktywność grzybobójczą wobec dermatofitów z rodzajów Epidermophyton floccosum, Trichophyton i Microsporum, oddziałując zarówno na grzybnię, jak i zarodniki. Mechanizm działania polega na zakłócaniu syntezy błony komórkowej grzybów poprzez wnikanie w struktury lipidowe ściany komórkowej, co prowadzi do utraty integralności i śmierci komórki. Działanie przeciwbakteryjne jest słabsze, jednak w preparatach złożonych, takich jak Skinman soft (zawierający 0,1 g kwasu undecylenowego, 60 g alkoholu izopropylowego i 0,3 g chlorku benzalkoniowego na 100 g), obserwuje się synergistyczne rozszerzenie spektrum aktywności na bakterie (w tym prątki gruźlicy) oraz wirusy osłonkowe (HBV, HCV, HIV), wirusy opryszczki i rotawirusy.
alkohol izopropylowy, badanie genotoksyczności, biodostępność ogólnoustrojowa, błona komórkowa grzyba, chlorek benzalkoniowy, cynk undecylenian, dermatofity, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne, działanie przeciwwirusowe, działanie rakotwórcze, enzym mitochondrialny, Epidermophyton floccosum, HBV, HCV, HIV, kwas undecylenowy, lek przeciwgrzybiczy, Microsporum, prątek gruźlicy, rotawirus, Salmonella typhimurium, spektrum przeciwgrzybicze, środek antyseptyczny i dezynfekujący, test Amesa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, Trichophyton, wirus opryszczki, wirus osłonkowy, właściwość mutagenna, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica paznokci – Objawy
Grzybica paznokci (onychomycosis) to przewlekła infekcja grzybicza dotykająca płytkę paznokciową, łożysko lub otaczającą skórę, z częstością występowania około 10% w populacji ogólnej, sięgającą nawet 50% u osób powyżej 70. roku życia. Infekcja rozwija się stopniowo, początkowo manifestując się białymi, żółtymi lub brązowymi plamkami, zgrubieniem i matowieniem paznokcia, a w zaawansowanych stadiach prowadzi do znacznej deformacji, kruchości, oddzielania się paznokcia od łożyska oraz bólu. Najczęściej występującym typem jest DLSO (Distal Lateral Subungual Onychomycosis), wywoływany przez dermatofity, ale wyróżnia się także formy WSO, PSO oraz infekcje drożdżakowe Candida. Proces leczenia jest długotrwały, trwający od 6 do 18 miesięcy dla paznokci stóp i 3 do 6 miesięcy dla paznokci rąk, a skuteczność terapii ocenia się na podstawie pojawienia się zdrowego paznokcia u podstawy płytki. Nieleczona grzybica może prowadzić do powikłań takich jak wtórne zakażenia bakteryjne, zapalenie tkanek otaczających paznokieć, a u pacjentów z cukrzycą lub immunosupresją – do poważnych stanów zapalnych i owrzodzeń.
Candida, cellulitis, dermatofity, dystroficzna grzybica paznokci, grzybica paznokci, infekcja grzybicza, kandydoza paznokci, łożysko paznokcia, łuszczyca paznokci, macierz paznokcia, neuropatia cukrzycowa, obniżona odporność, onycholiza, onychomycosis, owrzodzenie stopy, płytka paznokciowa, powierzchowna biała grzybica paznokci, tinea unguium, wał paznokciowy, wtórne zakażenie bakteryjne, zespół stopy cukrzycowej - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica stóp – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Grzybica stóp (tinea pedis) to powszechna infekcja dermatofitowa skóry stóp, szczególnie przestrzeni międzypalcowych, wywołana przez grzyby żywiące się keratyną. Czynniki ryzyka obejmują noszenie nieprzepuszczalnego obuwia, nadmierną potliwość, uszkodzenia skóry oraz osłabienie odporności. Objawy kliniczne to świąd, pieczenie, łuszczenie się skóry, zaczerwienienie, pęcherze oraz nieprzyjemny zapach. Nieleczona infekcja może rozszerzać się na paznokcie, dłonie i pachwiny, a także prowadzić do wtórnych infekcji bakteryjnych. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym i, w razie wątpliwości, badaniu mikroskopowym lub hodowli. Leczenie miejscowe obejmuje stosowanie azoli (np. klotrimazol, mikonazol), allilamin (terbinafina, naftifina) oraz innych preparatów (cyklopiroks, tolnaftat) przez 1-6 tygodni, z kontynuacją terapii 1-2 tygodnie po ustąpieniu objawów. W cięższych przypadkach stosuje się doustne leki przeciwgrzybicze, takie jak terbinafina, itrakonazol czy flukonazol, przez 2-6 miesięcy, z monitorowaniem funkcji wątroby.
allilaminy, azole, cellulitis, dermatofity, flukonazol, grzybica pachwin, grzybica paznokci, hiperpigmentacja, itrakonazol, klotrimazol, kwas salicylowy, lek przeciwgrzybiczny, lichenifikacja, mikonazol, neuropatia, onychomykoza, preparat keratolityczny, roztwór Whitfielda, Scytalidium, stan zapalny skóry, stopa atlety, terbinafina, tinea pedis, wtórna infekcja bakteryjna, zapalenie tkanki łącznej, zeskrobina skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lamisil 125 mg
Lamisil w postaci tabletek zawierających terbinafinę (chlorowodorek) w dawkach 125 mg (dla dzieci) oraz 250 mg (dla dorosłych) jest wskazany do leczenia ogólnoustrojowego wybranych infekcji grzybiczych skóry i paznokci wywołanych przez dermatofity oraz drożdżaki Candida. Główne wskazania obejmują grzybicę paznokci (onychomikoza) o charakterze rozległym, głębokim lub opornym na terapię miejscową, grzybicę owłosionej skóry głowy (tinea capitis), a także rozległe, przewlekłe lub nawracające zakażenia skóry takie jak tinea corporis, tinea cruris i tinea pedis. Leczenie ogólne jest preferowane ze względu na konieczność penetracji w głąb tkanek, zwłaszcza w przypadku infekcji mieszków włosowych i głębokich zmian skórnych. W przypadku kandydozy skóry decyzja o terapii systemowej powinna uwzględniać lokalizację, ciężkość i rozległość zmian. Należy podkreślić, że Lamisil doustny nie jest skuteczny w leczeniu łupieżu pstrego (Pityriasis versicolor), co odróżnia go od preparatów miejscowych zawierających terbinafinę.
Decyzja o zastosowaniu terbinafiny w formie doustnej powinna być oparta na potwierdzeniu mikologicznym zakażenia oraz ocenie rozległości i głębokości zmian. Leczenie systemowe jest wskazane w przypadkach, gdy zakażenie jest rozległe, głębokie, oporne na leczenie miejscowe, występuje w miejscach trudnych do terapii miejscowej lub u pacjentów z zaburzeniami odporności, u których przebieg infekcji może być cięższy. Tabletki 125 mg są dedykowane dla populacji pediatrycznej, umożliwiając precyzyjne dostosowanie dawki do masy ciała dziecka, a obecność rowka dzielącego ułatwia podział tabletki. Terapia terbinafiną doustną powinna być prowadzona z uwzględnieniem wskazań klinicznych i monitorowaniem skuteczności oraz tolerancji leku.
badanie mikologiczne, Candida albicans, chlorowodorek, dermatofity, grzybica obrębna pachwin, grzybica owłosionej skóry głowy, grzybica paznokci, grzybica stóp, grzybica tułowia, grzybicze zakażenie skóry, kandydoza skóry, łupież pstry, pityriasis versicolor, terapia przeciwgrzybicza, terbinafina, tinea corporis, tinea cruris, tinea pedis, zakażenie paznokci - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pevisone (10 mg + 1,1 mg)/g
Pevisone w postaci kremu zawiera 10 mg ekonazolu azotanu oraz 1,1 mg triamcynolonu acetonidu na 1 g preparatu i jest wskazany do leczenia dermatologicznych zakażeń grzybiczych skóry z wyraźnym komponentem zapalnym. Preparat jest skuteczny w terapii zakażeń dermatofitowych, takich jak grzybica stóp, pachwin, tułowia czy owłosionej skóry głowy, oraz zakażeń drożdżakowych wywołanych przez Candida spp., w tym kandydozy skóry i wyprzeń drożdżakowych. Kluczowe jest potwierdzenie grzybiczej etiologii infekcji oraz obecność objawów zapalnych, takich jak zaczerwienienie, obrzęk, świąd i pieczenie, przed rozpoczęciem leczenia preparatem Pevisone.
Candida, dermatofity, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwzapalne, ekonazol azotan, etiologia grzybicza, glikokortykosteroid, grzybica pachwin, grzybica skóry, grzybica skóry głowy, grzybica stóp, grzybica tułowia, infekcja dermatologiczna, infekcja drożdżakowa, kandydoza skóry, objaw zapalny, proces zapalny, triamcynolon acetonid, wyprzenie drożdżakowe, zakażenie dermatofitowe, zakażenie drożdżakowe, zakażenie skórne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Exoderil 10 mg/g
Naftyfina chlorowodorek, substancja czynna leku Exoderil (10 mg/g krem), jest syntetyczną alliloaminą o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, przeciwzapalnego i przeciwbakteryjnego. Mechanizm jej działania polega na hamowaniu enzymu 2,3-epoksydazy skwalenowej w komórkach grzybów, co prowadzi do akumulacji skwalenu i zaburzeń w syntezie fosfolipidów, glikoprotein oraz steroli (zwłaszcza ergosterolu). Te zmiany powodują zwiększoną przepuszczalność błony komórkowej i utratę niezbędnych metabolitów, skutkując śmiercią komórek patogenu. Naftyfina wykazuje działanie grzybobójcze wobec dermatofitów (Trichophyton spp., Microsporum spp., Epidermophyton spp.) oraz pleśniaków (Aspergillus spp.), natomiast wobec drożdżaków Candida spp. efekt może być grzybobójczy lub grzybostatyczny, zależnie od szczepu.
Aspergillus, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, błona komórkowa, Candida, chlorowodorek, dermatofity, drożdżaki, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwzapalne, Epidermophyton, epoksydaza skwalenowa, ergosterol, fosfolipid, glikoproteina, lek przeciwgrzybiczny, mechanizm działania leku, Microsporum, monooksygenaza skwalenowa, naftyfina, pleśniaki, pochodna alliloaminy, stosowanie miejscowe na skórę, Trichophyton, wtórna infekcja bakteryjna, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – PV Jod 10% 100 mg/g
Produkt leczniczy PV Jod 10% zawiera powidon jodowany w stężeniu 100 mg/g, będący kompleksowym związkiem jodu o stopniowym uwalnianiu elementarnego jodu. Preparat należy do grupy antyseptyków i dezynfektantów (kod ATC: D08AG02) i wykazuje szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego wobec bakterii Gram-dodatnich (np. Staphylococcus spp., Streptococcus spp.), Gram-ujemnych (np. Escherichia coli, Pseudomonas spp.), grzybów (w tym Candida spp.) oraz wirusów otoczkowych i bezotoczkowych. Działanie preparatu utrzymuje się przez cały czas obecności charakterystycznego brązowego zabarwienia na skórze, co świadczy o ciągłym uwalnianiu jodu i efektywności mikrobiobójczej.
bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, Candida, dermatofity, działanie przeciwdrobnoustrojowe, Escherichia coli, jodek potasu, jodyna, leki antyseptyczne i dezynfekujące, mechanizm działania, powidon jodowany, Pseudomonas, Staphylococcus, Streptococcus, substancje organiczne, wirusy otoczkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Myconafine 1% 10 mg/g (1%)
Terbinafina, substancja czynna kremu Myconafine 1%, jest alliloaminą o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, klasyfikowaną w systemie ATC jako lek przeciwgrzybiczny do stosowania miejscowego (kod D01AE15). Mechanizm jej działania polega na selektywnym hamowaniu enzymu epoksydazy skwalenu, co prowadzi do niedoboru ergosterolu w błonach komórkowych grzybów oraz kumulacji skwalenu wewnątrzkomórkowo, skutkując śmiercią komórek grzybów. Terbinafina wykazuje działanie grzybobójcze w niskich stężeniach wobec dermatofitów, pleśni oraz grzybów dimorficznych, natomiast wobec drożdżaków efekt jest gatunkowo zmienny i może być grzybobójczy lub grzybostatyczny.
alliloaminy, biosynteza steroli, błona komórkowa grzybów, cytochrom P450, dermatofity, drożdżaki, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, epoksydaza skwalenu, grzyby dimorficzne, interakcja lekowa, kumulacja skwalenu, lek przeciwgrzybiczny, niedobór ergosterolu, pleśnie, ściana komórkowa grzybów, terapia wielolekowa, terbinafina - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Zelefion 250 mg
Terbinafina w postaci chlorowodorku, dostępna w tabletkach Zelefion 250 mg, jest lekiem przeciwgrzybiczym stosowanym w terapii zakażeń dermatofitowych skóry i jej przydatków. Wskazania obejmują grzybicę tułowia (tinea corporis), pachwin (tinea cruris), stóp (tinea pedis), skóry owłosionej głowy (tinea capitis) oraz grzybicę paznokci (onychomycosis). Decyzja o zastosowaniu doustnej terapii terbinafiną powinna uwzględniać lokalizację, ciężkość oraz rozległość zakażenia. Leczenie systemowe jest szczególnie zalecane w przypadku rozległych, opornych na leczenie miejscowe infekcji oraz w grzybicy paznokci i skóry owłosionej głowy, gdzie penetracja leku miejscowego jest niewystarczająca.
chlorowodorek terbinafiny, dermatofity, drożdżaki Candida, drożdżaki Malassezia, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica skóry owłosionej głowy, grzybica stóp, grzybica tułowia, grzyby dermatofitowe, grzyby drożdżopodobne, kandydoza, leczenie miejscowe, lek przeciwgrzybiczy, łupież pstry, onychomycosis, pityriasis versicolor, synteza ergosterolu, terbinafina, tinea capitis, tinea corporis, tinea cruris, tinea pedis, zakażenie drożdżakowe, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica paznokci – Etiologia i przyczyny
Grzybica paznokci (onychomycosis) jest powszechną infekcją grzybiczą płytki paznokciowej, dotykającą około 10% populacji ogólnej, z częstością wzrastającą do 20% u osób powyżej 60. roku życia i nawet 50% u osób powyżej 70. roku życia. Etiologia obejmuje głównie dermatofity (75-90% przypadków), z dominującym Trichophyton rubrum odpowiedzialnym za około 70% infekcji, zwłaszcza dystalnej bocznej podpaznokciowej grzybicy (DLSO). Drożdżaki, głównie Candida albicans, odpowiadają za 2-11% przypadków, szczególnie w grzybicy paznokci dłoni, natomiast pleśnie niedermatofilne stanowią 2-10% etiologii, częściej u pacjentów z immunosupresją. Patogeneza polega na penetracji grzybów przez mikropęknięcia w płytce lub otaczającej skórze, namnażaniu się w ciepłym, wilgotnym środowisku i degradacji keratyny, co prowadzi do dystrofii i oddzielenia płytki od łożyska. Czynniki ryzyka to m.in. wiek, cukrzyca (zwiększająca ryzyko 1,9-2,8-krotnie), łuszczyca, choroby naczyń obwodowych, immunosupresja, urazy paznokci, nadmierne pocenie się oraz ekspozycja na zakażone środowiska (baseny, szatnie). Wzrost zachorowań wiąże się ze starzeniem populacji i wzrostem liczby osób z chorobami przewlekłymi.
biofilm, Candida albicans, cellulitis, choroba naczyń obwodowych, cukrzyca, dermatofity, drożdżaki, grzybica dłoni, grzybica paznokci, grzybica stóp, hodowla grzybów, hyperhidrosis, kandydoza skórno-śluzówkowa, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, łuszczyca, neuropatia obwodowa, obniżona odporność, onychomycosis, owrzodzenie stopy, paronychia, pleśnie niedermatofilne, tinea pedis, Trichophyton rubrum, zakażenie HIV, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon substancji czynnych
Difenylol – Właściwości farmakodynamiczne
2-Difenylol (2-bifenylol) jest substancją czynną preparatu kodan Tinktur forte barwiony, stosowanego w stężeniu 0,2 g/100 g płynu, wykazującą szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego. W synergii z alkoholami (2-propanolem i 1-propanolem) wykazuje bakteriobójcze, grzybobójcze i wirusobójcze właściwości. Aktywność bakteriobójcza obejmuje bakterie Gram-dodatnie (w tym MRSA), Gram-ujemne (m.in. Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Klebsiella pneumoniae) oraz mykobakterie (Mycobacterium tuberculosis). Difenylol skutecznie zwalcza również drożdżaki (Candida albicans) i dermatofity (Trichophyton mentagrophytes, Microsporum gypseum). W zakresie działania przeciwwirusowego preparat jest aktywny wobec HIV-1, HBV, rotawirusów, adenowirusa typu 2, wirusa Herpes simplex oraz wirusa grypy azjatyckiej.
AIDS, antyseptyk, Candida albicans, denaturacja białka, dermatofity, destabilizacja błony komórkowej, difenylol, działanie bakteriobójcze, działanie grzybobójcze, działanie wirusobójcze, Escherichia coli, gruźlica, grzybica skóry, herpes simplex, HIV-1, kandydoza, Klebsiella pneumoniae, lek dezynfekujący, metycylinooporny gronkowiec złocisty, MRSA, Mycobacterium tuberculosis, odkażanie skóry, opryszczka, profilaktyka zakażeń, proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, rotawirus, spektrum przeciwdrobnoustrojowe, wirus grypy, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenie oportunistyczne, zakażenie szpitalne, zakażenie układu moczowego, zapalenie płuc - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Steper pro 10 mg/g
Steper pro to krem o stężeniu bifonazolu 10 mg/g, przeznaczony do miejscowego leczenia grzybiczych zakażeń skóry. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, skutecznie zwalczając dermatofity, drożdżaki (w tym Candida) oraz pleśnie odpowiedzialne za powierzchowne infekcje skórne. Wskazania do stosowania obejmują grzybicę dłoni i stóp (tinea manus et pedis), grzybicę tułowia (tinea corporis), grzybicę fałdów skórnych (tinea cruris), łupież pstry (pityriasis versicolor) oraz powierzchowne kandydozy. Ponadto, Steper pro jest zalecany w leczeniu łupieżu rumieniowatego (seborrhoeic dermatitis), dermatozy zapalnej związanej z infekcją drożdżakami Malassezia.
alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, bifonazol, Candida, dermatofity, dermatoza zapalna, drożdżaki, działanie przeciwgrzybicze, grzybica dłoni i stóp, grzybica fałdów skórnych, grzybica tułowia, grzybicze zakażenie skóry, grzyby chorobotwórcze, kandydoza powierzchowna, łojotokowe zapalenie skóry, łupież pstry, łupież rumieniowaty, Malassezia, nadwrażliwość, pityriasis versicolor, pleśnie, tinea corporis, tinea cruris, zmiany rumieniowo-złuszczające - Leksykon substancji czynnych
Cyklopiroks – Właściwości farmakodynamiczne
Cyklopiroks, syntetyczny lek przeciwgrzybiczy z grupy hydroksypirydonów (ATC: D01AE14), wykazuje szerokie spektrum działania przeciw dermatofitom (Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes, Epidermophyton floccosum, Microsporum canis), drożdżakom (Candida albicans i inne gatunki Candida, Pityrosporum ovale) oraz pleśniom (Scopulariopsis brevicaulis, Aspergillus spp., Fusarium solani). Minimalne stężenia hamujące (MIC) dla większości patogenów mieszczą się w zakresie 0,9-3,9 μg/ml, a brak odnotowanej oporności przez ponad 20 lat potwierdza stabilność i skuteczność działania. Cyklopiroks wykazuje także działanie przeciwzapalne (hamowanie cyklooksygenazy i lipooksygenazy), przeciwbakteryjne wobec bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych oraz aktywność wobec Mycoplasma, Trichomonas i Chlamydia. Mechanizm działania obejmuje zaburzenie transportu aminokwasów i jonów (Ca²⁺, P, K⁺), chelatację Fe³⁺ i Al³⁺, hamowanie enzymów oddychania komórkowego oraz syntezy białek, RNA i DNA, co prowadzi do uszkodzenia błon komórkowych, równowagi osmotycznej i ostatecznie śmierci komórek grzyba.
badanie kliniczne, badanie KOH, Candida albicans, cyklopiroks z olaminą, dermatofity, drożdżaki, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwzapalne, grzybica paznokci, hodowla grzybów, lek przeciwgrzybiczy, leki przeciwgrzybicze miejscowe, mechanizm działania przeciwgrzybiczego, minimalne stężenie hamujące, oporność na leki przeciwgrzybicze, płytka paznokciowa, posiew mykologiczny, przenikanie substancji czynnej, przepuszczalność błony komórkowej, randomizowane badanie kliniczne, równowaga osmotyczna, tolerancja miejscowa, transport substancji odżywczych - Leksykon substancji czynnych
Butokonazol – Właściwości farmakodynamiczne
Butokonazol, będący pochodną imidazolu i substancją czynną preparatu Gynazol (20 mg/g kremu dopochwowego, co odpowiada 100 mg azotanu butokonazolu w 5 g dawce), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, szczególnie skuteczne wobec Candida albicans oraz dermatofitów (Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton). Mechanizm jego działania polega na hamowaniu biosyntezy ergosterolu poprzez blokadę przekształcenia lanosterolu, co prowadzi do zaburzeń integralności błony komórkowej grzybów i utraty ich żywotności. Dodatkowo butokonazol wykazuje aktywność przeciwbakteryjną wobec niektórych bakterii Gram-dodatnich, co może wspierać jego efektywność w terapii zakażeń pochwy.
azotan butokonazolu, bakterie Gram-dodatnie, biosynteza ergosterolu, błona komórkowa grzyba, Candida, Candida albicans, dermatofity, działanie grzybobójcze, emulsja woda w oleju, glikol propylenowy, kinetyka uwalniania, krem dopochwowy, leki przeciwzakaźne i antyseptyczne, metylu parahydroksybenzoesan, patogen grzybiczny, pochodna imidazolu, propylu parahydroksybenzoesan, przepuszczalność błony komórkowej, właściwości adhezyjne - Leksykon substancji czynnych
Azotan mikonazolu – Wskazania do stosowania
Azotan mikonazolu, dostępny w preparatach Daktarin krem i puder leczniczy (20 mg/g substancji czynnej), jest skutecznym środkiem przeciwgrzybiczym stosowanym w leczeniu szerokiego spektrum zakażeń grzybiczych skóry, w tym grzybicy głowy, tułowia, rąk, pachwin oraz grzybicy międzypalcowej stóp. Preparat wykazuje również działanie przeciwbakteryjne, co umożliwia jego zastosowanie w infekcjach mieszanych, takich jak pieluszkowe zapalenie skóry o etiologii grzybiczo-bakteryjnej. Krem jest preferowany w leczeniu suchych zmian i skóry nieowłosionej, natomiast puder w miejscach wilgotnych i narażonych na macerację, co pozwala na optymalizację terapii w zależności od lokalizacji i charakterystyki zmian skórnych.
azotan mikonazolu, Candida, compliance pacjenta, dermatofity, drożdżaki, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwgrzybicze, grzybica głowy, grzybica międzypalcowa stóp, grzybica pachwin, grzybica rąk, grzybica tułowia, miejscowa reakcja niepożądana, nawracająca infekcja grzybicza, pieluszkowe zapalenie skóry, puder leczniczy, stopa sportowca, wtórne zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze skóry, zmiana rumieniowo-złuszczająca - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica skóry (tinea corporis) – Patofizjologia i mechanizm
Grzybica skóry (tinea corporis) to powierzchowna infekcja dermatofitowa wywoływana przez grzyby z rodzajów Trichophyton, Microsporum i Epidermophyton, atakująca warstwę rogową naskórka. Patogeneza obejmuje kolonizację keratynolitycznymi proteazami, metalo-endoproteazami i adhezynami, z rozwojem zmian pierścieniowatych. Odpowiedź immunologiczna gospodarza, głównie typu opóźnionego nadwrażliwości (DTH) z udziałem IFN-γ i makrofagów, jest kluczowa dla kontroli infekcji. Mannany ściany komórkowej Trichophyton rubrum wykazują działanie immunosupresyjne, co może utrudniać eliminację patogenu. Czynniki ryzyka to mikrourazy skóry, wilgotność, obniżona odporność (np. HIV, cukrzyca), sporty kontaktowe oraz kontakt ze zwierzętami. Grzybica może przyjmować formy ostre zapalne, przewlekłe niezapalne, incognito oraz ziarniniaka Majocchiego. Okres inkubacji wynosi 1-4 tygodnie, a transmisja odbywa się drogą kontaktu człowiek-człowiek, zwierzę-człowiek, przedmiot-człowiek oraz rzadko gleba-człowiek.
dermatofity, fungalizyna, grzyb dermatofitowy, grzybica paznokci, grzybica skóry, grzybica skóry głowy, komórka Langerhansa, komórkowa odpowiedź immunologiczna, lek przeciwgrzybiczny, nadwrażliwość typu opóźnionego, odpowiedź immunologiczna, strzępka grzybni, warstwa rogowa naskórka, zarodnik grzyba, ziarniniak Majocchiego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Orungal 100 mg
Dawkowanie itrakonazolu (Orungal) powinno być indywidualnie dostosowane do wskazań klinicznych, lokalizacji zakażenia oraz stanu pacjenta. W leczeniu kandydozy sromu i pochwy stosuje się 200 mg dwa razy na dobę przez 1 dzień lub 200 mg raz na dobę przez 3 dni, natomiast w kandydozie jamy ustnej 100 mg raz na dobę przez 15 dni. U pacjentów z obniżoną odpornością może być konieczne podwojenie dawki z powodu zmniejszonej biodostępności. W grzybicy skóry dawki wahają się od 100 mg do 200 mg raz lub dwa razy na dobę, a czas leczenia od 7 do 30 dni, zależnie od rozległości zmian. W grzybicy paznokci stosuje się leczenie cykliczne (200 mg dwa razy na dobę przez tydzień, 2-3 cykle z przerwami) lub ciągłe (200 mg raz na dobę przez 3 miesiące), z uwzględnieniem wolniejszej eliminacji leku z tkanek. W grzybiczym zapaleniu rogówki zalecana dawka to 200 mg raz na dobę przez 21 dni, a długość terapii powinna być dostosowana do odpowiedzi klinicznej.
AIDS, aspergiloza, badanie mikologiczne, biodostępność itrakonazolu, blastomikoza, chromomikoza, dermatofity, drożdżaki, grzybica paznokci, grzybica skóry, grzybica układowa, grzybicze zapalenie rogówki, histoplazmoza, itrakonazol, kandydoza, kandydoza jamy ustnej, kandydoza sromu i pochwy, kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, kryptokokoza, neutropenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, parakokcydioidomikoza, przeszczepienie narządów, sporotrychoza limfatyczno-skórna, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon substancji czynnych
Cynku undecylenian – Właściwości farmakodynamiczne
Cynku undecylenian (Zinci undecylenas) jest substancją z grupy innych leków przeciwgrzybiczych do stosowania miejscowego (kod ATC: D01AE), wykorzystywaną w preparatach takich jak Mykodermina i Unguentum undecylenicum do leczenia powierzchniowych grzybic skóry, w tym tinea pedis, tinea inguinalis, tinea cutis glabrae, tinea faciei oraz tinea manuum. Mechanizm działania polega na hamowaniu proliferacji grzybów, w tym blokowaniu przekształcania drożdżaków w strzępki grzybni, zakłócaniu biosyntezy kwasów tłuszczowych oraz zmianie pH cytoplazmy komórek grzybów. Cynku undecylenian wykazuje działanie grzybostatyczne i w wyższych stężeniach grzybobójcze, szczególnie wobec dermatofitów z rodzajów Epidermophyton, Trichophyton i Microsporum, a także słabsze wobec Candida spp. Dodatkowo posiada właściwości bakteriobójcze, choć słabsze niż przeciwgrzybicze, oraz działanie ściągające i przeciwzapalne, co jest korzystne w terapii miejscowej.
bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, biosynteza kwasów tłuszczowych, Candida, Candida albicans, cynku undecylenian, dermatofity, działanie bakteriobójcze, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwgrzybicze, działanie ściągające, Epidermophyton floccosum, grzybica pachwin, grzybica powierzchniowa, grzybica powierzchniowa skóry, grzybica rąk, grzybica skóry gładkiej, grzybica stóp, grzybica twarzy, kwas undecylenowy, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, Microsporum, Microsporum gypseum, monoetanoloamid kwasu undecylenowego, Pitysporan ovale, proliferacja komórek grzybów, strzępka grzybni, test Amesa, tinea cutis glabrae, tinea faciei, tinea inguinalis, tinea manuum, tinea pedis, Trichophyton, Trichophyton mentagrophytes - Leksykon substancji czynnych
Monoetanoloamid kwasu undecylenowego – Wskazania do stosowania
Monoetanoloamid kwasu undecylenowego jest substancją o działaniu przeciwgrzybiczym, stosowaną miejscowo w leczeniu różnych postaci grzybic skóry, takich jak grzybica drobnozarodnikowa skóry gładkiej i owłosionej, grzybica stóp, grzybica naskórkowa oraz egzema grzybicza. Preparaty dostępne są w formie pudru (np. Mykodermina zawierająca 30 mg/g monoetanoloamidu i 100 mg/g cynku undecylenianu) oraz maści (np. Mykodermina 60 mg/g monoetanoloamidu), co pozwala na dobór odpowiedniej formy w zależności od charakteru zmian – puder jest preferowany w miejscach wilgotnych, a maść w suchych, złuszczających się zmianach. Substancja ta jest także stosowana jako terapia wspomagająca w onychomikozach, drożdżycach skóry oraz profilaktycznie u osób z grup podwyższonego ryzyka zakażeń grzybiczych.
badanie mykologiczne, Candida, cynk undecylenian, dermatofity, drożdżaki, drożdżyca skóry, działanie przeciwgrzybicze, egzema grzybicza, grzybica naskórkowa, grzybica paznokci, grzybica skórna, grzybica stóp, infekcja mieszana, monoetanoloamid kwasu undecylenowego, onychomykoza, puder leczniczy, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Funtrol 50 mg/ml
Lek Funtrol w postaci lakieru do paznokci leczniczego zawiera 50 mg/ml amorolfiny (chlorowodorku) i jest wskazany do miejscowego leczenia grzybicy paznokci wywołanej przez dermatofity, drożdże (np. Candida) oraz pleśnie. Preparat jest przeznaczony do stosowania w zakażeniach ograniczonych do powierzchownych warstw płytki paznokciowej, bez zajęcia macierzy, oraz obejmujących maksymalnie dwa paznokcie. Lakier ma formę przezroczystego roztworu zawierającego 55,74 mg/ml amorolfiny (50 mg/ml substancji czynnej) oraz 482,53 mg/ml etanolu bezwodnego, co wymaga uwzględnienia u pacjentów z nadwrażliwością na alkohol etylowy. Przed zastosowaniem konieczne jest potwierdzenie etiologii mykologicznej, ocena stopnia zajęcia paznokcia oraz wykluczenie innych schorzeń o podobnym obrazie klinicznym.
amorolfina, chlorowodorek, dermatofity, diagnostyka mykologiczna, etanol bezwodny, etiologia grzybicza, grzybica paznokci, grzybica paznokci rąk, grzybica paznokci stóp, grzybica płytki paznokciowej, grzyby pleśniowe, lakier leczniczy, leczenie ogólnoustrojowe, lek przeciwgrzybiczny, łuszczyca paznokci, macierz paznokcia, nadwrażliwość na leki, płytka paznokciowa, terapia uzupełniająca, zakażenie grzybicze - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Loceryl 50 mg/ml
Loceryl w postaci lakieru do paznokci leczniczego zawiera amorolfinę (chlorowodorek) w stężeniu 50 mg/ml i jest wskazany do leczenia grzybicy paznokciowej wywołanej przez dermatofity, drożdżaki oraz pleśnie. Terapia miejscowa jest zalecana wyłącznie w przypadkach, gdy infekcja nie obejmuje macierzy paznokcia oraz dotyczy maksymalnie dwóch płytek paznokciowych, co jest kluczowe dla skuteczności leczenia. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, obejmując główne patogeny odpowiedzialne za onychomikozę, w tym dermatofity keratynofilne, drożdżaki z rodzaju Candida oraz oportunistyczne pleśnie.
alkohol etylowy, amorolfina chlorowodorek, Candida, dermatofity, drożdżaki, działanie przeciwgrzybicze, grzybica paznokci, interakcja lekowa, lakier leczniczy, leczenie ogólnoustrojowe, macierz paznokcia, nietolerancja alkoholu, onychomikoza, patogen oportunistyczny, pleśnie, płytka paznokciowa, uszkodzenie płytki paznokciowej, zaburzenia odporności - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pevisone (10 mg + 1,1 mg)/g
Pevisone to krem miejscowy zawierający ekonazol azotan (10 mg/g) oraz triamcynolon acetonid (1,1 mg/g), łączący działanie przeciwgrzybicze i przeciwzapalne. Ekonazol, będący pochodną triazolu, wykazuje szerokie spektrum aktywności przeciwgrzybiczej wobec dermatofitów, drożdży (w tym Candida), pleśni oraz dodatkowo działa przeciwbakteryjnie na bakterie Gram-dodatnie. Mechanizm jego działania polega na uszkodzeniu błon komórkowych patogenów, co prowadzi do ich śmierci. Triamcynolon acetonid, syntetyczny kortykosteroid o średniej mocy, uzupełnia terapię poprzez hamowanie procesów zapalnych, redukcję świądu oraz obkurczanie naczyń krwionośnych, co zmniejsza przekrwienie i obrzęk w miejscu aplikacji.
aktywność przeciwbakteryjna, bakterie Gram-dodatnie, Candida, dermatofity, drożdże, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, działanie synergistyczne, ekonazol azotan, grupa farmakoterapeutyczna, integralność błony komórkowej, kortykosteroid, krem do stosowania miejscowego, lek przeciwgrzybiczy, objawy zapalne, obkurczenie naczyń krwionośnych, pleśnie, pochodna triazolu, podrażnienie skóry, szerokie spektrum działania, triamcynolon acetonid, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Wrastający paznokieć – Patofizjologia i mechanizm
Wrastający paznokieć (onychocryptosis) to schorzenie dotykające około 20% pacjentów podiatrycznych, charakteryzujące się penetracją brzegu płytki paznokciowej w boczny wał paznokciowy, co wywołuje reakcję zapalną, ból oraz często wtórne zakażenie. Patogeneza opiera się na mechanizmie reakcji na ciało obce, gdzie ostry fragment paznokcia (spikula) lub nieprawidłowy kształt płytki (np. paznokcie typu pincer) uszkadzają otaczającą tkankę miękką, prowadząc do powstania ziarniny i przewlekłego stanu zapalnego. Czynniki etiologiczne są wieloczynnikowe i obejmują zarówno przyczyny zewnętrzne (nieprawidłowe przycinanie paznokci, ciasne obuwie, urazy mechaniczne, infekcje grzybicze), jak i wewnętrzne (predyspozycje genetyczne, deformacje paznokci, zaburzenia anatomiczne, choroby współistniejące takie jak cukrzyca, niewydolność serca, otyłość). Proces zapalny może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zanokcicy, ropnia, cellulitis, owrzodzeń, osteomyelitis oraz infekcji ogólnoustrojowych, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami krążenia i immunosupresją.
Candida, cellulitis, dermatofity, kaskada zapalna, mediator zapalny, neuropatia obwodowa, niewydolność żylna, obrzęk obwodowy, onychocryptosis, osteochondroma, owrzodzenie stopy, palec młotkowaty, paluch koślawy, paronychia, penetracja skóry, Pseudomonas, reakcja na ciało obce, reakcja zapalna, retronychia, ropień, Staphylococcus, tkanka ziarninowa, Trichophyton, unguis incarnatus, wrastający paznokieć, wyrośl kostna, zakażenie, zanokcica, zapalenie kości, zapalenie tkanki łącznej, ziarnina - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Steper pro 10 mg/ml
Steper pro to miejscowy preparat przeciwgrzybiczy w formie aerozolu na skórę, zawierający 10 mg/ml bifonazolu oraz 301 mg/ml etanolu jako substancji pomocniczej. Wskazany jest do leczenia szerokiego spektrum infekcji grzybiczych skóry, w tym grzybicy dłoni i stóp (tinea manuum et pedis), tułowia (tinea corporis), fałdów skórnych (tinea cruris), łupieżu pstrego (pityriasis versicolor), powierzchownych kandydoz (candidosis cutis) oraz łupieżu rumieniowatego (seborrheic dermatitis). Preparat jest szczególnie zalecany w przypadku zmian na rozległych lub trudno dostępnych obszarach skóry, a także tam, gdzie preferowana jest wygodna aplikacja bez bezpośredniego kontaktu z powierzchnią skóry, np. w okolicach owłosionych. Ze względu na wysoką zawartość etanolu, należy zachować ostrożność u dzieci oraz przy stosowaniu na uszkodzoną skórę i błony śluzowe.
bifonazol, dermatofity, dermatoza zapalna, drożdżaki, etanol, grzybica dłoni i stóp, grzybica fałdów skórnych, grzybica tułowia, infekcja grzybicza, kandydoza powierzchowna, leczenie miejscowe, lek przeciwgrzybiczy, łupież pstry, łupież rumieniowaty, Malassezia, pityriasis versicolor, pleśnie, tinea corporis, tinea cruris, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dafnegin 10 mg/g
Dafnegin w postaci kremu dopochwowego zawiera cyklopiroks z olaminą w stężeniu 10 mg/g, substancję o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego i przeciwbakteryjnego. Mechanizm działania polega na zaburzaniu funkcji błony komórkowej patogenów, hamując transport składników odżywczych do komórek grzybów i bakterii, co prowadzi do ich zahamowania wzrostu (działanie fungistatyczne) lub śmierci (działanie fungicydalne) przy wyższych stężeniach. Preparat jest skuteczny wobec Candida albicans, dermatofitów oraz bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, co czyni go odpowiednim do leczenia zakażeń pochwy i sromu o etiologii mieszanej. Krem zawiera również substancje pomocnicze, takie jak alkohol cetylowy i stearynowy, które mogą wywoływać miejscowe reakcje u osób wrażliwych.
alkohol cetylowy, alkohol stearynowy, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, Candida albicans, cyklopiroks z olaminą, dermatofity, działanie fungicydalne, działanie fungistatyczne, grzybica skóry, infekcja grzybicza pochwy, kandydoza, kandydoza pochwy, krem dopochwowy, lek antyseptyczny, lek przeciwzakaźny, reakcja skórna, zakażenie układu moczowo-płciowego