dermatofity
Dermatofity to grupa grzybów chorobotwórczych należąca do klasy grzybów właściwych (Eumycetes), które wywołują zakażenia skóry, włosów i paznokci, zwane dermatofytozami lub grzybicami powierzchownymi. Do głównych rodzajów dermatofitów należą: Trichophyton, Microsporum i Epidermophyton, które wykazują zdolność do rozkładania keratyny – białka stanowiącego główny składnik tkanek rogowych organizmu.
Dermatofity wywołują szereg schorzeń, takich jak grzybica stóp (tinea pedis), grzybica paznokci (tinea unguium/onychomycosis), grzybica pachwin (tinea cruris), grzybica skóry gładkiej (tinea corporis) oraz grzybica owłosionej skóry głowy (tinea capitis). Zakażenia te charakteryzują się typowymi objawami klinicznymi: rumieniem, złuszczaniem naskórka, świądem oraz zmianami w strukturze zainfekowanych tkanek.
Diagnostyka zakażeń dermatofitowych opiera się na badaniu mikroskopowym materiału pobranego ze zmian chorobowych (preparat bezpośredni z KOH), hodowli na specjalnych podłożach (np. Sabourauda) oraz coraz częściej na metodach molekularnych. Leczenie dermatofitoz obejmuje stosowanie miejscowych i ogólnoustrojowych leków przeciwgrzybiczych, głównie z grupy azoli, allilamin oraz pochodnych morfoliny, a jego skuteczność zależy od lokalizacji, rozległości zmian oraz gatunku wywołującego zakażenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica skóry (tinea corporis) – Diagnostyka i diagnoza
Grzybica skóry (tinea corporis) to powierzchowna infekcja dermatofitowa wywoływana przez gatunki z rodzajów Trichophyton, Microsporum i Epidermophyton, charakteryzująca się pierścieniowatymi, łuszczącymi się zmianami z centralnym przejaśnieniem. Diagnostyka opiera się na dokładnym badaniu klinicznym, dermoskopii oraz badaniach laboratoryjnych, takich jak preparat bezpośredni KOH (10-20% roztwór), trichogram, badanie lampą Wooda (światło UV o długości fali umożliwiające wykrycie fluorescencji, np. Microsporum canis – jabłkowozielona fluorescencja) oraz hodowla grzybów na podłożach Sabourauda lub DTM. Hodowla, choć najbardziej wiarygodna, wymaga 3-4 tygodni na wynik, natomiast PCR pozwala na szybką identyfikację DNA grzybów w 2-3 dni, co jest szczególnie istotne w wykrywaniu opornych szczepów dermatofitów, takich jak T. indotineae. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić egzemy, łuszczycę, łojotokowe zapalenie skóry i inne dermatozy zapalne.
agar Sabourauda, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie molekularne, bielactwo, biopsja skóry, centralne przejaśnienie, dermatofity, dermoskopia, diagnostyka różnicowa, fluorescencja, grzybica skóry, grzybica skóry głowy, hodowla grzybów, infekcja grzybicza, ketokonazol, kortykosteroid, lampa Wooda, lek przeciwgrzybiczny, łojotokowe zapalenie skóry, łupież różowy, łuszczyca, preparat KOH, reakcja łańcuchowa polimerazy, rumień, sekwencjonowanie genomowe, światło ultrafioletowe, szampon przeciwgrzybiczny, tinea corporis, wodorotlenek potasu, wyprysk, ziarniniak Majocchiego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Faringan 5 mg + 1,5 mg
Produkt leczniczy Faringan w formie tabletek do ssania zawiera chloroheksydynę dichlorowodorek (5 mg) oraz benzokainę (1,5 mg), które wykazują synergistyczne działanie w leczeniu stanów zapalnych jamy ustnej i gardła. Chloroheksydyna działa poprzez uszkodzenie integralności błon komórkowych bakterii, wykazując zarówno działanie bakteriostatyczne, jak i bakteriobójcze, głównie wobec bakterii Gram-dodatnich (np. Streptococcus mutans, S. salivarius) oraz niektórych Gram-ujemnych i grzybów. Jej skuteczność zależy od stężenia, pH (najlepsze w środowisku obojętnym lub lekko zasadowym) oraz czasu stosowania, przy czym długotrwałe użycie może prowadzić do zmiany mikroflory jamy ustnej. Benzokaina, jako miejscowy środek znieczulający, blokuje przewodzenie impulsów nerwowych przez hamowanie przepuszczalności błony komórkowej dla jonów sodowych, co skutkuje szybkim i miejscowym zniesieniem bólu.
bakterie beztlenowe, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, benzokaina, chloroheksydyny dichlorowodorek, depolaryzacja, dermatofity, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, fosfolipidy błon komórkowych, gronkowiec, miejscowy środek znieczulający, mikroflora jamy ustnej, przepuszczalność błony komórkowej, przewodzenie impulsów nerwowych, spektrum przeciwdrobnoustrojowe, stan zapalny jamy ustnej i gardła, Streptococcus mutans, Streptococcus salivarius - Leksykon substancji czynnych
Ekonazol – Wskazania do stosowania
Ekonazol azotan w stężeniu 10 mg/g jest skutecznym środkiem przeciwgrzybiczym stosowanym miejscowo w leczeniu szerokiego spektrum infekcji grzybiczych skóry, w tym kandydozy, dermatofitozy, łupieżu pstrego, grzybicy stóp, rąk, pachwin, owłosionej skóry głowy, drożdżyc skóry i paznokci oraz grzybiczego zapalenia ucha zewnętrznego. Preparaty takie jak Pevaryl i Pevazol zawierają wyłącznie ekonazol i są wskazane w niepowikłanych zakażeniach grzybiczych, przy czym Pevazol wykazuje dodatkową skuteczność w zakażeniach mieszanych, w tym z udziałem bakterii Gram-dodatnich. W leczeniu grzybicy paznokci konieczne jest łączenie terapii miejscowej z doustną, ze względu na ograniczoną penetrację leku w głąb płytki paznokciowej.
azotan ekonazolu, bakterie Gram-dodatnie, Candida, dermatofitoza, dermatofity, drożdżaki, drożdżyca paznokci, działanie przeciwgrzybicze, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica skóry głowy, grzybicze zapalenie ucha, grzyby pleśniowe, infekcja grzybicza skóry, kandydoza skóry, kortykosteroid, kuracja przeciwgrzybicza, leczenie miejscowe, łupież pstry, objawy zapalne, terapia miejscowa, triamcynolon, zakażenie drożdżakowe, zakażenie grzybicze, zakażenie mieszane - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Undofen Amorolfina 50 mg/ml
Undofen Amorolfina to lakier do paznokci leczniczy o stężeniu 50 mg/ml (co odpowiada 55,74 mg amorolfiny chlorowodorku na 1 ml), należący do grupy leków przeciwgrzybiczych stosowanych miejscowo (kod ATC: D01AE16). Preparat zawiera również 482,5 mg etanolu na 1 ml lakieru i jest przezroczystym roztworem o barwie od bezbarwnej do bladożółtej. Mechanizm działania amorolfiny opiera się na hamowaniu syntezy steroli w ścianie komórkowej grzybów, co prowadzi do zmniejszenia zawartości ergosterolu i akumulacji nietypowych steroli, skutkując zaburzeniem integralności błony komórkowej i śmiercią komórek grzybów. Działanie obejmuje zarówno efekt grzybostatyczny, jak i grzybobójczy.
amorolfina, błona komórkowa, Candida, Cryptococcus, dematiacea, dermatofity, drożdżaki, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, Epidermophyton, ergosterol, grzyb dimorficzny, lakier do paznokci leczniczy, lek przeciwgrzybiczny, Malassezia, Microsporum, pleśnie, Propionibacterium acnes, spektrum przeciwgrzybicze, stosowanie dermatologiczne, synteza steroli, Trichophyton - Leksykon substancji czynnych
Cyklopiroks – Wskazania do stosowania
Cyklopiroks jest substancją czynną o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, skuteczną wobec dermatofitów (Trichophyton spp., Epidermophyton floccosum, Microsporum spp.), drożdżaków (Candida spp.) oraz pleśni (Cryptococcus neoformans, Aspergillus fumigatus). Dostępny jest w różnych postaciach farmaceutycznych i stężeniach: lakier do paznokci leczniczy 80 mg/g (Axopirox, Batrafen, Pirolam Lakier, Polinail) wskazany do leczenia onychomikozy, krem, żel, zawiesina i roztwór na skórę o stężeniu 10 mg/g lub 10 mg/ml (Ciclopirox Ziaja, Hascofungin, Pirolam) stosowane w leczeniu grzybic skóry gładkiej, owłosionej, stóp i podudzi, a także krem dopochwowy 10 mg/g i globulki 100 mg (Dafnegin) do terapii zakażeń pochwy i sromu wywołanych przez Candida spp. Wskazania do stosowania poszczególnych preparatów uwzględniają lokalizację, rozległość zmian oraz rodzaj patogenu, np. Pirolam Lakier jest dedykowany łagodnym i umiarkowanym postaciom onychomikozy obejmującym mniej niż 50% powierzchni paznokcia i maksymalnie 4 paznokcie, natomiast Polinail nie powinien być stosowany, gdy zakażenie zajęło macierz paznokcia.
Aspergillus fumigatus, Candida albicans, Candida krusei, Candida tropicalis, Cryptococcus neoformans, dermatofity, drożdżaki, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton floccosum, globulki dopochwowe, grzybica ciała, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica podudzi, grzybica skóry gładkiej, grzybica stóp, kandydoza skórna, krem dopochwowy, lakier do paznokci leczniczy, łupież pstry, macierz paznokcia, Malassezia furfur, Microsporum canis, Microsporum gypseum, onychomikoza, pityrosporum orbiculare, skóra owłosiona, Trichophyton rubrum, zakażenie grzybicze paznokci, zakażenie grzybicze pochwy, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie pochwy i sromu - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica pachwinowa – Patofizjologia i mechanizm
Grzybica pachwinowa (tinea cruris) to zakażenie dermatofitami, głównie Trichophyton rubrum, Epidermophyton floccosum oraz rzadziej Microsporum, atakujące zrogowaciałe struktury skóry w okolicach pachwin, krocza i okolic okołoodbytniczych. Patogeneza opiera się na enzymatycznym trawieniu keratyny przez proteinazy grzybów oraz odpowiedzi immunologicznej gospodarza, co ogranicza głębszą inwazję. Czynniki predysponujące to ciepłe, wilgotne środowisko, tarcie, otyłość, cukrzyca, osłabienie odporności oraz kontakty sportowe i korzystanie z publicznych pryszniców. Zakażenie może rozprzestrzeniać się autoinfekcją ze stóp (tinea pedis) lub paznokci (tinea unguium) oraz przez kontakt bezpośredni, odzież, ręczniki i powierzchnie skażone dermatofitami. Klinicznie obserwuje się dobrze odgraniczoną, łuszczącą się wysypkę z pierścieniowatym obrysem, świąd i pieczenie, a obraz może być ostry (wilgotny, wysiękowy) lub przewlekły (łuszczący się z uniesionym brzegiem). Diagnostyka opiera się na badaniu mikroskopowym preparatu KOH i hodowli grzybów, z różnicowaniem względem kandydozy, erytrazmy i innych dermatoz.
azole przeciwgrzybicze, dermatofity, ekonazol, Epidermophyton floccosum, erytrazma, flukonazol, grzybica pachwinowa, itrakonazol, kandydoza, ketokonazol, klotrimazol, łupież pstry, mikonazol, naftifina, oksykonazol, sulkonazol, synteza ergosterolu, tarcie skóry, terbinafina, tinea cruris, tinea pedis, tinea unguium, tolnaftat, Trichophyton indotineae, Trichophyton interdigitale, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, Trichophyton verrucosum, wyprzenie, zakażenie grzybicze, zapalenie mieszków włosowych, zeskrobiny skórne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Hascofungin 1 g/100 g
Hascofungin w postaci kremu zawiera cyklopiroks z olaminą w stężeniu 1 g/100 g, klasyfikowany pod kodem ATC D01AE14, jako lek przeciwgrzybiczy do stosowania miejscowego. Substancja aktywna wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego in vitro wobec dermatofitów (Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes, Epidermophyton floccosum, Microsporum canis), drożdżaków (Candida albicans) oraz innych grzybów, takich jak Pityrosporum orbiculare (Malassezia furfur). Ponadto, cyklopiroks z olaminą wykazuje aktywność przeciwko niektórym bakteriom Gram-dodatnim i Gram-ujemnym, co może być korzystne w leczeniu mieszanych zakażeń skóry.
bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, Candida albicans, cyklopiroks z olaminą, dermatofity, drożdżaki, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton floccosum, grzybica skóry, lek przeciwgrzybiczny, Malassezia furfur, mechanizm działania przeciwgrzybiczego, Microsporum canis, oddychanie wewnątrzkomórkowe, oporność drobnoustrojów, pityrosporum orbiculare, proliferacja, przepuszczalność błon komórkowych, równowaga osmotyczna, spektrum przeciwgrzybicze, synteza kwasów nukleinowych, transport substancji odżywczych, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sinazol 20 mg/g
Ketokonazol, będący aktywnym składnikiem szamponu leczniczego Sinazol w stężeniu 20 mg/g, należy do pochodnych imidazolu (kod ATC: D01AC08) i wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego. Jego mechanizm polega na hamowaniu syntezy ergosterolu, kluczowego składnika błony komórkowej grzybów, co prowadzi do zaburzenia integralności błony, zwiększenia przepuszczalności i ostatecznie do zahamowania wzrostu oraz śmierci komórek grzybiczych. Ketokonazol jest skuteczny przeciwko dermatofitom (Trichophyton spp., Epidermophyton floccosum, Microsporum spp.) oraz drożdżakom, ze szczególnym uwzględnieniem Pityrosporum spp. (Malassezia), które odpowiadają za łupież i łojotokowe zapalenie skóry.
aktywność przeciwgrzybicza, dermatofity, drożdżaki, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton floccosum, grzybica skóry, grzybica skóry owłosionej głowy, grzyby chorobotwórcze, ketokonazol, łojotokowe zapalenie skóry, łupież, Malassezia, Microsporum, Pityrosporum, pochodna imidazolu, przepuszczalność błony komórkowej, stan zapalny skóry, świąd skóry, synteza ergosterolu, szampon leczniczy, Trichophyton, zakażenie dermatofitami - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Spirytus Hibitanowy 0,5% ATS 0,5%
Spirytus Hibitanowy 0,5% ATS to preparat antyseptyczny i dezynfekujący, zawierający diglukonian chloroheksydyny oraz 70% etanol, co zapewnia synergistyczne działanie przeciwdrobnoustrojowe. Mechanizm działania chloroheksydyny polega na adsorpcji na ujemnie naładowanej błonie komórkowej bakterii, prowadząc do jej destabilizacji i uszkodzenia struktury cytoplazmatycznej, co skutkuje śmiercią drobnoustroju. Preparat wykazuje silne działanie bakteriobójcze i bakteriostatyczne wobec bakterii Gram-dodatnich (np. Staphylococcus, Streptococcus), umiarkowane wobec Gram-ujemnych (np. Escherichia, Pseudomonas) oraz skuteczność przeciwko bakteriom beztlenowym. Ponadto, wykazuje działanie grzybostatyczne i grzybobójcze wobec patogenów takich jak Candida, drożdże oraz dermatofity, w tym Trichophyton mentagrophytes.
alkohol etylowy, bakterie beztlenowe, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, błona komórkowa bakterii, Candida, dermatofity, diglukonian chloroheksydyny, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwdrobnoustrojowe, glukonian chloroheksydyny, grzyby patogenne, kandydoza skóry, Mycobacterium tuberculosis, prątek gruźlicy, rybosomalne RNA, ściana komórkowa bakterii, spirytus hibitanowy, środek antyseptyczny, Trichophyton mentagrophytes, zakażenie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Nyscandin 100 000 IU/ml
Nystatyna, aktywny składnik preparatu Nyscandin, jest antybiotykiem polienowym o działaniu przeciwgrzybiczym, klasyfikowanym w systemie ATC pod kodem A07AA02, stosowanym głównie w zakażeniach jelitowych. Mechanizm jej działania polega na specyficznym wiązaniu z ergosterolem błony cytoplazmatycznej grzybów, co prowadzi do tworzenia porów w błonie komórkowej, zaburzenia integralności błony, utraty składników wewnątrzkomórkowych oraz przerwania procesów metabolicznych, skutkując obumarciem komórki grzyba. Nystatyna wykazuje zarówno działanie grzybostatyczne, jak i grzybobójcze, szczególnie skuteczne wobec drożdżaków z rodzaju Candida, w tym Candida albicans, natomiast nie działa na dermatofity ani bakterie. Minimalne stężenia hamujące (MIC) dla nystatyny mieszczą się w zakresie 1,5-6,5 µg/mL, co potwierdza jej skuteczność przeciwko wrażliwym szczepom grzybów w warunkach in vitro.
antybiotyk polienowy, Candida, Candida albicans, dermatofity, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, ergosterol, kandydoza przewodu pokarmowego, MIC, minimalne stężenie hamujące, Nyscandin, nystatyna, Streptomyces noursei, zakażenie jelitowe, zawiesina doustna - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica paznokci – Epidemiologia
Grzybica paznokci (onychomycosis) stanowi około 50% wszystkich chorób paznokci i 30% grzybic skóry, z globalną częstością występowania około 5,5%, choć wartości te różnią się regionalnie (np. 3-13,8% w Ameryce Północnej, do 27% w Europie, do 20% w Azji Wschodniej). Choroba dotyka głównie paznokci stóp (około 7-krotnie częściej niż rąk), a ryzyko wzrasta znacząco z wiekiem – u osób powyżej 70 lat częstość może sięgać 50-90%. Czynniki ryzyka obejmują zaawansowany wiek, cukrzycę (1,9-2,8-krotnie zwiększone ryzyko), łuszczycę, immunosupresję, choroby naczyń obwodowych, urazy paznokci, a także styl życia (np. noszenie obuwia okluzyjnego, aktywność sportowa). Dominującymi patogenami są dermatofity (60-70% zakażeń), głównie Trichophyton rubrum (około 45%), ale także drożdżaki (10-20%) i grzyby niedermatofitowe (30-40%), których udział rośnie w cieplejszych klimatach. Wzrost oporności na terbinafinę, zwłaszcza w Indiach i Europie, stanowi istotne wyzwanie terapeutyczne.
antybiotykoterapia, Aspergillus, badanie histopatologiczne, badanie KOH, badanie mikologiczne, Candida, Candida albicans, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, choroba naczyń obwodowych, cukrzyca, dermatofitoza, dermatofity, drożdżaki Candida, dystroficzna grzybica paznokci, Epidermophyton, grzybica paznokci, grzybica stóp, hemodializa, hodowla grzybów, immunosupresja, lek przeciwgrzybiczny, łuszczyca, martwica, nawracająca grzybica, nefropatia cukrzycowa, onychomycosis, proksymalna podpaznokciowa grzybica paznokci, Scytalidium, Trichophyton indotineae, Trichophyton interdigitale, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, wodorotlenek potasu, zaburzenie odporności, zakażenie grzybicze, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pevazol 10 mg/g
Pevazol w postaci kremu o stężeniu 10 mg/g ekonazolu azotanu jest wskazany do miejscowego leczenia szerokiego spektrum zakażeń grzybiczych skóry, w tym dermatofitoz (Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton), kandydoz (Candida spp.), łupieżu pstrego (Malassezia furfur) oraz grzybiczego zapalenia ucha zewnętrznego. Preparat wykazuje skuteczność także w zakażeniach mieszanych, gdzie infekcji grzybiczej towarzyszy nadkażenie bakteryjne, zwłaszcza bakteriami Gram-dodatnimi, co pozwala na zastosowanie Pevazolu bez konieczności dodatkowej antybiotykoterapii. Monoterapia miejscowa jest zwykle wystarczająca w leczeniu grzybic stóp, rąk, pachwin oraz owłosionej skóry głowy, natomiast w przypadku rozległych kandydoz może być konieczne leczenie ogólne.
bakterie Gram-dodatnie, dermatofitoza, dermatofity, drożdżaki, drożdżyca paznokci, działanie przeciwgrzybicze, ekonazol azotan, Epidermophyton, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica rąk, grzybica skóry głowy, grzybica stóp, grzybicze zapalenie ucha, grzyby pleśniowe, kandydoza, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, Malassezia furfur, Microsporum, onychomykoza, pityriasis versicolor, terapia przeciwgrzybicza, terapia skojarzona, tinea capitis, tinea cruris, tinea manum, tinea pedis, Trichophyton, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie mieszane - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Travocort (10 mg + 1 mg)/g
Travocort to krem o stężeniu 10 mg izokonazolu azotanu oraz 1 mg diflukortolonu walerianianu na gram preparatu, należący do grupy leków przeciwgrzybiczych miejscowych (kod ATC: D01AC20). Izokonazol azotan, pochodna imidazolu, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego obejmujące dermatofity, drożdżaki (w tym Candida), grzyby drożdżakopodobne (Malassezia furfur) oraz pleśniaki, a także patogeny łupieżu rumieniowego (Pityrosporum ovale). Ponadto, substancja ta posiada aktywność przeciwbakteryjną wobec bakterii Gram-dodatnich in vitro. Mechanizm działania polega na hamowaniu biosyntezy ergosterolu, co prowadzi do uszkodzenia błony komórkowej grzybów i ich śmierci.
bakterie Gram-dodatnie, biosynteza ergosterolu, Candida, cytokiny prozapalne, dermatofity, diflukortolonu walerianian, drożdżaki, działanie przeciwalergiczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, grzybica skóry, grzybicze zakażenie skóry, grzyby drożdżakopodobne, histamina, infekcja grzybicza, izokonazolu azotan, kortykosteroid, leukotrieny, łupież pstry, łupież rumieniowy, Malassezia furfur, mediatory zapalenia, Pityrosporum ovale, pleśniaki, prostaglandyny, przepuszczalność błony komórkowej, receptory glikokortykosteroidowe, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Mykodermina (30 mg + 100 mg)/g
Preparat Mykodermina w formie pudru leczniczego zawiera 30 mg monoetanoloamidu kwasu undecylenowego oraz 100 mg cynku undecylenianu na gram, co zapewnia skuteczne działanie przeciwgrzybicze. Wskazania do stosowania obejmują różne typy zakażeń grzybiczych skóry, takie jak grzybica drobnozarodnikowa skóry gładkiej, grzybica stóp, grzybica naskórkowa oraz egzema grzybicza. Preparat jest również zalecany jako terapia wspomagająca w leczeniu grzybicy skóry i szpar międzypalcowych, grzybicy paznokci oraz drożdżycy, zwłaszcza w przypadkach o ograniczonym zasięgu zmian lub jako uzupełnienie terapii systemowej.
Candida, cynk undecylenian, dermatofity, drożdżaki, drożdżyca, egzema grzybicza, grzybica drobnozarodnikowa, grzybica międzypalcowa, grzybica naskórkowa, grzybica paznokci, grzybica stóp, maceracja naskórka, monoetanoloamid kwasu undecylenowego, puder leczniczy, terapia systemowa, właściwości przeciwgrzybicze, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Skład i postać leku – Terbinafine Aurobindo 250 mg
Terbinafine Aurobindo to doustny lek przeciwgrzybiczy zawierający 250 mg terbinafiny (chlorowodorek terbinafiny 281,250 mg) z grupy alliloamin (kod ATC: D01BA02). Mechanizm działania polega na hamowaniu enzymu epoksydazy skwalenu, co prowadzi do deficytu ergosterolu i kumulacji skwalenu w komórkach grzyba, skutkując ich śmiercią. Lek wykazuje szerokie spektrum działania przeciw dermatofitom, pleśniom oraz grzybom dimorficznym, a na drożdżaki działa grzybobójczo lub grzybostatycznie. Po podaniu doustnym terbinafina szybko się wchłania (okres półtrwania wchłaniania 0,8 h), osiągając maksymalne stężenie w osoczu 0,97 μg/ml po 2 godzinach, z wysokim wiązaniem białkowym (99%). Aktywne stężenia utrzymują się w tkankach docelowych (skóra, paznokcie, włosy) przez 15-20 dni po zakończeniu terapii. Metabolizm odbywa się głównie przez izoenzymy CYP450 (CYP2C9, CYP1A2, CYP3A4, CYP2C8, CYP2C19), a okres półtrwania eliminacji wynosi 17 godzin. Biodostępność wynosi około 80%, niezależnie od przyjmowania pokarmu. U pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby może dochodzić do kumulacji leku.
alliloamina, biodostępność, biotransformacja, ból nadbrzusza, celuloza mikrokrystaliczna, chlorowodorek terbinafiny, cytochrom P450, dermatofity, dysfagia, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, epoksydaza skwalenu, hypromeloza, izoenzym cytochromu P450, karboksymetyloskrobia sodowa, krzemionka koloidalna bezwodna, łój skórny, mieszek włosowy, osocze krwi, płytka paznokciowa, skóra właściwa, stearynian magnezu, terbinafina, warstwa rogowa naskórka, węgiel aktywowany - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica paznokci – Patofizjologia i mechanizm
Grzybica paznokci (onychomycosis) jest powszechną infekcją grzybiczą, dotykającą około 10% populacji, najczęściej wywoływaną przez dermatofity, zwłaszcza Trichophyton rubrum, który odpowiada za około 90% przypadków grzybicy paznokci stóp i 50% paznokci rąk. Inne patogeny to Candida albicans (około 2% przypadków) oraz pleśnie niedermofitowe. Infekcja rozwija się poprzez adhezję i penetrację zarodników grzybów do płytki paznokciowej, gdzie enzymy keratynolityczne rozkładają keratynę, prowadząc do proliferacji grzybów i uszkodzenia struktury paznokcia. Proces ten jest wspomagany przez czynniki ryzyka takie jak wilgoć, mikrotraumy, osłabiony układ odpornościowy, cukrzyca, zaburzenia krążenia oraz starzenie się. Grzybica paznokci charakteryzuje się przewlekłością i wysokim wskaźnikiem nawrotów (40-70%), co wynika m.in. z tworzenia biofilmu i obecności artrkonidiów o zwiększonej oporności na leczenie. Patogeny te wykazują zdolność do hamowania odpowiedzi immunologicznej gospodarza, co utrudnia eliminację infekcji.
artrokonidia, biofilm, Candida albicans, cellulitis, choroba tętnic obwodowych, dermatofity, dermatofytoma, drożdżaki, egzema, Epidermophyton floccosum, grzybica paznokci, grzybica stóp, łuszczyca, onychomycosis, paronychia, proteazy keratynolityczne, terapia fotodynamiczna, terapia laserowa, tinea pedis, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, zapalenie szpiku, zapalenie tkanki podskórnej - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Trioxal 100 mg
Trioxal (itrakonazol) w dawce 100 mg w kapsułkach twardych powinien być podawany bezpośrednio po pełnym posiłku, kapsułki należy połykać w całości. W leczeniu kandydozy pochwy i sromu stosuje się 200 mg dwa razy na dobę przez 1 dzień lub 200 mg raz na dobę przez 3 dni. W grzybicy skóry zalecane dawkowanie to 200 mg raz na dobę przez 7 dni lub 100 mg raz na dobę przez 15 dni, natomiast w grzybicy podeszwystóp i dłoni 200 mg dwa razy na dobę przez 7 dni lub 100 mg raz na dobę przez 30 dni. W łupieżu pstrym i ciężkim łojotokowym zapaleniu skóry stosuje się 200 mg raz na dobę przez 7 dni. Kandydoza jamy ustnej wymaga 100 mg raz na dobę przez 15 dni, z możliwością podwojenia dawki u pacjentów z osłabioną odpornością. W grzybiczym zapaleniu rogówki zaleca się 200 mg raz na dobę przez 21 dni, a długość terapii powinna być dostosowana do odpowiedzi klinicznej.
AIDS, aspergiloza, blastomikoza, chromomikoza, dermatofity, grzybica paznokci, grzybica skóry, grzybica układowa, grzybicze zapalenie rogówki, histoplazmoza, itrakonazol, kandydoza, kandydoza jamy ustnej, kandydoza pochwy i sromu, kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, kryptokokoza, łojotokowe zapalenie skóry, łupież pstry, neutropenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, osłabiona odporność, parakokcydioidomikoza, sporotrychoza limfatyczno-skórna, terapia cykliczna, zaburzenie czynności wątroby, zwiększona keratynizacja - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica paznokci – Leczenie
Onychomycosis, predominantly caused by Trichophyton rubrum, affects approximately 10-12% of the global population, with higher prevalence in the elderly. Clinical manifestations include nail discoloration (yellow, white, or brown), thickening, brittleness, deformities, and onycholysis. Diagnosis requires clinical examination and mycological confirmation via KOH preparation and fungal culture from nail scrapings. Oral antifungals remain the first-line treatment for moderate to severe cases, with terbinafine 250 mg daily for 6 weeks (hands) to 12 weeks (feet) achieving mycological cure rates of 71-82% and clinical cure rates of 60-70%. Itraconazole (200 mg daily) and off-label fluconazole are alternatives. Treatment duration extends until complete nail regrowth, ranging from 4 to 18 months, with oral therapy showing higher efficacy in fingernails than toenails. Monitoring liver function tests is essential due to potential hepatotoxicity and drug interactions. Topical agents such as 8% ciclopirox lacquer, 10% efinaconazole solution (mycological efficacy ~53-55%), and 5% tavaborole solution (31-36% efficacy) serve as alternatives in mild to moderate cases or when systemic therapy is contraindicated, though with generally lower cure rates.
amorolfina, cyklopiroks, dermatofity, drożdżaki Candida, efinakonazol, flukonazol, grzybica paznokci, grzybica stóp, hodowla grzybów, infekcja grzybicza, itrakonazol, laser Nd:YAG, leczenie laserowe, lek przeciwgrzybiczny, oddzielanie płytki paznokciowej, olejek z drzewa herbacianego, parametry wątrobowe, płytka paznokciowa, preparat z KOH, schemat pulsacyjny, tawaborol, terbinafina, Trichophyton rubrum, uszkodzenie wątroby, wyleczenie mykologiczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Mycosolon (20 mg + 2,5 mg)/g
Preparat Mycosolon w postaci maści zawiera mikonazol (20 mg/g) oraz chlorowodorek mazipredonu (2,5 mg/g), które wykazują synergistyczne działanie w leczeniu zakażeń grzybiczych skóry z towarzyszącym odczynem zapalnym. Mikonazol działa przeciwgrzybiczo na dermatofity, drożdżaki (w tym Candida), a także wykazuje aktywność przeciwbakteryjną wobec bakterii Gram-dodatnich i ziarniaków, poprzez hamowanie syntezy ergosterolu w błonie komórkowej grzybów. Chlorowodorek mazipredonu pełni funkcję kortykosteroidu o działaniu przeciwzapalnym i przeciwświądowym, co pozwala na redukcję obrzęku, zaczerwienienia oraz świądu, poprawiając komfort pacjenta i przyspieszając ustąpienie objawów zapalnych. Połączenie tych dwóch substancji umożliwia kompleksowe leczenie zarówno przyczyny infekcji, jak i jej objawów zapalnych.
alkohol cetostearylowy, bakterie Gram-dodatnie, błona komórkowa grzybów, Candida, chlorowodorek mazipredonu, dermatofity, drożdżaki, dysfagia, działanie kortykosteroidowe, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, glikol propylenowy, infekcja grzybicza, lek przeciwgrzybiczny, maść Mycosolon, metylu parahydroksybenzoesan, mikonazol, odczyn zapalny, pochodne imidazolu, reakcja zapalna, synteza ergosterolu, zakażenie grzybicze skóry, ziarniaki - Leksykon substancji czynnych
Itrakonazol – Właściwości farmakodynamiczne
Itrakonazol, syntetyczny triazol, działa przeciwgrzybiczo poprzez hamowanie enzymu 14α-demetylazy, co prowadzi do niedoboru ergosterolu w błonie komórkowej grzybów, zaburzając jej integralność i funkcję. W badaniach in vitro wykazuje skuteczność przeciw dermatofitom, drożdżakom (w tym Candida spp.), Aspergillus spp. oraz innym patogenom, zwykle w stężeniach ≤1 μg/ml. Farmakokinetyka i farmakodynamika itrakonazolu pozostają słabo poznane, co utrudnia optymalizację dawkowania. Oporność rozwija się powoli i jest związana z mutacjami w genie ERG11, nadekspresją enzymu lub nośników leku, a także opornością krzyżową w obrębie azoli. Szczególnie istotne klinicznie są szczepy oporne Aspergillus fumigatus.
14-alfa demetylaza, Aspergillus, Aspergillus fumigatus, Blastomyces dermatitidis, Candida, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, Candida tropicalis, CLSI, Coccidioides immitis, Cryptococcus neoformans, dermatofity, drożdżaki, dysfagia, działanie grzybobójcze, działanie przeciwgrzybicze, EUCAST, farmakokinetyka i farmakodynamika, Fusarium, gen ERG11, grzyb chorobotwórczy, grzyb nitkowaty, grzyb strzępkowy, Histoplasma capsulatum, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny ogólnoustrojowy, lipidy błony komórkowej, minimalne stężenie hamujące, mutacja punktowa, niedobór ergosterolu, oporność grzybów, oporność krzyżowa, oporność nabyta, oporność naturalna, pochodna triazolu, powierzchowne zakażenie grzybicze, stężenie graniczne, stężenie leku w osoczu, wartość graniczna wrażliwości, wrażliwość in vitro, związek triazolowy, Zygomycetes - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Travocort (10 mg + 1 mg)/g
Travocort, zawierający 10 mg izokonazolu azotanu oraz 1 mg diflukortolonu walerianianu na gram kremu, wykazuje korzystny profil farmakokinetyczny po aplikacji miejscowej. Izokonazol szybko przenika do warstwy rogowej naskórka, osiągając maksymalne stężenie około 3500 µg/ml (7 mmol/l) w ciągu 1 godziny, utrzymując je przez co najmniej 7 godzin. Stężenia w naskórku i skórze właściwej wynoszą odpowiednio 20 µg/ml (40 µmol/l) i 3 µg/ml (6 µmol/l), przekraczając wartości MIC dla kluczowych patogenów grzybiczych. Usunięcie warstwy rogowej podwaja stężenie izokonazolu w skórze właściwej. Izokonazol nie ulega metabolizmowi w skórze, a jego wchłanianie do krążenia ogólnoustrojowego jest minimalne (~1% dawki po 4 godzinach). Metabolizm zachodzi głównie po podaniu dożylnym, z eliminacją 33% przez mocz i 67% przez żółć w ciągu 24 godzin. Diflukortolon walerianian szybko przenika do skóry, osiągając 150 µg/ml (300 µmol/l) w warstwie rogowej naskórka, z niższym stężeniem w głębszych warstwach (0,15 µg/ml, 0,3 µmol/l). Kortykosteroid ulega częściowej hydrolizie do aktywnego diflukortolonu, a jego wchłanianie do krążenia jest również niskie (<1% dawki w 4 godziny).
11-keto-diflukortolon, 4-dichloromigdałowy, 6-dichlorobenzyloksy)-2-(2, aplikacja miejscowa, dermatofity, diflukortolon walerianian, drobnoustrój chorobotwórczy, działanie przeciwgrzybicze, izokonazol azotan, kortykosteroid, krążenie ogólnoustrojowe, kwas 2, kwas 2-(2, lek przeciwgrzybiczy, mieszki włosowe, minimalne stężenie hamujące, naskórek, okres półtrwania, preparat złożony, skóra właściwa, stężenie terapeutyczne, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie ogólnoustrojowe, wchłanianie przezskórne, zwężenie naczyń - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pirolam 10 mg/g
Pirolam to zawiesina na skórę o stężeniu 10 mg/g cyklopiroksu z olaminą, wykazująca szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego. Preparat jest wskazany do leczenia grzybic skóry gładkiej, owłosionej, stóp oraz podudzi, skuteczny przeciwko dermatofitom (Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes, Epidermophyton floccosum, Microsporum canis, M. gypseum), drożdżakom z rodzaju Candida (C. albicans, C. tropicalis, C. krusei, C. parapsilosis), a także Cryptococcus neoformans, Aspergillus fumigatus i Malassezia furfur. Terapia trwa zwykle od 2 do 4 tygodni, w zależności od lokalizacji i nasilenia zakażenia, z zaleceniem kontynuacji leczenia po ustąpieniu objawów w celu zapobiegania nawrotom.
Aspergillus fumigatus, aspergiloza, Candida albicans, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, Cryptococcus neoformans, cyklopiroks, dermatofity, drożdżaki, Epidermophyton floccosum, grzybica owłosionej skóry głowy, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica podudzi, grzybica skórna, grzybica skóry gładkiej, grzybica skóry owłosionej, grzybica stóp, kandydoza, kandydoza skórna, kryptokokoza, łupież pstry, Malassezia furfur, Microsporum canis, Microsporum gypseum, Pirolam, rumień, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, zapalenie mieszków włosowych, złuszczanie naskórka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Daktarin 20 mg/g
DAKTARIN w postaci pudru leczniczego zawiera 20 mg/g azotanu mikonazolu i jest wskazany do miejscowego leczenia grzybic skóry, takich jak pieluszkowe zapalenie skóry u niemowląt, grzybica obrębna pachwin oraz grzybica międzypalcowa. Preparat wykazuje aktywność przeciw dermatofitom (Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton) oraz drożdżakom (Candida), co czyni go skutecznym w terapii zakażeń wywołanych przez te patogeny. W leczeniu pieluszkowego zapalenia skóry zaleca się stosowanie pudru w połączeniu z kremem DAKTARIN, co zapewnia synergistyczne działanie przeciwgrzybicze i wysuszające.
azotan mikonazolu, Candida, dermatofity, drożdżaki, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton, grzybica międzypalcowa, grzybica obrębna pachwin, grzybica skóry, grzybica stóp, grzyby filamentowe, infekcja grzybicza, infekcja skórna, keratyna skóry, Microsporum, patogen, pieluszkowe zapalenie skóry, preparat przeciwgrzybiczy, Trichophyton, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon substancji czynnych
Ketokonazol – Dawkowanie i sposób podawania
Ketokonazol jest lekiem przeciwgrzybiczym dostępnym w formie doustnej (tabletki), kremu oraz szamponu leczniczego, stosowanym w terapii zakażeń grzybiczych skóry, błon śluzowych oraz zakażeń układowych. Dawkowanie doustne u dorosłych wynosi zazwyczaj 200 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do 400 mg, natomiast w grzybicy pochwy stosuje się 400 mg raz dziennie. U dzieci dawkowanie ustala się na podstawie masy ciała: 100 mg raz na dobę dla dzieci 15-30 kg oraz dawki dorosłych dla masy powyżej 30 kg, z profilaktyką w zakresie 4-8 mg/kg/dobę. Czas leczenia jest zróżnicowany, np. grzybica pochwy wymaga 5 dni terapii, grzybice skóry około 4 tygodni, a zakażenia paznokci nawet 6-12 miesięcy. Terapia powinna być kontynuowana co najmniej tydzień po ustąpieniu objawów i do uzyskania negatywnego wyniku badania mikrobiologicznego.
dermatofity, drożdżyca skóry, grzybica jamy ustnej, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica pochwy, grzybica stóp, grzybica tułowia, histoplazmoza, kandydoza układowa, ketokonazol, kokcydioidomikoza, leczenie podtrzymujące, łojotokowe zapalenie skóry, łupież pstry, łupież skóry głowy, Nizax Activ, Nizoral, obniżona odporność, parakokcydioidomikoza, pityriasis versicolor, Sinazol, substancja przeciwgrzybicza, szampon leczniczy, wchłanianie substancji czynnej, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie skóry owłosionej, zakażenie układowe, Zoxin-med - Leksykon substancji czynnych
Naftyfina – Wskazania do stosowania
Chlorowodorek naftyfiny, dostępny w postaci kremu Exoderil o stężeniu 10 mg/g, jest skutecznym środkiem przeciwgrzybiczym stosowanym miejscowo w leczeniu szerokiego spektrum zakażeń grzybiczych skóry. Wskazania obejmują grzybicę skóry gładkiej i pachwin, manifestującą się nieregularnymi, różowo-czerwonymi, lekko wyniosłymi plamami z grudkami i pęcherzykami na obwodzie, grzybicę międzypalcową dłoni i stóp charakteryzującą się nadmiernym łuszczeniem i pękaniem skóry oraz towarzyszącym świądem i pieczeniem, a także drożdżycę skóry (kandydozę) objawiającą się swędzącymi, zaczerwienionymi, złuszczającymi się plamami z możliwymi pęcherzykami. Ponadto, naftyfina jest wskazana w leczeniu łupieżu pstrego (Pityriasis versicolor), wywołanego przez Malassezia furfur, charakteryzującego się plamistymi zmianami o zróżnicowanym zabarwieniu od białego do brązowego, zlokalizowanymi głównie na tułowiu, które nie zmieniają barwy pod wpływem promieniowania słonecznego.
Candida, chlorowodorek naftyfiny, dermatofity, drożdżyca skóry, działanie przeciwgrzybicze, Exoderil, grzybica międzypalcowa, grzybica pachwin, grzybica skóry gładkiej, grzybicze zakażenie skóry, grzyby drożdżopodobne, kandydoza skóry, łupież pstry, Malassezia furfur, miejscowe leczenie grzybicy, naftyfina, pityriasis versicolor, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Miconal 3,29 mg/g
Mikonazol, będący składnikiem aktywnym preparatu Miconal (3,29 mg/g, aerozol na skórę, zawiesina), jest pochodną imidazolu o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego. Wykazuje skuteczność wobec dermatofitów i drożdżaków, a także posiada właściwości przeciwbakteryjne, szczególnie przeciwko bakteriom Gram-dodatnim (pałeczkom i ziarenkowcom). Mechanizm działania mikonazolu polega na hamowaniu biosyntezy ergosterolu, kluczowego składnika błon komórkowych grzybów, co prowadzi do zaburzenia integralności błony i śmierci komórki grzyba. Dzięki temu preparat zapewnia wysoką skuteczność terapeutyczną przy minimalnym wpływie na komórki gospodarza.
aerozol na skórę, azotan mikonazolu, bakterie Gram-dodatnie, biosynteza ergosterolu, błona komórkowa, dermatofity, działanie przeciwgrzybicze, eradykacja patogenu, grzybica wtórnie zakażona, lek przeciwgrzybiczny, mikonazol, spektrum przeciwgrzybicze, świąd skóry, właściwości przeciwbakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Daktarin 20 mg/g
Mikonazol, substancja czynna kremu Daktarin (20 mg/g), jest pochodną imidazolu o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, skutecznym wobec dermatofitów i drożdżaków, które są głównymi patogenami zakażeń skórnych. Mechanizm jego działania polega na hamowaniu biosyntezy ergosterolu, kluczowego składnika błony komórkowej grzybów, co prowadzi do zaburzeń strukturalnych i śmierci komórki grzyba. Ponadto mikonazol wykazuje aktywność przeciwbakteryjną wobec bakterii Gram-dodatnich, co czyni go użytecznym w leczeniu zakażeń skórnych o etiologii mieszanej, powikłanych wtórnym zakażeniem bakteryjnym. Preparat zawiera także kwas benzoesowy (2 mg/g) i butylohydroksyanizol (0,052 mg/g), co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością na te składniki.
azotan mikonazolu, bakteria Gram-dodatnia, biosynteza ergosterolu, butylohydroksyanizol, dermatofity, dermatofity i drożdżaki, działanie przeciwgrzybicze, etiologia mieszana, infekcja skórna, krem Daktarin, kwas benzoesowy, lek przeciwgrzybiczny, mikonazol, nadwrażliwość na składniki, poprawa kliniczna, śmierć komórki grzyba, świąd skóry, zakażenie bakteryjne, zakażenie mieszane, zakażenie skórne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Miconal 20 mg/g
Miconal w postaci żelu zawiera mikonazol w stężeniu 20 mg/g i jest wskazany do miejscowego leczenia powierzchniowych zakażeń grzybiczych skóry i paznokci, w tym wywołanych przez dermatofity, drożdżaki oraz inne patogeny grzybicze. Preparat wykazuje także działanie przeciwbakteryjne, co czyni go skutecznym w terapii infekcji mieszanych grzybiczo-bakteryjnych. Żel, dzięki zawartości dimetylosulfotlenku (50 mg/g), glikolu propylenowego (200 mg/g) oraz alkoholu benzylowego (100 mg/g) i etylowego (410 mg/g), zapewnia dobrą penetrację substancji czynnej, szczególnie w trudno dostępnych miejscach, takich jak płytka paznokciowa. Miconal jest rekomendowany w leczeniu m.in. grzybicy stóp (tinea pedis), paznokci (onychomycosis), skóry gładkiej (tinea corporis), pachwin (tinea cruris), łupieżu pstrego (pityriasis versicolor) oraz drożdżycy skóry, a także zakażeń mieszanych z komponentą bakteryjną.
alkohol benzylowy, alkohol etylowy, badanie mikologiczne, Candida, dermatofity, dimetylosulfotlenek, drożdżak, drożdżyca skóry, etiologia grzybicza, glikol propylenowy, grzyb patogenny, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica skóry gładkiej, grzybica stóp, grzybica wtórnie zakażona, infekcja grzybicza, infekcja grzybiczo-bakteryjna, łupież pstry, mikonazol, onychomycosis, pityriasis versicolor, płytka paznokciowa, tinea corporis, tinea cruris, tinea pedis, zakażenie drożdżakowe, zakażenie grzybicze - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clotrimazolum Medana 10 mg/ml
Clotrimazolum Medana w postaci płynu na skórę o stężeniu 10 mg/ml zawiera klotrymazol, wykazujący szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego. Preparat jest wskazany w leczeniu zakażeń dermatologicznych wywołanych przez dermatofity (np. tinea pedis, tinea corporis, tinea cruris, tinea capitis) oraz drożdżaki z rodzaju Candida, obejmujących m.in. kandydozę wyprzeniową, drożdżycę wałów paznokciowych i zmiany w okolicach narządów płciowych. Ponadto lek skutecznie zwalcza Malassezia furfur odpowiedzialną za łupież pstry, a także jest stosowany w terapii grzybic wałów paznokciowych, gdzie jego płynna forma ułatwia aplikację na trudno dostępne obszary. Preparat zapewnia dobrą penetrację substancji czynnej w zmienionej chorobowo tkance, co jest istotne w leczeniu zakażeń w fałdach skórnych i przestrzeniach międzypalcowych.
Candida, dermatofity, drożdżaki, drożdżyca wałów paznokciowych, działanie przeciwgrzybicze, fałd skórny, grzybica owłosionej skóry głowy, grzybica pachwin, grzybica stóp, grzybica tułowia, grzybica wałów paznokciowych, infekcja dermatologiczna, kandydoza skórna, kandydoza wyprzeniowa, klotrymazol, łupież pstry, Malassezia furfur, penetracja substancji czynnej, pityriasis versicolor, przestrzeń międzypalcowa, tinea capitis, tinea corporis, tinea cruris, tinea pedis, tolerancja miejscowa, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Steper pro 10 mg/g
Steper pro to krem przeciwgrzybiczy zawierający bifonazol w stężeniu 10 mg/g, należący do pochodnych imidazolu i triazolu (kod ATC: D01AC10). Bifonazol wykazuje unikalny, podwójny mechanizm działania polegający na hamowaniu syntezy ergosterolu na dwóch poziomach, co prowadzi do uszkodzenia błony cytoplazmatycznej grzybów i ich eliminacji. Preparat jest skuteczny wobec dermatofitów (szczególnie Trichophyton spp.), drożdżaków (Candida spp.), pleśni, Malassezia furfur oraz bakterii Corynebacterium minutissimum. Wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) bifonazolu dla grzybów mieszczą się w zakresie 0,062-16 μg/ml, a dla bakterii Gram-dodatnich od 0,5 do 16 μg/ml, co potwierdza szerokie spektrum i wysoką aktywność przeciwpatogenną.
bifonazol, Candida, Corynebacteria, Corynebacterium minutissimum, dermatofity, drożdżaki, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, ergosterol, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, Malassezia furfur, minimalne stężenie hamujące, oporność pierwotna, oporność wtórna, pleśnie, Trichophyton, zakażenie grzybicze skóry, ziarniaki Gram-dodatnie - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Axopirox 80 mg/g
Axopirox to leczniczy lakier do paznokci zawierający 80 mg/g cyklopiroksu, wskazany do miejscowego leczenia onychomikozy, czyli zakażeń grzybiczych paznokci rąk i stóp. Preparat jest skuteczny przeciwko dermatofitom, drożdżakom oraz pleśniom, działając poprzez hamowanie procesów komórkowych grzybów patogennych, co prowadzi do eliminacji infekcji. Lakier ma postać przezroczystego roztworu o zabarwieniu od bezbarwnego do jasnożółtego i tworzy powłokę umożliwiającą penetrację substancji czynnej do głębszych warstw płytki paznokciowej, co jest kluczowe w terapii powierzchownych i dystalnych zakażeń grzybiczych paznokci.
cyklopiroks, dermatofity, drożdżak, działanie przeciwgrzybicze, grzybica paznokci, infekcja grzybicza paznokci, lakier do paznokci leczniczy, leczenie ogólnoustrojowe, lek przeciwgrzybiczny, onychomikoza, patogen grzybiczny, pleśń, płytka paznokciowa, profilaktyka nawrotu, terapia przeciwgrzybicza, terapia uzupełniająca, zakażenie grzybicze paznokci - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – PV Jod 10% 100 mg/g
PV Jod 10% to roztwór powidonu jodowanego o stężeniu 100 mg/g, wykazujący szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, stosowany zarówno profilaktycznie, jak i leczniczo w zakażeniach skóry i błon śluzowych. Preparat jest wskazany w terapii i profilaktyce schorzeń takich jak liszajec, ropne stany zapalne skóry, łojotokowe zapalenia, czyraki oraz grzybica stóp. Ponadto, PV Jod 10% znajduje zastosowanie w odkażaniu różnego rodzaju ran (powierzchniowych, pooperacyjnych, oparzeń, strupów, owrzodzeń), a także w przygotowaniu skóry do zabiegów chirurgicznych, co pozwala na redukcję ryzyka infekcji okołooperacyjnych.
czyrak, dermatofity, dezynfekcja przedoperacyjna, gronkowiec złocisty, grzybica stóp, infekcja grzybicza, infekcja okołooperacyjna, liszajec, niewydolność żylna, odkażanie błon śluzowych, odkażanie skóry, oparzenie, owrzodzenie, paciorkowiec, patogeny, powidon jodowany, rana pooperacyjna, rana powierzchniowa, ropny stan zapalny skóry, roztwór powidonu jodowanego, stan zapalny, strup - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Imazol 10 mg
Imazol to miejscowy preparat w postaci pasty na skórę zawierający klotrymazol w stężeniu 10 mg/g, przeznaczony do leczenia grzybic skóry wywołanych przez dermatofity (Trichophyton), drożdżaki (Candida) oraz Malassezia furfur. Lek jest wskazany zarówno u dorosłych, jak i u dzieci od 1 miesiąca życia, co jest istotne zwłaszcza w terapii pieluszkowego zapalenia skóry o etiologii drożdżakowej. Formulacja w postaci pasty jest szczególnie korzystna w leczeniu zmian wysiękowych oraz w lokalizacjach narażonych na macerację, takich jak fałdy skórne i okolica pieluszkowa. Pasta zawiera substancje pomocnicze, m.in. alkohol cetostearylowy (57,0 mg/g) i butylohydroksyanizol (E320, 0,5 mg/g), które wpływają na właściwości fizykochemiczne preparatu i mogą mieć znaczenie przy doborze leku do konkretnego pacjenta.
alkohol cetostearylowy, butylohydroksyanizol, Candida, dermatofity, drobnoustroje grzybicze, drożdżaki, grzybica paznokci, grzybica skóry, grzybica skóry gładkiej, kandydoza skórna, klotrymazol, łupież pstry, Malassezia furfur, pasta na skórę, pieluszkowe zapalenie skóry, Trichophyton, wyprzenie drożdżakowe, zmiany wysiękowe - Leksykon substancji czynnych
Ketokonazol – Właściwości farmakodynamiczne
Ketokonazol, syntetyczna pochodna imidazolu, jest lekiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania, stosowanym zarówno ogólnie (ATC: J02AB02), jak i miejscowo (ATC: D01AC08). Jego mechanizm polega na hamowaniu syntezy ergosterolu poprzez blokadę lanosterolo-14-alfademetylazy, enzymu cytochromu P450, co prowadzi do utraty integralności błony komórkowej grzybów i ich obumarcia. W przypadku Candida spp. ketokonazol zaburza transformację w formę micelarną, ograniczając zdolność fagocytarną komórek. W badaniach in vitro wykazuje działanie grzybobójcze przy stężeniu 1 mg/ml oraz grzybostatyczne już przy 1 ng/ml, z utrzymaniem efektu grzybostatycznego przez co najmniej 14 dni. Spektrum działania obejmuje dermatofity (Microsporum spp., Epidermophyton floccosum, Trichophyton spp.), drożdżaki (Candida spp., Cryptococcus neoformans, Malassezia spp.), grzyby dimorficzne (Coccidioides immitis, Histoplasma capsulatum, Paracoccidioides brasiliensis) oraz inne patogeny (Sporothrix schenckii, Phialophora spp., Blastomyces dermatiditis).
Blastomyces dermatitidis, Candida, Candida albicans, chromomikoza, Coccidioides immitis, Cryptococcus neoformans, cytochrom P450, dermatofity, drożdżaki, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton floccosum, grzybica paznokci, grzybica powierzchniowa, grzybica układowa, grzyby dimorficzne, Histoplasma capsulatum, histoplazmoza, kandydoza błony śluzowej, kandydoza pochwy, kandydoza układowa, kokcydioidomikoza, lanosterolo-14-alfademetylaza, lek przeciwgrzybiczny, łojotokowe zapalenie skóry, łupież pstry, łupież skóry głowy, Malassezia, Microsporum, Paracoccidioides brasiliensis, parakokcydioidomikoza, Pityrosporum, pochodna imidazolu, postać micelarna, synteza ergosterolu, Trichophyton - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dafnegin 100 mg
Dafnegin, zawierający 100 mg cyklopiroksu z olaminą w postaci globulek, jest lekiem o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, stosowanym w leczeniu zakażeń grzybiczych narządów płciowych kobiet. Cyklopiroks z olaminą, będący pochodną hydroksypirydonu, hamuje wzrost patogennych grzybów, w tym Candida albicans oraz dermatofitów, poprzez zaburzenie procesów metabolicznych w komórkach grzybów. Lek wykazuje także aktywność przeciwbakteryjną wobec wybranych szczepów bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, co czyni go szczególnie efektywnym w terapii mieszanych zakażeń grzybiczo-bakteryjnych. Dafnegin jest klasyfikowany w grupie innych ginekologicznych leków przeciwzakaźnych i antyseptycznych (kod ATC: G01AX12).
aktywność przeciwbakteryjna, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, Candida albicans, cyklopiroks z olaminą, dermatofity, działanie przeciwgrzybicze, globulki, grzyby drożdżopodobne, kwas benzoesowy, właściwości konserwujące, zakażenie grzybicze, zakażenie grzybicze narządów płciowych, zakażenie grzybicze pochwy, zakażenie grzybiczo-bakteryjne, zakażenie pochwy i sromu, zakażenie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tersilat 10 mg/g
Terbinafina chlorowodorek, substancja czynna leku Tersilat, jest alliloaminą o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, klasyfikowaną w grupie innych leków przeciwgrzybiczych do stosowania miejscowego (kod ATC: D01AE15). Mechanizm działania polega na selektywnym hamowaniu epoksydazy skwalenu, enzymu kluczowego w biosyntezie steroli grzybów, co prowadzi do niedoboru ergosterolu i akumulacji skwalenu, skutkując śmiercią komórek grzybów. Terbinafina wykazuje działanie fungicydalne wobec pleśni, dermatofitów oraz niektórych grzybów dimorficznych, natomiast w przypadku drożdżaków jej efekt może być fungicydalny lub fungistatyczny, zależnie od gatunku. Brak wpływu na układ cytochromu P450 minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami i hormonami, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii.
alkohol benzylowy, alkohol cetostearylowy, alliloamina, biosynteza steroli, cytochrom P450, dermatofity, drożdżaki, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, epoksydaza skwalenu, ergosterol, farmakokinetyka, grzyby dimorficzne, lek przeciwgrzybiczny, postać farmaceutyczna, skwalen, spektrum przeciwgrzybicze, terbinafina chlorowodorek - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica paznokci – Patofizjologia i mechanizm
Grzybica paznokci (onychomycosis) jest powszechną infekcją grzybiczą aparatu paznokciowego, dotykającą około 10% populacji, z wyższą częstością (15-20%) u osób powyżej 40 roku życia. Najczęściej wywoływana jest przez dermatofity, zwłaszcza Trichophyton rubrum, które stanowią 70-90% przypadków, a także przez drożdżaki (Candida albicans – około 2%) i pleśnie niedermatofilne (około 8%). Patogeneza zależy od podtypu klinicznego, z dominującą dystalno-boczną grzybicą paznokci (DLSO), gdzie grzyb przenika przez hyponychium do łożyska paznokcia. Infekcja prowadzi do charakterystycznych zmian: zniekształcenia, przebarwienia, pogrubienia i kruchości paznokci, a także dolegliwości bólowych i obniżenia jakości życia. Czynniki ryzyka obejmują zaawansowany wiek, cukrzycę, zaburzenia krążenia, łuszczycę, nadmierną potliwość oraz ekspozycję na wilgotne środowiska. Mechanizmy patogenne obejmują produkcję keratynaz i proteaz, modulację odpowiedzi immunologicznej gospodarza oraz formowanie biofilmu, co utrudnia leczenie i sprzyja nawrotom.
akantoza, amorolfina, biofilm, Candida albicans, cyklopiroks, dermatofitoza, dermatofity, drożdżaki, Epidermophyton floccosum, grzybica paznokci, grzybica stóp, hipergranuloza, kandydoza skórno-śluzówkowa, keratynazy, łożysko paznokcia, macierz paznokcia, onycholiza, oporność przeciwgrzybicza, pleśnie niedermatofilne, płytka paznokciowa, powierzchowna biała grzybica paznokci, proksymalna podpaznokciowa grzybica paznokci, proteazy keratynolityczne, tinea pedis, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, wał paznokciowy, wyleczenie mykologiczne, zanokcica, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie tkanki podskórnej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pirolam 10 mg/g
Cyklopiroks z olaminą, będący składnikiem aktywnym leku Pirolam w stężeniu 10 mg/g, to syntetyczny przeciwgrzybiczy preparat z grupy innych leków przeciwgrzybiczych do stosowania miejscowego (kod ATC: D01AE14). Charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, skutecznie zwalczając dermatofity, grzyby drożdżopodobne (w tym Candida), pleśnie oraz mieszane infekcje grzybicze. Mechanizm działania obejmuje hamowanie transportu aminokwasów (w tym leucyny), zaburzanie równowagi jonowej (wapń, potas), chelatację jonów metali (Fe³⁺, Al³⁺) oraz wewnątrzkomórkową akumulację substancji, która wiąże się z siateczką endoplazmatyczną, rybosomami, mitochondriami i ścianą komórkową grzybów. Cyklopiroks z olaminą wykazuje dobrą penetrację do naskórka, mieszków włosowych i gruczołów łojowych.
akumulacja wewnątrzkomórkowa, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, chlamydia, cyklooksygenaza, cyklopiroks z olaminą, dermatofity, działanie grzybobójcze, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, działanie przetrwalnikobójcze, gruczoły łojowe, grzyby drożdżopodobne, grzyby strzępkowe, hamowanie aktywności enzymów, kandydoza, lek przeciwgrzybiczny, leukotrieny, lipooksygenaza, mieszki włosowe, mitochondria, Mycoplasma, naskórek, oddychanie komórkowe, penetracja skóry, pleśnie, pochodna pirydynonu, prostaglandyny, rybosomy, rzęsistkowica, ściana komórkowa, siateczka endoplazmatyczna, spektrum przeciwgrzybicze, Trichomonas, zaburzenie równowagi jonowej, zakażenie skóry, związek chelatowy - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica stóp – Patofizjologia i mechanizm
Grzybica stóp (tinea pedis) jest wywoływana głównie przez dermatofity z rodzajów Trichophyton (zwłaszcza T. rubrum odpowiedzialny za 70-71% przypadków), Epidermophyton i Microsporum, które infekują martwe warstwy naskórka (stratum corneum) poprzez adhezję, inwazję i degradację keratyny za pomocą keratynaz (np. serynowa subtylizyna, fungalizyna). Dermatofity modulują odpowiedź immunologiczną gospodarza poprzez produkcję mannanów, które hamują proliferację keratynocytów i prezentację antygenów, co sprzyja przewlekłości infekcji. Czynniki sprzyjające rozwojowi grzybicy to ciepło, wilgoć, okluzja przestrzeni międzypalcowych oraz nadmierna flora bakteryjna, a także indywidualne predyspozycje takie jak hiperhidroza, uszkodzenia skóry, immunosupresja i zaburzenia bariery skórnej. Naturalne mechanizmy obronne obejmują działanie transferyny, beta-globulin i sebum, którego brak na stopach tłumaczy ich podatność na infekcję.
butenafina, Candida, cellulitis, dermatofity, Epidermophyton, Epidermophyton floccosum, erysipelas, fungalizyna, grzybica międzypalcowa, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica stóp, hiperhidroza, keratyna, keratynazy, klotrymazol, łuszczyca, lymphangitis, Microsporum, onychomycosis, osteomyelitis, reakcja id, róża, stratum corneum, terbinafina, tinea cruris, tinea pedis, Trichophyton, Trichophyton interdigitale, Trichophyton rubrum, zapalenie kości, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrokortyzon Allefin 5 mg/g
Długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu (powyżej 14 dni), zwłaszcza na dużych powierzchniach skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym oraz u dzieci, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych dermatologicznych, takich jak zanikowe zapalenie skóry (ścieńczenie naskórka i skóry właściwej), zapalenie mieszków włosowych, alergia kontaktowa, dermatitis periorbicularis, nadmierne owłosienie, opóźnione gojenie ran, wybroczyny, rozstępy, plamica posteroidowa, trądzik posteroidowy oraz dermatitis perioralis. Subiektywne objawy obejmują pieczenie, zaczerwienienie i nadmierną suchość skóry. Immunosupresyjne działanie hydrokortyzonu predysponuje do nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych (drożdżaki, dermatofity) i wirusowych (reaktywacja HSV), a także wtórnych zakażeń. Ponadto, mogą wystąpić zaburzenia naczyniowe, takie jak powierzchowne rozszerzenie naczyń i wybroczyny.
alergia kontaktowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, dermatitis perioralis, dermatitis periorbicularis, dermatofity, długotrwała terapia, działanie immunosupresyjne, hiperglikemia, hirsutyzm, infekcja grzybicza, infekcja wirusowa, jaskra, kortykosteroid, nadkażenie bakteryjne, opatrunek okluzyjny, opóźnione gojenie ran, plamica posteroidowa, rozstępy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ścieńczenie naskórka, teleangiektazja, tkanka podskórna, trądzik posteroidowy, wtórna niewydolność nadnerczy, wtórne zakażenie, wybroczyny, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zespół Cushinga, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Gyno-Pevaryl 50 50 mg
Gyno-Pevaryl 50 zawiera 50 mg azotanu ekonazolu w jednej globulce i należy do grupy leków przeciwzakaźnych i antyseptycznych, pochodnych imidazolu (kod ATC: G01AF05). Azotan ekonazolu wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, skuteczny wobec dermatofitów, drożdżaków (w tym Candida) oraz grzybów pleśniowych. Ponadto, wykazuje aktywność przeciwko bakteriom Gram-dodatnim, co jest istotne w terapii zakażeń mieszanych układu moczowo-płciowego. Mechanizm działania polega na uszkadzaniu błon komórkowych patogenów, prowadząc do zwiększenia ich przepuszczalności i uszkodzenia błon wewnątrzkomórkowych, co zaburza funkcje komórkowe i integralność patogenów.
azotan ekonazolu, bakterie Gram-dodatnie, błona cytoplazmatyczna, błona komórkowa, Candida, dermatofity, drożdżaki, fosfolipid błony komórkowej, grzybicze zakażenie pochwy, grzyby pleśniowe, infekcja drożdżakowa, nienasycony kwas tłuszczowy, patogen grzybiczny, przepuszczalność błony komórkowej, rodnik acylowy, spektrum działania przeciwgrzybiczego, zakażenie grzybicze układu moczowo-płciowego, zakażenie mieszane, zakażenie pochwy