zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza

Zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA, hypothalamic–pituitary–adrenal axis) to stan, w którym dochodzi do upośledzenia fizjologicznej reakcji organizmu na stres, objawiającej się niewystarczającym wydzielaniem kortyzolu. Najczęstszą przyczyną zahamowania osi HPA jest długotrwała terapia glikokortykosteroidami, które poprzez mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego hamują wydzielanie kortykoliberyny (CRH) przez podwzgórze oraz hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) przez przysadkę.

Kliniczne konsekwencje zahamowania osi HPA obejmują wtórną niedoczynność kory nadnerczy, która może prowadzić do przełomu nadnerczowego w sytuacjach stresowych (infekcja, uraz, zabieg operacyjny). U pacjentów obserwuje się osłabienie, zmęczenie, hipotensję, hipoglikemię oraz zaburzenia elektrolitowe. Diagnostyka opiera się na pomiarze porannego stężenia kortyzolu oraz testach stymulacyjnych z użyciem ACTH.

Zapobieganie zahamowaniu osi HPA polega na stosowaniu najmniejszych skutecznych dawek glikokortykosteroidów przez najkrótszy możliwy czas, preferowaniu terapii miejscowej nad ogólnoustrojową oraz wprowadzaniu steroidów w schemacie dawkowania naśladującym fizjologiczny rytm dobowy. Przy odstawianiu glikokortykosteroidów konieczne jest stopniowe zmniejszanie dawki, aby umożliwić powrót prawidłowej funkcji osi HPA, co może trwać od kilku tygodni do nawet roku po zakończeniu terapii.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Kliochinol – Działania niepożądane

Kliochinol, stosowany w preparatach dermatologicznych takich jak Betnovate C (1,22 mg + 30 mg/g) i Lorinden C (0,2 mg + 30 mg/g), wykazuje działanie przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne i przeciwpierwotniakowe, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Do najczęstszych należą miejscowe reakcje skórne, takie jak pieczenie, ból i świąd, a także kontaktowe zapalenie skóry i przebarwienia. W testach alergicznych TRUE Test 36 kliochinol może wywoływać reakcje alergiczne, w tym rzadkie uczulenia (≥1/10 000 do <1/1 000) oraz potencjalnie zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na neurotoksyczność, której częstość występowania jest nieznana, oraz na zaburzenia wzroku, takie jak nieostre widzenie, jaskra i zaćma, które mogą być związane z jednoczesnym stosowaniem kortykosteroidów.
alergiczne zapalenie skóry, atrofia skóry, ciśnienie tętnicze krwi, działanie przeciwgrzybicze, glikozuria, hiperglikemia, jaskra, kliochinol, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczyca krostkowa, łysienie, marszczenie skóry, nadciśnienie tętnicze, nadmierne owłosienie, nadwrażliwość miejscowa, neurotoksyczność, nieostre widzenie, objaw neurologiczny, odbarwienie skóry, odbarwienie włosów, opóźnienie wzrostu, osteoporoza, otyłość, pieczenie skóry, plamica posteroidowa, podrażnienie skóry, pokrzywka, przebarwienie, przebarwienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozstępy, rozszczep węzłowaty włosa, rumień, suchość skóry, świąd, teleangiektazja, trądzik, wysypka, wysypka plamisto-grudkowa, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zakażenie oportunistyczne, zakażenie wtórne, zaostrzenie objawów, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry okołoustne, zespół Cushinga, zmniejszenie odporności, zmniejszenie stężenia kortyzolu
Leksykon leków
Przedawkowanie – Edelan 1 mg/g

Przedawkowanie mometazonu furoinianu zawartego w maści Edelan (1 mg/g) może wystąpić zarówno w wyniku długotrwałego miejscowego stosowania, jak i przypadkowego spożycia. Pomimo relatywnie niskiego ryzyka ciężkiego zatrucia po spożyciu ze względu na niską zawartość substancji czynnej w opakowaniu, długotrwała aplikacja na dużą powierzchnię skóry lub pod opatrunkami okluzyjnymi może prowadzić do istotnej absorpcji systemowej. Najpoważniejszym powikłaniem jest zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkujące wtórną niewydolnością nadnerczy, manifestującą się osłabieniem, zmęczeniem, hipotensją i hipoglikemią. Dodatkowo mogą wystąpić objawy zespołu Cushinga, zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, retencja sodu i wody), efekty miejscowe (ścieńczenie naskórka, teleangiektazje, zanik skóry) oraz supresja układu immunologicznego, zwiększająca ryzyko infekcji, szczególnie przy stosowaniu pod opatrunkiem okluzyjnym.
Edelan, hipoglikemia, hipokaliemia, hipotensja, kortykosteroid, mometazon furoinian, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nadnerczy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, otyłość centralna, retencja sodu, rozstępy skórne, ścieńczenie naskórka, supresja immunologiczna, teleangiektazje, twarz księżycowata, wtórna niewydolność nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanik skóry, zespół Cushinga, zespół odstawienia
Leksykon substancji czynnych
Kliochinol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Kliochinol jest substancją o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym, stosowaną miejscowo, często w połączeniu z kortykosteroidami (np. Betnovate C, Lorinden C). Ze względu na ryzyko neurotoksyczności, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu lub pod opatrunkiem okluzyjnym, terapia nie powinna przekraczać 2 tygodni. Należy monitorować objawy neurotoksyczności oraz reakcje nadwrażliwości, takie jak podrażnienie czy uczulenie. Kortykosteroidy mogą maskować objawy infekcji, co wymaga ostrożności i ewentualnego wycofania kortykosteroidu przy wtórnym zakażeniu. Stosowanie pod opatrunkiem okluzyjnym zwiększa ryzyko zakażeń bakteryjnych, dlatego konieczne jest dokładne oczyszczenie skóry przed aplikacją.
Betnovate C, chorioretinopatia surowicza, działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, działanie przeciwdrobnoustrojowe, jaskra, kortykosteroid, kortyzol, Lorinden C, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, nadwrażliwość, neurotoksyczność, niedobór glikokortykosteroidów, opatrunek okluzyjny, oporność drobnoustrojów, teleangiektazja, test płatkowy, uszkodzenie układu nerwowego, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zakażenie skóry, zanik skóry, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dermovate 0,5 mg/ml

Dermovate w postaci roztworu na skórę zawiera klobetazol propionian w stężeniu 0,5 mg/ml i jest silnym glikokortykosteroidem do stosowania miejscowego. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100, < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000, < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000, < 1/1000), bardzo rzadko (< 1/10 000) oraz częstość nieznana. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą skóry i obejmują świąd oraz miejscowe pieczenie/ból (często). Niezbyt często występują zmiany zanikowe skóry, rozstępy i teleangiektazje, a bardzo rzadko ścieńczenie skóry, zmarszczki, przebarwienia, nadmierne owłosienie, kontaktowe alergiczne zapalenie skóry, łuszczycę krostkową, rumień, wysypkę, pokrzywkę i trądzik. Bardzo rzadko obserwuje się zakażenia oportunistyczne oraz reakcje alergiczne w miejscu aplikacji.
alergiczne zapalenie skóry, centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, CSCR, glikokortykosteroid miejscowy, glikozuria, hiperglikemia, hirsutyzm, jaskra, klobetazol propionian, kortyzol endogenny, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość miejscowa, nieostre widzenie, opóźnienie wzrostu, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, otyłość centralna, pokrzywka, przebarwienie skóry, rozstępy, rumień, ścieńczenie skóry, świąd skóry, teleangiektazja, trądzik, twarz księżycowata, zaburzenie siatkówki, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zakażenie oportunistyczne, zanik skóry, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Ivoxel 1 mg/g

Przedawkowanie kremu Ivoxel zawierającego mometazonu furoinian (1 mg/g) najczęściej wynika z długotrwałego, nadmiernego miejscowego stosowania, co prowadzi do systemowego wchłaniania kortykosteroidu i zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Głównym powikłaniem jest wtórna niewydolność kory nadnerczy, objawiająca się zaburzeniami hormonalnymi i wymagająca specjalistycznej diagnostyki endokrynologicznej. Dodatkowo mogą wystąpić objawy zespołu Cushinga (otyłość centralna, rozstępy, osłabienie mięśni, nadciśnienie) oraz miejscowe zmiany skórne, takie jak ścieńczenie naskórka i zwiększona podatność na infekcje.
badanie endokrynologiczne, funkcja nadnerczy, glikokortykosteroid, hormon steroidowy, infekcja skórna, Ivoxel, kortykosteroid, kortyzol, mometazonu furoinian, nadciśnienie tętnicze, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłabienie mięśniowe, otyłość centralna, rozstęp skórny, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ścieńczenie naskórka, test endokrynologiczny, wtórna niewydolność kory nadnerczy, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Meprelon 16 mg

Meprelon (metyloprednizolon) dostępny jest w tabletkach o dawkach 4 mg, 8 mg i 16 mg, z liniami podziału umożliwiającymi precyzyjne dostosowanie dawki. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od rodzaju i nasilenia choroby oraz odpowiedzi pacjenta, z dawkami początkowymi zwykle od 4 mg do 48 mg na dobę, a w ostrych stanach nawet wyższymi. Po uzyskaniu efektu terapeutycznego dawkę stopniowo redukuje się do dawki podtrzymującej, zazwyczaj 4-12 mg/dobę. Lek podaje się doustnie, najlepiej rano między 6:00 a 8:00, co imituje fizjologiczny rytm wydzielania kortyzolu. Możliwe jest stosowanie schematu leczenia przerywanego (co drugi dzień) z podwójną dawką, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych, takich jak zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga, zahamowanie wzrostu u dzieci oraz objawy odstawienia.
dawka dobowa, dawka podtrzymująca, demineralizacja kości, glikokortykosteroid, kortykosteroid, leczenie przerywane, Meprelon, metyloprednizolon, niewydolność kory nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, remisja, schemat leczenia przerywanego, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga, zespół odstawienia
Leksykon leków
Działania niepożądane – Salbetan (0,64 mg + 20 mg)/g

Produkt leczniczy Salbetan zawiera betametazonu dipropionian w stężeniu 0,64 mg/g (odpowiadający 0,5 mg betametazonu) oraz kwas salicylowy 20 mg/g. Preparat łączy działanie glikokortykosteroidu i keratolityku, co determinuje specyficzny profil działań niepożądanych. Do najczęściej zgłaszanych należą miejscowe reakcje skórne, takie jak podrażnienie, pieczenie, świąd, suchość skóry, a także zmiany zanikowe (zanik skóry, rozstępy, teleangiektazje) oraz wtórne zakażenia bakteryjne, grzybicze i wirusowe, wynikające z miejscowego osłabienia odporności skóry. Długotrwałe stosowanie, zwłaszcza na dużych powierzchniach lub pod opatrunkami okluzyjnymi, zwiększa ryzyko nasilenia tych działań, w tym maceracji skóry, potówek i trądziku steroidowego. Kwas salicylowy może dodatkowo powodować nadmierne złuszczanie i przesuszenie naskórka, natomiast betametazon może opóźniać gojenie się ran.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, betametazonu dipropionian, glikokortykosteroid, hiperkortyzolemia, hipopigmentacja, klasyfikacja MedDRA, kortykosteroid, kwas salicylowy, maceracja skóry, nieostre widzenie, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, opatrunek okluzyjny, otyłość centralna, potówki, reakcja nadwrażliwości, rozstęp skórny, stężenie kortyzolu, teleangiektazja, trądzik steroidowy, twarz księżycowata, wtórne zakażenie, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie wirusowe, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga, zwiększenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Momecutan 1 mg/g

Mometazon furoinian, będący składnikiem leku Momecutan w stężeniu 1 mg/g w postaci maści, jest silnie działającym glikokortykosteroidem o kodzie ATC D07AC13. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że po jednorazowej aplikacji ED50 wynosi 0,2 µg/ucho, co jest efektywnością porównywalną z betametazonem walerianianem. Po 5 dniach stosowania mometazon wykazuje około 8-krotnie silniejsze działanie przeciwzapalne (ED50 = 0,002 µg/ucho/dzień) w porównaniu do betametazonu (ED50 = 0,014 µg/ucho/dzień). Ponadto, mometazon wykazuje mniejsze hamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (ED50 = 5,3 µg/ucho/dzień) niż betametazon (ED50 = 3,1 µg/ucho/dzień), co przekłada się na korzystniejszy profil bezpieczeństwa i wyższy indeks terapeutyczny, wskazujący na 3–10-krotnie większe bezpieczeństwo stosowania w porównaniu do betametazonu walerianianu.
amcynonid, betametazon dipropionian, betametazon walerianian, działanie obkurczające naczynia, działanie przeciwzapalne, fluocynolon acetonid, indeks terapeutyczny, kortykosteroid, liza komórek grasicy, miejscowe działanie przeciwzapalne, Momecutan, mometazon furoinian, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, profil bezpieczeństwa, silny glikokortykosteroid, terapia długoterminowa, test zblednięcia McKenziego, triamcynolon acetonid, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza
Leksykon substancji czynnych
Chlorochinaldol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Chlorochinaldol wymaga ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko działań niepożądanych i interakcji lekowych. Należy unikać jednoczesnego stosowania z substancjami mogącymi wchodzić w interakcje oraz natychmiast przerwać terapię w przypadku objawów nadwrażliwości. Preparaty miejscowe należy aplikować z zachowaniem ostrożności, chroniąc oczy i błony śluzowe (z wyjątkiem nosa). Długotrwałe stosowanie (około 4 tygodnie) wymaga monitorowania neurologicznego i okulistycznego ze względu na ryzyko podostrej neuropatii rdzeniowo-wzrokowej, objawiającej się zaburzeniami czucia, osłabieniem mięśniowym i zaburzeniami widzenia. Chlorochinaldol wchłania się minimalnie przez skórę, jednak w przypadku objawów neurologicznych lub zaburzeń widzenia należy przerwać leczenie. Tabletki do ssania stosowane są pomocniczo w zakażeniach bakteryjnych i nie powinny być stosowane długotrwale ani w dawkach przekraczających zalecane.
antybiotyk, badanie neurologiczne, badanie okulistyczne, błona śluzowa, chlorochinaldol, chlorowcopochodna chinoliny, ciężka niewydolność wątroby, czynność wątroby, hepatotoksyczność, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, metronidazol, nadkażenie bakteryjne, nadkażenie grzybicze, nadwrażliwość, neuropatia, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, octan hydrokortyzonu, osłabienie mięśniowe, ostra niewydolność wątroby, podostra neuropatia rdzeniowo-wzrokowa, reakcja alergiczna, rozstępy skórne, test wątrobowy, trądzik posteroidowy, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaburzenie widzenia, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zakażenie bakteryjne, zapalenie wielonerwowe, zespół Cockayne’a, zespół Cushinga, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Przedawkowanie – Hydrocortisonum Amara 5 mg/g

Przedawkowanie Hydrocortisonum Amara (5 mg/g, krem) może prowadzić do nasilonego wchłaniania hydrokortyzonu octanu i wywołania ogólnoustrojowych działań niepożądanych typowych dla kortykosteroidów, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu na dużych powierzchniach skóry, uszkodzonej skórze lub pod opatrunkiem okluzyjnym. Szczególnie narażone są dzieci, u których większy stosunek powierzchni skóry do masy ciała sprzyja intensywniejszemu wchłanianiu, co może skutkować szybszym i cięższym przebiegiem objawów przedawkowania. Najpoważniejsze konsekwencje obejmują supresję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, prowadzącą do niedoczynności kory nadnerczy oraz rozwój zespołu Cushinga, charakteryzującego się m.in. otyłością centralną, twarzą księżycowatą, rozstępami, nadciśnieniem tętniczym i hiperglikemią.
cukrzyca polekowa, hiperglikemia, hipokalemia, hydrokortyzon octan, kortykosteroid, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność kory nadnerczy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, otyłość centralna, rozstępy skórne, ścieńczenie skóry, supresja czynności nadnerczy, teleangiektazje, trądzik posteroidowy, twarz księżycowata, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zahamowanie wzrostu, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lorinden N (0,2 mg + 5 mg)/g

Lorinden N to krem zawierający 0,2 mg flumetazonu piwalanu (kortykosteroid) oraz 5 mg neomycyny siarczanu (antybiotyk aminoglikozydowy) na gram preparatu. Stosowanie leku wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, głównie dermatologicznymi, których częstość występowania jest nieznana. Do najważniejszych należą zmiany trądzikopodobne, plamica posteroidowa, zanik naskórka i tkanki podskórnej, suchość skóry, zaburzenia owłosienia (hirsutyzm lub łysienie), zaburzenia pigmentacji, rozstępy, teleangiektazje, zapalenie okołoustne i mieszków włosowych oraz wtórne zakażenia bakteryjne, grzybicze lub wirusowe. Neomycyna może wywoływać reakcje alergiczne i miejscowe podrażnienia, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. Aplikacja w okolicy oczu może prowadzić do zaburzeń widzenia, takich jak nieostre widzenie, jaskra i zaćma.
alopecja, antybiotyk aminoglikozydowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, dermatitis perioralis, działanie ototoksyczne, flumetazonu piwalan, folliculitis, hamowanie wzrostu, hiperglikemia, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, hirsutyzm, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, Lorinden N, łysienie, nadciśnienie tętnicze, nefrotoksyczność, neomycyny siarczan, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, plamica posteroidowa, reakcja alergiczna, rozstępy skórne, supresja kortyzolu, teleangiektazje, uszkodzenie nerek, zaburzenia owłosienia, zaburzenia pigmentacji, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanik naskórka, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne
Leksykon leków
Przedawkowanie – Lorinden C (0,2 mg + 30 mg)/g

Przedawkowanie maści Lorinden C, zawierającej flumetazonu piwalan (0,2 mg/g) oraz kliochinol (30 mg/g), może prowadzić do ogólnoustrojowej supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkującej zaburzeniami metabolicznymi i hormonalnymi. Szczególnie narażone są dzieci, u których zwiększona powierzchnia ciała w stosunku do masy oraz cieńsza skóra sprzyjają nadmiernej absorpcji steroidów, co może powodować zahamowanie wzrostu i rozwoju. Klinicznie przedawkowanie manifestuje się objawami takimi jak obrzęki, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemia, cukromocz, immunosupresja oraz zespół Cushinga jatrogenny, a także wtórna niedoczynność kory nadnerczy w wyniku nagłego odstawienia leku.
choroba Cushinga, cukromocz, flumetazonu piwalan, glikokortykosteroid, glukoneogeneza wątrobowa, hiperglikemia, hiperkortyzolemia, immunosupresja kortykosteroidowa, kliochinol, kortykosteroid miejscowy, nadciśnienie tętnicze, obrzęk, retencja sodu i wody, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, supresja produkcji kortyzolu, wtórna niedoczynność kory nadnerczy, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zahamowanie wzrostu, zespół Cushinga jatrogenny, zmniejszenie odporności
Leksykon leków
Działania niepożądane – Beloderm 0,5 mg/g

Betametazon dipropionian w formie kremu wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych miejscowych, takich jak zanikowe zmiany skóry prowadzące do ścieńczenia i utraty elastyczności, nieodwracalne rozstępy, szczególnie w okolicach pachwin i pach, oraz suchość skóry, która jest częstym objawem. Inne reakcje obejmują teleangiektazje, zapalenie mieszków włosowych, hirsutyzm, zmiany trądzikopodobne, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, dermatitis perioralis, odbarwienia skóry, potówkę oraz ryzyko wtórnych zakażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych. Częstość występowania tych działań jest różna, z suchością skóry i świądem jako objawami częstymi, natomiast inne reakcje, takie jak zapalenie mieszków włosowych czy hirsutyzm, występują niezbyt często lub o nieznanej częstości.
absorpcja ogólnoustrojowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alkohol cetostearylowy, betametazon dipropionian, chlorokrezol, dermatitis perioralis, działanie immunosupresyjne kortykosteroidów, glikokortykosteroid, glikozuria, hiperglikemia, hipopigmentacja, hirsutyzm, nadciśnienie, nieodwracalne rozstępy, nieostre widzenie, osteoporoza, potówka, profil bezpieczeństwa leku, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, ścieńczenie skóry, teleangiektazja, wtórne zakażenie skórne, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanikowe zmiany skóry, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne
Leksykon leków
Przedawkowanie – Maxicortan 10 mg/g

Preparat Maxicortan (10 mg/g krem) zawierający hydrokortyzonu octan, mimo miejscowego stosowania, może prowadzić do poważnych skutków ogólnoustrojowych w wyniku przewlekłego lub nieprawidłowego użycia, zwłaszcza na rozległe powierzchnie skóry. Wchłanianie systemowe hydrokortyzonu może zaburzać oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, powodując supresję endogennej produkcji kortyzolu. Szczególnie narażone są dzieci, u których nadmierna ekspozycja może skutkować zahamowaniem wzrostu i rozwoju. Klinicznie przedawkowanie manifestuje się hiperglikemią, cukromoczem, zespołem Cushinga oraz objawami supresji osi hormonalnej, co wymaga monitorowania parametrów biochemicznych i stanu klinicznego pacjenta.
bawoli kark, cukromocz, glukoneogeneza, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperglikemia, hydrokortyzon octan, konsultacja endokrynologiczna, kortykosteroid przeciwzapalny, kortykosteroid systemowy, kortyzol endogenny, lek hipoglikemizujący, nadciśnienie tętnicze, nadmiar kortykosteroidów, oś GH-IGF-1, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, parametry biochemiczne, polidypsja, poliuria, próg nerkowy glukozy, twarz księżycowata, wiek kostny, zaburzenia psychiczne, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Elocom 1 mg/g

Przedawkowanie mometazonu furoinianu w postaci płynu na skórę (1 mg/g) może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkującego wtórną, zwykle odwracalną niewydolnością nadnerczy. W przypadku rozpoznania tego stanu zaleca się stopniowe odstawianie leku poprzez zmniejszenie częstości aplikacji lub zamianę na kortykosteroid o słabszym działaniu. Ostre objawy przedawkowania kortykosteroidów są zazwyczaj odwracalne po wdrożeniu leczenia objawowego i wspomagającego. W przypadku przewlekłego zatrucia konieczne jest stopniowe odstawianie leku, a w razie zaburzeń elektrolitowych – ich wyrównanie. Ryzyko toksyczności po przypadkowym połknięciu jest niskie ze względu na niewielką zawartość kortykosteroidu w opakowaniu.
długotrwała terapia, działanie niepożądane, elektrolity, glikol propylenowy, kortykosteroid o słabszym działaniu, kortykosteroidy miejscowe, leczenie objawowe, leczenie wspomagające, mometazon furoinian, objawy toksyczności, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, personel medyczny, postępowanie terapeutyczne, produkt leczniczy, przedawkowanie kortykosteroidów, przewlekłe zatrucie, przypadkowe połknięcie preparatu, substancja pomocnicza, wtórna niewydolność nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza
Leksykon substancji czynnych
Chlorochinaldol – Działania niepożądane

Chlorochinaldol, będący chlorowcopochodną chinoliny, wykazuje różnorodne działania niepożądane zależne od drogi podania i postaci farmaceutycznej. Najczęściej obserwowane objawy skórne przy stosowaniu maści (np. Chlorchinaldin) to przemijające podrażnienie, wysuszenie, zaczerwienienie, świąd, pieczenie oraz kontaktowe zapalenie skóry. Preparaty złożone, takie jak Chlorchinaldin H zawierający hydrokortyzon, niosą dodatkowe ryzyko działań niepożądanych charakterystycznych dla glikokortykosteroidów, w tym zaników skóry, teleangiektazji, zaburzeń pigmentacji, zmian trądzikopodobnych oraz nadkażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, szczególnie przy stosowaniu pod opatrunkiem zamkniętym. Tabletki do ssania i dopochwowe (Gynalgin) mogą powodować podrażnienie błon śluzowych, świąd, reakcje alergiczne oraz objawy ogólnoustrojowe, takie jak bóle głowy, zaburzenia psychiczne, żołądkowo-jelitowe, mięśniowo-szkieletowe i metaboliczne. Szczególnie istotnym zagrożeniem jest podostra neuropatia rdzeniowo-wzrokowa, mogąca wystąpić przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek chlorowcopochodnych chinoliny, manifestująca się zaburzeniami czucia, osłabieniem mięśniowym, bólami i zaburzeniami widzenia.
chlorochinaldol, chlorowcopochodna chinoliny, ciemne zabarwienie moczu, dermatitis perioralis, glikokortykosteroid, hydrokortyzon, kontaktowe zapalenie skóry, kurczowy ból brzucha, metronidazol, nadkażenie grzybicze, nieprawidłowe doznanie czuciowe, odczyn alergiczny, podostra neuropatia rdzeniowo-wzrokowa, podrażnienie błony śluzowej, pokrzywka, reakcja uczuleniowa, rozszerzenie naczyń, teleangiektazja, upławy, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie pigmentacji skóry, zaburzenie widzenia, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanikowe zapalenie skóry, zespół Cushinga, zmiana trądzikopodobna
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dermocort 1,372 mg/g

Stosowanie hydrokortyzonu w preparacie Dermocort wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, głównie miejscowych, obejmujących zaburzenia skóry i tkanki podskórnej. Do najczęstszych należą pieczenie, zaczerwienienie oraz nadmierna suchość skóry, natomiast poważniejsze reakcje to m.in. zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, alergia kontaktowa, trądzik posteroidowy oraz zapalenie okołooczne (dermatitis periorbicularis). Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń naczyniowych, takich jak powierzchowne rozszerzenie naczyń krwionośnych i wybroczyny. Istotnym zagrożeniem jest zwiększone ryzyko nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych, a także wtórnych zakażeń, co wynika z immunosupresyjnego działania glikokortykosteroidu. W zakresie okulistycznym obserwuje się nieostre widzenie (częstość ≥1/1 000 do <1/100) oraz potencjalne poważne powikłania, takie jak jaskra i zaćma.
alergia kontaktowa, cukromocz, glikokortykosteroid, hiperglikemia, hiperkortyzolizm, hirsutyzm, hydrokortyzon, jaskra, nadciśnienie tętnicze, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, opóźnione gojenie ran, plamica posteroidowa, rozstępy, supresja kortyzolu, trądzik posteroidowy, wtórne zakażenie, wybroczyny, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Momecutan 1 mg/g

Momecutan to roztwór na skórę zawierający 1 mg/g mometazonu furoinianu, należącego do grupy miejscowych kortykosteroidów. Stosowanie preparatu wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania. Do najczęstszych objawów należą miejscowe dolegliwości skórne, takie jak mrowienie i kłucie (często), grudki i krosty (niezbyt często), a także świąd (bardzo rzadko). Rzadziej obserwuje się kontaktowe zapalenie skóry, odbarwienia, nadmierne owłosienie, rozstępy, trądzikopodobne zapalenie skóry oraz zanik skóry, co jest szczególnie istotne klinicznie ze względu na możliwość nieodwracalnych zmian przy długotrwałym stosowaniu. Ponadto, miejscowe stosowanie może prowadzić do wtórnych zakażeń bakteryjnych i grzybiczych oraz zapalenia mieszków włosowych (bardzo rzadko). W obrębie układu nerwowego zgłaszano uczucie pieczenia (bardzo rzadko) oraz parestezje (częstość nieznana). Wśród działań niepożądanych dotyczących narządu wzroku odnotowano jaskrę (bardzo rzadko) i nieostre widzenie (częstość nieznana), zwłaszcza przy stosowaniu w okolicy oczu.
czyrak, działanie immunosupresyjne, glikokortykosteroid, hiperkortyzolemia, hirsutyzm, infekcja bakteryjna i grzybicza, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, maceracja skóry, mometazon furoinian, nadmierne owłosienie, niedobór barwnika, nieostre widzenie, parestezja, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, potówka, rozstępy, teleangiektazja, trądzikopodobne zapalenie skóry, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Momecutan 1 mg/g

Przedawkowanie mometazonu furoinianu w postaci maści, wynikające głównie z długotrwałego i nadmiernego stosowania miejscowego, może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkując wtórną niewydolnością kory nadnerczy. Pomimo miejscowego zastosowania, istnieje ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak zespół Cushinga, hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze oraz immunosupresja, zwłaszcza przy aplikacji na dużą powierzchnię skóry lub pod okluzją. W przypadku przypadkowego połknięcia toksyczność jest minimalna ze względu na niewielką zawartość glikokortykosteroidu w opakowaniu preparatu Momecutan.
ACTH, badania diagnostyczne, działanie mineralokortykoidowe, elektrolity, elektrolity w surowicy krwi, glikokortykosteroid, hiperglikemia, immunosupresja, mometazon furoinian, nadciśnienie tętnicze, niewydolność kory nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, powikłania ogólnoustrojowe, produkt leczniczy, przysadka mózgowa, supresja nadnerczy, wtórna niewydolność kory nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Flixotide Dysk 100 mcg/dawkę inh.

Przedawkowanie flutykazonu propionianu, szczególnie w dawkach ≥1000 μg/dobę stosowanych przewlekle, może prowadzić do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz zahamowania czynności kory nadnerczy. W efekcie obserwuje się objawy takie jak hipoglikemia, zaburzenia świadomości, drgawki oraz ryzyko ostrego przełomu nadnerczowego, zwłaszcza u dzieci. Ostre przedawkowanie wziewne zwykle powoduje przemijające zahamowanie funkcji nadnerczy, które ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni, natomiast przewlekłe stosowanie nadmiernych dawek wymaga ścisłego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego, w tym oznaczenia stężenia kortyzolu w osoczu oraz oceny rezerwy nadnerczowej i poziomu glikemii.
astma, drgawki, flutykazon propionian, glikokortykosteroid, hipoglikemia, kortyzol w osoczu, napad drgawkowy, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostre przedawkowanie, ostry przełom nadnerczowy, przełom nadnerczowy, rezerwa nadnerczowa, suplementacja glikokortykosteroidami, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zaburzenie funkcji OUN, zaburzenie świadomości, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zakażenie
Leksykon leków
Przedawkowanie – Hydrokortyzon Allefin 5 mg/g

Przedawkowanie hydrokortyzonu octanu w kremie Hydrokortyzon Allefin (5 mg/g) może wystąpić przy długotrwałym lub nieprawidłowym stosowaniu miejscowym, zwłaszcza na rozległe powierzchnie skóry, uszkodzoną skórę lub pod opatrunkiem okluzyjnym, co zwiększa wchłanianie leku i ryzyko działań ogólnoustrojowych. Objawy przedawkowania obejmują zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, prowadzące do niewydolności nadnerczy, rozwój zespołu Cushinga, hiperglikemię (podwyższony poziom glukozy we krwi) oraz cukromocz (obecność glukozy w moczu). U dzieci może dojść do zahamowania wzrostu i rozwoju, co niesie ryzyko trwałych konsekwencji rozwojowych.
cukromocz, działanie ogólnoustrojowe, glukoneogeneza, hiperglikemia, hydrokortyzon octan, insulinooporność, kortykosteroid, leczenie objawowe, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nadnerczy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, otyłość centralna, próg nerkowy glukozy, rozstępy skórne, twarz księżycowata, zaburzenie endokrynologiczne, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pabi-Dexamethason

Deksametazon, jako glikokortykosteroid, wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na ryzyko licznych działań niepożądanych, w tym zaburzeń psychiatrycznych pojawiających się zwykle w ciągu dni lub tygodni od rozpoczęcia terapii, nasilających się wraz z dawką i czasem leczenia. Objawy te, takie jak obniżenie nastroju czy myśli samobójcze, ustępują zazwyczaj po redukcji dawki lub odstawieniu leku, choć w niektórych przypadkach konieczne jest leczenie specjalistyczne. Deksametazon może również powodować zaburzenia widzenia (zaćma, jaskra, CSCR) oraz wywołać przełom guza chromochłonnego, co wymaga ostrożności u pacjentów z tym rozpoznaniem. Interakcje z inhibitorami CYP3A, w tym kobicystatem, zwiększają ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, dlatego ich łączenie powinno być ograniczone i wymaga ścisłego nadzoru klinicznego.
ameboza, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba depresyjna, COVID-19, cukrzyca, deksametazon, epilepsja, glikokortykosteroid, gruźlica, guz chromochłonny, inhibitor CYP3A, jaskra, kortykosteroid, migrena, miopatia, nadciśnienie, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nieostre widzenie, nietolerancja galaktozy, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk głośni, odra, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ospa wietrzna, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, owrzodzenie żołądka, POChP, pokrzywka, posocznica, przełom guza chromochłonnego, psychoza steroidowa, reakcja anafilaktoidalna, robaczyce, skurcz oskrzeli, zaburzenia psychiczne, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zakażenie oka, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Locatop 1 mg/ml

Locatop w postaci kremu zawiera 1 mg/g dezonidu i, podobnie jak inne miejscowo stosowane kortykosteroidy, niesie ryzyko licznych działań niepożądanych, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. Do najważniejszych miejscowych działań niepożądanych należą zanik skóry, teleangiektazje, rozstępy, wtórna plamica wybroczynowa oraz zwiększona kruchość skóry. Aplikacja na twarz może wywołać okołoustne zapalenie skóry lub nasilić trądzik różowaty. Ponadto Locatop może opóźniać gojenie ran, odleżyn i owrzodzeń podudzi. Długotrwałe stosowanie na dużych powierzchniach lub pod opatrunkami okluzyjnymi może prowadzić do ogólnoustrojowego wchłaniania dezonidu, skutkującego zahamowaniem osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespołem Cushinga oraz zahamowaniem wzrostu u dzieci. Preparat zawiera także kwas sorbowy (2 mg/g) i cetomakrogol wosk emulgujący (90 mg/g), które mogą wywoływać kontaktowe zapalenie skóry.
alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, dezonid, hipertrychoza, infekcja wtórna, kontaktowe zapalenie skóry, kruchość skóry, kwas sorbowy, miejscowo stosowany kortykosteroid, nadwrażliwość, nieostre widzenie, odbarwienie skóry, okołoustne zapalenie skóry, opóźnione gojenie ran, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, owrzodzenie podudzi, plamica wybroczynowa, pokrzywka, rozstęp skóry, teleangiektazja, trądzik różowaty, trądzikopodobne zapalenie skóry, wtórna infekcja skórna, wybroczyna, wysypka krostkowa, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga, zespół z odstawienia
Leksykon leków
Przedawkowanie – Flixotide Dysk 50 mcg/dawkę inh.

Przedawkowanie flutykazonu propionianu, substancji czynnej Flixotide Dysk, może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Ostre przedawkowanie, związane z dawkami znacznie przekraczającymi zalecane, powoduje przemijające zahamowanie funkcji osi, które zwykle ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni. Monitorowanie powrotu funkcji nadnerczy odbywa się poprzez oznaczenie stężenia kortyzolu w osoczu. Terapia wziewnym flutykazonem powinna być kontynuowana, dostosowując dawkę do kontroli astmy. W przypadku przewlekłego przedawkowania, definiowanego jako długotrwałe stosowanie dawek przekraczających zarejestrowane, dochodzi do zahamowania czynności kory nadnerczy, co wymaga ścisłego monitorowania rezerwy nadnerczowej i stopniowej redukcji dawki.
astma, drgawki, endokrynolog, Flixotide Dysk, flutykazon propionat, funkcje życiowe, glikokortykosteroidy, hipoglikemia, kortyzol w osoczu, niewydolność kory nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostre przedawkowanie, ostry przełom nadnerczowy, przełom nadnerczowy, przewlekłe przedawkowanie, rezerwa nadnerczowa, zaburzenia świadomości, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza
Leksykon leków
Przedawkowanie – Flixotide 250 mcg/dawkę inh.

Przedawkowanie flutykazonu propionianu, stosowanego w preparacie Flixotide (250 µg/dawkę inhalacyjną), może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co manifestuje się przemijającym obniżeniem stężenia kortyzolu w osoczu. W przypadku ostrego przedawkowania zaleca się kontynuację terapii wziewnej, dostosowując dawki do optymalnej kontroli astmy, unikając przekraczania dawek terapeutycznych. Długotrwałe stosowanie dawek ≥1000 µg/dobę, zwłaszcza u dzieci, niesie ryzyko poważnego zahamowania czynności kory nadnerczy, co może skutkować rzadkimi, ale ciężkimi przypadkami ostrego przełomu nadnerczowego. Objawy przedawkowania obejmują hipoglikemię, zaburzenia świadomości, drgawki oraz ogólnoustrojowe działania kortykosteroidowe, takie jak zespół Cushinga, zahamowanie wzrostu i osteoporoza.
drgawki, flutykazon propionian, hipoglikemia, kortyzol w osoczu, leczenie długotrwałe, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłabienie odporności, osteoporoza, ostry przełom nadnerczowy, rezerwa nadnerczowa, uraz, zabieg chirurgiczny, zaburzenie świadomości, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zahamowanie wzrostu, zakażenie, zespół Cushinga, zmniejszenie dawki leku
Leksykon substancji czynnych
Fluocinolon acetonid – Działania niepożądane

Fluocinolon acetonid w stężeniu 0,25 mg/g, stosowany miejscowo w postaci żelu (Flucinar), może wywoływać liczne działania niepożądane zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe. Miejscowo obserwuje się m.in. zanik i rozstępy skóry, teleangiektazje (częstość ≥1/1 000 do <1/100), hipertrichozę (rzadko, ≥1/10 000 do <1/1 000), zmiany trądzikopodobne, pieczenie, świąd, podrażnienie, suchość skóry, łysienie oraz odbarwienia. Długotrwałe stosowanie, aplikacja na duże powierzchnie skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym lub u dzieci zwiększa ryzyko wchłaniania ogólnoustrojowego, co może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespołu Cushinga, hiperglikemii, cukromoczu, nadciśnienia tętniczego, opóźnienia wzrostu u dzieci oraz obrzęków. Ponadto, stosowanie w okolicy oczu może skutkować jaskrą i zaćmą, a immunosupresyjne działanie leku predysponuje do zakażeń wtórnych skóry, w tym zapalenia mieszków włosowych.
atrofia skóry, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, cukrzyca posteroidowa, działanie immunosupresyjne kortykosteroidów, flora oportunistyczna, Flucinar, fluocinolon acetonid, hiperglikemia, hipertrichoza, jaskra, nadciśnienie tętnicze, nadkażenie bakteryjne, nadkażenie grzybicze, nadmiar kortykosteroidów, niewydolność nadnerczy, opatrunek okluzyjny, opóźnienie wzrostu, otyłość centralna, plamica posteroidowa, rozszerzenie naczyń krwionośnych, teleangiektazja, twarz księżycowata, uszkodzenie nerwu wzrokowego, wysypka plamisto-grudkowa, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zahamowanie wzrostu naskórka, zakażenie wtórne, zanik skóry, zanik tkanki podskórnej, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry dookoła ust, zespół Cushinga, zmętnienie soczewki, zmiany trądzikopodobne
Leksykon leków
Przedawkowanie – BDS N 0,25 mg/ml

Przedawkowanie budezonidu w formie zawiesiny do nebulizacji (BDS N) wymaga rozróżnienia między ostrym a przewlekłym stanem, ze względu na różnice w mechanizmach i konsekwencjach klinicznych. Ostre przedawkowanie zwykle prowadzi do przemijającej supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) bez istotnych objawów klinicznych, które ustępują samoistnie w ciągu 1-2 dni. W przypadku przewlekłego przedawkowania dochodzi do zaniku kory nadnerczy i trwałej supresji osi HPA, co wymaga interwencji klinicznej i podtrzymującej terapii kortykosteroidowej. Dodatkowo, nadmierna ekspozycja na glikokortykosteroidy może zaburzać adaptację do stresu, co w sytuacjach stresowych (np. operacja, infekcja) wymaga zastosowania „osłony kortykosteroidowej” w postaci dużych dawek hydrokortyzonu.
budezonid do nebulizacji, disodu edetynian, działanie glikokortykosteroidów, działanie ogólnoustrojowe, ekspozycja na kortykosteroidy, glikokortykosteroid, hydrokortyzon, niewydolność kory nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłona kortykosteroidowa, paradoksalny skurcz oskrzeli, przedawkowanie budezonidu, skurcz oskrzeli, supresja osi HPA, toksyczność ostra, zaburzenie adaptacji do stresu, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanik kory nadnerczy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrokortyzon Allefin 5 mg/g

Długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu (powyżej 14 dni), zwłaszcza na dużych powierzchniach skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym oraz u dzieci, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych dermatologicznych, takich jak zanikowe zapalenie skóry (ścieńczenie naskórka i skóry właściwej), zapalenie mieszków włosowych, alergia kontaktowa, dermatitis periorbicularis, nadmierne owłosienie, opóźnione gojenie ran, wybroczyny, rozstępy, plamica posteroidowa, trądzik posteroidowy oraz dermatitis perioralis. Subiektywne objawy obejmują pieczenie, zaczerwienienie i nadmierną suchość skóry. Immunosupresyjne działanie hydrokortyzonu predysponuje do nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych (drożdżaki, dermatofity) i wirusowych (reaktywacja HSV), a także wtórnych zakażeń. Ponadto, mogą wystąpić zaburzenia naczyniowe, takie jak powierzchowne rozszerzenie naczyń i wybroczyny.
alergia kontaktowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, dermatitis perioralis, dermatitis periorbicularis, dermatofity, długotrwała terapia, działanie immunosupresyjne, hiperglikemia, hirsutyzm, infekcja grzybicza, infekcja wirusowa, jaskra, kortykosteroid, nadkażenie bakteryjne, opatrunek okluzyjny, opóźnione gojenie ran, plamica posteroidowa, rozstępy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ścieńczenie naskórka, teleangiektazja, tkanka podskórna, trądzik posteroidowy, wtórna niewydolność nadnerczy, wtórne zakażenie, wybroczyny, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zespół Cushinga, zmętnienie soczewki