alopecja
Alopecja, znana również jako łysienie, to stan dermatologiczny charakteryzujący się utratą włosów z obszarów ciała, na których normalnie występują. Może dotyczyć jedynie skóry głowy lub obejmować całe ciało, a jej nasilenie waha się od małych, dyskretnych plam do całkowitej utraty włosów.
Istnieje kilka typów alopecji, w tym łysienie androgenowe (związane z działaniem hormonów androgenowych), łysienie plackowate (choroba autoimmunologiczna), łysienie bliznowaciejące oraz łysienie telogenowe (związane z cyklami wzrostu włosów). Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne, trichoskopię, badania laboratoryjne oraz w niektórych przypadkach biopsję skóry głowy.
Leczenie alopecji zależy od jej typu i przyczyny. Może obejmować farmakoterapię miejscową (minoksydyl) i ogólnoustrojową (finasteryd, dutasteryd, spironolakton), iniekcje kortykosteroidów, fototerapię, immunoterapię kontaktową oraz leczenie chirurgiczne (przeszczep włosów). W przypadkach autoimmunologicznych stosuje się również leki immunosupresyjne i immunomodulujące, w tym nowe terapie biologiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Biotylek 5 mg
Biotylek, zawierający 5 mg biotyny w jednej tabletce, jest wskazany do leczenia potwierdzonych niedoborów biotyny, które manifestują się głównie zaburzeniami włosów (alopecja, przerzedzenie, łamliwość), zmianami w strukturze włosów (rozdwajanie, matowienie), patologiami paznokci (kruchość, rozdwajanie, zniekształcenia) oraz stanami zapalnymi skóry o charakterze rumieniowym, złuszczającym lub łojotokowym, lokalizującymi się wokół oczu, nosa, ust i w okolicy krocza. Preparat może być również stosowany profilaktycznie, jednak wyłącznie po wykluczeniu innych przyczyn klinicznych przez lekarza.
alopecja, badanie diagnostyczne, badanie fizykalne, diagnostyka różnicowa, jednostka chorobowa, kofaktor witaminowy, łamliwość paznokci, łamliwość włosów, łojotokowe zapalenie skóry, niedobór biotyny, objaw skórny, patologia paznokci, stan zapalny skóry, wypadanie włosów, wywiad lekarski, zaburzenie wzrostu włosów - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rak piersi (carcinoma mammae) jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u kobiet, z zachorowalnością sięgającą 1 na 8 kobiet w ciągu życia, a 83% przypadków dotyczy kobiet po 50. roku życia, szczególnie w wieku 50-69 lat. Główne czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, wiek, mutacje genów BRCA1/BRCA2 (zwiększające ryzyko nawet o 85%), wywiad rodzinny, czynniki hormonalne (np. wczesna menarche, późna menopauza, hormonalna terapia zastępcza), gęstość tkanki piersiowej, otyłość po menopauzie, spożycie alkoholu oraz wcześniejsze choroby piersi i radioterapię klatki piersiowej. Diagnostyka opiera się na samobadaniu, badaniu klinicznym, mammografii (zalecanej od 40. roku życia co 1-2 lata), USG, MRI oraz biopsji. Programy przesiewowe zmniejszają umieralność o 26% i redukują zaawansowane przypadki o 29%. Leczenie jest wielodyscyplinarne i obejmuje chirurgię (oszczędzającą pierś lub mastektomię), radioterapię, chemioterapię, terapię hormonalną oraz leczenie celowane (np. trastuzumab dla HER2+). Opieka paliatywna skupia się na kontroli objawów i wsparciu psychospołecznym.
alopecja, atypowa hiperplazja, biopsja, biopsja węzła wartowniczego, ból ostry, carcinoma mammae, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, drabina analgetyczna WHO, duszność, gęsta tkanka piersiowa, leczenie oszczędzające pierś, lęk, leukopenia, limfadenektomia pachowa, lumpektomia, małopłytkowość, mammografia, marker nowotworowy, mastektomia, mucositis, mutacja genu BRCA, niedokrwistość, nowotwór hormonozależny, nowotwór złośliwy, obrzęk limfatyczny, osteoporoza, promieniowanie jonizujące, przerzut, przewód mleczny, radioterapia klatki piersiowej, rak piersi, receptor hormonalny, rekonstrukcja piersi, rezonans magnetyczny, samobadanie piersi, supresja szpiku kostnego, tlenoterapia, tomografia komputerowa, trastuzumab, ultrasonografia piersi, węzeł chłonny pachowy, zapalenie błon śluzowych, zrazik gruczołu piersiowego - Leksykon substancji czynnych
Liofilizat OM-89 – Działania niepożądane
Liofilizat OM-89, będący substancją aktywną preparatu Uro-Vaxom (6 mg liofilizowanego lizatu Escherichia coli), wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych o częstości od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Najczęściej obserwowanymi działaniami są bóle głowy (często, ≥1/100 do <1/10) oraz objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności, biegunka i dyspepsja (często, ≥1/100 do <1/10). Reakcje nadwrażliwości immunologicznych występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) i mogą mieć charakter miejscowy lub uogólniony, włącznie z potencjalnie zagrażającymi życiu obrzękiem naczynioruchowym czy wstrząsem anafilaktycznym. Bardzo rzadkie działania niepożądane (<1/10 000) obejmują obrzęk jamy ustnej, utratę włosów oraz obrzęki obwodowe, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej i diagnostyki różnicowej.
alopecja, biegunka, ból brzucha, ból głowy, choroba nerek, compliance pacjenta, dyspepsja, gorączka, liofilizat OM-89, lizat Escherichia coli, monitoring działań niepożądanych, niewydolność krążenia, nudności, obrzęk jamy ustnej, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, odwodnienie, pokrzywka, profil bezpieczeństwa, reakcja nadwrażliwości, świąd, układ nerwowy, układ odpornościowy, układ pokarmowy, Uro-Vaxom, utrata włosów, wstrząs anafilaktyczny, wysypka, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Epirubicin-EBEWE 2 mg/ml
Epirubicyna (2 mg/ml, koncentrat do infuzji) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z częstością występowania powyżej 10% u leczonych pacjentów. Najczęstsze działania obejmują mielosupresję manifestującą się leukopenią, granulocytopenią, neutropenią oraz niedokrwistością, co może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak gorączka neutropeniczna, krwotok i niedotlenienie tkanek. Często obserwuje się także objawy ze strony przewodu pokarmowego (jadłowstręt, nudności, wymioty, biegunka, zapalenie błon śluzowych), łysienie (alopecja odwracalna po zakończeniu terapii) oraz zakażenia, w tym poważne infekcje zagrażające życiu. Rzadkie, ale istotne działania niepożądane dotyczą układu sercowo-naczyniowego, w tym zastoinową niewydolność serca, kardiomiopatię, zaburzenia rytmu i przewodnictwa serca, a także bezobjawowe zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory. Dodatkowo, częstość występowania rumienia w miejscu podania oraz czerwonego zabarwienia moczu (1-2 dni po podaniu) jest bardzo wysoka, przy czym zabarwienie moczu nie jest objawem patologicznym. Rzadko obserwuje się zaburzenia płodności, takie jak brak miesiączki i azoospermia.
alopecja, anafilaksja, blok przedsionkowo-komorowy, chlorowodorek epirubicyny, częstomocz, częstoskurcz komorowy, dysfagia, fotowrażliwość, frakcja wyrzutowa lewej komory, gorączka neutropeniczna, hiperpigmentacja skóry, hiperurykemia, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, leukopenia, małopłytkowość, martwica tkanki, mielosupresja, nadżerki błony śluzowej, ostra białaczka limfatyczna, ostra białaczka szpikowa, pokrzywka, posocznica, rumień, wstrząs septyczny, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błon śluzowych, zapalenie błony śluzowej przełyku, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tkanki łącznej, zastoinowa niewydolność serca, zator płuc, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vilpin 5 mg
Amlodypina, substancja czynna leku Vilpin, jest antagonistą wapnia z grupy dihydropirydyn, szeroko stosowanym w terapii nadciśnienia tętniczego i choroby wieńcowej. Profil bezpieczeństwa obejmuje działania niepożądane o różnej częstości występowania, z najczęstszymi objawami takimi jak obrzęki (≥1/10), senność, zawroty głowy, ból głowy, kołatanie serca, nagłe zaczerwienienie twarzy, duszność, ból brzucha, nudności, zmęczenie oraz obrzęk okolicy kostek (≥1/100 do <1/10). Rzadziej obserwuje się poważniejsze reakcje, w tym zaburzenia rytmu serca, zawał mięśnia sercowego (bardzo rzadko <1/10 000), ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka), obrzęk naczynioruchowy oraz zapalenie trzustki. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie objawów niepożądanych, zwłaszcza tych wpływających na układ sercowo-naczyniowy i skórę, a także zgłaszanie ich do odpowiednich instytucji nadzoru farmakologicznego.
alopecja, amlodypina, antagonista wapnia, arytmia, bezsenność, bradykardia, depresja, diplopia, duszność, dyspepsja, enzymy wątrobowe, ginekomastia, hiperglikemia, hiperplazja dziąseł, hipotensja, impotencja, kołatanie serca, kserostomia, kurcz mięśni, małopłytkowość, migotanie przedsionków, neuropatia obwodowa, nieżyt nosa, obrzęk kostek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, plamica, podatność na infekcje, pokrzywka, profil bezpieczeństwa, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, splątanie, szumy uszne, zaburzenia mikcji, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie żołądka, zaparcie, zawał serca, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół pozapiramidowy, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Wypadanie włosów – Diagnostyka i diagnoza
Wypadanie włosów (alopecia) jest powszechnym problemem klinicznym, dotykającym ponad 80 milionów osób w USA, z istotnym wpływem na jakość życia i zdrowie psychiczne pacjentów. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym skóry głowy oraz zastosowaniu specjalistycznych testów, takich jak test pociągania włosów (≥6 włosów wskazuje na aktywne wypadanie), mikroskopia świetlna, trichoskopia (powiększenie do 100x), trichometria oraz fototrichogram. W trudnych przypadkach wskazana jest biopsja skóry głowy (średnica ok. 4 mm) w celu oceny mieszków włosowych i wykluczenia łysienia bliznowaciejącego. Diagnostyka laboratoryjna obejmuje badania hormonalne (T3, T4, TSH, androgeny), oraz oceny niedoborów żywieniowych (żelazo, ferrytyna, witamina D, B12, cynk, wapń), a także badania dodatkowe w zależności od obrazu klinicznego (morfologia, ANA, RPR, badania grzybicze).
alopecja, badania hormonalne, badanie fizykalne, biopsja skóry głowy, funkcja tarczycy, hirsutyzm, liszaj płaski mieszkowy, łysienie, łysienie androgenowe, łysienie bliznowaciejące, łysienie niebliznowaciejące, łysienie plackowate, mikroskopia świetlna, morfologia krwi, nadczynność tarczycy, niedobór witaminy D, niedobór żelaza, niedoczynność tarczycy, poziom androgenów, poziom ferrytyny, przeciwciała przeciwjądrowe, telogenowe wypadanie włosów, test pociągania, trichoskopia, wypadanie włosów, zapalenie mieszków włosowych - Leksykon substancji czynnych
Topotekan – Działania niepożądane
Topotekan jest stosowany w leczeniu nawrotowego drobnokomórkowego raka płuca, raka jajnika oraz raka szyjki macicy, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z cisplatyną. Najistotniejszym ograniczeniem terapeutycznym jest toksyczność hematologiczna, głównie ciężka neutropenia (liczba granulocytów obojętnochłonnych < 0,5 x 10^9/l), występująca u 77% pacjentów (39% kursów), z medianą czasu do wystąpienia 9 dni i medianą trwania 7 dni. Gorączka neutropeniczna i infekcje towarzyszące pojawiały się odpowiednio u 16% i 23% pacjentów, a posocznica u 5%. Małopłytkowość ciężka (< 25 x 10^9/l) dotyczyła 25% pacjentów, a umiarkowana (25-50 x 10^9/l) kolejnych 25%, z medianą czasu do wystąpienia 15 dni. Niedokrwistość umiarkowana do ciężkiej (Hb ≤ 8,0 g/dl) występowała u 37% pacjentów, często wymagając transfuzji. Profil bezpieczeństwa w terapii skojarzonej z cisplatyną jest zbliżony do monoterapii, z nieco mniejszą toksycznością hematologiczną niż w monoterapii topotekanem, ale większą niż przy stosowaniu samej cisplatyny.
alopecja, anoreksja, chemioterapia nowotworowa, ciężka małopłytkowość, ciężka neutropenia, drobnokomórkowy rak płuca, gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, jadłowstręt, krwawienie, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, posocznica, rak jajnika, rak szyjki macicy, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczność hematologiczna, toksyczność niehematologiczna, wynaczynienie, zapalenie błony śluzowej, zapalenie okrężnicy neutropeniczne - Leksykon chorób i schorzeń
Kiła – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Kiła (syphilis) to wielostopniowa choroba zakaźna wywołana przez Treponema pallidum, przenoszona drogą płciową, która może prowadzić do poważnych powikłań obejmujących układ sercowo-naczyniowy, nerwowy, wzrokowy oraz skórę. Choroba przebiega przez stadia: pierwotne, wtórne, utajone i trzeciorzędowe, z charakterystycznymi objawami takimi jak bezbolesne owrzodzenia pierwotne (chancre), kłykciny płaskie, łysienie, wysypka plamisto-grudkowa oraz zmiany neurologiczne (np. tabes dorsalis). Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, a leczenie polega na podawaniu penicyliny G – w dawce 2,4 miliona jednostek domięśniowo dla wczesnych stadiów oraz 18-24 milionów jednostek dożylnie przez 10-14 dni w przypadku kiły układu nerwowego. Monitorowanie terapii obejmuje ocenę kliniczną, badania serologiczne (miana testów niekrętkowych) oraz kontrolę powikłań, a także edukację pacjenta i jego partnerów seksualnych w zakresie profilaktyki i bezpiecznych praktyk seksualnych.
abstynencja seksualna, alergia na penicylinę, alopecja, ataksja, azytromycyna, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, benzatynowa penicylina G, ceftriakson, desensytyzacja, doksycyklina, kiła ośrodkowego układu nerwowego, kiła pierwotna, kiła trzeciorzędowa, kiła układu nerwowego, kiła utajona, kiła wtórna, kłykciny płaskie, martwica skrzepowa, niedomykalność aortalna, owrzodzenie, partner seksualny, penicylina G, reakcja Jarisha-Herxheimera, rozwarstwienie aorty, testy niekrętkowe, tętniak aorty, tetracyklina, transmisja zakażenia, Treponema pallidum, wiąd rdzenia, zakażenie przenoszone drogą płciową, zapalenie aorty, zapalenie błony wewnętrznej naczyń, zmiany śluzówkowo-skórne, źrenice Argyll Robertsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Eribulin EVER Pharma 0,44 mg/ml
Eribulin EVER Pharma (0,44 mg/ml roztwór do wstrzykiwań) zawiera erybuliny mezylan (0,44 mg/ml) i etanol (39,5 mg/ml) jako substancję pomocniczą. Profil bezpieczeństwa erybuliny cechuje się przede wszystkim mielosupresją, manifestującą się neutropenią, leukopenią, niedokrwistością i małopłytkowością, które mogą prowadzić do poważnych zakażeń, w tym posocznicy i wstrząsu septycznego. Neuropatia obwodowa, często o charakterze czuciowym, jest częstym działaniem niepożądanym, nasilającym się wraz z kumulacyjną dawką leku. Objawy ze strony przewodu pokarmowego obejmują nudności, wymioty, biegunkę, zaparcia oraz zapalenie jamy ustnej, które mogą prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych (hipokaliemia, hipomagnezemia). Dodatkowo obserwuje się zmęczenie, łysienie, wzrost aktywności enzymów wątrobowych oraz bóle mięśniowo-szkieletowe.
alopecja, białkomocz, biegunka, ból mięśniowy, ból stawowy, dyzuria, enzymy wątrobowe, erybuliny mezylan, gorączka neutropeniczna, hepatotoksyczność, hipokaliemia, hipomagnezemia, krwiomocz, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, mielosupresja, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, nudności, obrzęk naczynioruchowy, posocznica, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie płuc, supresja szpiku kostnego, wstrząs septyczny, wymioty, zakrzepica żył głębokich, zapalenie jamy ustnej, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zaparcia, zatorowość płucna, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon chorób i schorzeń
Wypadanie włosów – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Alopecia, obejmująca zarówno wypadanie włosów tymczasowe, jak i trwałe, jest schorzeniem o zróżnicowanej etiologii, w tym genetycznej (łysienie androgenowe), autoimmunologicznej (łysienie plackowate), hormonalnej, niedoborowej oraz związanej ze stresem czy terapią przeciwnowotworową. Diagnostyka powinna obejmować szczegółowy wywiad, badanie fizykalne skóry głowy oraz testy takie jak test pociągania włosów, analiza trichometryczna i badania laboratoryjne w celu wykluczenia chorób podstawowych. Leczenie jest zależne od przyczyny i może obejmować miejscowe stosowanie minoksydylu, doustne finasteryd lub spironolakton, a także kortykosteroidy w przypadku chorób autoimmunologicznych. W przypadkach zaawansowanych możliwe jest zastosowanie przeszczepu włosów lub terapii fotobiomodulacyjnej, choć wymaga to dalszych badań klinicznych.
alopecja, badanie fizykalne, biopsja skóry głowy, chemioterapia, choroba autoimmunologiczna, choroba tarczycy, finasteryd, fotobiomodulacja, kortykosteroid, liszaj płaski mieszkowy, łysienie androgenowe, łysienie plackowate, mieszek włosowy, minoksydyl, obraz ciała, osocze bogatopłytkowe, przeszczep włosów, radioterapia, samoocena, skóra głowy, spironolakton, telogen effluvium, toczeń rumieniowaty krążkowy, zaburzenie hormonalne - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak t-komórkowy skóry – Objawy
Chłoniak T-komórkowy skóry (CTCL) to rzadki chłoniak nieziarniczy, który początkowo manifestuje się zmianami skórnymi, takimi jak czerwone, łuszczące się plamy, tarczki/blaszki oraz guzy, najczęściej na obszarach nienarażonych na słońce. Charakterystycznym objawem jest intensywny świąd, występujący u ponad 50% pacjentów, który znacząco obniża jakość życia. Choroba rozwija się powoli, przechodząc przez fazy plamistą, tarczek i guzową, a w zaawansowanych stadiach (IIB-IV) może obejmować powiększenie węzłów chłonnych, obecność komórek nowotworowych we krwi oraz zajęcie narządów wewnętrznych. Zespół Sézary, agresywna forma CTCL, charakteryzuje się erytrodermią, obecnością komórek nowotworowych we krwi, hiperkeratozą dłoni i stóp oraz objawami ogólnoustrojowymi. System TNMB pozwala na klasyfikację choroby, gdzie stadia IA-IIA to wczesne, a IIB-IV zaawansowane, z 10-letnim przeżyciem odpowiednio 90% i 53% w zależności od stadium.
alopecja, chłoniak nieziarniczy, chłoniak T-komórkowy skóry, dysfagia, dystrofia paznokci, egzema, ektropion, erytrodermia, hiperkeratoza, komórka Sézary’ego, limfocyt T, łuszczące się plamy, łuszczyca, mycosis fungoides, objawy ogólnoustrojowe, śledziona, świąd, szpik kostny, układ odpornościowy, węzeł chłonny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bendamustine Eugia 2,5 mg/ml
Chlorowodorek bendamustyny, stosowany w terapii nowotworów hematologicznych, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, z dominującą mielosupresją manifestującą się leukopenią, trombocytopenią, limfopenią oraz niedokrwistością. Częstość leukopenii i trombocytopenii wynosi ≥1/10, co znacząco zwiększa ryzyko infekcji i krwawień. Wśród poważnych powikłań wymienia się reakcje anafilaktyczne, zespół rozpadu guza, niewydolność narządową (wątroby, nerek, wielonarządową) oraz ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Długoterminowo bendamustyna zwiększa ryzyko rozwoju wtórnych nowotworów, w tym zespołu mielodysplastycznego i ostrej białaczki szpikowej, co wymaga długotrwałej obserwacji pacjentów po zakończeniu terapii.
alopecja, ataksja, chlorowodorek bendamustyny, hemoliza, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotoczne zapalenie przełyku, krwotok płucny, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, limfopenia, mielosupresja, migotanie przedsionków, moczówka prosta nerkowa, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność narządowa, niewydolność serca, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, nowotwór hematologiczny, nudności i wymioty, ostra białaczka szpikowa, pancytopenia, posocznica, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, włóknienie płuc, wysięk osierdziowy, wysypka plamisto-grudkowa, zakażenie oportunistyczne, zapalenie jamy ustnej, zapalenie mózgu, zapalenie płuc Pneumocystis, zawał mięśnia sercowego, zespół antycholinergiczny, zespół DRESS, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona