hormony kortykotropowe
Hormony kortykotropowe to substancje, które stymulują korę nadnerczy do produkcji i wydzielania hormonów steroidowych, głównie kortyzolu. Najważniejszym hormonem kortykotropowym jest ACTH (adrenokortykotropina), wydzielany przez przednią część przysadki mózgowej w odpowiedzi na CRH (kortykoliberynę) uwalnianą z podwzgórza.
ACTH działa poprzez wiązanie się z receptorami na powierzchni komórek kory nadnerczy, aktywując szlak sygnałowy cAMP, co prowadzi do zwiększonej syntezy i wydzielania kortyzolu. Kortyzol z kolei odgrywa kluczową rolę w metabolizmie węglowodanów, białek i tłuszczów, a także w odpowiedzi organizmu na stres i stany zapalne.
Zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, obejmujące nieprawidłowe wydzielanie hormonów kortykotropowych, mogą prowadzić do poważnych zaburzeń endokrynologicznych, takich jak choroba Cushinga (nadmierne wydzielanie ACTH), choroba Addisona (niedobór kortyzolu) czy wtórna niedoczynność kory nadnerczy. Diagnostyka tych zaburzeń obejmuje ocenę stężenia ACTH, kortyzolu oraz testy dynamiczne, takie jak test supresji deksametazonem czy test stymulacji ACTH.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Przedawkowanie mometazonu furoinianu w postaci roztworu na skórę Elosone (1 mg/g) nie zostało dotychczas opisane w literaturze, jednak długotrwałe stosowanie miejscowych kortykosteroidów może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) i wtórnej niewydolności nadnerczy. Objawy przedawkowania obejmują osłabienie, zmęczenie, hipotonię oraz zaburzenia elektrolitowe (głównie sodu i potasu) wynikające z efektu mineralokortykoidowego. Przypadkowe połknięcie roztworu Elosone, ze względu na niską zawartość kortykosteroidu w opakowaniu, zwykle nie wywołuje objawów toksyczności lub są one minimalne. W przypadku wystąpienia objawów klinicznych zaleca się leczenie objawowe i wspomagające oraz monitorowanie i wyrównanie zaburzeń elektrolitowych.
efekt mineralokortykoidowy, endogenna produkcja kortyzolu, hipotonia, hormony kortykotropowe, kortykosteroid miejscowy, kortyzol, leczenie objawowe, leczenie wspomagające, mometazonu furoinian, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, przedawkowanie kortykosteroidów, roztwór na skórę, supresja osi HPA, toksyczność, wtórna niewydolność nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe -
Leksykon substancji czynnych
Mometazonu furoinian, stosowany w aerozolu donosowym Nasopronal w dawce 50 mikrogramów na dawkę, charakteryzuje się bardzo niską ogólnoustrojową biodostępnością (<1%), co znacząco ogranicza ryzyko poważnych działań niepożądanych przy przedawkowaniu. Głównym zagrożeniem jest zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), które może prowadzić do wtórnej niewydolności nadnerczy, objawiającej się osłabieniem, nudnościami, hipotonią czy hipoglikemią. Dodatkowo, przy znacznym przedawkowaniu mogą wystąpić zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperglikemia i zaburzenia gospodarki elektrolitowej, a także zwiększone ryzyko zakażeń wynikające z immunosupresyjnego działania kortykosteroidów. Miejscowe działania niepożądane obejmują podrażnienie błony śluzowej nosa, krwawienia oraz perforację przegrody nosowej, które mogą pojawić się niezależnie od biodostępności ogólnoustrojowej.
aerozol donosowy, biodostępność ogólnoustrojowa, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwzapalne, gospodarka hormonalna, hormony kortykotropowe, kortyzol w surowicy, krwawienie z nosa, mometazon furoinian, niewydolność nadnerczy, oś HPA, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, perforacja przegrody nosowej, podanie wziewne, podrażnienie błony śluzowej, przedawkowanie kortykosteroidu, test stymulacji ACTH, zaburzenia elektrolitowe, zespół odstawienia kortykosteroidów
