supresja osi HPA

Supresja osi HPA (podwzgórze-przysadka-nadnercza) to zjawisko zahamowania naturalnej aktywności tego układu hormonalnego, który odpowiada za regulację odpowiedzi organizmu na stres. Oś HPA w warunkach fizjologicznych zapewnia produkcję kortyzolu – hormonu niezbędnego do adaptacji do warunków stresowych, regulacji metabolizmu i procesów odpornościowych.

Najczęstszą przyczyną supresji osi HPA jest długotrwała terapia glikokortykosteroidami egzogennymi, które poprzez mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego hamują wydzielanie kortykoliberyny (CRH) przez podwzgórze i hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) przez przysadkę mózgową. Skutkiem tego jest zmniejszona endogenna produkcja kortyzolu przez korę nadnerczy, a w skrajnych przypadkach może dojść do zaniku kory nadnerczy.

Supresja osi HPA może być zjawiskiem przejściowym lub długotrwałym, w zależności od dawki i czasu trwania steroidoterapii. Szczególnie niebezpieczne jest nagłe odstawienie glikokortykosteroidów, które może prowadzić do przełomu nadnerczowego z powodu braku endogennej produkcji kortyzolu. Z tego powodu po długotrwałej terapii steroidowej konieczne jest stopniowe zmniejszanie dawki leku, aby umożliwić ponowną aktywację osi HPA.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przedawkowanie – Metmin 50 mcg/dawkę

Przedawkowanie mometazonu furoinianu w postaci aerozolu do nosa (Metmin, 50 mikrogramów/dawkę) jest zjawiskiem rzadkim ze względu na bardzo niską biodostępność ogólnoustrojową poniżej 1%. Główne ryzyko związane z nadmiernym stosowaniem preparatu dotyczy supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), co może prowadzić do zahamowania endogennej produkcji kortykosteroidów i objawów zespołu Cushinga, takich jak twarz księżycowata, otyłość centralna, rozstępy skórne oraz nadciśnienie. Dodatkowo, przedawkowanie może skutkować zaburzeniami homeostazy glukozy (hiperglikemia, nietolerancja glukozy) oraz zwiększoną podatnością na infekcje z powodu immunosupresyjnego działania kortykosteroidów.
aerozol do nosa, biodostępność ogólnoustrojowa, działanie immunosupresyjne, endogenne kortykosteroidy, glikokortykosteroid, hiperglikemia, homeostaza glukozy, kortykosteroid, mometazon furoinian, nietolerancja glukozy, niewydolność nadnerczy, obniżona odporność, oś HPA, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, otyłość centralna, rozstępy skórne, supresja osi HPA, twarz księżycowata, ujemne sprzężenie zwrotne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Pronasal Control 50 mcg/dawkę

Przedawkowanie mometazonu furoinianu w preparacie Pronasal Control (50 μg/dawkę, aerozol do nosa) jest rzadkim, ale klinicznie istotnym problemem, głównie ze względu na ryzyko supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA). Mometazon furoinian, jako silny syntetyczny kortykosteroid o niskiej biodostępności systemowej (<1%), rzadko wywołuje poważne skutki ogólnoustrojowe nawet przy znacznym przekroczeniu dawki. Główne objawy przedawkowania obejmują potencjalną supresję osi HPA, co może prowadzić do zmniejszenia endogennej produkcji kortykosteroidów i ryzyka niewydolności nadnerczy w sytuacjach stresowych. Miejscowe działania niepożądane, takie jak podrażnienie błony śluzowej nosa, mogą być nasilone przez składniki pomocnicze, np. chlorek benzalkoniowy (20 μg/dawkę).
aerozol do nosa, biodostępność ogólnoustrojowa, biodostępność systemowa, chlorek benzalkoniowy, efekt mineralokortykosteroidowy, hipokaliemia, kortykosteroid syntetyczny, kortykosteroidy donosowe, metabolizm kortykosteroidów, mometazonu furoinian, nadmiar kortykosteroidów, niewydolność nadnerczy, objawy cushingoidalne, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podrażnienie błony śluzowej nosa, retencja sodu, rozstępy skórne, supresja osi HPA, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Przedawkowanie – Hydrocortisone Pharmis 100 mg

Przedawkowanie hydrokortyzonu, mimo braku wyraźnych objawów klinicznych w ostrej fazie, stanowi poważne zagrożenie ze względu na ryzyko supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA). Produkt Hydrocortisone Pharmis zawiera 100 mg hydrokortyzonu (odpowiadającego 133,7 mg hydrokortyzonu sodu bursztynianu) w każdej fiolce. W przypadku przedawkowania nie istnieje specyficzne antidotum, a leczenie opiera się na terapii podtrzymującej i objawowej, z naciskiem na stopniowe zmniejszanie dawek oraz monitorowanie funkcji nadnerczy. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z dodatkowymi obciążeniami, takimi jak urazy, infekcje czy zabiegi chirurgiczne, ze względu na ryzyko niewydolności nadnerczy i konieczność wdrożenia specjalistycznego leczenia podtrzymującego.
antidotum, dializa, hydrokortyzon, hydrokortyzon sodu bursztynian, kortykosteroid, leczenie podtrzymujące, monitorowanie funkcji nadnerczy, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, supresja czynności nadnerczy, supresja osi HPA
Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrokortyzon Allefin Max 10 mg/g

Stosowanie miejscowe kremów zawierających hydrokortyzonu octan, zwłaszcza przez okres przekraczający 14 dni, wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, głównie dermatologicznymi. Do najczęstszych należą zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, opóźnienie gojenia ran, trądzik posteroidowy, zaczerwienienie oraz nadmierna suchość skóry. Długotrwała terapia może również prowadzić do rozstępów, plamicy posteroidowej, alergii kontaktowej, nadmiernego owłosienia, wybroczyn oraz zapalenia okołoocznego. Ponadto, hydrokortyzon zwiększa ryzyko infekcji bakteryjnych, grzybiczych (dermatofitozy, kandydozy) oraz wirusowych (np. aktywacja opryszczki), a także wtórnych zakażeń na zmienionej skórze. W zakresie naczyń krwionośnych obserwuje się powierzchowne rozszerzenie naczyń i wybroczyny. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu w okolicy oczu, gdzie możliwe są poważne powikłania okulistyczne, takie jak jaskra i zaćma, a także nieostre widzenie (częstość ≥1/1000 do <1/100).
alergia kontaktowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, działanie immunosupresyjne, hiperglikemia, hirsutyzm, hydrokortyzon octan, jaskra, kandydoza, nadkażenie bakteryjne, opatrunek okluzyjny, opóźnione gojenie ran, plamica posteroidowa, rozstępy, supresja osi HPA, teleangiektazja, trądzik posteroidowy, wybroczyny, zaćma, zakażenie grzybicze, zakażenie wirusowe, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Solu-Medrol 40 mg

Metyloprednizolon wykazuje liniową farmakokinetykę niezależną od drogi podania, z szybkim przekształcaniem soli sodowej bursztynianu do aktywnej formy przez cholinesterazy in vivo. Po dożylnym podaniu w dawce 30 mg/kg (wlew 20 min) lub 1 g (30-60 min) stężenie szczytowe w osoczu osiąga około 20 mg/ml po 15 minutach, natomiast bolus 40 mg dożylnie daje stężenie 42-47 mg/100 ml po 25 minutach. Podanie domięśniowe 40 mg skutkuje niższym stężeniem szczytowym (34 mg/100 ml) po około 120 minutach, ale z dłuższym utrzymaniem leku. Całkowita biodostępność jest porównywalna dla obu dróg. Okres półtrwania w osoczu wynosi 2,3-4 godziny, a biologiczny okres półtrwania 12-36 godzin, co klasyfikuje metyloprednizolon jako glikokortykosteroid o średnim czasie działania. Efekt kliniczny pojawia się zwykle po 4-6 godzinach, a w leczeniu astmy nawet po 1-2 godzinach. Objętość dystrybucji wynosi około 1,4 l/kg, a wiązanie z białkami osocza to około 77%.
20α-hydroksymetyloprednizolon, 20β-hydroksymetyloprednizolon, bariera krew-mózg, białko transportowe ABC, biodostępność, bursztynian metyloprednizolonu, cholinesteraza, CYP3A4, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, glikoproteina p, iniekcja domięśniowa, klirens, metyloprednizolon, okres półtrwania, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podaż dożylna, stężenie szczytowe, supresja osi HPA
Leksykon leków
Działania niepożądane – Belosalic (0,5 mg + 20 mg)/g

Lek Belosalic zawiera 0,5 mg betametazonu dipropionianu oraz 20 mg kwasu salicylowego i może wywoływać liczne działania niepożądane zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe. Miejscowo stosowany betametazon może powodować zmiany atroficzne skóry (np. ścieńczenie naskórka), nieodwracalne rozstępy, suchość skóry, teleangiektazje, zapalenie mieszków włosowych, nadmierne owłosienie, zmiany trądzikopodobne, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, zapalenie skóry wokół ust, świąd, odbarwienia skóry, potówkę oraz wtórne zakażenia. Kwas salicylowy może wywoływać zapalenie skóry objawiające się zaczerwienieniem i podrażnieniem. Działania te występują z nieznaną częstością i wymagają monitorowania, zwłaszcza przy długotrwałej terapii.
atrofia skóry, betametazonu dipropionian, działanie immunosupresyjne, hipopigmentacja skóry, hirsutyzm, kontaktowe zapalenie skóry, kwas salicylowy, opatrunek okluzyjny, rozstępy skórne, salicylizm, supresja osi HPA, teleangiektazje, trądzik steroidowy, zaburzenia widzenia, zakażenia wtórne, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Beclonasal Aqua 50 mcg/dawkę

Przedawkowanie beklometazonu dipropionianu w aerozolu do nosa Beclonasal Aqua (50 µg/dawkę) prowadzi do specyficznego działania niepożądanego, jakim jest przejściowe zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA). Mechanizm ten wynika z ogólnoustrojowego działania glikokortykosteroidów, które powodują supresję fizjologicznej sekrecji endogennego kortyzolu poprzez ujemne sprzężenie zwrotne, skutkując zmniejszeniem wydzielania CRH, ACTH i kortyzolu. Objawy kliniczne supresji osi HPA mogą obejmować osłabienie, zmęczenie, hipotonię oraz hipoglikemię w cięższych przypadkach, jednakże zazwyczaj są one minimalne lub nieobecne przy krótkotrwałym przedawkowaniu.
aerozol do nosa, beklometazon dipropionianu, działanie ogólnoustrojowe glikokortykosteroidów, efekt farmakodynamiczny, glikokortykosteroid, hipoglikemia, hipotonia, kortyzol, mechanizm kompensacyjny, niedobór kortyzolu, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, supresja kortyzolu, supresja osi HPA, ujemne sprzężenie zwrotne, wydzielanie ACTH, zaburzenia metaboliczne, zahamowanie osi HPA
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Budesonide Easyhaler 200 mcg/dawkę

Budezonid, substancja czynna preparatu Budesonide Easyhaler (200 μg/dawkę), jest glikokortykosteroidem o silnym działaniu miejscowym przeciwzapalnym, stosowanym głównie w terapii astmy oskrzelowej. Mechanizm działania polega na hamowaniu uwalniania mediatorów zapalnych oraz blokowaniu odpowiedzi immunologicznej zależnej od cytokin, co skutkuje zmniejszeniem nadreaktywności oskrzeli i poprawą czynności płuc już po kilku godzinach od inhalacji. Pełny efekt terapeutyczny osiągany jest po około 4 tygodniach regularnego stosowania. Budezonid jest również skuteczny w zapobieganiu astmie wysiłkowej (EIB), umożliwiając pacjentom aktywność fizyczną bez ryzyka skurczu oskrzeli.
astma oskrzelowa, astma wysiłkowa, Budesonide Easyhaler, budezonid, cytokina, czynność nadnerczy, czynność płuc, glikokortykosteroid, inhalator suchego proszku, kortyzol, mediator reakcji zapalnej, metacholina, nadreaktywność oskrzeli, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, parametr oddechowy, populacja pediatryczna, proszek do inhalacji, reaktywność dróg oddechowych, schorzenie dróg oddechowych, skurcz oskrzeli, supresja osi HPA, test ACTH, zaćma podtorebkowa tylna, zapalenie dróg oddechowych
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Solu-Medrol 250 mg

Metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu (Solu-Medrol) wykazuje liniową farmakokinetykę niezależną od drogi podania. Po dożylnym wlewie 30 mg/kg lub 1 g podawanym przez 30-60 minut, stężenie szczytowe w osoczu osiąga około 20 mg/ml po 15 minutach, natomiast po bolusie 40 mg dożylnie stężenie wynosi 42-47 mg/100 ml po 25 minutach. Podanie domięśniowe 40 mg skutkuje niższym stężeniem szczytowym (34 mg/100 ml) po 120 minutach, ale dłuższym utrzymaniem leku w osoczu. Okres półtrwania w osoczu wynosi 2,3-4 godziny, natomiast biologiczny okres półtrwania, odpowiadający farmakologicznemu działaniu, wynosi 12-36 godzin. Metyloprednizolon charakteryzuje się dużą dystrybucją (objętość dystrybucji ~1,4 l/kg) i wysokim wiązaniem z białkami osocza (~77%). Metabolizowany jest głównie w wątrobie przez CYP3A4 do nieaktywnych metabolitów, które są wydalane głównie przez nerki. Całkowity klirens wynosi 5-6 ml/min/kg, a okres półtrwania eliminacji 1,8-5,2 godziny.
astma, bariera krew-mózg, białko osocza, białko transportowe ABC, biologiczny okres półtrwania, bursztynian metyloprednizolonu, cholinesteraza, cytochrom P450, działanie przeciwzapalne, enzym CYP3A4, glikokortykosteroid, glikoproteina p, glukuronid, hydroksymetyloprednizolon, klirens całkowity, mechanizm działania glikokortykoidów, metyloprednizolon, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podanie domięśniowe, SOLU-MEDROL, stężenie szczytowe, supresja osi HPA, wlew dożylny
Leksykon leków
Przedawkowanie – Momester Nasal 50 mcg/dawkę

Przedawkowanie mometazonu furoinianu w preparacie Momester Nasal (50 µg/dawkę, aerozol do nosa) wiąże się przede wszystkim z ryzykiem zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), co może prowadzić do supresji endogennej produkcji kortykosteroidów i wtórnej niewydolności kory nadnerczy. Mechanizm ten wynika z negatywnego sprzężenia zwrotnego wywołanego przez egzogenne kortykosteroidy podawane w wysokich dawkach. Jednak ze względu na bardzo niską biodostępność ogólnoustrojową mometazonu furoinianu (<1%) przy podaniu donosowym, ryzyko poważnych działań ogólnoustrojowych jest minimalne nawet przy znacznym przekroczeniu zalecanej dawki.
aerozol do nosa, biodostępność ogólnoustrojowa, działanie ogólnoustrojowe, egzogenny kortykosteroid, kortykosteroid, Momester Nasal, mometazon furoinian, niewydolność kory nadnerczy, oś HPA, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, supresja osi HPA
Leksykon leków
Przedawkowanie – HITAXA METMIN-SPRAY 50 mcg/dawkę

Przedawkowanie mometazonu furoinianu podawanego donosowo w preparacie Hitaxa Metmin-Spray (50 mikrogramów/dawkę) wiąże się z niskim ryzykiem poważnych powikłań ogólnoustrojowych ze względu na bardzo niską biodostępność systemową, wynoszącą mniej niż 1%. Głównym mechanizmem patofizjologicznym jest supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), prowadząca do zahamowania endogennej produkcji kortykosteroidów. Objawy przedawkowania obejmują przede wszystkim miejscowe podrażnienie błony śluzowej nosa, pieczenie i krwawienia, natomiast ciężkie zaburzenia endokrynologiczne, takie jak wtórna niewydolność nadnerczy czy cechy zespołu Cushinga, są rzadko obserwowane przy donosowym stosowaniu ze względu na ograniczoną absorpcję ogólnoustrojową.
biodostępność systemowa, chlorek benzalkoniowy, homeostaza hormonalna, konsultacja endokrynologiczna, kortykosteroid donosowy, krwawienie z nosa, mometazon furoinian, mometazon furoinian jednowodny, niewydolność nadnerczy wtórna, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podrażnienie błony śluzowej nosa, supresja osi HPA, układ endokrynny, zaburzenie gospodarki węglowodanowej, zahamowanie osi HPA, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Elosone 1 mg/g

Przedawkowanie mometazonu furoinianu w postaci roztworu na skórę Elosone (1 mg/g) nie zostało dotychczas opisane w literaturze, jednak długotrwałe stosowanie miejscowych kortykosteroidów może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) i wtórnej niewydolności nadnerczy. Objawy przedawkowania obejmują osłabienie, zmęczenie, hipotonię oraz zaburzenia elektrolitowe (głównie sodu i potasu) wynikające z efektu mineralokortykoidowego. Przypadkowe połknięcie roztworu Elosone, ze względu na niską zawartość kortykosteroidu w opakowaniu, zwykle nie wywołuje objawów toksyczności lub są one minimalne. W przypadku wystąpienia objawów klinicznych zaleca się leczenie objawowe i wspomagające oraz monitorowanie i wyrównanie zaburzeń elektrolitowych.
efekt mineralokortykoidowy, endogenna produkcja kortyzolu, hipotonia, hormony kortykotropowe, kortykosteroid miejscowy, kortyzol, leczenie objawowe, leczenie wspomagające, mometazonu furoinian, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, przedawkowanie kortykosteroidów, roztwór na skórę, supresja osi HPA, toksyczność, wtórna niewydolność nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – Ovixan 1 mg/g

Przedawkowanie mometazonu furoinianu (Ovixan, krem 1 mg/g) może nastąpić poprzez nadmierne stosowanie miejscowe lub przypadkowe spożycie, z odmiennymi konsekwencjami klinicznymi. Głównym zagrożeniem jest supresja osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej (HPA), prowadząca do wtórnej niewydolności kory nadnerczy, objawiającej się m.in. zespołem Cushinga, atrofią skóry i teleangiektazjami. W przypadku podejrzenia zahamowania osi HPA zaleca się zmniejszenie częstotliwości aplikacji lub ostrożne przerwanie terapii, uwzględniając ryzyko odstawienia glikokortykosteroidów. Spożycie preparatu wiąże się z minimalnym ryzykiem toksyczności ogólnoustrojowej ze względu na niską zawartość steroidu w opakowaniu.
ACTH, atrofia skóry, glikokortykosteroid, hiperglikemia, mometazon furoinian, nadciśnienie, niewydolność kory nadnerczy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, otyłość centralna, rozstępy skórne, ścieńczenie naskórka, stężenie kortyzolu, supresja osi HPA, teleangiektazja, test stymulacji ACTH, twarz księżycowata, wybroczynę, zaburzenie bariery skórnej, zaburzenie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Fanipos 50 mcg/dawkę donosową

Przedawkowanie flutykazonu propionianu w formie aerozolu donosowego, jak w produkcie Fanipos (50 μg/dawka), niesie ryzyko supresji osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej (HPA), zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek. Badania kliniczne wykazały, że podawanie 2 mg flutykazonu dwa razy dziennie przez 7 dni nie powodowało zaburzeń funkcji osi HPA u zdrowych ochotników, co wskazuje na stosunkowo wysoką tolerancję dawki w porównaniu do standardowej terapii. Jednak przewlekłe stosowanie dużych dawek może prowadzić do zahamowania produkcji endogennych kortykosteroidów, manifestującego się objawami niewydolności kory nadnerczy, takimi jak osłabienie, hipoglikemia, nudności czy spadek ciśnienia tętniczego, a także objawami zespołu Cushinga i zaburzeniami metabolicznymi.
aerozol do nosa, endogenne kortykosteroidy, flutykazon propionianu, funkcja kory nadnerczy, gospodarka elektrolitowa, gospodarka węglowodanowa, hiperglikemia, kortykosteroid, kortyzol w osoczu, nadciśnienie, niewydolność kory nadnerczy, oś HPA, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, otyłość centralna, rozstępy skórne, supresja kory nadnerczy, supresja osi HPA, twarz księżycowata, zaburzenie endokrynologiczne, zahamowanie osi HPA, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Hydrocortisonum Ziaja 5 mg/g

Przedawkowanie hydrokortyzonu octanu zawartego w kremie Hydrocortisonum Ziaja (5 mg/g) może prowadzić do poważnych objawów ogólnoustrojowych i miejscowych. Ryzyko przedawkowania wzrasta przy długotrwałym stosowaniu, aplikacji na rozległe powierzchnie skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnym, co zwiększa wchłanianie substancji czynnej do krwiobiegu. Objawy przedawkowania obejmują zaburzenia endokrynologiczne, metaboliczne i immunologiczne charakterystyczne dla nadmiaru kortykosteroidów, takie jak supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze, obrzęki oraz zwiększoną podatność na infekcje. Miejscowo mogą wystąpić ścieńczenie skóry, teleangiektazje i zaniki skóry. Ponadto, krem zawiera substancje pomocnicze (m.in. 38 mg alkoholu cetylowego i stearylowego, 80 mg glikolu propylenowego, 2 mg metylu i 1 mg propylu parahydroksybenzoesanu na gram kremu), które mogą wywołać reakcje alergiczne przy nadmiernej ekspozycji.
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, glikol propylenowy, hiperglikemia, hydrokortyzon octan, kortykosteroid miejscowy, kortyzol endogenny, nadciśnienie tętnicze, nadmiar kortykosteroidów, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, parahydroksybenzoesan, podatność na infekcje, reakcja alergiczna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ścieńczenie skóry, supresja osi HPA, teleangiektazja, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie metaboliczne, zanik skóry
Leksykon leków
Przedawkowanie – Lotriderm (0,64 mg + 10 mg)/g

Przedawkowanie leku Lotriderm, zawierającego betametazonu dipropionian (0,64 mg/g) oraz klotrymazol (10 mg/g), niesie ze sobą ryzyko poważnych zaburzeń, głównie związanych z komponentem kortykosteroidowym. Ostre przedawkowanie klotrymazolu miejscowo jest mało prawdopodobne i nie stanowi zagrożenia życia. Natomiast długotrwałe, rozległe stosowanie betametazonu dipropionianu może prowadzić do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), co skutkuje zaburzeniami wydzielania hormonów kory nadnerczy oraz objawami niewydolności nadnerczy. Objawy przedawkowania betametazonu obejmują także zespół Cushinga, hiperglikemię, glikozurię oraz miejscowe reakcje skórne, takie jak atrofia skóry, teleangiektazje, rozstępy, trądzik posteroidowy i zahamowanie gojenia ran. Miejscowe podrażnienia (pieczenie, świąd, zaczerwienienie) mogą być wywołane zarówno przez klotrymazol, jak i podłoże kremu.
atrofia skóry, betametazonu dipropionian, dysfagia, funkcja nadnerczy, glikozuria, hiperglikemia, klotrymazol, kortykosteroid, niewydolność kory nadnerczy, objawy odstawienne, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podrażnienie miejscowe, przedawkowanie ostre, rozstępy, supresja osi HPA, teleangiektazje, trądzik posteroidowy, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Mometazon Doppelherz 50 µg/dawkę

Przedawkowanie mometazonu furoinianu w postaci aerozolu do nosa, mimo niskiej biodostępności systemowej (<1%), może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), co jest głównym zagrożeniem farmakodynamicznym. Długotrwałe stosowanie dawek znacznie przekraczających zalecane może skutkować wtórną niedoczynnością kory nadnerczy, objawiającą się osłabieniem, zmęczeniem, hipotonią, hipoglikemią oraz zaburzeniami elektrolitowymi. Jednakże, ze względu na niską biodostępność ogólnoustrojową mometazonu (poniżej 1%) oraz dawkę 50 µg na aplikację w preparacie Mometazon Doppelherz, ryzyko poważnych objawów przedawkowania jest minimalne i rzadko obserwowane w praktyce klinicznej.
aerozol do nosa, biodostępność ogólnoustrojowa, hipoglikemia, hipotonia, kortykosteroid donosowy, kortykosteroidy ogólnoustrojowe, mometazon furoinian, niedoczynność kory nadnerczy, oś HPA, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, supresja osi HPA, zaburzenia elektrolitowe, zahamowanie osi HPA
Leksykon substancji czynnych
Mometazon furoinian jednowodny – Przedawkowanie

Mometazonu furoinian jednowodny, stosowany w formie aerozolu do nosa (np. Pronasal, dawka 50 µg na jedno naciśnięcie pompki, odpowiadająca 52 µg substancji jednowodnej), charakteryzuje się bardzo niską biodostępnością ogólnoustrojową (<1%). W przypadku przedawkowania głównym zagrożeniem jest potencjalna supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), prowadząca do zahamowania endogennej produkcji kortyzolu i ryzyka niewydolności nadnerczy, zwłaszcza w sytuacjach stresowych. Jednak ze względu na minimalną absorpcję systemową, poważne objawy ogólnoustrojowe są rzadkie, a dawka progowa dla supresji osi HPA nie została określona dla podania donosowego.
aerozol do nosa, biodostępność ogólnoustrojowa, hiperkortyzolemia, konsekwencje ogólnoustrojowe, kortykosteroid, krwawienie z nosa, mometazonu furoinian jednowodny, niewydolność nadnerczy, obserwacja kliniczna, oś HPA, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, podrażnienie błony śluzowej nosa, preparat donosowy, procedura detoksykacyjna, substancja czynna, supresja osi HPA, supresja produkcji kortyzolu, właściwości farmakokinetyczne, zaburzenie metaboliczne
Leksykon leków
Przedawkowanie – Budesonide Easyhaler 200 mcg/dawkę

Budezonid, substancja czynna leku Budesonide Easyhaler w dawce 200 μg/dawkę, charakteryzuje się niską toksycznością ostrą, co oznacza, że jednorazowe przedawkowanie rzadko prowadzi do poważnych powikłań klinicznych. Jednak długotrwałe stosowanie zwiększonych dawek może wywołać objawy ogólnoustrojowego działania kortykosteroidów, takie jak zwiększona podatność na zakażenia, nadmierne wydzielanie hormonów kory nadnerczy (zespół Cushinga), zahamowanie czynności nadnerczy, atrofia kory nadnerczy oraz osłabienie reakcji na stres. Szczególnie niebezpieczne są zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), które mogą zagrażać życiu w sytuacjach nagłych, np. urazach czy operacjach.
atrofia kory nadnerczy, Budesonide Easyhaler, budezonid, budezonid wziewny, działanie ogólnoustrojowe kortykosteroidów, endogenne kortykosteroidy, endokrynolog, hydrokortyzon, kortykosteroidy doustne, kortykosteroidy ogólnoustrojowe, kortykosteroidy wziewne, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłabienie układu odpornościowego, podatność na zakażenia, steroidozależność, supresja osi HPA, toksyczność ostra, wydzielanie hormonów kory nadnerczy, zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – BDS N 0,25 mg/ml

Przedawkowanie budezonidu w formie zawiesiny do nebulizacji (BDS N) wymaga rozróżnienia między ostrym a przewlekłym stanem, ze względu na różnice w mechanizmach i konsekwencjach klinicznych. Ostre przedawkowanie zwykle prowadzi do przemijającej supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) bez istotnych objawów klinicznych, które ustępują samoistnie w ciągu 1-2 dni. W przypadku przewlekłego przedawkowania dochodzi do zaniku kory nadnerczy i trwałej supresji osi HPA, co wymaga interwencji klinicznej i podtrzymującej terapii kortykosteroidowej. Dodatkowo, nadmierna ekspozycja na glikokortykosteroidy może zaburzać adaptację do stresu, co w sytuacjach stresowych (np. operacja, infekcja) wymaga zastosowania „osłony kortykosteroidowej” w postaci dużych dawek hydrokortyzonu.
budezonid do nebulizacji, disodu edetynian, działanie glikokortykosteroidów, działanie ogólnoustrojowe, ekspozycja na kortykosteroidy, glikokortykosteroid, hydrokortyzon, niewydolność kory nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłona kortykosteroidowa, paradoksalny skurcz oskrzeli, przedawkowanie budezonidu, skurcz oskrzeli, supresja osi HPA, toksyczność ostra, zaburzenie adaptacji do stresu, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanik kory nadnerczy
Leksykon leków
Przedawkowanie – Ovixan 1 mg/g

Przedawkowanie mometazonu furoinianu zawartego w roztworze na skórę Ovixan (1 mg/g) może prowadzić do istotnych zaburzeń funkcjonowania osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej (HPA), skutkując supresją endogennej produkcji kortyzolu i wtórną niewydolnością kory nadnerczy. Długotrwałe stosowanie na dużych powierzchniach skóry, zwłaszcza pod opatrunkami okluzyjnymi, zwiększa ryzyko rozwoju zespołu Cushinga jatrogennego, zaburzeń gospodarki węglowodanowej (hiperglikemia, cukrzyca steroidowa), elektrolitowych (hipokaliemia, zatrzymanie sodu i wody) oraz immunologicznych (zwiększona podatność na infekcje). Objawy przedawkowania obejmują m.in. osłabienie, zmęczenie, hipotonię, teleangiektazje, ścieńczenie skóry i trądzik posteroidowy. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci, pacjentów z uszkodzoną barierą skórną oraz z chorobami wątroby.
cukrzyca steroidowa, glikokortykosteroid, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperglikemia, hipokaliemia, kryzys nadnerczowy, księżycowata twarz, mometazonu furoinian, nietolerancja glukozy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, otyłość centralna, powikłania ogólnoustrojowe, reaktywacja infekcji, rozstępy skórne, supresja osi HPA, teleangiektazje, trądzik posteroidowy, układ endokrynologiczny, wtórna niewydolność kory nadnerczy, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga jatrogenny