zanikowe zapalenie skóry
Zanikowe zapalenie skóry (łac. dermatitis atrophicans) to grupa chorób dermatologicznych charakteryzujących się postępującym zanikiem skóry, który może obejmować naskórek, skórę właściwą lub tkankę podskórną. W obrazie klinicznym obserwuje się ścieńczenie skóry, utratę jej elastyczności oraz widoczne naczynia krwionośne.
Wyróżnia się kilka podtypów zanikowego zapalenia skóry, w tym zanikowe zapalenie skóry kończyn (acrodermatitis chronica atrophicans), które jest późnym objawem boreliozy. Choroba ta rozpoczyna się od stanu zapalnego z obrzękiem i zaczerwienieniem, a następnie przechodzi w fazę zanikową, w której skóra staje się cienka, pomarszczona i przypomina papier papierosowy.
Diagnostyka zanikowego zapalenia skóry obejmuje badanie kliniczne, badania serologiczne (zwłaszcza w kierunku boreliozy), a w wybranych przypadkach biopsję skóry. Leczenie zależy od przyczyny i może obejmować antybiotykoterapię w przypadku boreliozy, leki przeciwzapalne oraz metody wspomagające regenerację skóry.
Zanikowe zapalenie skóry wymaga różnicowania z innymi dermatozami przebiegającymi z zanikiem skóry, takimi jak twardzina, liszaj twardzinowy czy zanik biały. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia ma kluczowe znaczenie dla zahamowania progresji zmian zanikowych i zapobiegania trwałym defektom kosmetycznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrocortisonum Aflofarm 5 mg/g
Hydrocortisonum Aflofarm w kremie o stężeniu 5 mg/g, stosowany miejscowo, może wywoływać liczne działania niepożądane, szczególnie przy terapii dłuższej niż 14 dni. Do najczęstszych miejscowych efektów należą zanikowe zapalenie skóry (z ścieńczeniem naskórka i skóry właściwej), zapalenie mieszków włosowych, alergia kontaktowa, zapalenie okołooczne, hirsutyzm, opóźnione gojenie ran, wybroczyny, rozstępy, trądzik posteroidowy, dermatitis perioralis, pieczenie, zaczerwienienie oraz nadmierna suchość skóry. Długotrwałe stosowanie zwiększa ryzyko nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych oraz wtórnych zakażeń. W obrębie naczyń krwionośnych obserwuje się teleangiektazje i wybroczyny, a w przypadku aplikacji w okolicy oczu – rzadziej jaskrę i zaćmę.
alergia kontaktowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, dermatitis perioralis, długotrwała terapia, działanie immunosupresyjne, hiperglikemia, hirsutyzm, jaskra, niewydolność nadnerczy, octan hydrokortyzonu, opatrunek okluzyjny, opóźnione gojenie ran, plamica posteroidowa, rozstępy, teleangiektazja, trądzik posteroidowy, wtórne zakażenie, wybroczyny, zaćma, zakażenie grzybicze, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrokortyzon Allefin Max 10 mg/g
Stosowanie miejscowe kremów zawierających hydrokortyzonu octan, zwłaszcza przez okres przekraczający 14 dni, wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, głównie dermatologicznymi. Do najczęstszych należą zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, opóźnienie gojenia ran, trądzik posteroidowy, zaczerwienienie oraz nadmierna suchość skóry. Długotrwała terapia może również prowadzić do rozstępów, plamicy posteroidowej, alergii kontaktowej, nadmiernego owłosienia, wybroczyn oraz zapalenia okołoocznego. Ponadto, hydrokortyzon zwiększa ryzyko infekcji bakteryjnych, grzybiczych (dermatofitozy, kandydozy) oraz wirusowych (np. aktywacja opryszczki), a także wtórnych zakażeń na zmienionej skórze. W zakresie naczyń krwionośnych obserwuje się powierzchowne rozszerzenie naczyń i wybroczyny. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu w okolicy oczu, gdzie możliwe są poważne powikłania okulistyczne, takie jak jaskra i zaćma, a także nieostre widzenie (częstość ≥1/1000 do <1/100).
alergia kontaktowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, działanie immunosupresyjne, hiperglikemia, hirsutyzm, hydrokortyzon octan, jaskra, kandydoza, nadkażenie bakteryjne, opatrunek okluzyjny, opóźnione gojenie ran, plamica posteroidowa, rozstępy, supresja osi HPA, teleangiektazja, trądzik posteroidowy, wybroczyny, zaćma, zakażenie grzybicze, zakażenie wirusowe, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fusacid H
Fusacid H, zawierający kwas fusydynowy oraz hydrokortyzon, wymaga ostrożnego stosowania, zwłaszcza u dzieci i niemowląt, ze względu na ryzyko zahamowania czynności nadnerczy nawet bez okluzyjnych opatrunków. Stosowanie preparatu nie powinno przekraczać 2 tygodni, a w przypadku braku poprawy klinicznej – 7 dni, aby uniknąć maskowania infekcji i reakcji nadwrażliwości. Długotrwałe użycie hydrokortyzonu może prowadzić do zmian zanikowych skóry, szczególnie na twarzy, a także do rozwoju oporności bakterii na kwas fusydynowy oraz wtórnych zakażeń, w tym grzybiczych. Preparat nie jest zalecany w stanach takich jak zanikowe zapalenie skóry, owrzodzenia, trądzik, kruche ściany żył oraz świąd w okolicach odbytu i narządów płciowych, gdzie może maskować objawy wymagające innego leczenia.
bakteryjne zakażenie skóry, błona śluzowa, butylohydroksyanizol, cukrzyca, długotrwałe stosowanie, hydrokortyzon, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kwas fusydynowy, leczenie przeciwbakteryjne, oporność bakterii, otwarta rana, owrzodzenie skóry, podrażnienie oka, reakcja nadwrażliwości, steroid, świąd odbytu, trądzik, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie grzybicze, zanikowe zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrocortisonum Ziaja 5 mg/g
Hydrokortyzon octan w kremie Hydrocortisonum Ziaja (5 mg/g) może wywoływać liczne działania niepożądane, głównie dermatologiczne, takie jak zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, alergia kontaktowa, dermatitis periorbicularis, a także objawy subiektywne jak pieczenie, zaczerwienienie i suchość skóry. Stosowanie w okolicy oczu wiąże się z ryzykiem zapalenia okołoocznego oraz poważniejszych powikłań okulistycznych, w tym jaskry i zaćmy. Długotrwałe stosowanie, aplikacja na duże powierzchnie skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnym zwiększają ryzyko działań ogólnoustrojowych, takich jak zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga, hamowanie wzrostu u dzieci, hiperglikemia i cukromocz. Ponadto, miejscowa immunosupresja sprzyja nadkażeniom bakteryjnym, grzybiczym i wirusowym skóry.
alergia kontaktowa, cukromocz, dermatitis perioralis, dermatitis periorbicularis, działanie immunosupresyjne, hiperglikemia, hirsutyzm, hydrokortyzon octan, jaskra, kortykosteroid miejscowy, nadkażenie bakteryjne, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, opóźnienie gojenia ran, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, plamica posteroidowa, reakcja nadwrażliwości, rozstępy, teleangiektazja, trądzik posteroidowy, wtórne zakażenie, wybroczyna, zaćma, zakażenie grzybicze skóry, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dermocort 1,372 mg/g
Stosowanie hydrokortyzonu w preparacie Dermocort wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, głównie miejscowych, obejmujących zaburzenia skóry i tkanki podskórnej. Do najczęstszych należą pieczenie, zaczerwienienie oraz nadmierna suchość skóry, natomiast poważniejsze reakcje to m.in. zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, alergia kontaktowa, trądzik posteroidowy oraz zapalenie okołooczne (dermatitis periorbicularis). Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń naczyniowych, takich jak powierzchowne rozszerzenie naczyń krwionośnych i wybroczyny. Istotnym zagrożeniem jest zwiększone ryzyko nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych, a także wtórnych zakażeń, co wynika z immunosupresyjnego działania glikokortykosteroidu. W zakresie okulistycznym obserwuje się nieostre widzenie (częstość ≥1/1 000 do <1/100) oraz potencjalne poważne powikłania, takie jak jaskra i zaćma.
alergia kontaktowa, cukromocz, glikokortykosteroid, hiperglikemia, hiperkortyzolizm, hirsutyzm, hydrokortyzon, jaskra, nadciśnienie tętnicze, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, opóźnione gojenie ran, plamica posteroidowa, rozstępy, supresja kortyzolu, trądzik posteroidowy, wtórne zakażenie, wybroczyny, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Maxicortan 10 mg/g
Maxicortan, zawierający 10 mg hydrokortyzonu octanu na gram kremu, jest stosowany miejscowo, jednak długotrwała terapia powyżej 14 dni wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane są miejscowe reakcje skórne, takie jak zanikowe zapalenie skóry (świecenie naskórka, widoczność naczyń), zapalenie mieszków włosowych, alergia kontaktowa, dermatitis periorbicularis, a także nadmierne owłosienie, opóźnione gojenie ran, wybroczyny, rozstępy, plamica posteroidowa i trądzik posteroidowy. Dodatkowo mogą wystąpić pieczenie, zaczerwienienie i suchość skóry. Ze względu na immunosupresję preparatu, istnieje zwiększone ryzyko nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych oraz wtórnych infekcji w miejscu aplikacji. Powierzchowne rozszerzenie naczyń i wybroczyny są częstymi zaburzeniami naczyniowymi, a stosowanie w okolicy oczu może prowadzić do jaskry i zaćmy.
alergia kontaktowa, cukromocz, dermatitis perioralis, dermatitis periorbicularis, działanie immunosupresyjne, glikokortykosteroid, hiperglikemia, hirsutyzm, hydrokortyzon octan, jaskra, nadkażenie bakteryjne, nadkażenie grzybicze, nadkażenie wirusowe, niewydolność kory nadnerczy, opatrunek okluzyjny, opóźnione gojenie ran, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, plamica posteroidowa, rozstęp skórny, rozszerzenie naczyń krwionośnych, trądzik posteroidowy, wtórne zakażenie, wybroczyna, zaćma, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zespół Cushinga - Leksykon leków
Interakcje leku – Hydrokortyzon Allefin Max 10 mg/g
Miejscowe stosowanie hydrokortyzonu octanu w kremie Hydrokortyzon Allefin Max nie wykazuje istotnych klinicznie interakcji z innymi lekami, co potwierdza dokumentacja produktu. Teoretyczne interakcje mogą wystąpić przy długotrwałym stosowaniu (>14 dni), na dużych powierzchniach skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnym, co może zwiększać wchłanianie ogólnoustrojowe i potencjalnie prowadzić do działań niepożądanych charakterystycznych dla kortykosteroidów. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwe interakcje farmakodynamiczne z preparatami zwiększającymi penetrację skóry (np. kwasy owocowe, mocznik >10%, kwas salicylowy), które mogą nasilać miejscowe działanie hydrokortyzonu i ryzyko działań niepożądanych. Ponadto, jednoczesne stosowanie z miejscowymi antybiotykami lub lekami przeciwgrzybiczymi może maskować objawy infekcji, co wymaga monitorowania stanu klinicznego pacjenta. W składzie kremu znajdują się alkohol cetylowy i stearylowy (po 42 mg/g), które mogą wywoływać miejscowe reakcje skórne, jednak nie mają związku z alkoholem spożywczym.
alergia kontaktowa, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, antybiotyk miejscowy, cukromocz, hiperglikemia, hydrokortyzon octan, jaskra, kwas salicylowy, kwasy owocowe, lek przeciwgrzybiczny, mocznik, nadkażenie bakteryjne, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, retinoid miejscowy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, wchłanianie ogólnoustrojowe, zaćma, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrocortisonum AFP 10 mg/g
Lek Hydrocortisonum AFP w postaci kremu 10 mg/g, zawierający octan hydrokortyzonu, może wywoływać liczne działania niepożądane, zwłaszcza przy terapii trwającej powyżej 14 dni. Miejscowe działania obejmują zmiany atroficzne skóry, zaburzenia rogowacenia, pigmentacji, reakcje alergiczne, trądzik posteroidowy, opóźnione gojenie ran, teleangiektazje oraz ryzyko nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych. Szczególnie wrażliwe są okolice o delikatnej skórze, takie jak twarz, powieki, pachy i pachwiny. Długotrwałe stosowanie w okolicy oczu może prowadzić do jaskry i zaćmy. Ryzyko działań niepożądanych wzrasta przy stosowaniu na dużą powierzchnię skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym oraz u dzieci, u których skóra jest bardziej przepuszczalna dla substancji czynnych.
alergia kontaktowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, dermatitis perioralis, działanie immunosupresyjne, hiperglikemia, hiperkortyzolemia, hirsutyzm, jaskra, nadkażenie, octan hydrokortyzonu, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, plamica posteroidowa, rozstęp, teleangiektazja, trądzik posteroidowy, wchłanianie systemowe, wybroczyna, zaburzenie rogowacenia, zaćma, zakażenie grzybicze, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Chlorchinaldin H (30 mg + 10 mg)/g
Chlorchinaldin H w postaci maści zawiera 30 mg chlorochinaldolu oraz 10 mg hydrokortyzonu octanu na gram preparatu. Stosowanie tego leku może powodować liczne miejscowe działania niepożądane, takie jak przemijające podrażnienie skóry, wysuszenie naskórka, zaczerwienienie, świąd, pieczenie, kontaktowe zapalenie skóry oraz reakcje uczuleniowe związane z chlorochinaldolem. Hydrokortyzon octan może dodatkowo wywoływać miejscowe objawy takie jak atrofia skóry, teleangiektazje, zaburzenia pigmentacji, zmiany trądzikopodobne oraz nadkażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze, zwłaszcza przy stosowaniu pod opatrunkami zamkniętymi. Szczególną ostrożność należy zachować przy aplikacji na skórę twarzy, gdzie może dojść do dermatitis perioralis, zanikowego zapalenia skóry oraz utrwalonego rozszerzenia naczyń krwionośnych.
atrofia skóry, chlorochinaldol, dermatitis perioralis, hydrokortyzon octan, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, nadkażenie, odczyn uczuleniowy, opatrunek zamknięty, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, rozszerzenie naczyń, teleangiektazja, zaburzenie pigmentacji, zanik skóry, zanikowe zapalenie skóry, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrokortyzon Allefin 5 mg/g
Długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu (powyżej 14 dni), zwłaszcza na dużych powierzchniach skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym oraz u dzieci, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych dermatologicznych, takich jak zanikowe zapalenie skóry (ścieńczenie naskórka i skóry właściwej), zapalenie mieszków włosowych, alergia kontaktowa, dermatitis periorbicularis, nadmierne owłosienie, opóźnione gojenie ran, wybroczyny, rozstępy, plamica posteroidowa, trądzik posteroidowy oraz dermatitis perioralis. Subiektywne objawy obejmują pieczenie, zaczerwienienie i nadmierną suchość skóry. Immunosupresyjne działanie hydrokortyzonu predysponuje do nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych (drożdżaki, dermatofity) i wirusowych (reaktywacja HSV), a także wtórnych zakażeń. Ponadto, mogą wystąpić zaburzenia naczyniowe, takie jak powierzchowne rozszerzenie naczyń i wybroczyny.
alergia kontaktowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, dermatitis perioralis, dermatitis periorbicularis, dermatofity, długotrwała terapia, działanie immunosupresyjne, hiperglikemia, hirsutyzm, infekcja grzybicza, infekcja wirusowa, jaskra, kortykosteroid, nadkażenie bakteryjne, opatrunek okluzyjny, opóźnione gojenie ran, plamica posteroidowa, rozstępy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ścieńczenie naskórka, teleangiektazja, tkanka podskórna, trądzik posteroidowy, wtórna niewydolność nadnerczy, wtórne zakażenie, wybroczyny, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zespół Cushinga, zmętnienie soczewki