Działania niepożądane
Hydrocortisonum AFP 10 mg/g

Lek Hydrocortisonum AFP w postaci kremu 10 mg/g, zawierający octan hydrokortyzonu, może wywoływać liczne działania niepożądane, zwłaszcza przy terapii trwającej powyżej 14 dni. Miejscowe działania obejmują zmiany atroficzne skóry, zaburzenia rogowacenia, pigmentacji, reakcje alergiczne, trądzik posteroidowy, opóźnione gojenie ran, teleangiektazje oraz ryzyko nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych. Szczególnie wrażliwe są okolice o delikatnej skórze, takie jak twarz, powieki, pachy i pachwiny. Długotrwałe stosowanie w okolicy oczu może prowadzić do jaskry i zaćmy. Ryzyko działań niepożądanych wzrasta przy stosowaniu na dużą powierzchnię skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym oraz u dzieci, u których skóra jest bardziej przepuszczalna dla substancji czynnych.

Działania niepożądane leku Hydrocortisonum AFP

Lek Hydrocortisonum AFP (octan hydrokortyzonu) w postaci kremu 10 mg/g może wywoływać szereg działań niepożądanych, szczególnie podczas długotrwałej terapii trwającej powyżej 14 dni. Działania te mogą mieć charakter miejscowy oraz ogólnoustrojowy, przy czym nasilenie i częstość występowania zależą od czasu trwania leczenia, wielkości leczonej powierzchni oraz zastosowania opatrunków okluzyjnych.1

Miejscowe działania niepożądane

Miejscowe działania niepożądane dotyczą głównie skóry i tkanek podskórnych, a ich nasilenie związane jest z siłą działania kortykosteroidu, czasem leczenia oraz wrażliwością leczonego obszaru. Szczególnie narażone są okolice o delikatnej strukturze skóry, takie jak twarz, powłoki oczne, pachy czy pachwiny.2

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Wśród zaburzeń dotyczących skóry i tkanki podskórnej występują różnorodne objawy związane z długotrwałym stosowaniem glikokortykosteroidów miejscowych. Należą do nich zmiany atroficzne skóry, zaburzenia rogowacenia, nieprawidłowości pigmentacji oraz reakcje alergiczne.3

Przy długotrwałej terapii obserwuje się również zaburzenia procesu gojenia ran, zmiany naczyniowe oraz trądzik posteroidowy, który jest charakterystycznym objawem przedłużającego się leczenia kortykosteroidami.4

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

Miejscowe kortykosteroidy, w tym octan hydrokortyzonu, mogą sprzyjać rozwojowi zakażeń na leczonej powierzchni, co wynika z działania immunosupresyjnego preparatu. Dotyczy to szczególnie zakażeń wtórnych oraz różnego rodzaju nadkażeń.5

Zaburzenia naczyniowe

Stosowanie miejscowych kortykosteroidów może prowadzić do zmian w naczyniach skórnych, manifestujących się jako powierzchowne rozszerzenie naczyń krwionośnych oraz wybroczyny.6

Zaburzenia oka

Długotrwałe stosowanie leku Hydrocortisonum AFP, szczególnie w okolicy powiek i oczu, może prowadzić do rozwoju jaskry lub zaćmy – poważnych chorób oczu wymagających specjalistycznego leczenia okulistycznego.7

Ogólnoustrojowe działania niepożądane

Mimo że preparat podawany jest miejscowo, przy niewłaściwym stosowaniu może dochodzić do wchłaniania systemowego octanu hydrokortyzonu i rozwoju ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Ryzyko to zwiększa się w przypadku:8

  • długotrwałego stosowania preparatu
  • aplikacji na dużą powierzchnię skóry
  • stosowania pod opatrunkiem okluzyjnym
  • stosowania u dzieci, których skóra wykazuje większą przepuszczalność dla substancji czynnych

Do ogólnoustrojowych działań niepożądanych octanu hydrokortyzonu należą:9

  • Zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza – może prowadzić do zaburzeń hormonalnych i niedoboru endogennych kortykosteroidów
  • Zespół Cushinga – charakteryzujący się otyłością centralną, księżycowatą twarzą, rozstępami, nadciśnieniem tętniczym i innymi objawami hiperkortyzolemii
  • Hamowanie wzrostu i rozwoju u dzieci – szczególnie istotne u pacjentów pediatrycznych
  • Hiperglikemia – podwyższenie poziomu glukozy we krwi
  • Cukromocz – obecność glukozy w moczu

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.10

Tabela działań niepożądanych leku Hydrocortisonum AFP

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Opis Częstość występowania
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Zanikowe zapalenie skóry Ścieńczenie naskórka i skóry właściwej, zwiększona przezierność naczyń Częste przy długotrwałym stosowaniu
Zapalenie mieszków włosowych Stan zapalny wokół mieszków włosowych Niezbyt częste
Alergia kontaktowa Reakcja nadwrażliwości na składniki preparatu Niezbyt częste
Zapalenie okołooczne Stan zapalny skóry wokół oczu Częste przy aplikacji w okolicy oczu
Nadmierne owłosienie Hirsutyzm w miejscu aplikacji Rzadkie
Opóźnienie gojenia ran i owrzodzeń Wydłużony proces regeneracji skóry Częste przy długotrwałym stosowaniu
Wybroczyny Drobne wylewy krwi pod skórą Niezbyt częste
Rozstępy Linearne zmiany zanikowe skóry Częste przy długotrwałym stosowaniu
Plamica posteroidowa Przebarwienia i odbarwienia skóry Częste przy długotrwałym stosowaniu
Trądzik posteroidowy Zmiany trądzikopodobne będące reakcją na steroid Częste przy długotrwałym stosowaniu
Dermatitis perioralis Zmiany rumieniowo-grudkowe wokół ust Niezbyt częste
Pieczenie, zaczerwienienie, nadmierna suchość Miejscowe objawy podrażnienia Częste
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Nadkażenia bakteryjne Wtórne infekcje bakteryjne na leczonym obszarze Częste przy długotrwałym stosowaniu
Zakażenia grzybicze i wirusowe Infekcje oportunistyczne skóry Częste przy długotrwałym stosowaniu
Wtórne zakażenia Zakażenia rozwijające się na tle zmienionej odporności miejscowej Częste przy długotrwałym stosowaniu
Zaburzenia naczyniowe Powierzchowne rozszerzenie naczyń krwionośnych Teleangiektazje, widoczne rozszerzone naczynka Częste przy długotrwałym stosowaniu
Wybroczyny Drobne wylewy podskórne Niezbyt częste
Zaburzenia oka Jaskra Wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego Rzadkie, głównie przy aplikacji w okolicy oczu
Zaćma Zmętnienie soczewki oka Rzadkie, głównie przy aplikacji w okolicy oczu
Działania ogólnoustrojowe Zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza Zaburzenie regulacji hormonalnej organizmu Rzadkie, przy stosowaniu na dużą powierzchnię, długotrwale lub pod okluzją
Zespół Cushinga Zespół objawów hiperkortyzolemii Rzadkie, przy stosowaniu na dużą powierzchnię, długotrwale lub pod okluzją
Hamowanie wzrostu i rozwoju u dzieci Zaburzenie rozwoju u pacjentów pediatrycznych Rzadkie, głównie u dzieci przy długotrwałym stosowaniu
Hiperglikemia Podwyższony poziom glukozy we krwi Rzadkie, przy wchłanianiu systemowym
Cukromocz Obecność glukozy w moczu Rzadkie, przy wchłanianiu systemowym
  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl