rozstęp

Rozstępy (striae distensae) to zmiany skórne występujące w formie podłużnych, różowawych lub białawych smug, będące skutkiem mechanicznego rozciągnięcia skóry i przerwania włókien kolagenowych i elastynowych w skórze właściwej. Początkowo rozstępy mają barwę czerwoną lub fioletową (striae rubrae), z czasem stają się białawe i lekko zapadnięte (striae albae).

Do głównych czynników predysponujących do powstawania rozstępów należą: gwałtowne zmiany masy ciała, ciąża, okres dojrzewania, długotrwała terapia kortykosteroidami oraz endokrynopatie (np. zespół Cushinga). Genetyczne predyspozycje również odgrywają istotną rolę w ich powstawaniu, wpływając na strukturę i elastyczność włókien kolagenowych.

Rozstępy najczęściej lokalizują się na brzuchu, udach, pośladkach, piersiach oraz w okolicy lędźwiowej. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić blizny, atrofię skóry oraz zaniki tkanki podskórnej. Leczenie rozstępów jest trudne i często nie przynosi całkowitej poprawy. Najlepsze efekty osiąga się stosując terapie łączone: laseroterapię, mikronakłuwanie, peelingi chemiczne oraz retinoidy.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przedawkowanie – Locoid 1 mg/g

Przedawkowanie miejscowego glikokortykosteroidu Locoid (1 mg/g krem zawierający 17-maślan hydrokortyzonu) nie jest opisane w kontekście ostrego zatrucia, jednak długotrwała i nadmierna aplikacja może prowadzić do istotnych powikłań klinicznych, przede wszystkim zahamowania czynności kory nadnerczy. Mechanizm ten wynika z układowej absorpcji steroidu i supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co skutkuje zmniejszoną endogenną produkcją kortyzolu. Objawy przewlekłego przedawkowania obejmują zespół Cushinga polekowego, hiperglikemię, osłabienie mięśniowe, zwiększoną podatność na infekcje, zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, zatrzymanie sodu i wody) oraz miejscowe działania niepożądane takie jak ścieńczenie skóry i teleangiektazje.
17-maślan hydrokortyzonu, absorpcja ogólnoustrojowa, glikokortkosteroid, hiperglikemia, hiperkortyzolemia, hipokaliemia, immunosupresja, infekcja oportunistyczna, miopatia steroidowa, niewydolność nadnerczowa, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostry przełom nadnerczowy, rozstęp, ścieńczenie skóry, supresja endogennej produkcji kortyzolu, teleangiektazja, test stymulacyjny, trądzik steroidowy, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zanik skóry, zespół Cushinga polekowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Polcortolon TC (23,12 mg + 0,58 mg)/g

Polcortolon TC to miejscowy preparat dermatologiczny w formie aerozolu zawierający chlorowodorek tetracykliny (23,12 mg/g) oraz acetonid triamcynolonu (0,58 mg/g). Ze względu na specyfikę działania i drogę podania, stosowanie tego leku wymaga unikania jednoczesnej aplikacji innych preparatów miejscowych na ten sam obszar skóry. Interakcje mogą prowadzić do zmiany stężenia substancji czynnych, antagonizmu działania, sumowania efektów niepożądanych (np. ścieńczenie skóry, teleangiektazje) oraz nasilonego podrażnienia. Szczególnie istotne jest unikanie preparatów zawierających inne antybiotyki miejscowe, kortykosteroidy, środki złuszczające (kwas salicylowy, retinole) oraz preparaty z alkoholem etylowym, które mogą zwiększać penetrację i działania niepożądane Polcortolonu TC.
absorpcja ogólnoustrojowa, acetonid triamcynolonu, aerozol na skórę, bariera lipidowa, chlorowodorek tetracykliny, działanie antagonistyczne, działanie niepożądane kortykosteroidów, inaktywacja substancji czynnej, interakcja farmaceutyczna, interakcja farmakodynamiczna, interakcja systemowa, kortykosteroid, kwas glikolowy, kwas salicylowy, penetracja przez skórę, podrażnienie skóry, preparat złuszczający, retinol, rozstęp, ścieńczenie skóry, teleangiektazja, uszkodzona skóra, wchłanianie ogólnoustrojowe, zanik skóry
Leksykon leków
Działania niepożądane – Daivobet (50 mcg + 0,5 mg)/g

Produkt leczniczy Daivobet, stosowany miejscowo w terapii łuszczycy, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych oraz monitoringu spontanicznego. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym jest świąd skóry (częstość ≥1/100 do <1/10). Inne działania niepożądane obejmują m.in. złuszczanie się skóry, atrofia skóry, zaostrzenie łuszczycy, zapalenie skóry, rumień, wysypkę, plamicę, uczucie pieczenia, podrażnienie, trądzik, suchość skóry oraz zmiany pigmentacji w miejscu aplikacji (częstość od ≥1/1000 do <1/100). Rzadziej obserwuje się zakażenia skóry, czyrak, nadwrażliwość, hiperkalcemię, nieostre widzenie, łuszczycę krostkową, rozstępy skórne, reakcje nadwrażliwości na światło oraz efekt z odbicia po zakończeniu leczenia (częstość ≥1/10 000 do <1/1000). W badaniu pediatrycznym (33 dzieci, 12-17 lat, dawka do 56 g/tydzień przez 4 tygodnie) nie zaobserwowano nowych działań niepożądanych ani objawów ogólnoustrojowych.
atrofia skóry, betametazon, czyrak, efekt z odbicia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, jaskra, kalcypotriol, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczyca krostkowa, łuszczyca zwyczajna, nadmierne owłosienie, nadwrażliwość, nadwrażliwość na światło, nieostre widzenie, odbarwienie skóry, plamica, prosak koloidowy, rozstęp, rozstępy skórne, rumień, suchość skóry, świąd, teleangiektazja, trądzik, uogólniona łuszczyca krostkowa, wzrost ciśnienia śródgałkowego, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie skóry, zanik skóry, zaostrzenie łuszczycy, zapalenie grudek chłonnych, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry, zapalenie skóry okołoustne, złuszczanie skóry
Leksykon substancji czynnych
Deksametazon – Działania niepożądane

Deksametazon, jako silny syntetyczny glikokortykosteroid, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących niemal wszystkie układy organizmu. Najpoważniejsze z nich to zaburzenia endokrynologiczne, takie jak zespół Cushinga oraz hamowanie osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej, prowadzące do długotrwałej niewydolności nadnerczy i zwiększonego ryzyka zgonu w sytuacjach stresowych. Ponadto, lek wpływa na metabolizm węglowodanów, białek i tłuszczów, powodując m.in. hiperglikemię, retencję sodu i wody, hipokaliemię, hipercholesterolemię oraz osteoporozę. Deksametazon może wywoływać poważne zaburzenia psychiczne (euforia, depresja, psychoza), neurologiczne (rzekomy guz mózgu, nasilenie padaczki) oraz okulistyczne (jaskra, zaćma podtorebkowa tylna, wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego). Ryzyko powikłań jest szczególnie wysokie u osób starszych, dzieci, pacjentów z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, jaskrą oraz po niedawno przebytym zawale serca.
arytmia, aseptyczna martwica kości, atrofia, bezsenność, cukrzyca, deksametazon, depresja, euforia, glikokortykosteroid, hipercholesterolemia, hipertrichoza, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, impotencja, jaskra, krwawienie z przewodu pokarmowego, miażdżyca i zakrzepica, miopatia posteroidowa, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, ostra niewydolność nadnerczy, padaczka ukryta, parestezja, pęknięcie mięśnia sercowego, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, psychoza, reakcja anafilaktyczna, retencja płynów, rozstęp, rzekomy guz mózgu, ścieńczenie rogówki, stan lękowy, strongyloidoza, supresja układu immunologicznego, teleangiektazja, trądzik steroidowy, ujemny bilans białkowy, wrzód żołądka i dwunastnicy, zaburzenie wydzielania hormonów płciowych, zaćma podtorebkowa tylna, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie oportunistyczne, zapalenie naczyń, zapalenie śluzówki nosa, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga, zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Hydrocortisonum Amara 5 mg/g

Hydrokortyzonu octan, substancja czynna kremu Hydrocortisonum Amara w stężeniu 5 mg/g, jest syntetycznym glikokortykosteroidem o słabym działaniu farmakologicznym (grupa IV wg klasyfikacji europejskiej, kod ATC D07AA02). Lek wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, obejmujące efekt przeciwzapalny, przeciwświądowy oraz obkurczający naczynia krwionośne, co przekłada się na redukcję przekrwienia, obrzęku i świądu w stanach zapalnych skóry. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu fosfolipazy A2, co ogranicza syntezę mediatorów zapalnych, takich jak prostaglandyny i leukotrieny, bez wpływu na pierwotną etiologię choroby.
atrofia skóry, błona komórkowa, dermatoza, działanie farmakologiczne, glikokortykosteroid, hydrokortyzon octan, jądro komórkowe, kortykosteroid, kwas arachidonowy, leukotrien, mediator zapalenia, mediator zapalny, obkurczenie naczyń krwionośnych, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podostry stan zapalny, receptor cytoplazmatyczny, rozstęp, synteza prostaglandyn, teleangiektazja
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ovixan 1 mg/g

Mometazonu furoinian w kremie o stężeniu 1 mg/g (Ovixan) może wywoływać zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe działania niepożądane, których ryzyko wzrasta przy częstym stosowaniu, na dużych powierzchniach skóry, długotrwałym leczeniu, aplikacji w fałdach skóry oraz pod opatrunkiem okluzyjnym. U dzieci i młodzieży, ze względu na większy stosunek powierzchni skóry do masy ciała, obserwuje się zwiększone ryzyko zahamowania osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej, zespołu Cushinga, zaburzeń wzrostu oraz nadciśnienia wewnątrzczaszkowego, objawiającego się uwypukleniem ciemiączka, bólami głowy i obustronną tarczą zastoinową. Działania niepożądane obejmują m.in. zakażenia wtórne, zapalenie mieszków włosowych, parestezje, pieczenie, teleangiektazje, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, odbarwienia, nadmierne owłosienie, rozstępy, suchość i świąd skóry oraz reakcje w miejscu podania.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, czyraczność, działanie immunosupresyjne, glikokortykosteroid, hipertrychoza, maceracja skóry, mometazonu furoinian, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadwrażliwość, niewydolność nadnerczy, odbarwienie skóry, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, parestezja, potówka, reakcja trądzikowata, rozstęp, tarcza zastoinowa, teleangiektazja, wybroczynę krwawe, zaburzenie pigmentacji, zahamowanie czynności nadnerczy, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Triderm (0,64 mg + 10 mg + 1 mg)/g

Lek Triderm w kremie zawiera betametazonu dipropionian (0,64 mg/g, odpowiadający 0,5 mg betametazonu), klotrymazol (10 mg/g) oraz gentamycynę (1 mg/g) w formie siarczanu. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na którykolwiek składnik aktywny lub substancje pomocnicze, takie jak alkohol cetostearylowy, glikol propylenowy (100 mg/g) i alkohol benzylowy (10 mg/g). Nie należy stosować Tridermu w przypadku wirusowych zakażeń skóry (np. ospa wietrzna, opryszczka), pierwotnych zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, a także w chorobach takich jak trądzik różowaty, trądzik pospolity i zapalenie skóry wokół ust, ze względu na ryzyko zaostrzenia zmian i immunosupresyjne działanie kortykosteroidu. Preparat nie powinien być aplikowany na rany, uszkodzoną skórę, skórę twarzy oraz okolice odbytu i narządów płciowych z powodu zwiększonego ryzyka działań niepożądanych i wchłaniania substancji aktywnych.
alkohol benzylowy, alkohol cetostearylowy, antybiotyk aminoglikozydowy, atrofia skóry, betametazonu dipropionian, dermatitis perioralis, działanie immunosupresyjne, glikol propylenowy, klotrymazol, kortykosteroid, oporność na gentamycynę, opryszczka, ospa wietrzna, pierwotne zakażenie skóry, pochodna imidazolu, preparat przeciwbakteryjny, preparat przeciwgrzybiczny, rozstęp, siarczan gentamycyny, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik różowaty, wirusowe zakażenie skóry, zapalenie skóry wokół ust
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dermocort

Dermocort, będący kortykosteroidowym aerozolem do stosowania miejscowego, powinien być aplikowany wyłącznie na zmienioną chorobowo skórę z zachowaniem szczególnych środków ostrożności. Należy unikać stosowania na duże powierzchnie skóry, uszkodzoną skórę oraz pod opatrunkiem okluzyjnym, aby ograniczyć ryzyko systemowej absorpcji hydrokortyzonu i związanych z tym działań niepożądanych, takich jak supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. W przypadku braku poprawy po 7 dniach terapii konieczna jest konsultacja lekarska. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z cukrzycą, u których długotrwałe stosowanie może pogorszyć kontrolę glikemii. Produkt nie powinien być stosowany na powieki ani w ich okolicy ze względu na ryzyko rozwoju lub zaostrzenia jaskry i zaćmy, a także u pacjentów w podeszłym wieku i ze stanami zanikowymi skóry, ze względu na zwiększoną wrażliwość i ryzyko działań niepożądanych miejscowych i ogólnoustrojowych.
centralna chorioretinopatia surowicza, cukrzyca, dermatitis perioralis, hydrokortyzon, jaskra, kontrola glikemii, kortykosteroid, leczenie przeciwbakteryjne, lek przeciwgrzybiczny, nadkażenie, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, rozstęp, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, teleangiektazja, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zanik naskórka, zanik skóry, zanik tkanki podskórnej
Leksykon chorób i schorzeń
Rozstępy – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Rozstępy (striae distensae) to powszechna dermatoza, dotykająca około 90% kobiet w ciąży, 70% nastolatek oraz 40% nastoletnich chłopców, szczególnie aktywnych fizycznie. Mimo braku zagrożenia dla zdrowia fizycznego, rozstępy mają istotny wpływ psychologiczny, zwłaszcza u kobiet. Naturalny proces blaknięcia trwa od 6 do 12 miesięcy, z lepszym rokowaniem w przypadku rozstępów związanych z okresem dojrzewania. Leczenie powinno być rozpoczęte po ustabilizowaniu zmian, z dokumentacją fotograficzną. Terapie takie jak tretynoina, laser barwnikowy pulsacyjny (PDL) oraz peelingi chemiczne wykazują skuteczność w poprawie wyglądu wczesnych, aktywnych rozstępów. Nowoczesne metody, w tym lasery frakcyjne CO2, radiofrekwencja igłowa oraz karboksyterapia, wpływają na remodelację kolagenu, elastyny i unaczynienia skóry, co przekłada się na poprawę estetyczną zmian.
badanie epidemiologiczne, dolegliwość skórna, elastyna, karboksyterapia, kolagen, laser, laser frakcyjny CO2, laser nieablacyjny, metoda terapeutyczna, osocze bogatopłytkowe, peeling chemiczny, problem kosmetyczny, rozstęp, strategia terapeutyczna, tretynoina, typ skóry, unaczynienie
Leksykon leków
Interakcje leku – Cutivate 0,05 mg/g

Flutykazonu propionian w maści Cutivate (0,05 mg/g) wykazuje potencjalne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z hamowaniem izoenzymu CYP3A4, co może prowadzić do zwiększonej ekspozycji systemowej i nasilenia działań niepożądanych kortykosteroidów. Szczególnie istotne są interakcje z silnymi inhibitorami CYP3A4, takimi jak rytonawir, itrakonazol i ketokonazol, które znacząco spowalniają metabolizm flutykazonu, zwiększając ryzyko hiperkortyzolemii. Umiarkowane inhibitory, np. klarytromycyna czy erytromycyna, również mogą podnosić stężenie flutykazonu, wymagając monitorowania pacjenta. Dodatkowo, alkohol może zwiększać przepuszczalność skóry, potencjalnie nasilając wchłanianie flutykazonu, zwłaszcza w połączeniu z glikolem propylenowym (50 mg/g), co może prowadzić do nasilenia działania drażniącego i zwiększonego ryzyka efektów ogólnoustrojowych.
absorpcja systemowa, biodostępność flutykazonu, cytochrom P450, diltiazem, działanie niepożądane, erytromycyna, flutykazon propionian, glikol propylenowy, hiperkortyzolemia, inhibitor CYP3A4, interakcja lekowa, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, klarytromycyna, kortykosteroid, kwas salicylowy, maść Cutivate, metabolizm flutykazonu, przepuszczalność skóry, rozstęp, rytonawir, teleangiektazja, werapamil
Leksykon chorób i schorzeń
Rozstępy – Patofizjologia i mechanizm

Rozstępy (striae distensae) to bliznowate zmiany skóry powstające w wyniku gwałtownego rozciągania skóry właściwej, najczęściej obserwowane u kobiet (2,5 razy częściej niż u mężczyzn). Patogeneza obejmuje mechaniczne mikropęknięcia w tkance łącznej, zaburzenia w metabolizmie fibroblastów (zmniejszona ekspresja prokolagenu typu I i III oraz fibronektyny), oraz zmiany w składnikach macierzy pozakomórkowej, takich jak kolagen, elastyna i fibrilina. W fazie zapalnej (striae rubrae) obserwuje się nadmiar cienkich włókien elastycznych, okołonaczyniowe naciekanie limfocytami, obrzęk i rozszerzenie naczyń, natomiast w fazie bliznowacenia (striae albae) dochodzi do zaniku naskórka, utraty listewek skórnych, zmniejszonego unaczynienia oraz gęsto upakowanych, cienkich wiązek kolagenu przypominających bliznę. Hormony, zwłaszcza kortyzol, estrogen i relaksyna, odgrywają kluczową rolę w patogenezie, wpływając na metabolizm kolagenu i elastyczność skóry, co jest szczególnie istotne w ciąży i stanach zwiększonego poziomu glikokortykosteroidów.
bliznowacenie skóry, degranulacja komórki tucznej, dysfagia, elastoliza, fibroblast, fibronektyna, macierz pozakomórkowa, mieszek włosowy, mukopolisacharyd, obrzęk, polimorfizm genu, rozstęp, striae albae, striae gravidarum, striae rubrae, wariant genetyczny, zanik naskórka, zespół Cushinga, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana
Leksykon substancji czynnych
Klobetazol – Działania niepożądane

Klobetazol, jako bardzo silny kortykosteroid stosowany miejscowo, niesie ryzyko licznych działań niepożądanych zarówno miejscowych, jak i ogólnoustrojowych. Do najczęstszych miejscowych objawów należą świąd oraz pieczenie skóry, natomiast długotrwałe stosowanie może prowadzić do nieodwracalnych zmian zanikowych skóry, takich jak ścieńczenie, rozstępy i teleangiektazje. U pacjentów z łuszczycą istnieje ryzyko rozwoju łuszczycy krostkowej oraz nawrotów choroby. Wchłanianie klobetazolu do krwiobiegu może skutkować supresją osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespołem Cushinga, hiperglikemią, nadciśnieniem tętniczym oraz zmniejszeniem endogennej produkcji kortyzolu. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie u dzieci, gdzie obserwuje się ryzyko zahamowania wzrostu i rozwoju, zwłaszcza przy stosowaniu pod opatrunkiem okluzyjnym lub w okolicy pieluch.
atrofia skóry, centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie immunosupresyjne, działanie niepożądane ogólnoustrojowe, efekt z odbicia, glikokortykosteroid, glikozuria, hiperglikemia, hiperkortyzolizm, hirsutyzm, jaskra, klobetazol propionian, kontaktowe alergiczne zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, kortyzol endogenny, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nadnerczy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, otyłość centralna, rozstęp, supresja nadnerczy, teleangiektazja, twarz księżycowata, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie mięśniowo-szkieletowe, zaburzenie oka, zaburzenie skóry, zaburzenie układu immunologicznego, zaćma, zakażenie oportunistyczne, zakażenie pasożytnicze, zespół Cushinga
Leksykon substancji czynnych
Propionian klobetazolu – Przeciwwskazania stosowania

Propionian klobetazolu, silny glikokortykosteroid stosowany miejscowo, wykazuje liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed wdrożeniem terapii, zwłaszcza w preparacie Clobex (szampon leczniczy 500 µg/g). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 100 mg etanolu/g szamponu. Nie należy stosować preparatu w przypadku aktywnych zakażeń skóry bakteryjnych, wirusowych (np. ospa wietrzna, opryszczka, półpasiec), grzybiczych oraz pasożytniczych, a także w obecności wrzodziejących ran. Ponadto, propionian klobetazolu jest przeciwwskazany w gruźlicy skóry i kiłowych zmianach skórnych ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby i maskowania objawów. Preparatu nie stosuje się w okolicy oczu i powiek z powodu ryzyka jaskry i zaćmy podtorebkowej tylnej. U dzieci poniżej 2 roku życia stosowanie jest zabronione ze względu na zwiększone ryzyko wchłaniania systemowego i działań niepożądanych wynikających z niedojrzałości bariery skórnej.
absorpcja systemowa, atrofia skóry, bariera skórna, choroba autoimmunologiczna, choroba zapalna skóry, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie immunosupresyjne, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, gruźlica skóry, inhibitor kalcyneuryny, jaskra, kiłowa zmiana skórna, metabolizm glukozy, nadwrażliwość na substancję czynną, opatrunek okluzyjny, opryszczka, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ospa wietrzna, osteoporoza, półpasiec, reakcja alergiczna, rozstęp, substancja pomocnicza, szampon leczniczy, teleangiektazja, terapia ogólnoustrojowa, wchłanianie systemowe, wrzodziejąca rana, zaćma, zaćma podtorebkowa tylna, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie pasożytnicze skóry, zakażenie wirusowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bedicort salic (0,5 mg + 20 mg)/g

Bedicort salic to roztwór na skórę zawierający betametazon dipropionian (0,5 mg/g) oraz kwas salicylowy (20 mg/g). Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku oraz w przypadku zakażeń skóry o etiologii bakteryjnej (w tym gruźlica skóry, kiła), wirusowej (opryszczka, półpasiec, ospa wietrzna) i grzybiczej, ze względu na ryzyko nasilenia infekcji wskutek immunosupresji miejscowej. Nie zaleca się stosowania u chorych z trądzikiem pospolitym, trądzikiem różowatym, zapaleniem skóry wokół ust, pieluszkowym zapaleniem skóry oraz świądem okolicy odbytu i narządów płciowych. Preparat jest przeciwwskazany do stosowania na skórę twarzy oraz u dzieci poniżej 12 roku życia, ze względu na zwiększone ryzyko miejscowych i ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak atrofia skóry, teleangiektazje i zaburzenia pigmentacji.
atrofia skóry, betametazonu dipropionian, dermatitis perioralis, gruźlica skóry, kiła, kortykosteroid, kwas salicylowy, nadwrażliwość, opryszczka, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ospa wietrzna, pieluszkowe zapalenie skóry, półpasiec, rozstęp, świąd okolicy odbytu, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik różowaty, zaburzenie pigmentacji, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie wirusowe skóry, zapalenie skóry wokół ust
Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrocortisonum Amara 5 mg/g

Hydrokortyzon octan w kremie Hydrocortisonum Amara (5 mg/g) może powodować liczne działania niepożądane, zwłaszcza przy aplikacji na twarz, fałdy skórne, pod opatrunkiem okluzyjnym lub na dużą powierzchnię skóry, co zwiększa jego wchłanianie. Do najczęstszych miejscowych działań należą zmiany zanikowe skóry (np. ścieńczenie naskórka), rozstępy, teleangiektazje, zaburzenia pigmentacji (hiper- lub hipopigmentacja) oraz nadmierne owłosienie (hirsutyzm). Reakcje nadwrażliwości, takie jak świąd, pieczenie i wysypka, występują niezbyt często, a u dzieci ryzyko działań niepożądanych jest wyższe, zwłaszcza przy stosowaniu opatrunków okluzyjnych. W trakcie terapii możliwe jest także zaostrzenie pierwotnych objawów chorobowych lub pojawienie się nowych reakcji skórnych, np. trądziku posteroidowego czy zapalenia okołoustnego.
fałd skórny, farmakonadzór, glikol propylenowy, hiperpigmentacja, hirsutyzm, Hydrocortisonum Amara, hydrokortyzon octan, kortykosteroid, opatrunek okluzyjny, opatrunek zamknięty, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, parahydroksybenzoesan, reakcja nadwrażliwości, rozstęp, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ścieńczenie naskórka, teleangiektazja, trądzik posteroidowy, zaburzenie pigmentacji skóry, zanik skóry, zapalenie okołoustne
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Laticort 0,1%

Stosowanie Laticort 0,1% wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa ze względu na ryzyko działań niepożądanych kortykosteroidów, w tym ogólnoustrojowych, takich jak zahamowanie czynności kory nadnerczy, obniżenie stężenia kortyzolu we krwi oraz zespół Cushinga. Zaleca się unikanie aplikacji na duże powierzchnie skóry, uszkodzoną skórę, stosowania dużych dawek oraz długotrwałej terapii. Monitorowanie funkcji nadnerczy poprzez oznaczanie kortyzolu we krwi i moczu po stymulacji ACTH jest wskazane w trakcie leczenia. Produkt nie powinien być stosowany na powieki, u pacjentów z jaskrą lub zaćmą oraz należy unikać kontaktu z oczami i błonami śluzowymi. W przypadku zakażeń skóry konieczne jest wdrożenie leczenia przeciwbakteryjnego lub przeciwgrzybiczego, a przy utrzymujących się objawach – przerwanie terapii.
ACTH, błona śluzowa, centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dermatitis perioralis, działanie toksyczne, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, jaskra, kontakt z okiem, kora nadnerczy, kortykosteroid, kortyzol we krwi, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwgrzybicze, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, nadkażenie, nieostre widzenie, objaw ogólnoustrojowy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, oznaczanie kortyzolu, rozstęp, stężenie kortyzolu, teleangiektazja, uszkodzenie skóry, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie widzenia, zaburzenie wzrostu, zaćma, zahamowanie kory nadnerczy, zanik naskórka, zanik skóry, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Nebbud 0,25 mg/2 ml

Przedawkowanie budezonidu w postaci zawiesiny do nebulizacji Nebbud (0,25 mg/2 ml) może prowadzić do zahamowania czynności kory nadnerczy, które jest głównym ostrym skutkiem klinicznym, zwykle przejściowym i ustępującym samoistnie. Długotrwałe stosowanie bardzo dużych dawek może skutkować zanikiem kory nadnerczy oraz ogólnoustrojowym działaniem glikokortykosteroidowym, manifestującym się hiperkortycyzmem (zespół Cushinga) z charakterystycznymi objawami, takimi jak twarz księżycowata, otyłość centralna, rozstępy i nadciśnienie. Objawy te są związane z przewlekłym przekroczeniem zalecanych dawek terapeutycznych i mogą obejmować także wzrost masy ciała, zaburzenia glikemii, osteoporozę, zaćmę, jaskrę oraz zwiększoną podatność na infekcje.
aerozol leczniczy, budezonid, budezonid wziewny, glikokortykosteroid, hiperkortycyzm, jaskra, kortykosteroid endogenny, kortyzol we krwi, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, nebulizacja, osteoporoza, otyłość centralna, poziom kortyzolu, prednizolon, rozstęp, steroid systemowy, test stymulacji ACTH, twarz księżycowata, zaburzenie glikemii, zaćma, zahamowanie kory nadnerczy, zanik kory nadnerczy, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clobederm 0,5 mg/g

Propionian klobetazolu w kremie o stężeniu 0,5 mg/g to silnie działający miejscowy glikokortykosteroid, którego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Preparat Clobederm jest bezwzględnie przeciwwskazany w aktywnych infekcjach skórnych bakteryjnych, wirusowych (np. opryszczka, półpasiec) i grzybiczych (kandydoza, dermatofitozy), gdyż może maskować objawy i nasilać infekcję. Nie należy go stosować w trądziku zwykłym i różowatym oraz zapaleniu skóry dookoła ust, gdzie może powodować zaostrzenia i rozwój postaci steroidozależnych. Przeciwwskazania obejmują także nadwrażliwość na klobetazol, inne glikokortykosteroidy oraz substancje pomocnicze takie jak glikol propylenowy, chlorokrezol i alkohol cetostearylowy, które mogą wywoływać reakcje alergiczne. Preparat nie powinien być aplikowany na okolice anorektalne i genitalne ze względu na zwiększone ryzyko miejscowych i ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak atrofia skóry czy teleangiektazje.
absorpcja systemowa, acne vulgaris, alkohol cetostearylowy, atrofia skóry, brodawka wirusowa, chlorokrezol, dermatitis perioralis, dermatofitoza, emolient, fototerapia, glikol propylenowy, grzybica skóry, infekcja skórna, infekcja wirusowa, inhibitor kalcyneuryny, kandydoza skórna, lek przeciwhistaminowy, miejscowy glikokortykosteroid, odpowiedź immunologiczna, opatrunek okluzyjny, opryszczka, pimekrolimus, półpasiec, proces zapalny, propionian klobetazolu, przewlekła dermatoza, rosacea, rozstęp, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, szczepienie ochronne, takrolimus, teleangiektazja, terapia dermatologiczna, trądzik posteroidowy, trądzik różowaty, trądzik zwykły, zaburzenie krążenia obwodowego, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie grzybicze, zapalenie skóry dookoła ust
Leksykon substancji czynnych
Klobetazol – Przeciwwskazania stosowania

Klobetazol, będący silnym kortykosteroidem do stosowania miejscowego, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na klobetazolu propionian lub składniki preparatu oraz w przypadku nieleczonych infekcji skórnych, takich jak zakażenia bakteryjne (np. liszajec), wirusowe (np. opryszczka zwykła, ospa wietrzna) i grzybicze (np. kandydozy). Ponadto, nie powinien być stosowany w chorobach skóry takich jak trądzik pospolity, trądzik różowaty, zapalenie skóry wokół ust oraz w przypadkach świądu bez stanu zapalnego. Preparaty zawierające klobetazol są przeciwwskazane w okolicach anogenitalnych ze względu na ryzyko atrofii skóry i zwiększonego wchłaniania, a także u dzieci poniżej określonych granic wiekowych (Clobederm i Dermovate – poniżej 12 lat, Infilea, Novate, Clobetaxon – poniżej 1 roku życia). Stosowanie pod opatrunkiem okluzyjnym oraz po szczepieniach ochronnych jest niewskazane ze względu na zwiększone ryzyko działań ogólnoustrojowych i hamowanie odpowiedzi immunologicznej.
atrofia skóry, dermatitis perioralis, dermatoza, działanie ogólnoustrojowe, grzybica, infekcja skórna, infekcja wirusowa, kandydoza, klobetazolu propionian, kortykosteroid miejscowy, liszajec, opatrunek okluzyjny, opryszczka zwykła, ospa wietrzna, pieluszkowe zapalenie skóry, rozstęp, substancja czynna, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, świąd bez zapalenia, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik posteroidowy, trądzik różowaty, zaburzenie bariery skórnej, zaburzenie endokrynologiczne, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zapalenie skóry wokół ust
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Mometaxon 1 mg/g

Mometaxon, zawierający mometazonu furoinian w stężeniu 1 mg/g, jest miejscowym kortykosteroidem, którego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym glikol propylenowy monopalmitynostearynian (20 mg/g maści). Preparat nie powinien być stosowany w schorzeniach takich jak trądzik pospolity i różowaty, zanik skóry, zapalenie skóry wokół ust, a także w zakażeniach bakteryjnych (np. liszajec, ropne zapalenie skóry), wirusowych (opryszczka, półpasiec, ospa wietrzna, brodawki, kłykciny, mięczak zakaźny), pasożytniczych i grzybiczych (dermatofity, drożdżaki). Dodatkowo, przeciwwskazania obejmują odczyny poszczepienne, gruźlicę skóry, kiłowe zmiany skórne, świąd okolicy odbytu i narządów płciowych oraz pieluszkowe zapalenie skóry, ze względu na ryzyko nasilenia objawów, maskowania choroby lub zwiększonego wchłaniania systemowego substancji czynnej.
brodawka zwykła, cukrzyca, dermatofit, drożdżak, działanie niepożądane kortykosteroidów, fałd skórny, glikol propylenowy monopalmitynostearynian, gruźlica skóry, kiłowa zmiana skórna, kłykcina kończysta, kortykosteroid miejscowy, liszajec, mięczak zakaźny, mometazonu furoinian, nadwrażliwość, odczyn poszczepienny, opatrunek okluzyjny, opryszczka zwykła, osłabiona odporność, ospa wietrzna, owrzodzenie skóry, pieluszkowe zapalenie skóry, półpasiec, ropne zapalenie skóry, rozstęp, świąd odbytu, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik różowaty, wchłanianie systemowe, zaburzenie gojenia ran, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie pasożytnicze, zakażenie wirusowe, zanik skóry, zapalenie skóry wokół ust
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Hydrokortyzon Allefin 5 mg/g

Hydrokortyzon Allefin w kremie o stężeniu 5 mg/g hydrokortyzonu octanu posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na hydrokortyzon lub substancje pomocnicze, takie jak alkohol cetylowy (42 mg/g), alkohol stearylowy (42 mg/g), glikol propylenowy (30 mg/g), metylu parahydroksybenzoesan (2,6 mg/g) oraz propylu parahydroksybenzoesan (1,3 mg/g), które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub podrażnienia. Preparat jest przeciwwskazany w zakażeniach skórnych bakteryjnych, wirusowych (np. opryszczka, ospa wietrzna) i grzybiczych, a także przy współistniejącej grzybicy układowej, ze względu na ryzyko nasilenia infekcji i maskowania objawów. Ponadto, nie powinien być stosowany w chorobach skóry takich jak trądzik zwykły i różowaty, dermatitis perioralis, atrofia skóry, zmiany nowotworowe i przednowotworowe oraz zmiany gruźlicze skóry, gdzie może pogarszać przebieg choroby lub nasilać objawy.
dermatologia, działanie niepożądane układowe, efekt okluzyjny, efekt z odbicia, fototyp skóry, gruźlica skóry, grzybica układowa, hydrokortyzon octan, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, nadwrażliwość, nowotwór skóry, opryszczka, ospa wietrzna, otwarta rana, owrzodzenie skóry, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja alergiczna kontaktowa, reakcja skórna, rozstęp, stan przednowotworowy skóry, tachyfilaksja, teleangiektazja, trądzik posteroidowy, trądzik różowaty, trądzik zwykły, uszkodzenie bariery naskórkowej, zaburzenie pigmentacji skóry, zaćma, zakażenie bakteryjne skóry, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie wirusowe skóry, zanik skóry, zapalenie skóry wokół ust
Leksykon substancji czynnych
Neomycyna siarczan – Przeciwwskazania stosowania

Neomycyna siarczan, aminoglikozydowy antybiotyk stosowany miejscowo, występuje m.in. w maści Flucinar N (5 mg neomycyny siarczanu na 1 g maści) w połączeniu z glikokortykosteroidem fluocynolonu acetonidem. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na neomycynę, inne aminoglikozydy, fluocynolon oraz substancje pomocnicze (glikol propylenowy, lanolina). Preparaty te są niewskazane w zakażeniach wirusowych (np. ospa wietrzna), grzybiczych, gruźlicy skóry oraz w schorzeniach takich jak trądzik zwykły i różowaty, dermatitis perioralis, zapalenia i owrzodzenia żylakowe. Nie należy ich stosować na rozległe uszkodzenia skóry, oparzenia, owrzodzenia oraz u dzieci poniżej 2. roku życia ze względu na ryzyko zwiększonego wchłaniania i działań niepożądanych. W ciąży preparaty te są przeciwwskazane w I trymestrze z uwagi na ryzyko teratogenne.
antybiotyk aminoglikozydowy, atrofia skóry, dermatitis perioralis, fluocynolonu acetonid, glikokortykosteroid, gruźlica skóry, kontaktowe zapalenie skóry, nadwrażliwość na substancje, nefrotoksyczność, neomycyna siarczan, nowotwór skóry, ototoksyczność, owrzodzenie żylakowe, pieluszkowe zapalenie skóry, reakcja alergiczna, rozstęp, superinfekcja, teleangiektazja, trądzik różowaty, trądzik zwykły, zaburzenie funkcji nerek, zakażenie grzybicze, zakażenie skóry, zakażenie wirusowe, zapalenie skóry dookoła ust
Leksykon chorób i schorzeń
Rozstępy – Objawy

Rozstępy (striae distensae) to linijne, atroficzne pasma skóry powstające w wyniku gwałtownego rozciągnięcia i uszkodzenia włókien kolagenowych oraz elastyny w warstwie skóry właściwej (dermis). Zmiany te przechodzą charakterystyczne fazy: początkową (striae rubrae) z czerwono-fioletowym zabarwieniem i objawami zapalnymi, oraz fazę dojrzałą (striae albae) z białawym, srebrzystym kolorem i atrofią naskórka. Rozstępy mają szerokość 1-10 mm i długość od kilku do kilkunastu centymetrów, lokalizując się najczęściej na brzuchu, piersiach, biodrach, pośladkach i udach. Występują u około 80-90% kobiet w ciąży, 70% dziewcząt i 40% chłopców w okresie dojrzewania, a także u osób z szybkim przyrostem lub utratą masy ciała oraz u kulturystów. Mogą być także manifestacją chorób endokrynologicznych, takich jak zespół Cushinga czy zespół Marfana, oraz efektem długotrwałej terapii kortykosteroidami.
blizna atroficzna, bliznowacenie, hipopigmentacja, kolagen i elastyna, kortykosteroid, kortyzol, laktacja, nadciśnienie, prednizon, proces zapalny, rozstęp, skok wzrostowy, skóra właściwa, striae albae, striae rubrae, świąd, tkanka łączna, włókno elastyczne, włókno kolagenowe, zespół Cushinga, zespół Marfana, zmiana naczyniowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Edelan 1 mg/g

Edelan, zawierający mometazonu furoinian w stężeniu 1 mg/g, jest miejscowym kortykosteroidem stosowanym w terapii dermatoz. Działania niepożądane związane z jego stosowaniem obejmują głównie reakcje skórne, takie jak zapalenie mieszków włosowych (bardzo rzadko), kontaktowe zapalenie skóry, niedobór barwnika, nadmierne owłosienie, rozstępy, zmiany trądzikopodobne oraz zanik skóry. Ponadto mogą wystąpić parestezje i uczucie pieczenia w miejscu aplikacji, a także bóle i inne reakcje miejscowe. Wśród poważniejszych skutków ubocznych należy uwzględnić potencjalne zakażenia skóry, czyraki oraz pogorszenie ostrości widzenia, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. Stosowanie na dużych powierzchniach skóry lub pod opatrunkami okluzyjnymi zwiększa ryzyko wchłaniania ogólnoustrojowego, co może prowadzić do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i objawów zespołu Cushinga.
czyrak, hiperkortyzolemia, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, maceracja skóry, mometazon furoinian, nadmierne owłosienie, niedobór barwnika, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, parestezja, potówka, rozstęp, sucha skóra, świąd, teleangiektazja, uczucie pieczenia, zaburzenie wzrostu i rozwoju, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga, zmiana trądzikopodobna
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Clobetaxon 0,5 mg/g

Preparat Clobetaxon w postaci maści o stężeniu 0,5 mg/g klobetazolu propionianu nie wykazuje istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Niemniej jednak, w trakcie długotrwałego stosowania lub aplikacji na duże powierzchnie skóry istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, które mogą pośrednio wpłynąć na bezpieczeństwo pacjenta w ruchu drogowym. Do bardzo rzadkich, ale potencjalnie istotnych działań należą zaburzenia endokrynologiczne (zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, objawy zespołu Cushinga), zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia/glikozuria), zaburzenia naczyniowe (nadciśnienie tętnicze) oraz zaburzenia oka (jaskra, zaćma), które mogą powodować osłabienie, zaburzenia koncentracji, bóle głowy, zawroty głowy lub pogorszenie ostrości widzenia. Częstsze działania miejscowe, takie jak świąd, pieczenie czy podrażnienie skóry, mają minimalny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów.
działanie ogólnoustrojowe, glikozuria, hiperglikemia, hiperkortyzolizm, jaskra, klobetazol propionian, kortykosteroid, nadciśnienie tętnicze, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, rozstęp, ścieńczenie skóry, teleangiektazja, wchłanianie ogólnoustrojowe, zaburzenie endokrynologiczne, zaćma, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Posterisan H 387,1 mg + 5 mg

Produkt leczniczy Posterisan H zawiera 387,1 mg standaryzowanej zawiesiny kultury bakteryjnej Escherichia coli (zabitej 6,6 mg płynnego fenolu) oraz 5 mg hydrokortyzonu. Działania niepożądane leku obejmują głównie miejscowe reakcje nadwrażliwości, takie jak świąd i pieczenie, występujące u 1-10% pacjentów, oraz alergiczne kontaktowe zapalenie skóry u 0,1-1% pacjentów, najczęściej związane z fenolem jako środkiem konserwującym. Długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu może prowadzić do typowych dla kortykosteroidów miejscowych działań niepożądanych, takich jak atrofia skóry, teleangiektazje, rozstępy oraz trądzik steroidowy, co wymaga monitorowania i ewentualnej modyfikacji terapii.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, atrofia skóry, czopek leczniczy, ekspozycja tkanek, Escherichia coli, farmakovigilance, hydrokortyzon, hydroksystearynian makrogologlicerolu, kompleks antygenowy, kortykosteroid miejscowy, pajączek naczyniowy, reakcja nadwrażliwości, rozstęp, świąd, synteza kolagenu, teleangiektazja, trądzik steroidowy, zaburzenie mikrokrążenia, zapalenie skóry
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dexapolcort N (150 mcg + 750 mcg)/ml

Lek Dexapolcort N, zawierający neomycyny siarczan (1,38 mg/g) oraz deksametazon (0,28 mg/g), posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki preparatu, zwłaszcza na aminoglikozydy, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Preparat jest przeciwwskazany w infekcjach wirusowych (np. opryszczka, ospa wietrzna, półpasiec), grzybiczych (dermatofitozy, kandydozy) oraz gruźlicy skóry, ze względu na immunosupresyjne działanie deksametazonu, które może nasilać przebieg tych chorób. Ponadto, Dexapolcort N nie powinien być stosowany w trądziku pospolitym, trądziku różowatym oraz zapaleniu skóry dookoła ust, gdyż kortykosteroidy mogą pogarszać przebieg tych dermatoz. Przeciwwskazaniem są także odczyny poszczepienne, nowotwory skóry oraz stany przedrakowe, gdzie preparat może maskować objawy i utrudniać diagnostykę.
absorpcja systemowa, aminoglikozyd, atopowe zapalenie skóry, atrofia skóry, deksametazon, dermatitis perioralis, dermatofitoza, działanie immunosupresyjne, fałd skórny, gruźlica skóry, infekcja grzybicza skóry, infekcja oportunistyczna, infekcja wirusowa skóry, infekcja wtórna, jaskra, kandydoza skóry, kortykosteroid, nadwrażliwość, neomycyna, nowotwór skóry, odczyn poszczepienny, opryszczka zwykła, ospa wietrzna, półpasiec, reakcja krzyżowa, rozstęp, rumień, stan przedrakowy, tachyfilaksja, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik posteroidowy, trądzik różowaty, zaćma, zapalenie skóry dookoła ust
Leksykon leków
Działania niepożądane – Edelan 1 mg/g

Maść Edelan zawierająca 1 mg/g mometazonu furoinianu może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, obejmujące zarówno reakcje miejscowe, jak i potencjalne efekty ogólnoustrojowe. Do najczęściej obserwowanych należą wtórne infekcje skórne, kontaktowe zapalenie skóry, zmiany trądzikopodobne, świąd, ból i reakcje w miejscu aplikacji, a także zaburzenia czucia takie jak parestezje. Rzadziej występują zapalenie mieszków włosowych, uczucie pieczenia, nieostre widzenie oraz zmiany dermatologiczne jak zanik skóry czy rozstępy. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko działań ogólnoustrojowych, takich jak zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga oraz zaburzenia wzrostu, zwłaszcza u dzieci, co jest związane z większym stosunkiem powierzchni ciała do masy ciała. Ryzyko to wzrasta przy stosowaniu na dużą powierzchnię skóry, długotrwałej terapii oraz stosowaniu opatrunków okluzyjnych.
działanie immunosupresyjne kortykosteroidów, działanie niepożądane, hirsutyzm, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, maceracja skóry, mometazon furoinian, niedobór barwnika, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, parestezja, potówka, rozstęp, teleangiektazja, wtórna infekcja skórna, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry okołoustne, zespół Cushinga, zmiana trądzikopodobna
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dexamethasone Zentiva 4 mg

Deksametazon, silny glikokortykosteroid o działaniu przeciwzapalnym i immunosupresyjnym, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, których ryzyko zależy od dawki i czasu terapii. W trakcie leczenia mogą wystąpić zakażenia (wirusowe, bakteryjne, grzybicze, pasożytnicze), maskowanie objawów infekcji oraz ryzyko reaktywacji patogenów oportunistycznych, w tym strongyloidozy. Obserwuje się zmiany hematologiczne, takie jak leukocytoza, limfopenia, eozynopenia i policytemia. Możliwe są reakcje alergiczne, w tym ciężkie anafilaksje z objawami kardiologicznymi i oddechowymi. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zespołu Cushinga, zahamowania czynności kory nadnerczy, zatrzymania sodu z obrzękami, hipokaliemii i zaburzeń metabolicznych (hiperglikemia, cukrzyca, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia). Występują także zaburzenia psychiczne (depresja, psychoza, mania, lęk, bezsenność) oraz neurologiczne (rzekomy guz mózgu, zaostrzenie padaczki). W zakresie okulistyki obserwuje się zaćmę tylnej podtorebkowej, jaskrę, pogorszenie wrzodu rogówki, zapalenia oka i inne powikłania, takie jak centralna retinopatia surowicza i chemoza.
bakteryjne zapalenie rogówki, centralna retinopatia surowicza, cukrzyca, depresja, działanie immunosupresyjne, eozynopenia, farmakoterapia deksametazonem, glikokortykosteroid, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, impotencja, jałowa martwica kości, jaskra, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukocytoza, limfopenia, mania, maskowanie objawów zakażenia, miażdżyca, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niestrawność, NLPZ, obniżenie tolerancji glukozy, omam, osłabienie układu odpornościowego, osteoporoza, padaczka utajona, policytemia, psychoza, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozstęp, rzekomy guz mózgu, skłonności samobójcze, strongyloidoza, teleangiektazja, tłuszczakowatość nadtwardówkowa, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, wrzód rogówki, wrzód żołądka i jelit, wybroczyna, wydalanie potasu, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakrzepica, zapalenie naczyń, zapalenie ścięgna, zapalenie trzustki, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Salbetan (0,64 mg + 20 mg)/g

Przedawkowanie preparatu Salbetan (0,64 mg betametazonu dipropionianu + 20 mg kwasu salicylowego na gram roztworu) może prowadzić do poważnych powikłań klinicznych wynikających z działania obu substancji czynnych. Nadmierne stosowanie betametazonu dipropionianu, silnego kortykosteroidu, może wywołać zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkujące wtórną niewydolnością kory nadnerczy oraz objawami hiperkortyzolizmu, w tym zespołem Cushinga. Objawy te obejmują m.in. twarz księżycowatą, otyłość centralną, rozstępy i nadciśnienie. W przypadku przewlekłego zatrucia konieczne jest stopniowe odstawianie leku, aby uniknąć przełomu nadnerczowego, a także korekta zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza potasu i sodu. Z kolei kwas salicylowy, przy nadmiernym miejscowym stosowaniu, może wywołać salicylizm objawiający się szumami usznymi, zaburzeniami słuchu, krwawieniami z nosa, nudnościami, wymiotami oraz podrażnieniem błon śluzowych.
alkalizacja moczu, bawoli kark, betametazonu dipropionian, diureza, epistaxis, hiperkortyzolizm, kwas salicylowy, nadciśnienie, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objaw niepożądany, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, otyłość centralna, przełom nadnerczowy, przewód pokarmowy, rozstęp, salicylizm, stan zapalny błony śluzowej, szumy uszne, tinnitus, twarz księżycowata, wodorowęglan sodu, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zatrucie salicylanami, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dexamethasone Zentiva 0,5 mg

Deksametazon, glikokortykosteroid o szerokim spektrum działań niepożądanych, wykazuje ich nasilenie zależne od dawki (0,5 mg, 1 mg, 4 mg) oraz czasu terapii. W zalecanych dawkach hormonalnej terapii zastępczej ryzyko działań niepożądanych jest niskie, natomiast w wyższych dawkach i długotrwałym stosowaniu obserwuje się wzrost częstości powikłań. Kluczowe działania niepożądane obejmują zakażenia (wirusowe, bakteryjne, grzybicze, pasożytnicze, w tym strongyloidozę), zaburzenia hematologiczne (leukocytoza, limfopenia, eozynopenia, policytemia), reakcje alergiczne i anafilaktyczne z ryzykiem zagrażającym życiu, zespół Cushinga, supresję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zaburzenia metaboliczne (hipernatremia, hipokaliemia, hiperglikemia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia), zaburzenia psychiczne (depresja, psychozy, manię), powikłania okulistyczne (zaćma tylna podtorebkowa, jaskra), sercowo-naczyniowe (nadciśnienie, miażdżyca, zakrzepica), żołądkowo-jelitowe (wrzody, krwawienia, zapalenie trzustki), dermatologiczne (rozstępy, trądzik steroidowy), mięśniowo-szkieletowe (miopatia, osteoporoza, jałowe martwice kości) oraz zaburzenia rozrodcze (nieregularne miesiączki, hirsutyzm, impotencja).
centralna retinopatia surowicza, ciśnienie śródgałkowe, deksametazon, eozynopenia, farmakoterapia, glikokortykosteroid, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, immunosupresja, impotencja, jałowa martwica kości, jaskra, kora nadnerczy, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukocytoza, limfopenia, miażdżyca, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność kory nadnerczy, opadanie powieki, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, padaczka utajona, perforacja twardówki, policytemia, reakcja anafilaktyczna, rozstęp, rzekomy guz mózgu, sepsa, skurcz oskrzeli, strongyloidoza, teleangiektazja, tłuszczakowatość nadtwardówkowa, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, wrzód rogówki, wrzód żołądka, wybroczynа, wytrzeszcz, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie hematologiczne, zaćma, zaćma tylna podtorebkowa, zakrzepica, zapalenie naczyń, zapalenie rogówki, zapalenie ścięgna, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zespół Cushinga, zespół odstawienia
Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrocortisonum AFP 10 mg/g

Lek Hydrocortisonum AFP w postaci kremu 10 mg/g, zawierający octan hydrokortyzonu, może wywoływać liczne działania niepożądane, zwłaszcza przy terapii trwającej powyżej 14 dni. Miejscowe działania obejmują zmiany atroficzne skóry, zaburzenia rogowacenia, pigmentacji, reakcje alergiczne, trądzik posteroidowy, opóźnione gojenie ran, teleangiektazje oraz ryzyko nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych. Szczególnie wrażliwe są okolice o delikatnej skórze, takie jak twarz, powieki, pachy i pachwiny. Długotrwałe stosowanie w okolicy oczu może prowadzić do jaskry i zaćmy. Ryzyko działań niepożądanych wzrasta przy stosowaniu na dużą powierzchnię skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym oraz u dzieci, u których skóra jest bardziej przepuszczalna dla substancji czynnych.
alergia kontaktowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, dermatitis perioralis, działanie immunosupresyjne, hiperglikemia, hiperkortyzolemia, hirsutyzm, jaskra, nadkażenie, octan hydrokortyzonu, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, plamica posteroidowa, rozstęp, teleangiektazja, trądzik posteroidowy, wchłanianie systemowe, wybroczyna, zaburzenie rogowacenia, zaćma, zakażenie grzybicze, zanikowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołooczne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Elocom 1 mg/g

Przedawkowanie miejscowego kortykosteroidu mometazonu furoinianu zawartego w maści Elocom (1 mg/g) nie jest szeroko opisane w literaturze, jednak klinicznie istotne jest rozróżnienie między ostrym (np. przypadkowe połknięcie) a przewlekłym przedawkowaniem (długotrwałe stosowanie na dużą powierzchnię skóry). Ostre przedawkowanie zwykle nie prowadzi do poważnych objawów toksycznych ze względu na niską zawartość substancji czynnej w opakowaniu, a leczenie jest objawowe i wspomagające. Przewlekłe stosowanie może skutkować zahamowaniem osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, wtórną niewydolnością nadnerczy, zaburzeniami elektrolitowymi oraz objawami zespołu Cushinga. Miejscowe działania niepożądane obejmują ścieńczenie skóry, teleangiektazje, zanik skóry, rozstępy i trądzik posteroidowy.
absorpcja ogólnoustrojowa, działanie niepożądane, hiperkortyzolizm, kortykosteroid miejscowy, mometazon furoinian, odstawienie leku, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, przedawkowanie kortykosteroidu, rozstęp, ścieńczenie skóry, teleangiektazja, trądzik posteroidowy, wtórna niewydolność nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zanik skóry, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Elitasone 1 mg/g

Mometazonu furoinian, składnik leku Elitasone (roztwór na skórę 1 mg/g), może wywoływać różnorodne działania niepożądane, głównie miejscowe reakcje skórne. Najczęściej obserwuje się zmiany skórne w miejscu aplikacji, takie jak mrowienie, kłucie, zapalenie mieszków włosowych, uczucie pieczenia, świąd, zmiany trądzikopodobne oraz zmiany zanikowe skóry (częstość rzadka: ≥1/10 000 do <1/1 000). Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) występują podrażnienia, zapalenie skóry wokół ust, kontaktowe zapalenia skóry, zanik barwnika, nadmierne owłosienie, rozstępy, maceracja skóry oraz potówki. Zakażenia wtórne w miejscu aplikacji również pojawiają się niezbyt często. Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić teleangiektazje. Długotrwałe stosowanie na dużą powierzchnię skóry lub pod opatrunkami okluzyjnymi może prowadzić do ogólnoustrojowego wchłaniania mometazonu, skutkującego potencjalnym zahamowaniem czynności kory nadnerczy oraz innymi objawami charakterystycznymi dla systemowego stosowania kortykosteroidów.
Elitasone, hiperglikemia, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, maceracja skóry, mometazonu furoinian, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadmierne owłosienie, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, opatrunek okluzyjny, potówka, reakcja skórna, rozstęp, ścieńczenie naskórka, teleangiektazja, uwypuklenie ciemiączka, wchłanianie ogólnoustrojowe, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie wtórne, zanik barwnika, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga, zmiana trądzikopodobna
Leksykon substancji czynnych
Neomycyna siarczan – Działania niepożądane

Neomycyna siarczan, aminoglikozydowy antybiotyk stosowany miejscowo w preparatach złożonych (np. Flucinar N zawierający 0,25 mg fluocynolonu acetonidu i 5 mg neomycyny siarczanu na 1 g maści), może wywoływać liczne działania niepożądane wymagające szczególnej uwagi klinicznej. Do najczęstszych należą miejscowe reakcje alergiczne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry, świąd, wysypka plamisto-grudkowa, a także zaostrzenie istniejących zmian dermatologicznych. Długotrwałe stosowanie, zwłaszcza w połączeniu z kortykosteroidami, może prowadzić do atrofii skóry, zaników tkanki podskórnej i rozstępów. Istotnym zagrożeniem jest ototoksyczność, szczególnie przy aplikacji na uszkodzoną skórę, dużych powierzchniach lub pod opatrunkiem okluzyjnym, co może skutkować szumami usznymi, niedosłuchem lub głuchotą. Neomycyna wykazuje również potencjał nefrotoksyczny, zwłaszcza u pacjentów z istniejącą dysfunkcją nerek, co może prowadzić do nefropatii toksycznej i obecności glukozy w moczu (cukromocz). Ponadto, miejscowe stosowanie może obniżać lokalną odporność skóry, sprzyjając zakażeniom wtórnym, w tym zapaleniu mieszków włosowych i nadkażeniom bakteryjnym lub grzybiczym.
antybiotyk aminoglikozydowy, atrofia skóry, cukromocz, jaskra, kandydoza skóry, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, nadkażenie bakteryjne, nefropatia toksyczna, nefrotoksyczność, neomycyna siarczan, niedosłuch, opatrunek okluzyjny, ototoksyczność, pokrzywka, przebarwienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, rozstęp, szum uszny, trądzik, uszkodzenie narządu słuchu, wysypka plamisto-grudkowa, zaburzenie funkcji nerek, zaćma, zakażenie wtórne, zanik tkanki podskórnej, zapalenie mieszków włosowych, zmniejszenie odporności