kortykosteroid endogenny
Kortykosteroidy endogenne to grupa hormonów steroidowych wytwarzanych naturalnie przez korę nadnerczy. Główne hormony z tej grupy to kortyzol (hydrokortyzon), kortykosteron i aldosteron. Pełnią one kluczową rolę w regulacji wielu funkcji organizmu, w tym metabolizmu glukozy, lipidów i białek, odpowiedzi immunologicznej, równowagi wodno-elektrolitowej oraz reakcji na stres.
Kortyzol, najważniejszy kortykosteroid endogenny, działa przeciwzapalnie i immunosupresyjnie. Jego wydzielanie jest regulowane przez oś podwzgórze-przysadka-nadnercza i podlega rytmowi dobowemu, osiągając najwyższy poziom rano. Aldosteron jest głównym mineralokortykosteroidem odpowiedzialnym za regulację gospodarki wodno-elektrolitowej poprzez zwiększanie reabsorpcji sodu i wydalania potasu w nerkach.
Zaburzenia wydzielania kortykosteroidów endogennych prowadzą do szeregu patologii. Nadmierna produkcja kortyzolu skutkuje zespołem Cushinga, charakteryzującym się otyłością centralną, rozstępami skórnymi, osłabieniem mięśni i osteoporozą. Z kolei niedobór kortyzolu powoduje chorobę Addisona, objawiającą się zmęczeniem, hipotensją, hipoglikemią i hiperpigmentacją skóry.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Nebbud 0,25 mg/2 ml
Przedawkowanie budezonidu w postaci zawiesiny do nebulizacji Nebbud (0,25 mg/2 ml) może prowadzić do zahamowania czynności kory nadnerczy, które jest głównym ostrym skutkiem klinicznym, zwykle przejściowym i ustępującym samoistnie. Długotrwałe stosowanie bardzo dużych dawek może skutkować zanikiem kory nadnerczy oraz ogólnoustrojowym działaniem glikokortykosteroidowym, manifestującym się hiperkortycyzmem (zespół Cushinga) z charakterystycznymi objawami, takimi jak twarz księżycowata, otyłość centralna, rozstępy i nadciśnienie. Objawy te są związane z przewlekłym przekroczeniem zalecanych dawek terapeutycznych i mogą obejmować także wzrost masy ciała, zaburzenia glikemii, osteoporozę, zaćmę, jaskrę oraz zwiększoną podatność na infekcje.
aerozol leczniczy, budezonid, budezonid wziewny, glikokortykosteroid, hiperkortycyzm, jaskra, kortykosteroid endogenny, kortyzol we krwi, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, nebulizacja, osteoporoza, otyłość centralna, poziom kortyzolu, prednizolon, rozstęp, steroid systemowy, test stymulacji ACTH, twarz księżycowata, zaburzenie glikemii, zaćma, zahamowanie kory nadnerczy, zanik kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Ekstrakt z kory nadnerczy – Właściwości farmakokinetyczne
Ekstrakt z kory nadnerczy, stanowiący 1,0 g/100 g preparatu Mobilat (dostępnego w formie maści i żelu), wykazuje istotne działanie przeciwzapalne dzięki zdolności przenikania przez skórę do głębiej położonych tkanek. Jego budowa chemiczna jest homologiczna do endogennych kortykosteroidów, co wpływa na metabolizm i farmakokinetykę substancji. Kluczowym aspektem jest brak wpływu na fizjologiczne stężenie kortykosteroidów we krwi po miejscowej aplikacji, co minimalizuje ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych typowych dla terapii systemowej. W preparacie Mobilat ekstrakt z kory nadnerczy współdziała z kwasem salicylowym (2,0 g/100 g) oraz mukopolisacharydowym polisiarczanem (0,2 g/100 g), które również przenikają do tkanek, wykazując odmienne profile metabolizmu i wydalania.
depolimeryzacja, desulfatyzacja, działanie niepożądane, działanie przeciwzapalne, ekstrakt z kory nadnerczy, farmakokinetyka składników, glukuronian, homeostaza hormonalna, kortykosteroid, kortykosteroid endogenny, kwas salicylomoczowy, kwas salicylowy, mukopolisacharydowy polisiarczan, stan zapalny tkanek, stężenie kortykosteroidów, terapia kortykosteroidowa, wchłanianie przezskórne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Encorton 10 mg
Encorton (prednizon) dostępny jest w tabletkach o mocy 1 mg, 5 mg, 10 mg i 20 mg, a dawkowanie wymaga indywidualizacji w zależności od jednostki chorobowej i odpowiedzi na leczenie. U dorosłych i młodzieży zalecane dawki wahają się od 5 mg do 60 mg na dobę, z możliwością zwiększenia do 250 mg/dobę w uzasadnionych przypadkach. Dzieci otrzymują dawkę 2 mg/kg masy ciała na dobę, podawaną w dawkach podzielonych co 6-8 godzin lub jednorazowo. W leczeniu zaostrzeń stwardnienia rozsianego stosuje się 200 mg/dobę przez 7 dni, następnie 80 mg co drugi dzień przez miesiąc. W zespole nerczycowym dawki u dzieci różnią się w zależności od wieku: 7-10 mg cztery razy na dobę (18 miesięcy–4 lata), 15 mg cztery razy na dobę (4–10 lat) oraz 20 mg cztery razy na dobę (>10 lat). W chorobach reumatycznych, białaczkach i nowotworach stosuje się schemat 0,5 mg/kg m.c. lub 15 mg/m² powierzchni ciała cztery razy na dobę przez 2-3 tygodnie, następnie 0,375 mg/kg m.c. lub 11,25 mg/m² przez 4-6 tygodni. Podawanie leku powinno odbywać się doustnie podczas posiłku, a tabletki nie należy dzielić.
białaczka, choroba podstawowa, dawka podzielona, dawkowanie prednizonu, efekt terapeutyczny, glikokortykosteroid, gruźlica, kortykosteroid endogenny, leczenie długotrwałe, leczenie przeciwgruźlicze, masa ciała, niewydolność nadnerczy, nowotwór, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, oś przysadka-nadnercza, podrażnienie przewodu pokarmowego, powierzchnia ciała, prednizon, reumatyczne zapalenie serca, stwardnienie rozsiane, zaostrzenie choroby, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Dymol (137 mcg + 50 mcg)/dawkę donosową
Przedawkowanie aerozolu donosowego Dymol, zawierającego 137 µg azelastyny chlorowodorku oraz 50 µg flutykazonu propionianu na dawkę, wymaga szczególnej uwagi, choć zgodnie z farmakokinetyką i dostępnymi danymi klinicznymi, ostre przedawkowanie donosowe nie wywołuje typowych objawów toksyczności. Badania na zdrowych ochotnikach wykazały, że podawanie flutykazonu propionianu donosowo w dawce 2 mg (10-krotnie przekraczającej zalecaną dawkę dobową) dwa razy dziennie przez 7 dni nie wpływało na funkcję osi podwzgórze-przysadka-kora nadnerczy (PPN), co wskazuje na względnie wysoki profil bezpieczeństwa. Jednak przewlekłe stosowanie dawek większych niż zalecane może prowadzić do czasowego zahamowania czynności kory nadnerczy, co wymaga monitorowania stężenia kortyzolu w osoczu i odpowiedniego postępowania medycznego.
azelastyny chlorowodorek, ciśnienie tętnicze krwi, flutykazonu propionian, glikokortykosteroid, kortykosteroid endogenny, kortyzol w osoczu, niedociśnienie, odtrutka, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, podanie donosowe, senność, śpiączka, splątanie, tachykardia, zahamowanie czynności kory nadnerczy