hiperkortycyzm
Hiperkortycyzm, znany również jako zespół Cushinga, to stan patologiczny wywołany nadmiernym stężeniem glikokortykosteroidów, głównie kortyzolu, w organizmie. Może być on spowodowany różnymi czynnikami, takimi jak guz przysadki wydzielający ACTH (choroba Cushinga), ektopowe wydzielanie ACTH przez nowotwory pozaprzysadkowe, guz nadnercza wydzielający kortyzol, czy też długotrwałe stosowanie egzogennych glikokortykosteroidów.
Charakterystyczne objawy hiperkortycyzmu to centralna otyłość z twarzą księżycowatą, bawoli kark, rozstępy skórne, osłabienie mięśniowe, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki węglowodanowej (w tym cukrzyca), osteoporoza oraz zaburzenia psychiczne. U kobiet może wystąpić hirsutyzm i zaburzenia miesiączkowania, a u mężczyzn – obniżone libido i impotencja.
Diagnostyka hiperkortycyzmu obejmuje badania przesiewowe, takie jak oznaczenie kortyzolu w ślinie o północy, test hamowania deksametazonem i dobowe wydalanie wolnego kortyzolu z moczem. Po potwierdzeniu diagnozy wykonuje się badania w celu ustalenia przyczyny, w tym oznaczenie ACTH, testy dynamiczne oraz badania obrazowe (MRI przysadki, TK nadnerczy). Leczenie zależy od etiologii i może obejmować interwencję neurochirurgiczną, adrenalektomię lub farmakoterapię.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Airbufo Forspiro (320 mcg + 9 mcg)/dawkę inh.
Przedawkowanie leku Airbufo Forspiro, zawierającego budezonid oraz formoterol fumaran dwuwodny, może prowadzić do różnorodnych objawów niepożądanych zależnych od substancji czynnej i czasu ekspozycji. Nadmierne dawki formoterolu wywołują objawy nadstymulacji receptorów beta-2-adrenergicznych, takie jak drżenie mięśni, ból głowy, kołatanie serca, tachykardia (>100 uderzeń/min), hiperglikemia, hipokaliemia, wydłużenie odstępu QTc oraz zaburzenia rytmu serca. W badaniach klinicznych podanie 90 µg formoterolu w ciągu 3 godzin u pacjentów z ostrym skurczem oskrzeli nie wykazało istotnych zagrożeń. Ostre przedawkowanie budezonidu rzadko powoduje poważne powikłania, natomiast długotrwałe stosowanie nadmiernych dawek może skutkować objawami hiperkortycyzmu oraz zahamowaniem czynności nadnerczy.
ból głowy, drżenie mięśni, działanie glikokortykosteroidów, formoterol fumaran dwuwodny, glikemia, glikokortykosteroid wziewny, hiperglikemia, hiperkortycyzm, hipokaliemia, kołatanie serca, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodkowy układ nerwowy, przedawkowanie budezonidu, receptor beta-2 adrenergiczny, skurcz oskrzeli, stężenie elektrolitów, tachykardia, terapia przeciwzapalna, układ sercowo-naczyniowy, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności nadnerczy - Leksykon substancji czynnych
Budezonid – Przedawkowanie
Budezonid, stosowany głównie w leczeniu astmy oskrzelowej, POChP oraz schorzeń zapalnych jelit, charakteryzuje się niską ostrą toksycznością, co oznacza, że nawet znaczne przedawkowanie nie powoduje zazwyczaj poważnych objawów klinicznych. Ostre przedawkowanie może prowadzić do przejściowego zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), skutkującego obniżoną zdolnością adaptacji do stresu, jednak funkcja osi HPA zwykle wraca do normy w ciągu 1-2 dni bez konieczności interwencji. Długotrwałe stosowanie dawek przekraczających zalecane może wywołać objawy hiperkortycyzmu (zespół Cushinga), atrofii kory nadnerczy, zahamowania czynności nadnerczy, zwiększonej podatności na zakażenia oraz zaburzeń adaptacji do stresu. W przypadku preparatów złożonych zawierających formoterol, przedawkowanie może dodatkowo manifestować się objawami nadmiernej stymulacji receptorów β2-adrenergicznych, takimi jak drżenie mięśni, tachykardia, hiperglikemia, hipokaliemia, wydłużenie odstępu QTc oraz arytmie.
agonista receptorów beta2-adrenergicznych, antidotum, arytmia, astma oskrzelowa, atrofia kory nadnerczy, beta2-mimetyk, biodostępność ogólnoustrojowa, budezonid, disodu edetynian, drżenie mięśni, formoterol, hiperglikemia, hiperkortycyzm, hipokaliemia, hydrokortyzon, kortykosteroid, ogólnoustrojowe działanie glikokortykosteroidów, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłona kortykosteroidowa, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, schorzenie zapalne jelit, skurcz oskrzeli, tachykardia, wydłużenie odstępu QTc, zahamowanie czynności nadnerczy, zawiesina do nebulizacji, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedawkowanie – Nebbud 0,25 mg/2 ml
Przedawkowanie budezonidu w postaci zawiesiny do nebulizacji Nebbud (0,25 mg/2 ml) może prowadzić do zahamowania czynności kory nadnerczy, które jest głównym ostrym skutkiem klinicznym, zwykle przejściowym i ustępującym samoistnie. Długotrwałe stosowanie bardzo dużych dawek może skutkować zanikiem kory nadnerczy oraz ogólnoustrojowym działaniem glikokortykosteroidowym, manifestującym się hiperkortycyzmem (zespół Cushinga) z charakterystycznymi objawami, takimi jak twarz księżycowata, otyłość centralna, rozstępy i nadciśnienie. Objawy te są związane z przewlekłym przekroczeniem zalecanych dawek terapeutycznych i mogą obejmować także wzrost masy ciała, zaburzenia glikemii, osteoporozę, zaćmę, jaskrę oraz zwiększoną podatność na infekcje.
aerozol leczniczy, budezonid, budezonid wziewny, glikokortykosteroid, hiperkortycyzm, jaskra, kortykosteroid endogenny, kortyzol we krwi, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, nebulizacja, osteoporoza, otyłość centralna, poziom kortyzolu, prednizolon, rozstęp, steroid systemowy, test stymulacji ACTH, twarz księżycowata, zaburzenie glikemii, zaćma, zahamowanie kory nadnerczy, zanik kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedawkowanie – Oxodil Combo (320 mcg + 9 mcg)/dawkę dostarczoną
Oxodil Combo zawiera budezonid (320 µg) oraz formoterol (9 µg) w każdej dawce inhalacyjnej. Przedawkowanie formoterolu, selektywnego agonisty receptorów β2-adrenergicznych, manifestuje się objawami nadmiernej stymulacji układu adrenergicznego, takimi jak drżenie mięśniowe, ból głowy, kołatanie serca, tachykardia, hiperglikemia, hipokaliemia oraz wydłużenie odstępu QTc w EKG. Dawka 90 µg formoterolu podana w ciągu 3 godzin nie wykazała istotnych problemów bezpieczeństwa u pacjentów z ostrym skurczem oskrzeli. W przypadku budezonidu, nawet ostre przedawkowanie nie powoduje zazwyczaj poważnych objawów klinicznych, jednak przewlekłe stosowanie dawek przekraczających 320 µg/dawkę może prowadzić do hiperkortycyzmu i zahamowania czynności nadnerczy.
budezonid, drżenie mięśniowe, działania ogólnoustrojowe, formoterol, glikokortykosteroid, hiperglikemia, hiperkortycyzm, hipokaliemia, kołatanie serca, kortykosteroid, kortykosteroid wziewny, niewydolność nadnerczy, odstęp QTc, ostry skurcz oskrzeli, przedawkowanie budezonidu, receptor β2-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, stymulacja receptorów β2-adrenergicznych, tachykardia, układ adrenergiczny, zaburzenia rytmu serca, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedawkowanie – Airbufo Forspiro (160 mcg + 4,5 mcg)/dawkę inh.
Przedawkowanie Airbufo Forspiro, zawierającego 160 μg budezonidu i 4,5 μg formoterolu fumaranu dwuwodnego na dawkę inhalacyjną, może skutkować objawami wynikającymi z farmakologicznego działania obu składników. Formoterol, długo działający agonista receptorów β2-adrenergicznych, w przedawkowaniu wywołuje drżenie mięśniowe, ból głowy, kołatanie serca, a sporadycznie tachykardię, hiperglikemię, hipokaliemię, wydłużenie odstępu QTc oraz zaburzenia rytmu serca. W badaniach klinicznych podanie 90 μg formoterolu w ciągu 3 godzin (około 20-krotność dawki w Airbufo Forspiro) nie wykazało zagrożenia dla pacjentów z ostrym skurczem oskrzeli. Ostre przedawkowanie budezonidu zwykle nie powoduje istotnych klinicznie objawów, jednak przewlekłe stosowanie wysokich dawek może prowadzić do hiperkortycyzmu i zahamowania czynności nadnerczy.
agonista receptorów beta-2-adrenergicznych, budezonid i formoterol fumaran dwuwodny, drżenie mięśniowe, formoterol fumaran dwuwodny, glikokortykosteroid, glikokortykosteroid wziewny, hiperglikemia, hiperkortycyzm, hipokaliemia, kołatanie serca, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostry skurcz oskrzeli, POChP, receptor beta-2 adrenergiczny, tachykardia, układ sercowo-naczyniowy, układ współczulny, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie czynności nadnerczy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Oxodil Combo (160 mcg + 4,5 mcg)/dawkę dostarczoną
Przedawkowanie preparatu Oxodil Combo, zawierającego budezonid (160 μg) i formoterol (4,5 μg) w każdej dawce, wymaga szczególnej uwagi ze względu na różnorodne objawy toksyczności wynikające z działania obu składników. Formoterol, jako selektywny agonista receptorów β2-adrenergicznych, może wywołać objawy takie jak drżenie mięśni, ból głowy, kołatanie serca, tachykardia (>100 uderzeń/min), hipokaliemia, hiperglikemia, wydłużenie odstępu QTc oraz zaburzenia rytmu serca, które wynikają z nadmiernej stymulacji receptorów β2 i zaburzeń elektrolitowych. W krótkim okresie nawet dawki do 90 μg formoterolu w ciągu 3 godzin mogą być względnie bezpieczne, jednak długotrwałe lub znaczne przedawkowanie wymaga monitorowania i leczenia objawowego. Budezonid, syntetyczny glikokortykosteroid, w ostrym przedawkowaniu rzadko powoduje poważne skutki, ale przewlekłe stosowanie nadmiernych dawek może prowadzić do objawów hiperkortycyzmu, zahamowania czynności nadnerczy oraz zespołu Cushinga, manifestującego się m.in. twarzą księżycowatą, bawolim karkiem, rozstępami, osłabieniem mięśniowym, osteoporozą, zaburzeniami gospodarki węglowodanowej i immunosupresją.
agonista receptorów β2-adrenergicznych, arytmia nadkomorowa, bawoli kark, biodostępność ogólnoustrojowa, budezonid, cukrzyca posteroidowa, działanie ogólnoustrojowe, formoterol, glikokortykosteroid, glukoneogeneza, hiperglikemia, hiperkortycyzm, hipokaliemia, immunosupresja, kołatanie serca, kortykosteroid wziewny, leczenie podtrzymujące, naczynie mózgowe, odstęp QTc, osteoporoza, receptor β2-adrenergiczny, repolaryzacja komór serca, rozstęp skórny, skurcz oskrzeli, substancja czynna, tachykardia, twarz księżycowata, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga