dysosmia
Dysosmia to zaburzenie polegające na zniekształceniu percepcji zapachów. Pacjenci doświadczający dysosmii odczuwają zapachy w sposób nieprawidłowy – mogą odbierać je jako nieprzyjemne, podczas gdy dla innych osób są one neutralne lub przyjemne. To zaburzenie węchu może być objawem różnych stanów patologicznych, takich jak infekcje górnych dróg oddechowych, urazy głowy, choroby neurodegeneracyjne czy skutek uboczny stosowania niektórych leków.
Klinicznie dysosmię dzieli się na dwa główne typy: parosmię (zniekształcone postrzeganie rzeczywistych zapachów) oraz fantosmię (odczuwanie zapachów, które nie istnieją w otoczeniu). Zaburzenie to może być przemijające lub przewlekłe, zależnie od przyczyny. Szczególną uwagę zwrócono na dysosmię w kontekście infekcji SARS-CoV-2, gdzie stanowi ona jeden z charakterystycznych objawów, często utrzymujący się długo po ustąpieniu innych symptomów.
Diagnostyka dysosmii obejmuje szczegółowy wywiad, badanie laryngologiczne, testy węchowe oraz w niektórych przypadkach badania obrazowe (MRI, CT). Leczenie ukierunkowane jest na przyczynę podstawową i może obejmować farmakoterapię, trening węchowy lub w rzadkich przypadkach interwencję chirurgiczną. Zaburzenie to, choć często bagatelizowane, może znacząco wpływać na jakość życia pacjentów, prowadząc do problemów z apetytem, zaburzeń odżywiania czy depresji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Dymista (137 mcg + 50 mcg)/dawkę donosową
Lek Dymista, zawierający azelastynę chlorowodorku (137 µg/dawka) oraz flutykazon propionian (50 µg/dawka), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się krwawienia z nosa (≥1/10), ból głowy oraz zaburzenia smaku (≥1/100 do <1/10), przy czym nieprzyjemny smak często wynika z niewłaściwej techniki aplikacji. Rzadziej występują reakcje alergiczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy czy skurcz oskrzeli (≥1/10 000 do <1/1000). Długotrwałe stosowanie flutykazonu donosowo może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zahamowania wzrostu u dzieci i młodzieży, osteoporozy, jaskry, zaćmy oraz wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Ponadto, rzadko zgłaszano perforację przegrody nosowej i nadżerki błony śluzowej nosa.
azelastyna chlorowodorek, ból głowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dysosmia, flutykazon propionian, glikokortykosteroid donosowy, hipersomnia, jaskra, kortykosteroid donosowy, krwawienie z nosa, nadwrażliwość, nadżerka błony śluzowej, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, owrzodzenie błony śluzowej, perforacja przegrody nosowej, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, zaburzenie smaku, zaćma, zahamowanie wzrostu, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tibumoca (137 mcg + 50 mcg)/dawkę donosową
Produkt leczniczy Tibumoca, zawierający 137 µg azelastyny chlorowodorku oraz 50 µg flutykazonu propionianu na dawkę donosową, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwuje się krwawienia z nosa (>10% pacjentów), ból głowy, zaburzenia smaku oraz nieprzyjemny zapach. Objawy występujące z częstością 0,1-1% obejmują dyskomfort w jamie nosowej, kichanie, suchość błon śluzowych nosa i gardła, kaszel oraz podrażnienie gardła. Rzadziej (0,01-0,1%) zgłaszane są nudności, a bardzo rzadko (<0,01%) poważne reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, zawroty głowy, senność, jaskra, zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe, zaćma, perforacja przegrody nosowej oraz nadżerki błony śluzowej nosa. Długotrwałe stosowanie flutykazonu donosowo wiąże się z ryzykiem powikłań okulistycznych oraz ogólnoustrojowych, w tym opóźnienia wzrostu u dzieci i młodzieży oraz osteoporozy.
azelastyna chlorowodorek, ból głowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dyskomfort w jamie nosowej, dysosmia, flutykazon propionian, glikokortykosteroid donosowy, jaskra, kortykosteroid donosowy, krwawienie z nosa, kserostomia, nadżerka błony śluzowej, nieostre widzenie, nudność, obrzęk naczynioruchowy, opóźnienie wzrostu, osteoporoza, owrzodzenie błony śluzowej nosa, perforacja przegrody nosowej, podrażnienie gardła, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, suchość jamy nosowej, świąd, wysypka skórna, zaburzenie smaku, zaćma, zawrót głowy, zmęczenie - Leksykon chorób i schorzeń
Nadwrażliwość na dźwięki (hiperakuzja) – Leczenie
Nadwrażliwość na dźwięki (hiperakuzja) to zaburzenie słuchu charakteryzujące się patologicznie zwiększoną wrażliwością na codzienne dźwięki, które są odbierane jako nieprzyjemnie głośne lub bolesne, często współistniejące z tinnitus, bólami głowy, zaburzeniami równowagi i dysosmią. Diagnostyka powinna obejmować pełną ocenę audiologiczną oraz wykluczenie innych przyczyn, takich jak migrena czy uraz głowy. Leczenie wymaga kompleksowego podejścia, łączącego terapię dźwiękową (desensytyzację, generatory szumów, TRT), terapię poznawczo-behawioralną (CBT) oraz edukację pacjenta. Terapia dźwiękowa polega na stopniowej ekspozycji na kontrolowane dźwięki, co prowadzi do rekalibracji centralnego układu słuchowego i zmniejszenia nadwrażliwości, a efekty pojawiają się zwykle po 6-12 miesiącach regularnego stosowania. Terapia CBT pomaga w zarządzaniu lękiem i stresem związanym z hiperakuzją, przerywając błędne koło negatywnych reakcji emocjonalnych.
ambroksol, audiolog, benzodiazepina, beta-bloker, borelioza, dysosmia, hiperakuzja, hiperakuzja bólowa, klomipramina, laryngolog, lek przeciwlękowy, lek trójcykliczny, migrena, narząd słuchu, niedosłuch, otolaryngolog, porażenie nerwu twarzowego, SSRI, terapia dźwiękowa, terapia poznawczo-behawioralna, terapia przekształcania szumów usznych, tinnitus, uraz głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Utrata lub zmiana węchu – Diagnostyka i diagnoza
Zaburzenia węchu, takie jak anosmia i hiposmia, dotykają 12-22% populacji, a u osób powyżej 65 roku życia nawet do 50%. Diagnostyka wymaga szczegółowego wywiadu obejmującego czas i okoliczności wystąpienia objawów, współistniejące symptomy, historię chorób (w tym COVID-19, gdzie utrata węchu występuje u 48-86% pacjentów), urazów oraz ekspozycji na toksyny. Badanie fizykalne powinno uwzględniać rynoskopię, ocenę jamy ustnej, gardła oraz badanie neurologiczne nerwów czaszkowych I, VII, IX i X. Kluczową rolę odgrywa endoskopia nosowa, umożliwiająca wykrycie polipów, stanów zapalnych i anomalii anatomicznych. Obiektywna ocena funkcji węchowej realizowana jest za pomocą testów takich jak UPSIT (40 zapachów), Sniffin’ Sticks czy CCCRC. W razie potrzeby stosuje się badania obrazowe: CT do oceny struktur kostnych i zatok oraz MRI do oceny tkanek miękkich i dróg węchowych. Dodatkowo, wskazane są badania krwi, alergologiczne, mikrobiologiczne oraz funkcji tarczycy.
alergiczny nieżyt nosa, anosmia, choroba Alzheimera, choroba neurodegeneracyjna, choroba Parkinsona, dysosmia, endoskopia nosowa, fantosmia, halucynacja węchowa, hiposmia, lek przeciwgrzybiczny, nerw czaszkowy, nerw węchowy, opuszka węchowa, otolaryngolog, parosmia, polip nosowy, przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa, receptor węchowy, rezonans magnetyczny, rynoskopia, skrzywienie przegrody nosowej, stwardnienie rozsiane, tomografia komputerowa, trening węchowy, uraz czaszkowo-mózgowy, utrata węchu, zaburzenie węchu, zapalenie zatok przynosowych