rak komórek kanalikowych nerek
Rak komórek kanalikowych nerek (renal tubular cell carcinoma, RCC) to najczęstszy typ nowotworu złośliwego nerki, stanowiący około 85-90% wszystkich przypadków raka nerki. Wywodzi się z komórek nabłonkowych kanalików proksymalnych nefronu i charakteryzuje się dużą różnorodnością podtypów histologicznych, z których najczęstsze to rak jasnokomórkowy (clear cell RCC), rak brodawkowaty (papillary RCC) i rak chromofobowy (chromophobe RCC).
Czynniki ryzyka rozwoju raka komórek kanalikowych nerek obejmują palenie tytoniu, otyłość, nadciśnienie tętnicze, ekspozycję na niektóre substancje chemiczne (np. kadm, azbest), a także predyspozycje genetyczne (np. zespół von Hippla-Lindaua). Charakterystyczna triada objawów (krwiomocz, ból w okolicy lędźwiowej, wyczuwalny guz) występuje tylko u około 10% pacjentów, a większość przypadków wykrywana jest przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych powodów.
Diagnostyka raka komórek kanalikowych nerek opiera się na badaniach obrazowych (USG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny) oraz ostatecznym potwierdzeniu histopatologicznym. Leczenie zależy od stadium zaawansowania i obejmuje chirurgiczną resekcję (nefrektomię częściową lub radykalną), a w przypadku choroby zaawansowanej – terapię celowaną (inhibitory kinaz tyrozynowych, inhibitory mTOR), immunoterapię (inhibitory punktów kontrolnych) lub terapię systemową.
Rokowanie w raku komórek kanalikowych nerek zależy głównie od stadium zaawansowania w momencie rozpoznania, podtypu histologicznego oraz obecności czynników molekularnych. Pięcioletnie przeżycie waha się od ponad 90% dla wczesnych stadiów do poniżej 10% dla przypadków z przerzutami odległymi. Nowoczesne metody leczenia, zwłaszcza terapie celowane i immunoterapia, znacząco poprawiły rokowanie u pacjentów z zaawansowaną chorobą.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Teva 240 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu nie wykazały potencjału genotoksycznego, co potwierdzają ujemne wyniki testu Amesa, badań aberracji chromosomalnych oraz testu mikrojąderkowego in vivo. W dwuletnich badaniach rakotwórczych na myszach i szczurach zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach od 75 mg/kg mc./dobę u myszy oraz 100 mg/kg mc./dobę u szczurów, co odpowiada ekspozycji zbliżonej lub dwukrotnie wyższej niż zalecana dawka u ludzi (AUC). Dodatkowo u myszy i szczurów stwierdzono zmiany w przedżołądku, jednak ich znaczenie kliniczne jest ograniczone ze względu na brak anatomicznego odpowiednika tego narządu u ludzi. W badaniach toksykologicznych na różnych gatunkach zwierząt obserwowano zmiany w nerkach, takie jak regeneracja nabłonka kanalików nerkowych oraz rozrost kanalików, przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecane dawki u ludzi. W nerkach małp dawki 2-6-krotnie wyższe niż u ludzi powodowały martwicę komórek i włóknienie śródmiąższowe, jednak znaczenie tych obserwacji dla pacjentów pozostaje nieustalone.
aberracja chromosomalna, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie neurobehawioralne, działanie niepożądane, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, genotoksyczność, gęstość kości, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, martwica pojedynczych komórek, opóźnienie kostnienia, organogeneza, poronienie, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, przedżołądek, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, stan zapalny, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczne działanie na matkę, toksyczność u młodych zwierząt, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl Fumarate Gedeon Richter 240 mg
Dane przedkliniczne fumaranu dimetylu obejmują szerokie badania genotoksyczności, rakotwórczości oraz toksyczności narządowej i reprodukcyjnej. Testy genotoksyczności, w tym test Amesa, test aberracji chromosomalnych oraz test mikrojąderkowy in vivo, wykazały brak mutagenności. Badania rakotwórczości na myszach i szczurach wykazały zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawce 75 mg/kg mc./dobę u myszy (ekspozycja AUC odpowiadająca dawce u ludzi) oraz u szczurów przy dawce 100 mg/kg mc./dobę (około 2-krotność ekspozycji u ludzi). Zaobserwowano także zmiany w przedżołądku gryzoni, jednak brak anatomicznego odpowiednika u ludzi ogranicza kliniczne znaczenie tych wyników. W badaniach toksykologicznych stwierdzono zmiany w nerkach u wszystkich gatunków zwierząt, z regeneracją nabłonka kanalików nerkowych, a u psów i małp zmiany te występowały przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecaną u ludzi (3-6-krotność dawki na podstawie AUC). W jądrach szczurów i psów obserwowano zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego, przy czym u szczurów efekt pojawiał się już przy dawkach zbliżonych do ludzkich.
aberracja chromosomalna, badanie toksykologiczne, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie niepożądane, embriotoksyczność, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, martwica komórek, NOAEL, opóźnienie kostnienia, przenikanie łożyskowe, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, rozwój postnatalny, stan zapalny, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczność nerkowa, wada rozwojowa, włóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fumaran Dimetylu Adamed 240 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu obejmowały szeroki zakres analiz genotoksyczności, rakotwórczości, toksykologii oraz wpływu na reprodukcję. Testy genotoksyczne, w tym test Amesa, test aberracji chromosomalnych oraz test mikrojąderkowy in vivo, nie wykazały działania mutagennego. Badania rakotwórczości na myszach i szczurach wykazały zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach odpowiadających lub wyższych niż zalecane dla ludzi (myszy: 75 mg/kg/dobę, szczury: 100 mg/kg/dobę). Obserwowano także zmiany w przedżołądku gryzoni, które nie mają odpowiednika anatomicznego u ludzi, co ogranicza ekstrapolację wyników. W badaniach toksykologicznych stwierdzono uszkodzenia nerek i zmiany w nabłonku plemnikotwórczym przy dawkach zbliżonych lub wyższych od zalecanych (np. u psów dawka graniczna zanik kory nerek była 3-krotnie wyższa niż dawka ludzka na podstawie AUC). Wpływ na płodność samców szczurów nie został potwierdzony, natomiast u samic przy dawkach do 11-krotnych od zalecanej odnotowano zmiany w cyklu rujowym bez negatywnego wpływu na płodność i liczbę żywych płodów.
aberracja chromosomalna, badanie toksykologiczne, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie mutagenne, działanie niepożądane, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, genotoksyczność, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, martwica komórkowa, NOAEL, opóźnienie kostnienia, przenikanie przez łożysko, rak komórek kanalikowych nerek, rakotwórczość, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczność leku, włóknienie śródmiąższowe, wpływ na reprodukcję, zanik kory nerek, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – JAXTERAN 240 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu, substancji czynnej JAXTERAN, wykazały brak działania mutagennego zarówno in vitro (test Amesa, aberracje chromosomalne), jak i in vivo (test mikrojąderkowy u szczurów). Długoterminowe badania rakotwórczości u myszy i szczurów ujawniły zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek oraz brodawczaka płaskonabłonkowego i raka w przedżołądku, przy dawkach od 25 do 400 mg/kg m.c./dobę (myszy) i 25 do 150 mg/kg m.c./dobę (szczury). Warto podkreślić, że u ludzi nie występuje anatomiczny odpowiednik przedżołądka gryzoni, co ogranicza translacyjność tych wyników. W badaniach toksykologicznych obserwowano zmiany w nerkach (regeneracja nabłonka kanalików, rozrost kanalików u szczurów) oraz zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego w jądrach szczurów i psów, przy dawkach zbliżonych lub wyższych od zalecanych u ludzi (AUC). Znaczenie tych efektów dla oceny ryzyka u pacjentów pozostaje nie w pełni poznane.
aberracja chromosomalna, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, martwica pojedynczych komórek, mineralizacja kości, opóźnienie dojrzałości płciowej, opóźnienie kostnienia, przenikanie przez łożysko, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, test Amesa, test mikrojąderkowy, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fumaran Dimetylu Adamed 120 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu wykazały brak mutagenności in vitro (test Amesa, aberracje chromosomalne) oraz in vivo (test mikrojąderkowy u szczurów). Długoterminowe badania rakotwórczości u myszy i szczurów ujawniły zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach 75 mg/kg/d u myszy i 100 mg/kg/d u szczurów, co odpowiada ekspozycji zbliżonej lub dwukrotnie wyższej niż u ludzi (mierzonej jako AUC). Zaobserwowano także zmiany nowotworowe w przedżołądku gryzoni, jednak brak anatomicznego odpowiednika u ludzi ogranicza kliniczne znaczenie tych wyników. W badaniach toksykologicznych u różnych gatunków zwierząt stwierdzono uszkodzenia nerek (regeneracja nabłonka kanalików, martwica, włóknienie) przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecane u ludzi, a także zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego u szczurów i psów, przy czym znaczenie kliniczne tych zmian pozostaje niejasne.
aberracja chromosomalna, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, funkcje neurobehawioralne, hiperkeratoza, NOAEL, opóźnienie kostnienia, przenikanie przez łożysko, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, test Amesa, test mikrojąderkowy, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerek, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Reddy 240 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa fumaranu dimetylu obejmują szeroki zakres analiz genotoksyczności, rakotwórczości, toksykologii ogólnej oraz wpływu na reprodukcję i rozwój. Testy genotoksyczności (Ames, aberracje chromosomalne, test mikrojąderkowy in vivo) nie wykazały działania mutagennego. W badaniach rakotwórczych u myszy i szczurów zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach 75 mg/kg m.c./dobę u myszy (ekspozycja AUC porównywalna z dawką terapeutyczną u ludzi) oraz 100 mg/kg m.c./dobę u szczurów (około 2-krotnie wyższa ekspozycja niż u ludzi). Dodatkowo u myszy i szczurów stwierdzono zmiany nowotworowe w przedżołądku, jednak brak odpowiednika anatomicznego u ludzi ogranicza kliniczne znaczenie tych obserwacji. W badaniach toksyczności przewlekłej u różnych gatunków zwierząt obserwowano uszkodzenia nerek, w tym regenerację nabłonka kanalików nerkowych oraz rozrost kanalików, przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecaną dawkę terapeutyczną (np. u psów dawka graniczna zanik kory nerki była 3-krotnie wyższa niż dawka terapeutyczna, u małp martwica komórek przy dawce 2-krotnie wyższej, a włóknienie i zanik kory przy dawce 6-krotnie wyższej). W jądrach szczurów i psów obserwowano zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego przy dawkach od poziomu terapeutycznego do 3-krotnie wyższego, bez jasnego znaczenia klinicznego.
aberracja chromosomalna, badanie genotoksyczności, błona łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, martwica pojedynczych komórek, nabłonek kanalików nerkowych, NOAEL, opóźnione kostnienie, organogeneza, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, przedżołądek, rak komórek kanalikowych nerek, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, test mikrojąderkowy, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Reddy 120 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu wykazały brak działania genotoksycznego w testach in vitro (Amesa, aberracji chromosomalnych) oraz in vivo (test mikrojąderkowy na szczurach). W badaniach rakotwórczości u myszy i szczurów zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach odpowiadających lub wyższych niż zalecane u ludzi (myszy: 75 mg/kg mc./dobę; szczury: 100 mg/kg mc./dobę). Dodatkowo u myszy i szczurów stwierdzono zmiany w przedżołądku (hiperplazja, hiperkeratoza, brodawczaki, rak), jednak brak anatomicznego odpowiednika przedżołądka u ludzi ogranicza znaczenie tych obserwacji. W badaniach toksyczności przewlekłej u różnych gatunków zwierząt (myszy, szczury, psy, małpy) odnotowano uszkodzenia nerek, w tym regenerację nabłonka kanalików nerkowych oraz rozrost kanalików u szczurów, przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecane u ludzi (np. u psów dawka graniczna zanik kory nerki była 3-krotnie wyższa niż dawka kliniczna). W jądrach szczurów i psów obserwowano zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego, przy czym u szczurów zmiany występowały już przy dawkach zbliżonych do klinicznych.
aberracja chromosomalna, badanie toksykologiczne, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie genotoksyczne, ester kwasu fumarowego, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, hydroksypropylometyloceluloza, martwica pojedynczych komórek, opóźnienie kostnienia, przedżołądek, rak komórek kanalikowych nerek, rakotwórczość, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, test mikrojąderkowy, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Teva 120 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa fumaranu dimetylu wykazały brak genotoksyczności zarówno in vitro (test Amesa, test aberracji chromosomalnych), jak i in vivo (test mikrojąderkowy u szczurów). Badania rakotwórczości na myszach i szczurach, prowadzonych do 2 lat, wykazały zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach 75 mg/kg mc./dobę u myszy (odpowiadającej dawce klinicznej) oraz 100 mg/kg mc./dobę u szczurów (około 2-krotność dawki klinicznej). Dodatkowo u myszy i szczurów zaobserwowano zmiany nowotworowe w przedżołądku, jednakże u ludzi brak jest odpowiednika anatomicznego tej struktury. W badaniach toksyczności narządem docelowym były nerki, gdzie obserwowano uszkodzenia nabłonka kanalików nerkowych i ich regenerację u wszystkich gatunków zwierząt, a u małp przy dawkach 2-6-krotnie wyższych niż kliniczne stwierdzono martwicę pojedynczych komórek oraz włóknienie śródmiąższowe i zanik kory nerek. W jądrach szczurów i psów odnotowano zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego, przy czym u szczurów efekt ten pojawiał się przy dawkach zbliżonych do klinicznych, a u psów przy dawkach trzykrotnie wyższych (w oparciu o AUC).
aberracja chromosomalna, błona łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, demineralizacja kości, densytometria kości, działanie neurobehawioralne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, genotoksyczność, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, martwica pojedynczych komórek, opóźnienie kostnienia, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, stan zapalny, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Jaxteran 120 mg
Dane przedkliniczne dotyczące fumaranu dimetylu (JAXTERAN) obejmują szeroki zakres badań toksykologicznych, genotoksycznych, rakotwórczych oraz wpływu na rozrodczość, przeprowadzonych na różnych gatunkach zwierząt. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności zarówno in vitro (test Amesa, aberracje chromosomalne), jak i in vivo (test mikrojąderkowy u szczurów). W badaniach rakotwórczości u myszy i szczurów zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek (myszy przy dawce 75 mg/kg m.c./dobę, szczury przy 100 mg/kg m.c./dobę), brodawczaka płaskonabłonkowego i raka przedżołądka, przy czym u ludzi brak odpowiednika przedżołądka gryzoni ogranicza znaczenie kliniczne tych obserwacji. Toksyczność nerkowa była obserwowana u wszystkich gatunków, z regeneracją nabłonka kanalików nerkowych, a zmiany takie jak zanik kory nerek i włóknienie śródmiąższowe występowały przy dawkach 2-6 razy wyższych niż zalecana dawka u ludzi (AUC). Zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego w jądrach stwierdzono u szczurów przy dawce odpowiadającej dawce klinicznej oraz u psów przy dawce trzykrotnie wyższej (AUC).
aberracja chromosomalna, badanie toksykologiczne, błona łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, demineralizacja kości, działanie mutagenne, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, martwica komórek, okres międzyrujowy, opóźnienie dojrzałości płciowej, opóźnienie kostnienia, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, test Amesa, test mikrojąderkowy in vivo, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego