mutacja BCR-ABL
Mutacja BCR-ABL, znana również jako chromosom Filadelfia (Ph), powstaje w wyniku translokacji między chromosomami 9 i 22 – t(9;22)(q34;q11). Fuzja genu BCR z genem ABL1 prowadzi do powstania białka o aktywności kinazy tyrozynowej, które charakteryzuje się konstytutywną aktywnością enzymatyczną.
Obecność mutacji BCR-ABL jest kluczowa w diagnostyce przewlekłej białaczki szpikowej (CML), gdzie występuje u ponad 95% pacjentów. Wykrywana jest również w ostrej białaczce limfoblastycznej (ALL) u około 25% dorosłych i 3-5% dzieci. Mutacja ta stanowi zarówno marker diagnostyczny, jak i cel terapeutyczny.
Wprowadzenie inhibitorów kinazy tyrozynowej (TKI), specyficznie ukierunkowanych na białko BCR-ABL, zrewolucjonizowało leczenie CML. Leki takie jak imatynib, nilotynib, dasatynib, bosutynib i ponatynib blokują aktywność patologicznej kinazy, znacząco poprawiając rokowanie pacjentów. Regularne monitorowanie odpowiedzi molekularnej na leczenie poprzez ilościową ocenę transkryptu BCR-ABL metodą RT-PCR jest standardem postępowania.
Zjawisko oporności na leczenie TKI często wiąże się z dodatkowymi mutacjami w domenie kinazowej BCR-ABL, z których najpoważniejszą jest mutacja T315I. Identyfikacja specyficznych mutacji oporności ma kluczowe znaczenie dla wyboru odpowiedniego inhibitora w terapii drugiej lub trzeciej linii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bosutinib Zentiva 500 mg
Bosutinib Zentiva, zawierający bosutynib w dawkach 100 mg, 400 mg lub 500 mg, jest inhibitorem kinazy BCR-Abl, kluczowej w patogenezie przewlekłej białaczki szpikowej (CML). Bosutynib wykazuje silne działanie hamujące na BCR-Abl oraz kinazy z rodziny Src (Src, Lyn, Hck), przy minimalnym wpływie na PDGF i c-Kit, co korzystnie wpływa na profil bezpieczeństwa. Ponadto, lek hamuje inne kinazy tyrozynowe i serynowo-treoninowe, co potwierdzono w modelach in vitro, gdzie skutecznie ogranicza proliferację i przeżycie komórek CML, w tym linii Ph+ oraz komórek opornych na imatynib, hamując 89% mutacji BCR-Abl opornych na ten lek. W modelach zwierzęcych bosutynib zmniejszał rozmiar guzów CML oraz hamował wzrost nowotworów opornych na imatynib.
bosutynib, chromosom Philadelphia, CML, guz nowotworowy, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy białkowej, kinaza BCR-ABL, kinaza serynowo-treoninowa, kinaza SRC, kinaza Tec, lek przeciwnowotworowy, mutacja BCR-ABL, odstęp QT, oporność na leki, płytkopochodny czynnik wzrostu, proliferacja komórek nowotworowych, przewlekła białaczka szpikowa, receptorowa kinaza tyrozynowa, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dasatinib Viatris 50 mg
Dazatynib, silny inhibitor kinazy BCR-ABL o stężeniach subnanomolarnych (0,6-0,8 nM), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwnowotworowego, hamując również kinazy rodziny SRC, c-KIT, EPH i PDGFβ. Jego zdolność do wiązania zarówno aktywnej, jak i nieaktywnej formy BCR-ABL oraz skuteczność wobec mutacji opornych na imatynib stanowią klucz do jego efektywności klinicznej. Badania in vivo potwierdziły, że dazatynib zapobiega progresji przewlekłej białaczki szpikowej (CML) do fazy blastycznej i działa w ośrodkowym układzie nerwowym, co jest istotną przewagą terapeutyczną. W badaniach klinicznych faz I-III, obejmujących 2712 pacjentów, dazatynib wykazał wyższą skuteczność niż imatynib w indukowaniu całkowitej odpowiedzi cytogenetycznej (cCCyR) i większej odpowiedzi molekularnej (MMR), z istotnymi statystycznie różnicami (np. cCCyR po 12 miesiącach: 76,8% vs 66,2%, p<0,007; MMR po 12 miesiącach: 52,1% vs 33,8%, p=0,0021). Mediana czasu do osiągnięcia cCCyR i MMR była krótsza w grupie dazatynibu (odpowiednio 3,1 i 9,3 miesiąca) w porównaniu do imatynibu (5,8 i 15,0 miesiąca). Wskaźniki przeżycia wolnego od progresji (PFS) i całkowitego przeżycia (OS) były porównywalne między grupami, jednak dazatynib wykazał mniejszą liczbę progresji do fazy blastycznej (3% vs 5,8%).
całkowita odpowiedź cytogenetyczna, całkowite przeżycie, chemioterapia wielolekowa, cytometria przepływowa, duża odpowiedź hematologiczna, faza akceleracji, faza przewlekła, inhibitor kinazy proteinowej, kinaza BCR-ABL, kinaza onkogenna, kinaza receptora efryny, kinaza rodziny SRC, lek przeciwnowotworowy, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, linia komórek białaczkowych, mieloblastyczna postać przełomu blastycznego, minimalna choroba resztkowa, mutacja BCR-ABL, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, Ph+ ALL, progresja choroby, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, receptor PDGFβ, skala Hasforda, większa odpowiedź molekularna, współczynnik BCR-ABL - Leksykon substancji czynnych
Bosutynib – Wskazania do stosowania
Bosutynib jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej z chromosomem Philadelphia (CML Ph+) u dorosłych. Dostępny jest w formie tabletek powlekanych w dawkach 100 mg, 400 mg oraz 500 mg (produkty Bosutinib Stada i Bosutinib Zentiva). Lek jest wskazany jako terapia pierwszego rzutu u pacjentów z nowo rozpoznaną CML Ph+ w fazie przewlekłej (CP) bez wcześniejszego leczenia inhibitorami kinazy tyrozynowej (TKI). Ponadto, bosutynib jest zalecany u pacjentów w fazie przewlekłej, akceleracji (AP) oraz przełomu blastycznego (BP), którzy byli wcześniej leczeni innymi TKI (imatynib, nilotynib, dasatynib), ale z powodu oporności, nietolerancji lub obecności mutacji w domenie kinazowej BCR-ABL wymagają zmiany terapii. Wskazania obejmują także pacjentów z przeciwwskazaniami do stosowania innych TKI lub specyficznym profilem toksyczności tych leków.
bosutynib, choroby współistniejące, chromosom Philadelphia, faza akceleracji, faza przełomu blastycznego, faza przewlekła, historia leczenia, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitory kinazy tyrozynowej, mutacja BCR-ABL, nietolerancja leku, oporność na leki, parametry laboratoryjne, profil molekularny, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła białaczka szpikowa Ph+, stadium zaawansowania, tabletka powlekana, toksyczność leku