kwas l-folinowy
Kwas L-folinowy, znany również jako lewomefolan, to aktywna forma kwasu foliowego (witaminy B9). W przeciwieństwie do kwasu foliowego, który musi zostać przekształcony w organizmie do postaci aktywnej, kwas L-folinowy jest bezpośrednio biodostępną formą, gotową do wykorzystania w procesach metabolicznych.
W medycynie kwas L-folinowy stosowany jest jako lek w terapii ratunkowej po przedawkowaniu antagonistów kwasu foliowego (np. metotreksatu), w leczeniu niedokrwistości megaloblastycznej spowodowanej niedoborem kwasu foliowego oraz jako suplement w terapii łączonej niektórych nowotworów. Jest szczególnie ważny dla pacjentów z defektem enzymatycznym MTHFR, którzy mają zaburzoną zdolność przekształcania kwasu foliowego w jego aktywną formę.
Kwas L-folinowy odgrywa kluczową rolę w syntezie DNA, RNA i białek oraz w metabolizmie homocysteiny. Jego suplementacja jest zalecana kobietom planującym ciążę i w pierwszym trymestrze ciąży w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia wad cewy nerwowej u płodu. W psychiatrii wykazano potencjalne korzyści z suplementacji kwasem L-folinowym w leczeniu depresji, szczególnie u pacjentów opornych na standardową farmakoterapię.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas l-folinowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas l-folinowy w postaci l-folinianu disodu (Levofolic 50 mg/ml) posiada istotne przeciwwskazania, które należy bezwzględnie respektować w praktyce klinicznej. Przede wszystkim jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze oraz u chorych z niedokrwistością złośliwą i innymi niedoborami witaminy B12, gdyż może maskować hematologiczne objawy niedoboru, nie zapobiegając jednocześnie progresji uszkodzeń neurologicznych. Ponadto, stosowanie kwasu l-folinowego w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem wymaga szczególnej ostrożności – jest przeciwwskazane u pacjentów z przeciwwskazaniami do 5-fluorouracylu oraz u tych, którzy wykazują objawy toksyczności żołądkowo-jelitowej, zwłaszcza ciężką biegunkę, ze względu na ryzyko nasilonej toksyczności i potencjalnie zagrażających życiu powikłań.
5-fluorouracyl, ciężka biegunka, kwas l-folinowy, l-folinian disodu, Levofolic, metotreksat, nadwrażliwość na lek, niedokrwistość złośliwa, objawy neurologiczne, parametry hematologiczne, reakcja alergiczna, remisja hematologiczna, substancja pomocnicza, terapia skojarzona, toksyczność leku, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność żołądkowo-jelitowa, uszkodzenie neurologiczne - Leksykon substancji czynnych
Kwas l-folinowy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania kwasu l-folinowego, zwłaszcza w połączeniu z 5-fluorouracylem, są ograniczone i nie obejmują kompleksowych badań toksyczności tego skojarzenia. Produkt leczniczy Levofolic, zawierający l-folinian disodu w stężeniu 54,65 mg/ml (odpowiadający 50 mg kwasu l-folinowego na 1 ml roztworu), dostępny jest w fiolkach o pojemnościach 1 ml, 4 ml i 9 ml, co odpowiada odpowiednio dawkom 50 mg, 200 mg i 450 mg kwasu l-folinowego. Brak szczegółowych badań przedklinicznych wymaga, aby lekarze opierali się przede wszystkim na danych klinicznych i informacjach zawartych w charakterystyce produktu leczniczego Levofolic przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych.
- Leksykon substancji czynnych
Kwas l-folinowy – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas l-folinowy, będący substancją aktywną produktu Levofolic 50 mg/ml, wymaga ostrożności przy stosowaniu u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na brak odpowiednich badań klinicznych potwierdzających jego bezpieczeństwo w tych grupach. Nie istnieją dane dotyczące wpływu kwasu l-folinowego na płodność ani formalne badania toksyczności reprodukcyjnej na zwierzętach. Dotychczasowe doniesienia nie wskazują na szkodliwe działanie kwasu folinowego w ciąży, jednak terapia skojarzona z metotreksatem wymaga ścisłej oceny korzyści i ryzyka, przy czym l-folinian disodu może być stosowany bez ograniczeń w celu zmniejszenia toksyczności metotreksatu. Stosowanie 5-fluorouracylu, zwłaszcza w połączeniu z l-folinianem, jest przeciwwskazane w ciąży.
5-fluorouracyl, antagonista folianów, charakterystyka produktu leczniczego, ciąża, działanie toksyczne, folinian disodu, karmienie piersią, kwas folinowy, kwas l-folinowy, laktacja, Levofolic, metotreksat, monoterapia, płodność, roztwór do wstrzykiwań, terapia skojarzona, toksyczność metotreksatu, zdolność reprodukcyjna - Leksykon substancji czynnych
Kwas l-folinowy – Wskazania do stosowania
Kwas l-folinowy, dostępny w postaci l-folinianu disodowego (Levofolic) w stężeniu 50 mg/ml (fiolki 1 ml, 4 ml, 9 ml zawierające odpowiednio 50 mg, 200 mg i 450 mg substancji czynnej), pełni kluczową rolę w terapii ratunkowej podczas wysokodawkowej chemioterapii metotreksatem (>500 mg/m²). Jego zastosowanie jest niezbędne w celu zmniejszenia toksyczności i zapobiegania działaniu antagonistów kwasu foliowego, zwłaszcza przy opóźnionym wydalaniu metotreksatu, zaburzeniach czynności nerek, wczesnych objawach toksyczności oraz przypadkowym przedawkowaniu. Skuteczność terapii zależy od szybkiego wdrożenia, zwykle 24 godziny po rozpoczęciu infuzji metotreksatu, co pozwala uniknąć poważnych powikłań. Preparat jest stosowany zarówno u dorosłych, jak i pacjentów pediatrycznych, z dawkowaniem dostosowanym do powierzchni ciała.
5-fluorouracyl, antagonista kwasu foliowego, efekt przeciwnowotworowy, hamowanie syntezy DNA, kwas l-folinowy, leczenie cytotoksyczne, leczenie ratunkowe, metotreksat, modulacja biochemiczna, nowotwór głowy i szyi, nowotwór układu pokarmowego, profil toksyczności, protokół chemioterapeutyczny, przedawkowanie metotreksatu, rak jelita grubego, rak okrężnicy, rak trzustki, rak żołądka, roztwór do wstrzykiwań, syntaza tymidylanowa, terapia skojarzona, toksyczność metotreksatu, zaburzenie czynności nerek, zapalenie błon śluzowych - Leksykon substancji czynnych
Kwas l-folinowy – Działania niepożądane
Kwas l-folinowy, stosowany m.in. w preparacie Levofolic 50 mg/ml, wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych, zależny od schematu leczenia, zwłaszcza w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem (5-FU). W monoterapii obserwuje się rzadkie reakcje uczuleniowe (<1/10 000), zaburzenia psychiczne (bezsenność, pobudzenie, depresja) oraz żołądkowo-jelitowe, głównie po dużych dawkach. W terapii skojarzonej z 5-FU bardzo często występują ciężkie działania toksyczne, takie jak niewydolność szpiku kostnego (≥1/10), zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i warg (≥1/10), erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa (≥1/100 do <1/10), a także wymioty i nudności w schemacie miesięcznym (≥1/10) oraz biegunka w schemacie tygodniowym (≥1/10), która może prowadzić do odwodnienia i zgonu. Hiperamonemia została zgłoszona, jednak częstość jej występowania pozostaje nieznana. Reakcje anafilaktyczne, choć bardzo rzadkie, stanowią nagłe zagrożenie życia wymagające natychmiastowej interwencji.
5-fluorouracyl, bezsenność, biegunka, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, folinian disodu, hiperamonemia, kwas l-folinowy, leczenie skojarzone, Levofolic, neurotoksyczność, niedokrwistość, niewydolność szpiku kostnego, nudności i wymioty, odwodnienie, padaczka, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, roztwór do wstrzykiwań, schemat leczenia, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie błony śluzowej, zapalenie jamy ustnej, zapalenie warg - Leksykon substancji czynnych
Kwas l-folinowy – Przedawkowanie
Przedawkowanie kwasu l-folinowego (l-folinian disodu) stosowanego w formie roztworu do wstrzykiwań Levofolic 50 mg/ml nie wykazuje bezpośrednich, poważnych następstw klinicznych, co potwierdzają dane z dokumentacji produktu, nawet przy dawkach znacznie przekraczających standardowe protokoły terapeutyczne. Nie istnieje swoiste antidotum na przedawkowanie tej substancji, dlatego postępowanie powinno być objawowe i podtrzymujące, z monitorowaniem funkcji życiowych pacjenta. Produkt zawiera 50 mg kwasu l-folinowego w 1 ml roztworu, a dostępne fiolki mają objętości 1 ml, 4 ml lub 9 ml, co odpowiada dawkom 50 mg, 200 mg lub 450 mg substancji czynnej. W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczne jest uwzględnienie potencjalnych interakcji z innymi lekami, zwłaszcza w terapii przeciwnowotworowej.
5-fluorouracyl, działanie cytotoksyczne, interakcje lekowe, kwas l-folinowy, l-folinian disodu, leczenie objawowe, leczenie ochronne, leczenie skojarzone, Levofolic, metotreksat, modulacja biochemiczna, monitorowanie funkcji życiowych, objawy niespecyficzne, over-rescue, roztwór do wstrzykiwań, stężenie metotreksatu, swoiste antidotum, terapia skojarzona - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań lub infuzji 50 mg/ml
Levofolic to roztwór do wstrzykiwań/infuzji zawierający l-folinian disodu, odpowiadający 50 mg kwasu l-folinowego na 1 ml roztworu, dostępny w fiolkach 1 ml (50 mg), 4 ml (200 mg) i 9 ml (450 mg). W terapii zaawansowanego lub przerzutowego raka jelita grubego l-folinian disodu stosuje się w skojarzeniu z 5-fluorouracylem według różnych schematów dawkowania, np. dwumiesięcznego (109,3 mg/m² l-folinianu w 2-godzinnym wlewie i 400 mg/m² + 600 mg/m² 5-FU), tygodniowego (10,93-273,25 mg/m² l-folinianu i 500 mg/m² 5-FU) oraz miesięcznego (10,93-273,25 mg/m² l-folinianu i 370-425 mg/m² 5-FU). Modyfikacje dawkowania 5-fluorouracylu są możliwe w zależności od toksyczności i odpowiedzi pacjenta, natomiast dawka l-folinianu pozostaje niezmieniona. Brak danych dotyczących stosowania u dzieci.
alkalizacja moczu, azot mocznikowy we krwi, bolus dożylny, diureza, kumulacja płynu w trzeciej przestrzeni, kwas l-folinowy, l-folinian disodu, metotreksat, niewydolność nerek, objawy toksyczności, odwracalna niewydolność nerek, podanie dooponowe, podanie pozajelitowe, przerzutowy rak jelita grubego, puchlina brzuszna, stężenie kreatyniny, stężenie metotreksatu w osoczu, terapia cytotoksyczna, terapia osłonowa, terapia skojarzona z 5-fluorouracylem, wchłanianie jelitowe, wlew dożylny, wysięk do opłucnej, zaburzenia czynności przewodu pokarmowego, zespół złego wchłaniania - Leksykon leków
Skład i postać leku – Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań lub infuzji 50 mg/ml
Levofolic 50 mg/ml to roztwór do wstrzykiwań lub infuzji zawierający l-folinian disodu w stężeniu 54,65 mg/ml, co odpowiada 50 mg kwasu l-folinowego na mililitr. Preparat dostępny jest w fiolkach o pojemnościach 1 ml (54,65 mg l-folinianu disodu), 4 ml (218,6 mg) oraz 9 ml (491,85 mg). Substancje pomocnicze obejmują sodu wodorotlenek i kwas solny do regulacji pH oraz wodę do wstrzykiwań. Lek ma postać lekko żółtego, przezroczystego roztworu, pakowanego w fiolki z bezbarwnego szkła typu I, zabezpieczone korkiem z gumy bromobutylowej i aluminiowym wieczkiem typu flip-off. Przechowywanie wymaga temperatury 2–8ºC oraz ochrony przed światłem, a okres ważności nieotwartego produktu wynosi 3 lata.
5-fluorouracyl, fiolka szkła typu I, guma bromobutylowa, infuzja, kwas l-folinowy, kwas solny, l-folinian disodu, Levofolic, niezgodność farmaceutyczna, podanie dożylne, przechowywanie w lodówce, roztwór chlorku sodu, roztwór do wstrzykiwań, roztwór glukozy, sodu wodorotlenek, stabilność chemiczna leku, warunki aseptyczne, wieczko typu flip-off, woda do wstrzykiwań, zgodność farmaceutyczna - Leksykon substancji czynnych
Kwas l-folinowy – Dawkowanie i sposób podawania
Kwas l-folinowy, występujący jako l-folinian disodu, jest stosowany przede wszystkim w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem w leczeniu zaawansowanego raka jelita grubego oraz jako środek ochronny przed toksycznością metotreksatu. W leczeniu raka jelita grubego stosuje się trzy główne schematy dawkowania: dwumiesięczny (100 mg/m² kwasu l-folinowego odpowiadający 109,3 mg/m² l-folinianu disodu, podawany 2-godzinnym wlewem dożylnym, z 5-fluorouracylem 400 mg/m² bolus i 600 mg/m² wlew 22-godzinny przez 2 dni, powtarzany co 2 tygodnie), tygodniowy (10-250 mg/m² kwasu l-folinowego, czyli 10,93-273,25 mg/m² l-folinianu disodu, podawany bolusowo lub wlewem, z 5-fluorouracylem 500 mg/m² bolus) oraz miesięczny (10-250 mg/m² kwasu l-folinowego, podawany bolusowo lub wlewem, z 5-fluorouracylem 370-425 mg/m² bolus przez 5 dni). Modyfikacje dawkowania 5-fluorouracylu i przerw między cyklami zależą od stanu pacjenta i toksyczności, natomiast dawka l-folinianu disodu pozostaje niezmieniona. Terapia u dzieci i młodzieży nie jest obecnie zalecana z powodu braku danych.
5-fluorouracyl, alkalizacja moczu, azot mocznikowy we krwi, bolus dożylny, cytostatyk, diureza, infuzja dożylna, kumulacja płynu w trzeciej przestrzeni, kwas l-folinowy, l-folinian disodu, leczenie cytotoksyczne, metotreksat, niewydolność nerek, objawy toksyczności, odwracalna niewydolność nerek, podanie dooponowe, puchlina brzuszna, rak jelita grubego, stężenie kreatyniny, stężenie metotreksatu w osoczu, stężenie resztkowe, terapia skojarzona z 5-fluorouracylem, toksyczność metotreksatu, wchłanianie jelitowe, wlew dożylny, wstrzyknięcie dożylne, wydalanie metotreksatu, wysięk do opłucnej, zaburzenie wchłaniania jelitowego - Leksykon substancji czynnych
Kwas l-folinowy – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Produkt leczniczy Levofolic zawiera l-folinian disodu, odpowiadający 50 mg kwasu l-folinowego w 1 ml roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Kliniczne dane wskazują, że l-folinian disodu nie wywiera istotnego wpływu na zdolności psychomotoryczne, w tym prowadzenie pojazdów mechanicznych oraz obsługę maszyn. Nie obserwuje się sedacji ani innych efektów niepożądanych, które mogłyby upośledzać funkcje niezbędne do bezpiecznego wykonywania tych czynności. Produkt dostępny jest w fiolkach o pojemności 1 ml, 4 ml i 9 ml, co pozwala na dostosowanie dawki, jednak niezależnie od ilości substancji czynnej, nie ma konieczności wprowadzania specjalnych ograniczeń dotyczących prowadzenia pojazdów.