Działania niepożądane
Kwas l-folinowy

Działania niepożądane kwasu l-folinowego

Kwas l-folinowy, dostępny w produktach leczniczych takich jak Levofolic 50 mg/ml, może powodować szereg działań niepożądanych, które różnią się zarówno nasileniem, jak i częstością występowania. Warto podkreślić, że profil bezpieczeństwa kwasu l-folinowego jest ściśle powiązany ze schematem leczenia, szczególnie gdy substancja ta stosowana jest w leczeniu skojarzonym z 5-fluorouracylem (5-FU).¹

Działania niepożądane ogólne

Działania niepożądane występujące we wszystkich wskazaniach terapeutycznych dotyczą różnych układów i narządów. Zaburzenia układu immunologicznego obejmują bardzo rzadko występujące reakcje uczuleniowe, w tym reakcje rzekomoanafilaktyczne/anafilaktyczne oraz pokrzywkę.²

W obrębie zaburzeń psychicznych rzadko obserwuje się bezsenność, pobudzenie i depresję, szczególnie po zastosowaniu dużych dawek kwasu l-folinowego.³ Dodatkowo, rzadko może dochodzić do zwiększenia częstości napadów u pacjentów z padaczką.⁴

Z zaburzeń żołądka i jelit rzadko występują dolegliwości żołądkowo-jelitowe, głównie po zastosowaniu dużych dawek.⁵ Natomiast niezbyt często zgłaszano gorączkę po podaniu l-folinianu disodu w postaci roztworu do wstrzykiwań.⁶

Działania niepożądane w leczeniu skojarzonym z 5-fluorouracylem

W leczeniu skojarzonym z 5-fluorouracylem, kwas l-folinowy może nasilać działania toksyczne wywoływane przez 5-FU. W takim przypadku profil bezpieczeństwa jest ściśle uzależniony od zastosowanego schematu leczenia.⁷

Bardzo często występuje niewydolność szpiku kostnego, w tym przypadki śmiertelne, co stanowi poważne zagrożenie dla życia pacjenta.⁸ W zakresie zaburzeń metabolizmu i odżywiania opisywano przypadki hiperamonemii, choć częstość ich występowania nie jest znana.⁹

Często u pacjentów rozwija się erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, będąca częstym powikłaniem skórnym chemioterapii.¹⁰ Bardzo często występuje zapalenie błony śluzowej, w tym zapalenie jamy ustnej i zapalenie warg. Odnotowano przypadki śmiertelne spowodowane zapaleniem błony śluzowej.¹¹

Schemat miesięczny

Przy stosowaniu schematu miesięcznego w leczeniu skojarzonym z 5-FU, bardzo często występują wymioty i nudności.¹² Co istotne, w tym schemacie nie obserwuje się nasilenia innych działań toksycznych wywoływanych przez 5-fluorouracyl, takich jak neurotoksyczność.¹³

Schemat tygodniowy

W schemacie tygodniowym bardzo często występuje biegunka z wyższymi stopniami toksyczności i odwodnienie. Powikłania te mogą wymagać hospitalizacji w związku z koniecznością leczenia, a w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do zgonu.¹⁴

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Szczególnie niebezpieczne działania niepożądane kwasu l-folinowego obejmują potencjalnie śmiertelne powikłania, zwłaszcza przy stosowaniu w leczeniu skojarzonym z 5-fluorouracylem. Niewydolność szpiku kostnego może prowadzić do ciężkich zakażeń, krwawień i niedokrwistości, co stanowi istotne zagrożenie dla życia pacjenta.¹⁵

Zapalenie błony śluzowej może prowadzić do poważnych komplikacji, włącznie z przypadkami śmiertelnymi, głównie z powodu wtórnych zakażeń, zaburzeń odżywiania i odwodnienia.¹⁶

W schemacie tygodniowym szczególnie niebezpieczna jest biegunka, która może prowadzić do ciężkiego odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych, wymagających hospitalizacji, a w skrajnych przypadkach może być przyczyną zgonu.¹⁷

Reakcje uczuleniowe, w tym reakcje rzekomoanafilaktyczne i anafilaktyczne, choć występują bardzo rzadko, stanowią nagłe zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.¹⁸

Tabela działań niepożądanych kwasu l-folinowego

<sup data-drug="Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań lub infuzji" data-section="Działania niepożądane" title="Częstości: Bardzo często (≥1/10), Często (≥1/100 do <1/10), Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), Bardzo rzadko (19

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁰