jodek nieorganiczny
Jodek nieorganiczny to związek chemiczny zawierający jod w formie anionu (I⁻). W medycynie jodki nieorganiczne, takie jak jodek potasu (KI) czy jodek sodu (NaI), są stosowane w profilaktyce i leczeniu chorób tarczycy, ponieważ jod jest niezbędnym pierwiastkiem do syntezy hormonów tarczycowych.
Jodki nieorganiczne są wykorzystywane w zapobieganiu niedoborom jodu, które mogą prowadzić do wola endemicznego i innych zaburzeń z niedoboru jodu (IDD). W sytuacjach zagrożenia radiacyjnego jodek potasu podawany jest jako środek blokujący wychwyt radioaktywnego jodu przez tarczycę, co zmniejsza ryzyko rozwoju raka tarczycy.
Preparaty zawierające jodki nieorganiczne muszą być stosowane z ostrożnością, gdyż nadmiar jodu może wywołać efekt Wolff-Chaikoffa – przejściowe zahamowanie syntezy hormonów tarczycowych. U niektórych pacjentów z istniejącymi chorobami tarczycy, szczególnie z chorobą Gravesa-Basedowa, nadmierne spożycie jodu może prowadzić do przełomu tarczycowego.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Farmakokinetyka jodowanego powidonu opiera się na dysocjacji na powidon i jod, z dalszą redukcją jodu do jodku w organizmie. Wchłanianie jodu jest zależne od drogi podania oraz stanu i rodzaju powierzchni aplikacji (np. zdrowa lub uszkodzona skóra, błony śluzowe, rany). Minimalna absorpcja występuje na nieuszkodzonej skórze, natomiast zwiększone wchłanianie obserwuje się na skórze pozbawionej naskórka, owrzodzeniach, błonach śluzowych (np. pochwa) oraz dużych powierzchniach skóry. Po podaniu dopochwowym (np. globulki Betadine VAG 200 mg) jod szybko wchłania się do krążenia, powodując wzrost stężenia jodu całkowitego i jodku nieorganicznego w surowicy. Powidon, o masie cząsteczkowej około 35 kDa, wchłania się w minimalnym stopniu i nie przenika przez barierę krew-mózg ani łożysko.
bariera krew-mózg, Betadine VAG, błona śluzowa, hormon pobudzający tarczycę, jodek nieorganiczny, jodowany powidon, okres półtrwania jodu, owrzodzenie, symporter sodowo-jodowy, TSH, wiązanie jodu z tyrozyną -
Leksykon substancji czynnych
Farmakokinetyka powidonu jodowanego opiera się na jego dysocjacji do powidonu i jodu, a następnie redukcji jodu do jodków. Wchłanianie jodu zależy od postaci farmaceutycznej, drogi podania oraz stanu i powierzchni skóry lub błon śluzowych. Minimalna absorpcja jodu występuje przy stosowaniu na nieuszkodzoną skórę, natomiast zwiększone wchłanianie obserwuje się na uszkodzonej skórze, błonach śluzowych (np. pochwa) oraz dużych powierzchniach. Przykładowo, dopochwowe podanie preparatu Betadine VAG powoduje szybki wzrost stężenia jodu całkowitego i jodku nieorganicznego w surowicy. Powidon o masie cząsteczkowej około 35 kDa przenika do krwi w nieznaczących ilościach. W przypadku kropli do oczu (Oftasteril, 50 mg/ml) przenikanie jodu przez spojówkę jest ograniczone, a ekspozycja ogólnoustrojowa na jod jest bardzo niska. Długotrwałe stosowanie na błonach śluzowych, rozległych ranach czy podczas przemywania jam ciała może prowadzić do znacznego wchłaniania jodu.
bariera krew-mózg, błona śluzowa, dysfagia, ekspozycja ogólnoustrojowa, gruczoł tarczowy, hormon pobudzający tarczycę, hormon tarczycy, jodek nieorganiczny, klirens nerkowy, okres półtrwania, postać farmaceutyczna, powidon jodowany, preparat okulistyczny, stężenie leku, symporter sodowo-jodowy, tezauroza, tyrozyna, układ krwionośny, układ siateczkowo-śródbłonkowy -
Leksykon leków
Jodek potasu (65 mg) charakteryzuje się niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego w ciągu 2 godzin po podaniu doustnym, z opóźnieniem 10-15 minut w obecności pokarmu. Fizjologiczne stężenia jodu w surowicy wynoszą 1-5 μg/L przy dziennym spożyciu 150-250 μg. Jod ulega szybkiemu rozkładowi i wymianie między erytrocytami a płynem zewnątrzkomórkowym, a jego całkowita pula nieorganiczna wynosi około 250 μg. Wychwyt jodu przez tarczycę zależy od objętości gruczołu, jego funkcji, stężenia jodku w osoczu oraz wieku pacjenta, z większym wychwytem u dzieci i młodzieży oraz zmniejszonym u osób starszych. Po podaniu na czczo połowa maksymalnego wychwytu w tarczycy osiągana jest po około 4 godzinach (zakres 2,5-6,5 godziny).
bariera łożyskowa, dijodotyrozyna, eliminacja nerkowa, farmakokinetyka, gruczoł tarczowy, jodek nieorganiczny, jodek potasu, klirens nerkowy, monojodotyrozyna, niedobór jodu, organifikacja jodu, pinocytoza, podanie doustne, promieniotwórczość, proteoliza, stężenie w surowicy, tarczyca płodu, trijodotyronina, tyreoglobulina, tyroksyna, właściwości farmakokinetyczne, wychwyt jodu
