guz neuroendokrynny żołądka
Guz neuroendokrynny żołądka (gastric neuroendocrine tumor, G-NET) to rzadki nowotwór wywodzący się z komórek enterochromafinopodobnych (ECL) błony śluzowej żołądka. Guzy te stanowią około 4% wszystkich nowotworów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego i charakteryzują się zdolnością do produkcji i wydzielania hormonów oraz amin biogennych.
Guzy neuroendokrynne żołądka klasyfikuje się na trzy główne typy. Typ 1 (70-80% przypadków) związany jest z autoimmunologicznym zapaleniem błony śluzowej żołądka i wtórną hipergastrynemią, występuje częściej u kobiet. Typ 2 (5-10%) rozwija się w przebiegu zespołu MEN-1 lub zespołu Zollingera-Ellisona. Typ 3 (15-20%) to guzy sporadyczne, niezwiązane z hipergastrynemią, charakteryzujące się bardziej agresywnym przebiegiem klinicznym.
Diagnostyka G-NET opiera się na badaniach endoskopowych z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego i immunohistochemicznego (z oznaczeniem markerów neuroendokrynnych: chromograniny A, synaptofizyny). W ocenie zaawansowania choroby wykorzystuje się badania obrazowe (TK, MR, scyntygrafię receptorów somatostatynowych) oraz oznaczenie markerów biochemicznych (chromogranina A, kwas 5-hydroksyindolooctowy).
Leczenie zależy od typu guza, jego wielkości i stopnia zaawansowania. Dla małych zmian typu 1 i 2 stosuje się endoskopowe usunięcie lub monitorowanie, natomiast w przypadku większych zmian lub typu 3 wskazana jest resekcja chirurgiczna. W zaawansowanych przypadkach stosuje się leczenie systemowe, w tym analogi somatostatyny, chemioterapię oraz terapie celowane molekularnie. Rokowanie jest najlepsze w typie 1, a najgorsze w typie 3.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sandostatin 100 mcg/ml
Oktreotyd, aktywny składnik leku Sandostatin, jest syntetycznym analogiem somatostatyny o dłuższym czasie działania, wykazującym silne i selektywne hamowanie wydzielania hormonu wzrostu (GH), glukagonu oraz insuliny, z przewagą efektu na GH. W badaniach klinicznych u pacjentów z akromegalią stosowanie oktreotydu skutkowało redukcją stężenia GH o co najmniej 50% u około 90% chorych, a u 50% z nich poziom GH spadł poniżej 5 ng/ml. Lek ten nie wywołuje efektu z odbicia, co jest istotne w terapii tej grupy pacjentów. Ponadto, u zdrowych ochotników wykazano hamowanie poposiłkowego uwalniania insuliny, glukagonu, gastryny oraz TSH stymulowanego przez TRH, co potwierdza szerokie spektrum działania hormonalnego oktreotydu.
akromegalia, embolizacja tętnicy wątrobowej, farmakologia, farmakoterapia, fluorouracyl, gastryna, glukagon, gruczolak przysadki, guz hormonalnie czynny, guz neuroendokrynny żołądka, hipoglikemia, hormon tyreotropowy, hormon uwalniający tyreotropinę, hormon wzrostu, insulina, insulinopodobny czynnik wzrostu, obrzęk tkanek miękkich, oktapeptyd, oktreotyd, parestezja, serotonina, somatostatyna, streptozocyna, układ żołądkowo-jelitowo-trzustkowy - Leksykon chorób i schorzeń
Polipy żołądka – Leczenie
Polipy żołądka to nieprawidłowe wyrośla na błonie śluzowej żołądka, często wykrywane przypadkowo podczas gastroskopii. Diagnostyka powinna obejmować ocenę histologiczną polipa i otaczającej błony śluzowej, z polipektomią zalecaną dla polipów nowotworowych oraz tych ≥1 cm, ze względu na ryzyko dysplazji wysokiego stopnia lub wczesnego raka. Typy polipów różnią się ryzykiem transformacji nowotworowej: polipy gruczołów dna żołądka (FGP) mają niskie ryzyko, lecz wymagają usunięcia, jeśli >1 cm lub z dysplazją, a w przypadku związku z długotrwałym stosowaniem inhibitorów pompy protonowej (PPI) zaleca się ich odstawienie. Polipy hiperplastyczne (GHP), często związane z zakażeniem Helicobacter pylori, powinny być usunięte, jeśli >0,5 cm lub z dysplazją, a eradykacja H. pylori może prowadzić do regresji zmian. Polipy gruczolakowe cechują się wysokim ryzykiem złośliwienia i wymagają resekcji podśluzówkowej oraz regularnej kontroli endoskopowej co 3-5 lat po resekcji.
biopsja, błona śluzowa żołądka, dysplazja wysokiego stopnia, endoskopowa dysekcja podśluzówkowa, endoskopowa resekcja błony śluzowej, eradykacja Helicobacter pylori, ezofagogastroduodenoskopia, gastrektomia, gastroskopia, guz neuroendokrynny żołądka, guz podścieliskowy przewodu pokarmowego, hipergastrynemia, inhibitor pompy protonowej, niedokrwistość z niedoboru żelaza, polip gruczolakowy, polip hiperplastyczny, polip żołądka, polipektomia, polipektomia endoskopowa, rak żołądka, rakowiak żołądka, resekcja chirurgiczna, rodzinna polipowatość gruczolakowa, transformacja złośliwa, zakażenie Helicobacter pylori - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne – Epidemiologia
Guzy neuroendokrynne (NET) to heterogenna grupa nowotworów wywodzących się z komórek neuroendokrynnych, charakteryzujących się zdolnością do syntezy i wydzielania monoamin. Epidemiologicznie obserwuje się istotny wzrost zachorowalności na NET na całym świecie, ze standaryzowaną według wieku zapadalnością w USA wzrastającą z 4,90/100 000 w 2000 roku do 8,19/100 000 w 2018 roku (roczna zmiana procentowa 3,40%). W Europie, Azji i innych regionach również notuje się wzrost, np. w Polsce roczna zachorowalność wynosi 5,86/100 000. Najczęstszą lokalizacją są guzy żołądkowo-jelitowo-trzustkowe (GEP-NET), stanowiące około 70% wszystkich NET, z regionalnymi różnicami w dystrybucji anatomicznej. Średni wiek diagnozy to około 60 lat, z przewagą mężczyzn w niektórych populacjach i różnicami rasowymi w częstości występowania i rokowaniu. Wzrost zachorowalności przypisuje się m.in. lepszej diagnostyce obrazowej (CT, MRI, PET), zwiększonemu wykorzystaniu endoskopii oraz poprawie klasyfikacji histopatologicznej.
appendektomia, baza SEER, czujne oczekiwanie, gastroskopia, GEP-NET, grading, guz neuroendokrynny, guz neuroendokrynny trzustki, guz neuroendokrynny żołądka, guz neuroendokrynny żołądkowo-jelitowo-trzustkowy, indeks Ki67, inwazja naczyń limfatycznych, komórka neuroendokrynna, nowotwór neuroendokrynny, pNET, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut do węzłów chłonnych, rezonans magnetyczny, stopień zróżnicowania guza, tomografia komputerowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Okteva 30 mg
Okteva, zawierająca oktreotyd octan w dawkach 10 mg, 20 mg i 30 mg, jest stosowana w leczeniu akromegalii, hormonalnie czynnych guzów neuroendokrynnych (GEP-NET) oraz gruczolaków wydzielających TSH. W terapii akromegalii zaleca się rozpoczęcie od dawki 20 mg co 4 tygodnie, z możliwością modyfikacji dawki na podstawie stężeń GH i IGF-1 oraz oceny klinicznej. Niewystarczająca kontrola (GH > 2,5 μg/l) po 3 miesiącach wymaga zwiększenia dawki do 30 mg, a następnie do 40 mg, jeśli kontrola nadal jest niewystarczająca. U pacjentów z dobrą odpowiedzią (GH < 1 μg/l, normalizacja IGF-1) możliwe jest zmniejszenie dawki do 10 mg co 4 tygodnie, przy ścisłym monitoringu. Kontrola stężeń GH i IGF-1 powinna odbywać się co 6 miesięcy. W leczeniu objawowym GEP-NET początkowa dawka to 20 mg co 4 tygodnie, z możliwością zmniejszenia do 10 mg lub zwiększenia do 30 mg w zależności od odpowiedzi klinicznej. W przypadku zaawansowanych guzów neuroendokrynnych stosuje się dawkę 30 mg co 4 tygodnie do progresji choroby. Gruczolaki TSH leczone są dawką 20 mg co 4 tygodnie, z dostosowaniem dawki na podstawie stężenia TSH i hormonów tarczycy.
akromegalia, GEP-NET, gruczolak wydzielający TSH, guz neuroendokrynny, guz neuroendokrynny żołądka, hormon wzrostu, insulinopodobny czynnik wzrostu, jelit i trzustki, leczenie objawowe, marskość wątroby, oktreotyd, oktreotyd octan, przedłużone uwalnianie, stłuszczenie wątroby, wstrzyknięcie domięśniowe, zaawansowany guz neuroendokrynny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół zollingera-ellisona – Epidemiologia
Zespół Zollingera-Ellisona (ZES) to rzadkie schorzenie neuroendokrynne, spowodowane przez gastrinoma, które prowadzi do nadmiernej sekrecji gastryny i wtórnej hipersekrecji kwasu żołądkowego. Roczna zapadalność wynosi 0,5-3 przypadków na milion osób, z lokalizacją guzów głównie w dwunastnicy (50-88% przypadków) i trzustce (20-25%). ZES manifestuje się opornymi na leczenie wrzodami żołądka i dwunastnicy, refluksem oraz biegunką. Około 20-30% przypadków jest związanych z zespołem MEN1, gdzie objawy pojawiają się średnio w wieku 34,9 lat, wcześniej niż w sporadycznych przypadkach (45,7 lat). Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia gastryny na czczo (3-10-krotne przekroczenie normy) oraz obrazowaniu receptorów somatostatynowych (PET z galem-68). W momencie diagnozy 25% pacjentów ma przerzuty, co pogarsza rokowanie. Leczenie obejmuje długoterminową kontrolę hipersekrecji kwasu za pomocą inhibitorów pompy protonowej oraz, gdy to możliwe, chirurgiczne usunięcie guza pierwotnego i przerzutów, co znacząco poprawia przeżywalność.
badanie endoskopowe, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, gastrinoma, gastryna, gastryna w surowicy, gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, guz neuroendokrynny żołądka, hipersekrecja kwasu żołądkowego, inhibitor pompy protonowej, insulinoma, lek przeciwwydzielniczy, nowotwór neuroendokrynny, oporność na leczenie, przerzut do wątroby, przeżycie 5-letnie, refluks żołądkowo-przełykowy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia receptorów somatostatynowych, tomografia komputerowa, wrzód trawienny, wydzielanie kwasu żołądkowego, zapadalność, zapalenie przełyku, zespół MEN 1, zespół Zollingera-Ellisona