biopsja
Biopsja to zabieg diagnostyczny polegający na pobraniu fragmentu tkanki lub komórek z organizmu pacjenta w celu ich późniejszego badania histopatologicznego lub cytologicznego. Jest to procedura kluczowa w diagnostyce wielu chorób, szczególnie nowotworowych, umożliwiająca postawienie precyzyjnej diagnozy.
Wyróżnia się kilka typów biopsji: igłową (cienkoigłową i gruboigłową), wycinającą, endoskopową oraz otwartą. Wybór metody zależy od lokalizacji badanej zmiany, jej charakteru oraz stanu klinicznego pacjenta. Biopsja igłowa jest najmniej inwazyjna i często wykonywana ambulatoryjnie, podczas gdy biopsja otwarta wymaga interwencji chirurgicznej.
Materiał pobrany podczas biopsji jest poddawany badaniu mikroskopowemu przez patomorfologa, który ocenia strukturę komórek i tkanek, poszukując cech charakterystycznych dla określonych chorób. W przypadku podejrzenia nowotworu, badanie pozwala określić jego typ, stopień złośliwości oraz często zastosować dodatkowe testy molekularne i immunohistochemiczne, co ma kluczowe znaczenie dla wyboru odpowiedniej metody leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Diagnostyka i diagnoza
Rak płuca pozostaje najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych na świecie, głównie z powodu późnego rozpoznania. Pięcioletnie przeżycie w stadium I wynosi 88%, podczas gdy w stadium IV spada do 19%. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, takich jak RTG, TK, PET-TK oraz MRI, które umożliwiają ocenę lokalizacji, wielkości i zaawansowania guza. Badania laboratoryjne, w tym morfologia krwi, biochemia oraz cytologia plwociny, dostarczają dodatkowych informacji, jednak potwierdzenie rozpoznania wymaga biopsji (bronchoskopia, biopsja igłowa, EBUS, mediastinoskopia, torakoskopia). Nowoczesne metody diagnostyki molekularnej pozwalają na identyfikację mutacji EGFR, ALK, KRAS, ekspresji PD-L1 i innych biomarkerów, co umożliwia personalizację terapii celowanej i immunoterapii. Biopsja płynna stanowi nieinwazyjną alternatywę do monitorowania choroby i wykrywania mutacji.
badania biochemiczne, badania molekularne, badanie obrazowe, biopsja, biopsja igłowa, biopsja płynna, bronchoskopia, cfDNA, chirurg klatki piersiowej, ctDNA, cytologia plwociny, ekspresja PD-L1, LDCT, mediastinoskopia, medycyna precyzyjna, morfologia krwi, mutacja EGFR, mutacja KRAS, nowotwór, onkolog kliniczny, patolog, PET, pięcioletnie przeżycie, pulmonolog, radiolog, radioterapeuta, rak płuca, rearanżacja ALK, rezonans magnetyczny, rtg klatki piersiowej, sztuczna inteligencja w medycynie, tomografia komputerowa, torakocenteza, torakoskopia, zespół wielodyscyplinarny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dasatinib Sandoz 100 mg
Dasatinib Sandoz jest wskazany do leczenia przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (ALL Ph+), a jego dawkowanie zależy od fazy choroby, wieku pacjenta oraz masy ciała. U dorosłych z przewlekłą fazą CML zalecana dawka początkowa wynosi 100 mg raz na dobę, natomiast w fazie zaawansowanej CML lub ALL Ph+ – 140 mg raz na dobę. U dzieci i młodzieży dawkowanie ustala się na podstawie masy ciała, np. 40 mg/dobę dla masy 10–<20 kg, 60 mg/dobę dla 20–<30 kg, 70 mg/dobę dla 30–<45 kg oraz 100 mg/dobę dla ≥45 kg. W przypadku braku odpowiedzi hematologicznej lub cytogenetycznej możliwe jest zwiększenie dawki do maksymalnie 140 mg/dobę (CML przewlekła) lub 180 mg/dobę (faza zaawansowana CML/ALL Ph+). Dazatynib podaje się doustnie, raz na dobę, tabletki powlekane należy połykać w całości, a u dzieci o masie <10 kg dostępna jest postać proszku do sporządzania zawiesiny doustnej, która nie jest biorównoważna z tabletkami.
ANC, aspiracja szpiku, biopsja, całkowita odpowiedź hematologiczna, chemioterapia podstawowa, chromosom Philadelphia, cytopenia, dazatynib, faza zaawansowana, hematopoetyczny czynnik wzrostu, inhibitor CYP3A4, kortykosteroid, lek moczopędny, małopłytkowość, masa czerwonokrwinkowa, mielosupresja, neutropenia, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, pełna odpowiedź cytogenetyczna, przełom blastyczny, przeszczepienie komórek macierzystych, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła faza CML, tabletka powlekana, większa odpowiedź molekularna, wysięk opłucnowy, zahamowanie czynności szpiku, zawiesina doustna - Leksykon chorób i schorzeń
Język geograficzny – Objawy
Język geograficzny (benign migratory glossitis) to łagodny, niezakaźny stan zapalny błony śluzowej języka, charakteryzujący się nieregularnymi, gładkimi, czerwonymi plamami o różnych kształtach i rozmiarach, pozbawionymi brodawek językowych (papillae), często otoczonymi białawymi lub szarawymi obrzeżami. Zmiany te wykazują dynamiczny, migratoryjny przebieg, przemieszczając się po powierzchni języka w ciągu dni lub nawet godzin, co jest kluczowe dla rozpoznania. Objawy mogą być bezbolesne lub manifestować się pieczeniem i dyskomfortem, szczególnie przy spożywaniu pikantnych, kwaśnych lub słonych pokarmów. Występuje u około 10% pacjentów uczucie pieczenia, a przebieg choroby jest zmienny – od kilku dni do lat, z okresami remisji i nawrotów. Schorzenie częściej dotyka kobiety i młodych dorosłych, a czynniki takie jak stres, alergie, infekcje czy dieta mogą nasilać objawy. Współistnieje często z językiem pofałdowanym, łuszczycą, zespołem Reitera, niedoborami witamin oraz chorobami autoimmunologicznymi.
atopowe zapalenie skóry, biopsja, celiakia, grzybica jamy ustnej, język geograficzny, kandydoza jamy ustnej, łagodne wędrujące zapalenie języka, liszaj płaski, łuszczyca, nadżerka, niedobór witaminowy, pieczenie języka, reaktywne zapalenie stawów, remisja, zaburzenia lękowe, zaostrzenie choroby, zapalenie błony śluzowej, zapalenie języka, zespół Reitera - Leksykon chorób i schorzeń
Rak skóry nieczerniakowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Nieczerniakowy rak skóry (NMSC) stanowi najczęstszy nowotwór złośliwy na świecie, z ponad 5,4 milionami diagnoz rocznie w USA. Dominują dwa główne typy: rak podstawnokomórkowy (BCC, 70-80%) oraz rak kolczystokomórkowy (SCC, 20-30%), z ekspozycją na promieniowanie UV jako głównym czynnikiem etiologicznym. Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne, biopsję i ocenę histopatologiczną, a leczenie jest wielodyscyplinarne, obejmujące chirurgię (wycięcie z marginesem 4-6 mm, chirurgia Mohsa z wskaźnikiem wyleczenia do 99%), radioterapię, leczenie miejscowe (5-fluorouracyl, imikwimod, terapia fotodynamiczna) oraz terapie systemowe (immunoterapia z inhibitorami PD-1, inhibitory szlaku Hedgehog, chemioterapia). Koszt leczenia w USA wynosi około 4,8 mld USD rocznie. Szczególną uwagę wymaga opieka nad pacjentami z immunosupresją, np. biorcami przeszczepów, u których ryzyko agresywnego SCC jest 100-krotnie wyższe.
5-fluorouracyl, badanie histopatologiczne, biopsja, biorca przeszczepu narządu, cemiplimab, chirurg onkologiczny, chirurg plastyczny, chirurgia mikrograficzna Mohsa, choroba Bowena, czynnik ryzyka, dermatolog, dermatologia, imikwimod, immunomodulacja, immunosupresja, inhibitor punktów kontrolnych, inhibitor szlaku Hedgehog, komórka nowotworowa, krem z filtrem, krioterapia, lek immunosupresyjny, łyżeczkowanie i elektrokoagulacja, NMSC, obraz ciała, onkolog kliniczny, patolog, pembrolizumab, pielęgniarka onkologiczna, promieniowanie jonizujące, promieniowanie ultrafioletowe, przeciwciało anty-PD-1, przewlekła białaczka limfocytowa, radioterapeuta, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak skóry nieczerniakowy, rak z komórek Merkla, rogowacenie słoneczne, sonidegib, terapia fotodynamiczna, układ odpornościowy, wismodegib, wycięcie chirurgiczne, zespół znamion dysplastycznych, znamię dysplastyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Mastitis – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie sutka (mastitis) diagnozuje się głównie na podstawie wywiadu i badania fizykalnego, uwzględniając objawy takie jak jednostronna bolesność, zaczerwienienie, gorączka powyżej 38,5°C oraz powiększenie regionalnych węzłów chłonnych. W diagnostyce różnicowej istotne jest wykluczenie raka zapalnego piersi, zwłaszcza przy braku poprawy po antybiotykoterapii lub atypowym przebiegu. Ultrasonografia piersi pozwala na rozróżnienie zapalenia od ropnia oraz zmian nowotworowych, a w przypadku podejrzenia ropnia wskazane jest wykonanie aspiracji pod kontrolą USG z badaniem mikrobiologicznym. Diagnostyka mikrobiologiczna nie jest rutynowa, ale zalecana przy ciężkich infekcjach, zakażeniach szpitalnych, nawrotach lub braku odpowiedzi na leczenie. W przypadku mastitis u bydła mlecznego stosuje się m.in. liczenie komórek somatycznych (SCC > 200 000 komórek/ml), test California Mastitis Test (CMT), PCR oraz nowoczesne metody jak termografia i cytometria przepływowa.
antybiotykoterapia, aspiracja cienkoigłowa, badanie fizykalne, badanie mikrobiologiczne, biomarker, biopsja, biopsja gruboigłowa, California Mastitis Test, cytometria przepływowa, dehydrogenaza mleczanowa, fosfataza alkaliczna, gruźlica, hodowla bakteryjna, mammografia, poradnictwo laktacyjne, przetoka sutkowa, rak zapalny piersi, ropień, ropień piersi, sarkoidoza, technika molekularna, ultrasonografia piersi, węzły chłonne regionalne, zakażenie grzybicze, zapalenie przewodów mlecznych, zapalenie sutka, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń - Leksykon chorób i schorzeń
Ameloblastoma – Diagnostyka i diagnoza
Ameloblastoma to rzadki, łagodny, lecz miejscowo agresywny guz odontogenny, stanowiący około 1% wszystkich guzów szczęki i 11-13% guzów odontogennych. Najczęściej lokalizuje się w tylnej części żuchwy (około 80% przypadków), manifestując się jako wolno rosnący, bezbolesny guz, często wykrywany dopiero w zaawansowanym stadium. Diagnostyka opiera się na badaniach klinicznych, obrazowych (RTG, TK, MRI) oraz histopatologicznych, z wykorzystaniem biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (BAC) o czułości 86,6% i swoistości 100%. Obraz radiologiczny może przyjmować formę wielokomorową („bańka mydlana”) lub jednokomorową, a nowoczesne metody, takie jak CBCT, oferują czułość 77,33% i swoistość 90%. Kluczowe jest różnicowanie ameloblastoma z innymi zmianami, zwłaszcza rogowaciejącą torbielą zębopochodną, co wspomagają zaawansowane techniki obrazowania i algorytmy oparte na sieciach neuronowych (dokładność 90,36%, AUC=0,946).
ameloblastoma, ameloblastoma konwencjonalny, badanie histopatologiczne, biopsja, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja incyzyjna, dabrafenib, dysplazja włóknista, guz odontogenny, kostniakomięsak, mutacja genu, rak ameloblastyczny, rezonans magnetyczny, rogowaciejąca torbiel zębopochodna, sieć neuronowa konwolucyjna, śluzak zębopochodny, stożkowa tomografia komputerowa, terapia molekularna, tomografia komputerowa, torbiel tętniakowa kości, torbiel zawiązkowa, trametynib, wemurafenib, ząb trzonowy, zdjęcie pantomograficzne - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Objawy
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadka forma nowotworu piersi, rozpoczynająca się w obrębie brodawki i rozprzestrzeniająca się odśrodkowo na otoczkę oraz inne obszary piersi. Początkowe objawy, takie jak łuszczenie, zaczerwienienie, świąd i pieczenie brodawki, często imitują zmiany zapalne skóry, co może prowadzić do błędnej diagnozy i opóźnienia leczenia. W około 80-90% przypadków choroba współistnieje z rakiem przewodowym in situ (DCIS) lub inwazyjnym rakiem przewodowym, a u połowy pacjentów obecny jest wyczuwalny guzek, który w 90% wskazuje na inwazyjny nowotwór. Progresja choroby jest powolna, trwająca od kilku miesięcy do lat, a jej przebieg kliniczny dzieli się na fazę początkową (subtelne objawy), pośrednią (zmiany skórne przypominające egzemę) oraz zaawansowaną (owrzodzenie, wyciek, wciągnięcie brodawki). Wczesne rozpoznanie jest kluczowe, gdyż pięcioletni wskaźnik przeżycia w stadium ograniczonym do brodawki przekracza 90%, natomiast w obecności inwazyjnego raka i wyczuwalnego guzka spada do 40-50%.
biopsja, brodawka sutkowa, choroba Pageta brodawki sutkowej, DCIS, diagnostyka obrazowa, egzema, inwazyjny rak przewodowy, inwersja brodawki, komórki Pageta, kontaktowe zapalenie skóry, mammografia diagnostyczna, nowotwór piersi, owrzodzenie brodawki, przerzuty do węzłów chłonnych, rak przewodowy in situ, receptory hormonalne, rezonans magnetyczny, status HER2, ultrasonografia piersi, wskaźnik przeżycia, wyciek z brodawki, zajęcie węzłów chłonnych, zakażenie grzybicze, zapalenie gruczołu sutkowego, złuszczanie naskórka, zmiana pigmentacyjna - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak wątroby – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w przypadku naczyniaków wątroby jest generalnie doskonałe, gdyż są to łagodne guzy, które zazwyczaj nie powodują dolegliwości ani nie ulegają złośliwej transformacji. Badania wskazują, że około 40% naczyniaków wykazuje wzrost liniowy co najmniej o 5%, a ponad 44% rośnie objętościowo o więcej niż 5%, podczas gdy około 45% ulega zmniejszeniu. Zmiany rozmiaru są zatem powszechne, jednak wzrost w tempie zgodnym z badaniami nie wymaga interwencji klinicznej, a obrazowanie kontrolne powinno być wykonywane jedynie przy obecności objawów. Szczególną uwagę należy zwrócić na naczyniaki o średnicy powyżej 5 cm oraz na obecność koagulopatii, charakteryzującej się podwyższonym poziomem D-dimerów, obniżeniem liczby płytek krwi i fibrynogenu oraz wzrostem TAT i FDP, gdyż te czynniki zwiększają ryzyko powikłań.
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołowy in situ – Epidemiologia
Rak gruczołowy in situ (LCIS) stanowi około 1-2% wszystkich nowotworów piersi, z częstością wykrywania 0,5-1,5% w biopsjach łagodnych zmian piersi oraz 1,8-2,5% wszystkich biopsji piersi. W ostatnich dekadach obserwuje się wzrost częstości występowania LCIS, m.in. z 2,0 do 2,75 na 100 000 kobiet w latach 2000-2009, co wiąże się z upowszechnieniem mammografii przesiewowych i stosowaniem hormonalnej terapii zastępczej. LCIS diagnozowany jest najczęściej u kobiet w wieku 45-49 lat, czyli około 10-15 lat wcześniej niż inwazyjny rak piersi. Kobiety z LCIS mają 7-12-krotnie wyższe ryzyko rozwoju inwazyjnego raka piersi, z ryzykiem 7,1% w ciągu 10 lat i 15-20% w ciągu 15-20 lat od diagnozy. Rak piersi po LCIS może mieć charakter zarówno przewodowy, jak i zrazikowy, przy czym odsetek raków zrazikowych jest wyższy (do 45%) niż w populacji ogólnej. Nowotwory te cechują się korzystniejszymi cechami prognostycznymi, co przekłada się na lepsze 5-letnie przeżycie specyficzne (91% vs. 85%).
biopsja, biopsja chirurgiczna, biopsja gruboigłowa, chemoprewencja, częstość występowania, eksemestan, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, inwazyjny rak zrazikowy, Ki67, mammografia przesiewowa, marker molekularny, rak gruczołowy in situ, rak przewodowy, rak przewodowy in situ, rak zrazikowy, raloksyfen, receptor hormonalny, rezonans magnetyczny piersi, rokowanie, selektywny modulator receptora estrogenowego, stopień złośliwości, tamoksyfen, tomosynteza cyfrowa piersi, wywiad rodzinny - Leksykon chorób i schorzeń
Brodawki podeszwowe – Diagnostyka i diagnoza
Brodawki podeszwowe (verruca plantaris) to zmiany skórne wywołane zakażeniem HPV, głównie typami 1, 2, 4, 27 i 57, lokalizujące się na podeszwowej części stopy. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym, gdzie kluczowe są cechy takie jak obecność czarnych kropek (zakrzepnięte naczynia krwionośne), przerwanie linii dermatoglifów oraz ból przy bocznym ucisku zmiany. Test uciskowy i dermatoskopia wspomagają różnicowanie brodawek od odcisków i modzeli. W przypadkach wątpliwych stosuje się przycięcie warstwy rogowej, biopsję, badania molekularne (PCR, hybrydyzacja Southern blot) lub ultrasonografię w celu oceny głębokości zmiany. Diagnostyka różnicowa obejmuje odciski, modzele, czarną piętę, porokeratozę, torbiele włączeniowe oraz czerniaka, co wymaga szczególnej uwagi przy zmianach atypowych lub szybko rosnących.
5-fluorouracyl, akantoza, azotan srebra, badanie histopatologiczne, badanie ultrasonograficzne, biopsja, brodawka podeszwowa, ciekły azot, czerniak, dermatoskop, dysfagia, hiperplazja naskórka, HPV, hybrydyzacja Southern blot, immunoterapia, krioterapia, kwas salicylowy, leczenie chirurgiczne, modzel, papillomatoza, PCR, porokeratoza, reakcja łańcuchowa polimerazy, środek keratolityczny, terapia laserowa, test uciskowy, verruca plantaris, wirus brodawczaka ludzkiego - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak t-komórkowy skóry – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Chłoniak T-komórkowy skóry (CTCL) to rzadki, przewlekły nowotwór limfoproliferacyjny, w którym złośliwe limfocyty T gromadzą się głównie w skórze, prowadząc do zmian skórnych takich jak plamy, blaszki, plaques i guzy, które mogą ulegać owrzodzeniu. Jakość życia pacjentów jest silnie związana z kontrolą objawów skórnych, zwłaszcza świądu i ryzyka infekcji. Kluczowe jest wielodyscyplinarne podejście terapeutyczne, angażujące dermatologów, hematologów/onkologów, radioterapeutów, pielęgniarki, pracowników socjalnych i dietetyków. Pielęgnacja skóry obejmuje nawilżanie, ochronę przed podrażnieniami, unikanie drapania oraz stosowanie kąpieli z wybielaczem (np. pół filiżanki płynnego wybielacza na ćwierć wanny ciepłej wody) w celu zmniejszenia ryzyka infekcji. Owrzodzenia wymagają starannego oczyszczania (np. mydłem, wodą lub solą fizjologiczną) i stosowania odpowiednich opatrunków, z naciskiem na użycie niestrzępiących się, okluzyjnych materiałów, aby minimalizować ból i uszkodzenia skóry podczas zmian opatrunków.
badanie fizykalne skóry, biopsja, chemioterapia, chłoniak T-komórkowy skóry, choroba limfoproliferacyjna, choroba zaawansowana, fotofereza pozaustrojowa, gorączka, infekcja skórna, interferon, kąpiel z wybielaczem, leczenie systemowe, lek przeciwhistaminowy, limfocyt T, mechloretamina, neuropatia, owrzodzenie, pielęgnacja skóry, radioterapeuta, radioterapia, remisja, steryd, świąd, terapia fotodynamiczna, terapia podtrzymująca, zmiana skórna - Leksykon chorób i schorzeń
Leukoplakia – Epidemiologia
Leukoplakia jest najczęstszym potencjalnie złośliwym zaburzeniem jamy ustnej, o globalnej częstości występowania około 2,6-3,41%, z dużą heterogennością regionalną (np. 2,53% w Azji, 1,82% w Europie, 0,33% w Ameryce Północnej). Występuje częściej u mężczyzn (stosunek 2:1 do 3:1) oraz u osób w średnim i starszym wieku, głównie powyżej 40 lat. Główne czynniki ryzyka to palenie tytoniu (6-krotnie wyższe ryzyko u palaczy), spożycie alkoholu (1,5-krotny wzrost ryzyka) oraz zakażenie HPV. Wysokie rozpowszechnienie leukoplakii obserwuje się w populacjach Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, gdzie nawyki takie jak żucie betelu/areki odgrywają istotną rolę etiologiczną. Wskaźnik transformacji złośliwej leukoplakii waha się od 0,1% do 17,5%, z rocznym ryzykiem transformacji od 0,3% do 6,9%, co przekłada się na 5-krotnie wyższe ryzyko rozwoju raka płaskonabłonkowego jamy ustnej u pacjentów z leukoplakią w porównaniu z populacją ogólną.
badanie przesiewowe, biopsja, czynnik ryzyka, długość telomerów, dysplazja nabłonkowa, infekcja grzybicza, kandydoza, leukoplakia homogenna, leukoplakia niehomogenna, lokalizacja anatomiczna, marker biologiczny, nadzór kliniczny, rak głowy i szyi, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, transformacja złośliwa, wiek pacjenta, wirus brodawczaka ludzkiego, żucie betelu - Leksykon chorób i schorzeń
Włókniakogruczolak piersi – Objawy
Włókniakogruczolak piersi (fibroadenoma) to najczęściej występujący łagodny guz piersi u kobiet w wieku 15-35 lat, o średniej wielkości około 2,5 cm, choć może osiągać do 5 cm. Charakteryzuje się dobrze odgraniczonym, ruchomym, gumowatym lub sprężystym guzkiem, zwykle bezbolesnym, choć może powodować tkliwość, szczególnie przed miesiączką, oraz dyskomfort przy większych rozmiarach. Włókniakogruczolaki wykazują zmienność pod wpływem hormonów – powiększają się w ciąży, podczas karmienia, terapii hormonalnej, a po menopauzie zwykle ulegają zmniejszeniu. Wyróżnia się typ prosty, niepodwyższający ryzyka raka piersi, oraz złożony, który wiąże się z około 1,5-krotnie zwiększonym ryzykiem rozwoju raka, zwłaszcza przy dodatkowch czynnikach ryzyka. Wariant młodzieńczy, często powyżej 5 cm, rośnie szybciej i zwykle wymaga leczenia chirurgicznego. Włókniakogruczolaki mnogie występują u 10-15% pacjentek i również mogą nieznacznie zwiększać ryzyko nowotworu.
badanie obrazowe, badanie palpacyjne, biopsja, biustonosz, brodawka sutkowa, cykl miesiączkowy, fibroadenoma, guzek, hormonalna terapia zastępcza, łagodny guz piersi, mammografia, menopauza, rak piersi, samobadanie piersi, terapia hormonalna, tkliwość, USG, usunięcie chirurgiczne, włókniakogruczolak młodzieńczy, włókniakogruczolak piersi, włókniakogruczolak złożony, wydzielina z brodawki sutkowej, zwapnienia - Leksykon chorób i schorzeń
Wrzód żołądka – Epidemiologia
Wrzód żołądka stanowi około jedną trzecią wszystkich wrzodów trawiennych, z roczną zachorowalnością na poziomie 0,1-0,3% (1 przypadek na 1000 osobolat). Epidemiologia choroby wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne i demograficzne, z wyższą częstością w krajach o większym rozpowszechnieniu zakażenia Helicobacter pylori (do 70% populacji w krajach rozwijających się). Występowanie wrzodów żołądka wzrasta z wiekiem, osiągając szczyt w 5-7 dekadzie życia, a czynniki ryzyka obejmują zakażenie H. pylori (obecne u około 70% pacjentów z wrzodami żołądka), przewlekłe stosowanie NLPZ (zwiększające ryzyko 3-4-krotnie), palenie tytoniu (RR 2,0) oraz czynniki socjoekonomiczne i genetyczne. Powikłania choroby to przede wszystkim krwawienie (dotyczące do 15% pacjentów, z zachorowalnością 1957/100 000 osób/rok), perforacja (0,19-3% przypadków, śmiertelność do 30%) oraz niedrożność odźwiernika (2%). Śmiertelność z powodu choroby wrzodowej wynosi około 1 na 100 000 osób rocznie, a 30-dniowa śmiertelność po perforacji sięga 16,3%.
anemia, aspiryna, biopsja, bliznowacenie, ból w górnej części brzucha, choroba wrzodowa, endoskopia, Helicobacter pylori, krwawienie z przewodu pokarmowego, niedrożność odźwiernika, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objawy dyspeptyczne, palenie tytoniu, perforacja, perforowany wrzód trawienny, przetoka, rak żołądka, środek przeciwdrobnoustrojowy, terapia eradykacyjna, test oddechowy z mocznikiem, wrzód dwunastnicy, wrzód żołądka - Leksykon chorób i schorzeń
Ektazja przewodów piersiowych – Leczenie
Ektazja przewodów piersiowych to łagodne, nieproliferacyjne schorzenie charakteryzujące się poszerzeniem przewodów mlekowych i zapaleniem otaczającej tkanki. W większości przypadków nie wymaga specyficznego leczenia, a objawy ustępują samoistnie. Postępowanie zachowawcze obejmuje ciepłe okłady, odpowiednie podtrzymanie piersi, higienę brodawki oraz unikanie wyciskania wydzieliny. W przypadku infekcji stosuje się antybiotykoterapię przez 10-14 dni, celując w patogeny takie jak Staphylococcus aureus, beztlenowe Streptococcus, Enterococcus i Bacteroides. Dolegliwości bólowe łagodzi się lekami przeciwbólowymi i NLPZ, a w wybranych przypadkach stosuje się leczenie hormonalne (bromokryptyna, kabergolina). U dzieci preferowane jest leczenie zachowawcze z obserwacją przez 6-9 miesięcy przed rozważeniem interwencji chirurgicznej.
acetaminofen, antybiotyk, aspiracja, biopsja, brodawka sutkowa, bromokryptyna, ektazja przewodów piersiowych, gruczoł piersiowy, ibuprofen, infekcja, kabergolina, lek przeciwbólowy, mammografia, mikrodochektomia, nacięcie i drenaż, niesteroidowy lek przeciwzapalny, otoczka brodawki, paracetamol, podwyższony poziom prolaktyny, posiew bakteryjny, poszerzenie przewodów mlekowych, ropień, stan zapalny, Staphylococcus aureus, ultrasonografia, wyciek z brodawki sutkowej, zaburzenie hormonalne, znieczulenie ogólne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rak piersi (carcinoma mammae) jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u kobiet, z zachorowalnością sięgającą 1 na 8 kobiet w ciągu życia, a 83% przypadków dotyczy kobiet po 50. roku życia, szczególnie w wieku 50-69 lat. Główne czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, wiek, mutacje genów BRCA1/BRCA2 (zwiększające ryzyko nawet o 85%), wywiad rodzinny, czynniki hormonalne (np. wczesna menarche, późna menopauza, hormonalna terapia zastępcza), gęstość tkanki piersiowej, otyłość po menopauzie, spożycie alkoholu oraz wcześniejsze choroby piersi i radioterapię klatki piersiowej. Diagnostyka opiera się na samobadaniu, badaniu klinicznym, mammografii (zalecanej od 40. roku życia co 1-2 lata), USG, MRI oraz biopsji. Programy przesiewowe zmniejszają umieralność o 26% i redukują zaawansowane przypadki o 29%. Leczenie jest wielodyscyplinarne i obejmuje chirurgię (oszczędzającą pierś lub mastektomię), radioterapię, chemioterapię, terapię hormonalną oraz leczenie celowane (np. trastuzumab dla HER2+). Opieka paliatywna skupia się na kontroli objawów i wsparciu psychospołecznym.
alopecja, atypowa hiperplazja, biopsja, biopsja węzła wartowniczego, ból ostry, carcinoma mammae, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, drabina analgetyczna WHO, duszność, gęsta tkanka piersiowa, leczenie oszczędzające pierś, lęk, leukopenia, limfadenektomia pachowa, lumpektomia, małopłytkowość, mammografia, marker nowotworowy, mastektomia, mucositis, mutacja genu BRCA, niedokrwistość, nowotwór hormonozależny, nowotwór złośliwy, obrzęk limfatyczny, osteoporoza, promieniowanie jonizujące, przerzut, przewód mleczny, radioterapia klatki piersiowej, rak piersi, receptor hormonalny, rekonstrukcja piersi, rezonans magnetyczny, samobadanie piersi, supresja szpiku kostnego, tlenoterapia, tomografia komputerowa, trastuzumab, ultrasonografia piersi, węzeł chłonny pachowy, zapalenie błon śluzowych, zrazik gruczołu piersiowego - Leksykon chorób i schorzeń
Rak migdałków – Diagnostyka i diagnoza
Rak migdałków, stanowiący około 23% nowotworów jamy ustnej i gardła, jest najczęstszą formą raka gardła środkowego. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, endoskopii (giętki endoskop przez nos, laryngoskopia, panendoskopia) oraz biopsji, w tym cienkoigłowej (FNA), kleszczykowo-wycinkowej, szczoteczkowej lub tonsillektomii diagnostycznej. Kluczowe jest oznaczenie statusu HPV, który ma istotne znaczenie prognostyczne i terapeutyczne – HPV-dodatni rak migdałków charakteryzuje się lepszym rokowaniem (5-letnie przeżycie około 71% vs. 46% w HPV-ujemnych) oraz lepszą odpowiedzią na radioterapię. Ocena zaawansowania choroby odbywa się według systemu TNM (AJCC/UICC), uwzględniającego rozmiar guza (T), przerzuty do węzłów chłonnych (N) oraz przerzuty odległe (M), z dodatkowym uwzględnieniem statusu HPV w najnowszej, ósmej edycji klasyfikacji.
asymetria migdałków, badanie endoskopowe, badanie fizykalne, biopsja, biopsja cienkoigłowa, biopsja szczoteczkowa, chemioradioterapia, chirurgia laserowa, chirurgia robotyczna, de-eskalacja leczenia, endoskopia, immunoterapia, kserostomia, laryngoskopia, nawrót choroby, neuropatia, nowotwór złośliwy gardła środkowego, otolaryngolog, panendoskopia, PET-CT, pozytonowa tomografia emisyjna, radioterapia, rak gardła środkowego, rak migdałków, rezonans magnetyczny, system TNM, terapia celowana, tomografia komputerowa, ultrasonografia, węzeł chłonny, wirus brodawczaka ludzkiego, wywiad medyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Język geograficzny – Diagnostyka i diagnoza
Język geograficzny (łac. lingua geographica), czyli łagodne wędrujące zapalenie języka, to przewlekłe, nawracające schorzenie zapalne jamy ustnej o nieznanej etiologii, charakteryzujące się utratą brodawek nitkowatych na powierzchni grzbietowej i bocznej języka. Klinicznie manifestuje się dobrze odgraniczonymi, czerwonymi, gładkimi plamami o nieregularnych kształtach, otoczonymi uniesionymi białymi lub żółtawymi obwódkami, które migrują po powierzchni języka. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym i wywiadzie, z wykluczeniem innych jednostek takich jak kandydoza, liszaj płaski, leukoplakia, toczeń rumieniowaty czy łuszczyca. W przypadkach atypowych wskazane jest wykonanie biopsji oraz badań dodatkowych, w tym mikologicznych i laboratoryjnych, w celu wykluczenia innych patologii. Język geograficzny może współistnieć z chorobami takimi jak łuszczyca, alergie, astma, cukrzyca typu 1, zespół Downa czy niedobory witaminowe, co wymaga holistycznego podejścia diagnostycznego.
antyhistamina, astma, badanie mikologiczne, biopsja, brodawki nitkowate, cukrzyca typu 1, cyklosporyna, diagnoza kliniczna, drożdżyca, infekcja grzybicza, język bruzdowany, język geograficzny, kandydoza jamy ustnej, łagodne wędrujące zapalenie języka, leukoplakia, liszaj płaski, łuszczyca, miejscowy kortykosteroid, niedobór witaminowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, środek znieczulający, suplementacja witamin, takrolimus, toczeń rumieniowaty, węzeł chłonny, zaburzenie hormonalne, zapalenie jamy ustnej, zespół Downa, zespół nieszczelnego jelita, zespół Reitera - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Finaran
Finasteryd w dawce 5 mg (lek Finaran) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z dużą objętością zalegającego moczu i/lub znacznym zmniejszeniem odpływu moczu, którzy powinni być ściśle monitorowani pod kątem niedrożności dróg moczowych. Lek wpływa na stężenie swoistego antygenu sterczowego (PSA), obniżając je o około 50% u pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH), co wymaga podwojenia wartości PSA po 6 miesiącach terapii dla prawidłowej interpretacji wyników. Stężenia PSA >10 ng/ml (metoda Hybritech) wskazują na konieczność dalszej diagnostyki, podobnie jak wartości między 4 a 10 ng/ml. Należy pamiętać, że wartości PSA <4 ng/ml nie wykluczają obecności raka prostaty, a stały wzrost PSA podczas leczenia finasterydem powinien budzić niepokój i wymagać dokładnej analizy. Zaleca się wykonanie badania per rectum przed rozpoczęciem terapii oraz regularne monitorowanie stanu pacjenta i poziomu PSA w trakcie leczenia.
antygen sterczowy PSA, badanie per rectum, badanie PLESS, biopsja, farmakokinetyka finasterydu, finasteryd, gruczoły sutkowe, łagodny rozrost gruczołu krokowego, laktoza jednowodna, myśli samobójcze, nastrój depresyjny, niedobór laktazy, niedrożność dróg moczowych, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, objawy psychiczne, rak gruczołu krokowego, rak prostaty, rak sutka u mężczyzn, wyciek z brodawki sutkowej, zaleganie moczu, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Liszaj płaski jamy ustnej – Diagnostyka i diagnoza
Liszaj płaski jamy ustnej (OLP) to przewlekła, autoimmunologiczna choroba błony śluzowej jamy ustnej, dotykająca 0,5-2% populacji, częściej kobiety w średnim wieku. WHO klasyfikuje OLP jako potencjalnie złośliwe zaburzenie z ryzykiem transformacji w raka płaskonabłonkowego jamy ustnej (OSCC) do 2%. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, gdzie charakterystyczne są białe siateczkowate prążki Wickhama, oraz na potwierdzeniu histopatologicznym. Typowe cechy histopatologiczne obejmują pasmowaty naciek limfocytarny w błonie podstawnej, zwyrodnienie wodniczkowe komórek warstwy podstawnej, hiperkeratozę, atrofię lub akantozę nabłonka oraz obecność ciałek Civattego. Biopsja 4 mm, szczególnie z obwodu zmian nadżerkowych, jest złotym standardem diagnostycznym, umożliwiając wykluczenie atypii i innych schorzeń o podobnym obrazie klinicznym, takich jak reakcje lichenoidalne, leukoplakia czy pęcherzyce.
badanie histopatologiczne, badanie kliniczne, bezpośrednia immunofluorescencja, biopsja, błona śluzowa jamy ustnej, choroba autoimmunologiczna, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, dysplazja nabłonkowa, hiperkeratoza, kandydoza jamy ustnej, leukoplakia, liszaj płaski jamy ustnej, naciek limfocytarny, naciek podnabłonkowy, nadżerka, owrzodzenie aftowe, pęcherzyca zwykła, pemfigoid błon śluzowych, prążki Wickhama, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, reakcja lichenoidalna, toczeń rumieniowaty, transformacja złośliwa, wirusowe zapalenie wątroby typu C, złuszczające zapalenie dziąseł, zwyrodnienie wodniczkowe - Leksykon chorób i schorzeń
Żylak – Diagnostyka i diagnoza
Żylak (hordeolum) to ostry, bolesny, czerwony guzek na brzegu powieki, będący wynikiem bakteryjnego zakażenia gruczołów łojowych lub mieszków rzęsowych, najczęściej wywołany przez Staphylococcus aureus (90-95%) lub Staphylococcus epidermidis. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, w tym ocenie lokalizacji zmiany (zewnętrzna lub wewnętrzna powieka), bolesności przy dotyku, obecności żółtawej ropnej wydzieliny oraz stopnia zaczerwienienia i obrzęku. Różnicowanie z gradówką (chalazion), zapaleniem gruczołu łzowego, zapaleniem woreczka łzowego oraz rakiem podstawnokomórkowym jest kluczowe, przy czym bolesność i szybki rozwój (kilka dni) sugerują żylaka. W razie potrzeby stosuje się lampę szczelinową, badania bakteriologiczne, biopsję lub badania obrazowe (TK, MRI) w przypadkach atypowych, nawracających lub podejrzenia powikłań.
antybiotykoterapia, badanie bakteriologiczne, badanie fizykalne, badanie kliniczne, badanie palpacyjne, biomikroskop, biopsja, cellulitis, chirurg okulistyczny, erytromycyna, gradówka, gruczoł łojowy, lampa szczelinowa, nacięcie i drenaż, okulista, rak podstawnokomórkowy, rozpoznanie różnicowe, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, wywiad medyczny, zapalenie brzegów powiek, zapalenie spojówek, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie woreczka łzowego, żylak - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Meaxin 400 mg
Produkt leczniczy Meaxin (imatynib) powinien być stosowany przez lekarzy z doświadczeniem w leczeniu hematologicznych nowotworów złośliwych i mięsaków. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od jednostki chorobowej, fazy choroby oraz cech pacjenta, w tym wieku i stanu klinicznego. U dorosłych z przewlekłą białaczką szpikową (CML) dawki wynoszą 400 mg/dobę w fazie przewlekłej, 600 mg/dobę w fazie akceleracji i przełomie blastycznym, z możliwością zwiększenia do 800 mg/dobę w dwóch dawkach po 400 mg. U dzieci dawka ustalana jest na podstawie powierzchni ciała (340 mg/m²/dobę, max. 800 mg). W Ph+ ALL zalecana dawka to 600 mg/dobę u dorosłych i 340 mg/m²/dobę u dzieci (max. 600 mg). W MDS/MPD stosuje się 400 mg/dobę, w HES/CEL początkowo 100 mg/dobę z możliwością zwiększenia do 400 mg, a w GIST 400 mg/dobę. W DFSP dawka wynosi 800 mg/dobę. Tabletki należy przyjmować doustnie podczas posiłku, popijając dużą ilością wody, a w przypadku trudności z połykaniem można stosować zawiesinę z rozpuszczonych tabletek.
aminotransferaza asparaginianowa, aspiracja szpiku, bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, biopsja, chemioterapia indukcyjna, chromosom Philadelphia, ciężka neutropenia, dysfagia, faza akceleracji, faza przewlekła, granulocyt zasadochłonny, hematologiczny nowotwór złośliwy, mięsak złośliwy, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, podrażnienie przewodu pokarmowego, progresja choroby, przełom blastyczny, przewlekła białaczka eozynofilowa, przewlekła białaczka szpikowa, szpik kostny, trombocytopenia, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny/mieloproliferacyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Ependymoma – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Ependymoma to rzadki nowotwór wywodzący się z komórek ependymalnych wyściełających układ komorowy mózgu i kanał centralny rdzenia kręgowego. Klasyfikowany jest przez WHO jako guz stopnia I (np. podwyściółczak), II (ependymoma) lub III (ependymoma anaplastyczny), z dominacją form łagodnych (stopień I). Lokalizacja guza różni się wiekiem pacjenta – u dzieci przeważają guzy mózgowe, u dorosłych rdzeniowe. Diagnostyka opiera się na badaniu neurologicznym, MRI, CT oraz biopsji, a także punkcji lędźwiowej w celu oceny obecności komórek nowotworowych w płynie mózgowo-rdzeniowym. Objawy kliniczne zależą od lokalizacji i wielkości guza, obejmując m.in. bóle głowy, nudności, zaburzenia równowagi, deficyty neurologiczne oraz objawy wodogłowia spowodowanego blokadą przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego. Leczenie jest wielodyscyplinarne i obejmuje przede wszystkim neurochirurgiczną resekcję guza, z dążeniem do całkowitego usunięcia (GTR), co jest kluczowym czynnikiem prognostycznym. W przypadku niepełnej resekcji stosuje się radioterapię konformalną, stereotaktyczną lub IMRT, zwłaszcza u pacjentów powyżej 12 miesięcy życia. Chemioterapia jest stosowana selektywnie, głównie w nawrotach lub rozsiewie nowotworu, z użyciem m.in. karboplatyny.
badanie neurologiczne, biopsja, chemioterapia, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, dazatynib, deficyt poznawczy, dysfagia, glikokortykosteoid, karboplatyna, klasyfikacja WHO, komórka ependymalna, kraniotomia, krwawienie mózgowe, lek przeciwdrgawkowy, lewetyracetam, limfocyt T CD8, makrofag związany z guzem, małopłytkowość, mapowanie mózgu, mielosupresja, monitorowanie śródoperacyjne, neuro-onkolog, neurochirurg, neutropenia, płyn mózgowo-rdzeniowy, podwyściółczak, punkcja lędźwiowa, radiochirurgia stereotaktyczna, radioterapia IMRT, rezonans magnetyczny, shunt, subtotalna resekcja, tomografia komputerowa, wodogłowie, zaburzenia równowagi, zespół interdyscyplinarny, zespół medyczny - Leksykon substancji czynnych
Powidon jodowany – Wskazania do stosowania
Powidon jodowany, będący kompleksem jodu i poliwinylopirolidonu (PVP), dostarcza wolny jod o szerokim spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, obejmującym bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, wirusy oraz grzyby. Preparaty zawierające powidon jodowany dostępne są w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak roztwory (np. Betadine 100 mg/ml, Braunol 7,5%, PV Jod 10%), maści (Betadine 100 mg/g, Braunovidon 100 mg/g), globulki dopochwowe (Betadine VAG 200 mg) oraz krople do oczu (Oftasteril 50 mg/ml). Wskazania obejmują miejscowe leczenie oparzeń, ran powierzchownych, ran pooperacyjnych, owrzodzeń troficznych i odleżyn, a także zakażonych ran z towarzyszącym stanem zapalnym. Powidon jodowany jest również stosowany do dezynfekcji skóry i błon śluzowych przed zabiegami chirurgicznymi, biopsjami, iniekcjami, cewnikowaniem oraz w okulistyce do antyseptyki okołogałkowej.
antyseptyka, antyseptyka okołogałkowa, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, Betadine, Betadine VAG, biopsja, Braunol, Braunovidon, cewnikowanie, czyrak, dezynfekcja chirurgiczna rąk, dezynfekcja skóry, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwwirusowe, głębokie owrzodzenie, globulki dopochwowe, grzybica stóp, iniekcja, krople oczne, leczenie ran, liszajec, łojotokowe zapalenie skóry, nakłucie, odczyn zapalny, odkażanie skóry, odleżyny, Oftasteril, oparzenia skóry, owrzodzenia podudzi, poliwinylopirolidon, postaci farmaceutyczne, powidon jodowany, proces gojenia, profilaktyka zakażeń, PV Jod, pyodermia, ropne zmiany skórne, wstrzyknięcie doszklistkowe, wtórne zakażenie skóry, zabieg chirurgiczny, zakażenia błon śluzowych, zakażenie jamy ustnej, zakażenie pochwy, zakażenie pozabiegowe, zakażone rany - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Penester
Leczenie finasterydem w dawce 5 mg wymaga ścisłego monitorowania pacjentów, zwłaszcza tych z dużą objętością zalegającego moczu i zmniejszonym odpływem moczu, ze względu na ryzyko niedrożności dróg moczowych. U pacjentów z rakiem gruczołu krokowego finasteryd nie wykazuje korzyści klinicznych, a jego stosowanie znacząco obniża stężenie PSA w surowicy o około 50%, co wymaga podwajania wartości PSA podczas interpretacji wyników diagnostycznych. Zaleca się regularne badania per rectum oraz kontrolę PSA, uwzględniając, że stężenie PSA >10 ng/ml wskazuje na konieczność dalszej diagnostyki, a wartości między 4 a 10 ng/ml wymagają uważnej obserwacji. Stosowanie finasterydu nie wpływa istotnie na procentową zawartość wolnego PSA, co pozostaje użyteczne w diagnostyce różnicowej raka stercza.
Podczas terapii finasterydem w dawce 5 mg należy monitorować pacjentów pod kątem zaburzeń psychicznych, takich jak zmiany nastroju, depresja czy myśli samobójcze, oraz informować o konieczności zgłaszania objawów ze strony tkanki piersiowej, w tym guzków, bolesności, powiększenia gruczołów czy wycieku z brodawki sutkowej, ze względu na zgłaszane przypadki raka piersi u mężczyzn. Lek nie jest wskazany dla dzieci i młodzieży, a ostrożność zaleca się u pacjentów z niewydolnością wątroby. Produkt zawiera 77,450 mg laktozy jednowodnej na tabletkę i mniej niż 1 mmol sodu (23 mg), co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy oraz na diecie niskosodowej.
badanie per rectum, badanie PLESS, biopsja, brak laktazy, farmakokinetyka finasterydu, finasteryd, guzki piersi, laktoza jednowodna, myśli samobójcze, nastrój depresyjny, niedrożność dróg moczowych, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, rak gruczołu krokowego, rak piersi u mężczyzn, rak stercza, swoisty antygen sterczowy, wolny PSA, wyciek z brodawki sutkowej, zaburzenia odpływu moczu, zalegający mocz, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Hexvix 8 mmol/l
Hexvix to preparat zawierający 85 mg heksyl aminolewulinianu (chlorowodorek) w formie proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu o stężeniu 8 mmol/l, stosowany dopęcherzowo w diagnostyce cystoskopowej. Standardowa dawka dla dorosłych, w tym osób w podeszłym wieku, wynosi 50 ml roztworu podawanego przez cewnik do pęcherza moczowego. Po instylacji roztworu pacjent powinien utrzymać płyn w pęcherzu przez około 60 minut, a następnie, po opróżnieniu pęcherza, badanie cystoskopowe należy rozpocząć w ciągu około 60 minut, nie przekraczając 3 godzin od podania preparatu. W przypadku skróconego czasu retencji badanie nie powinno być wykonywane wcześniej niż po 60 minutach od instylacji. Cystoskopia powinna być przeprowadzona przy użyciu sprzętu z filtrem do światła białego i niebieskiego (380–450 nm), z dawką światła w zakresie 180-360 J przy natężeniu 0,25 mW/cm².
- Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniakomłoniak – Objawy
Naczyniakomłoniak (angiosarcoma) to rzadki, wysoce złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek śródbłonka naczyń krwionośnych lub limfatycznych, charakteryzujący się szybkim wzrostem, agresywnym przebiegiem oraz wysokim ryzykiem przerzutów, najczęściej do płuc, węzłów chłonnych, kości, wątroby i mózgu. Objawy kliniczne są zróżnicowane i zależą od lokalizacji guza – od zmian skórnych przypominających siniaki, przez guzy piersi (pierwotne u młodszych kobiet i wtórne po radioterapii u starszych), po objawy narządowe, takie jak ból brzucha i żółtaczka w przypadku zajęcia wątroby czy duszność i ból w klatce piersiowej przy lokalizacji sercowej. Mediana przeżycia waha się od 6 do 16 miesięcy, z 5-letnim wskaźnikiem przeżycia na poziomie 30-38%, przy czym rokowanie jest gorsze w przypadku choroby z przerzutami (mediana przeżycia 3-12 miesięcy, 5-letnie przeżycie około 15%). Lokalizacja narządowa, wielkość guza powyżej 5 cm, starszy wiek pacjenta, wysoki stopień złośliwości oraz obecność przerzutów to czynniki niekorzystne prognostycznie. Naczyniakomłoniak wątroby cechuje się szczególnie złym rokowaniem (mediana przeżycia poniżej 6 miesięcy, 2-letnie przeżycie 3%), a naczyniakomłoniak serca – mediana przeżycia 10-16 miesięcy i 5-letnie przeżycie 14%.
biopsja, ból w klatce piersiowej, brodawka sutkowa, czerniak anaplastyczny, duszność, echokardiogram, hepatomegalia, immunoterapia, jama otrzewnowa, krwioplucie, lokalizacja guza, margines chirurgiczny, mózg, naczyniakomłoniak, nawrót choroby, niedokrwistość, nowotwór wtórny, objawy neurologiczne, omdlenie, owrzodzenie, płuco, popromienne zapalenie skóry, poty nocne, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut nowotworowy, radiodermatitis, radioterapia, rak nabłonkowy, rak piersi, rezonans magnetyczny, śródbłonek naczyń, stadium zaawansowania choroby, stopień zróżnicowania, tomografia komputerowa, ucisk na rdzeń kręgowy, ultrasonografia, utrata masy ciała, węzeł chłonny, wyciek z brodawki, wysięk opłucnowy, złamanie patologiczne, zmiana skórna, zmiany satelitarne, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Rak płuca – Diagnostyka i diagnoza
Rak płuca stanowi drugą najczęstszą postać nowotworu u obu płci w USA i pozostaje główną przyczyną zgonów onkologicznych globalnie. Wczesne wykrycie, szczególnie za pomocą corocznych badań przesiewowych niskodawkową tomografią komputerową (LDCT), jest kluczowe dla poprawy rokowania, zwiększając 5-letnie przeżycie do ponad 75% w stadium IA. Aktualne wytyczne USPSTF rekomendują LDCT u osób w wieku 50-80 lat z historią palenia ≥20 paczkolat, które obecnie palą lub rzuciły palenie w ciągu ostatnich 15 lat. Badanie LDCT trwa około 10-15 minut i pozwala na wykrycie zmian nowotworowych we wczesnym stadium, zmniejszając śmiertelność o 20-25% w porównaniu do standardowego RTG klatki piersiowej. Przerwanie badań zaleca się po 81. roku życia, 15 latach abstynencji od palenia lub w przypadku poważnych schorzeń ograniczających przeżycie lub możliwość leczenia chirurgicznego.
badania przesiewowe raka płuca, biopsja, biopsja igłowa, biopsja płynna, bronchoskopia, cytologia plwociny, DNA nowotworowe, duszność, ekspozycja na promieniowanie, historia palenia, krwioplucie, nadrozpoznawalność, niskodawkowa tomografia komputerowa, nowotwór, onkolog, paczkolata, palenie papierosów, patolog, pozytonowa tomografia emisyjna, pulmonolog, radiolog, rak płuca, rezonans magnetyczny, system TNM, test molekularny, torakocenteza, torakochirurg, torakoskopia, uporczywy kaszel, wynik fałszywie dodatni - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi u mężczyzn – Epidemiologia
Rak piersi u mężczyzn (MBC) stanowi mniej niż 1% wszystkich przypadków raka piersi, z zapadalnością około 1,0-1,2/100 000 mężczyzn rocznie. W 2025 roku w USA przewiduje się około 2800 nowych diagnoz i 510 zgonów, przy wskaźniku śmiertelności 0,29-0,34/100 000, znacznie niższym niż u kobiet (19,88/100 000). Średni wiek diagnozy to 67-72 lata, a 5-letnia przeżywalność względna wynosi około 84,7%, z istotnym spadkiem do 25,9% w stadium rozsianym. Główne czynniki ryzyka to mutacje BRCA2 (6-8-krotny wzrost ryzyka), zespół Klinefeltera (20-60-krotny wzrost), zaburzenia hormonalne, choroby wątroby oraz wcześniejsza radioterapia klatki piersiowej. Mężczyźni często diagnozowani są w późniejszych stadiach, co pogarsza rokowanie, a brak programów przesiewowych i niska świadomość kliniczna utrudniają wczesne wykrycie.
biopsja, depresja, ginekomastia, guz piersi, lęk, lumpektomia, mammografia, marskość wątroby, mutacja BRCA2, mutacja genetyczna, nadekspresja HER2, owrzodzenie skóry, pasożytnicza choroba wątroby, radioterapia klatki piersiowej, rak piersi u mężczyzn, rak przewodowy naciekający, rak zrazikowy naciekający, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, rezonans magnetyczny, stadium zaawansowania nowotworu, tkanka gruczołowa, ultrasonografia, wciągnięcie brodawki sutkowej, wyciek z brodawki sutkowej, zapalenie jąder, zespół Klinefeltera - Leksykon chorób i schorzeń
Arteritis tętnicy skroniowej – Objawy
Arteritis tętnicy skroniowej (GCA) to najczęstsze zapalenie dużych i średnich naczyń u osób >50 r.ż., z szczytem zachorowań w 7.-8. dekadzie życia, częściej u kobiet (2-6x). Choroba charakteryzuje się zmiennym przebiegiem objawów, z dominującym bólem głowy (70-80%), często nowym lub zmienionym u pacjentów bez wcześniejszych dolegliwości. Typowe są bóle w okolicy skroniowej lub potylicznej, często oporne na standardowe analgetyki, oraz tkliwość skóry głowy. Chromanie żuchwy (40-50%) i zaburzenia widzenia (20-30%), w tym nagła, trwała utrata wzroku (8-15%) spowodowana AION, stanowią poważne objawy. Objawy ogólnoustrojowe (gorączka do >39°C u 15%, osłabienie, utrata masy ciała) oraz współistniejąca polimialgia reumatyczna (40-50%) są częste. Zajęcie dużych naczyń (30-80%) może prowadzić do chromania kończyn, asymetrii ciśnienia, aortitis i tętniaków. Nieleczona GCA grozi trwałą utratą wzroku, udarami, zawałami i rozwarstwieniem aorty.
amaurosis fugax, aortitis, arteritis tętnicy skroniowej, biopsja, chromanie żuchwy, diplopia, giant cell arteritis, kortykosteroid, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, mononeuropatia, niedokrwienie jelit, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, podwójne widzenie, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, polymyalgia rheumatica, prednizon, przejściowy atak niedokrwienny, rozwarstwienie aorty, scotoma, SIADH, tętniak aorty, zapalenie aorty, zapalenie naczyń, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego - Leksykon substancji czynnych
Deferazyroks – Właściwości farmakodynamiczne
Deferazyroks jest trójkleszczowym ligandem chelatującym żelazo(III) o wysokiej selektywności, wiążącym żelazo w stosunku 2:1 i umożliwiającym jego wydalanie głównie z kałem. W badaniach metabolicznych u pacjentów z talasemią wykazano, że dawki dobowej 10, 20 i 40 mg/kg masy ciała powodowały wydalanie netto żelaza odpowiednio na poziomie 0,119, 0,329 i 0,445 mg Fe/kg mc./dobę. Leczenie deferazyroksem w dawkach 20 i 30 mg/kg mc. przez rok u pacjentów z talasemią beta skutkowało istotnym zmniejszeniem stężenia żelaza w wątrobie o około -0,4 i -8,9 mg Fe/g suchej masy oraz obniżeniem ferrytyny w surowicy o około -36 i -926 µg/l. Współczynniki wydalania do poboru żelaza wynosiły odpowiednio 1,02 i 1,67, wskazując na równowagę lub ujemny bilans żelaza. Deferazyroks wykazuje również skuteczność u pacjentów z innymi niedokrwistościami, w tym niedokrwistością sierpowatokrwinkową i zespołami mielodysplastycznymi, a stężenie ferrytyny w surowicy jest użytecznym markerem monitorowania terapii. Terapia w dawkach 10-30 mg/kg mc. przez rok może także redukować stężenie żelaza w sercu, co potwierdzono wzrostem parametru MRI T2* z 18,3 do 23,0 ms.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, biopsja, deferoksamina, ferrytyna w surowicy, hemosyderoza, kod ATC, kreatynina w surowicy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, obciążenie żelazem, rezonans magnetyczny, stężenie żelaza w wątrobie, tabletka powlekana, talasemia beta, terapia chelatująca żelazo, transfuzja wymienna, wydalanie żelaza, zawiesina doustna, zespół Diamonda-Blackfana, zespół mielodysplastyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Leukoplakia – Zapobieganie i profilaktyka
Leukoplakia to potencjalnie złośliwa zmiana błony śluzowej jamy ustnej, manifestująca się białymi lub szarawymi plamami, które nie odpowiadają innym jednostkom chorobowym. Występuje u około 4-5% populacji, z ryzykiem transformacji w raka płaskonabłonkowego na poziomie około 9,5%. Kluczowe w profilaktyce jest eliminowanie czynników ryzyka, przede wszystkim zaprzestanie palenia tytoniu (w każdej formie), ograniczenie spożycia alkoholu do maksymalnie 2 drinków dziennie u mężczyzn i 1 u kobiet, unikanie żucia betelu oraz utrzymanie prawidłowej higieny jamy ustnej (regularne szczotkowanie, nitkowanie, unikanie ściernych preparatów). Regularne kontrole stomatologiczne i samobadania jamy ustnej umożliwiają wczesne wykrycie zmian, a prawidłowe dopasowanie uzupełnień protetycznych zapobiega przewlekłemu drażnieniu błony śluzowej. Dieta bogata w antyoksydanty (np. witamina A, beta-karoten) wspiera profilaktykę.
acytretyna, antyoksydant, badanie kliniczne, beta-karoten, betel, biopsja, chirurg szczękowy, higiena jamy ustnej, karcynogeneza, komórki dendrytyczne, leczenie laserowe, leukoplakia, likopen, metformina, płukanka do jamy ustnej, program przesiewowy, rak płaskonabłonkowy, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, retinoid, rosiglitazon, terapia fotodynamiczna, transformacja złośliwa, tytoń bezdymny, uzupełnienie protetyczne, włochata leukoplakia, zrównoważona dieta - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak wątroby – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Naczyniak wątroby jest najczęstszym łagodnym guzem wątroby, występującym u 2-5% populacji, częściej u kobiet. Zmiana ta, zbudowana z nieprawidłowo rozwiniętych naczyń krwionośnych, zwykle ma charakter pojedynczy i jest mniejsza niż 4 cm, nie wykazując tendencji do wzrostu. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych: USG, TK i MRI, a biopsja jest rzadko wskazana ze względu na ryzyko krwawienia. Objawy kliniczne pojawiają się głównie przy naczyniakach olbrzymich (>4 cm), obejmując ból brzucha, uczucie pełności, nudności, a także powikłania takie jak zakrzepica, zespół Kasabacha-Merritta czy pęknięcie guza. Większość przypadków jest bezobjawowa i nie wymaga leczenia, a opieka polega na monitorowaniu i edukacji pacjenta.
ablacja prądem o częstotliwości radiowej, badanie ultrasonograficzne, bewacyzumab, bilans płynów, biopsja, ciśnienie wewnątrzbrzuszne, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, doustne środki antykoncepcyjne, embolizacja przeztętnicza, inhibitor wielokinazowy, koagulopatia ze zużycia, łagodny guz wątroby, leczenie przeciwbólowe, linia zewnątrzoponowa, małopłytkowość, naczyniak wątroby, ostry ból brzucha, przeszczep wątroby, rak wątrobowokomórkowy, rak włóknisto-blaszkowy, rezonans magnetyczny, sorafenib, spirometria, tomografia komputerowa, wczesna sytość, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zespół Kasabacha-Merritta - Leksykon chorób i schorzeń
Obrzęk węzłów chłonnych – Leczenie
Obrzęk węzłów chłonnych (limfadenopatia) jest reakcją organizmu na różnorodne czynniki etiologiczne, w tym infekcje wirusowe, bakteryjne, choroby autoimmunologiczne oraz nowotwory. Leczenie jest ściśle uzależnione od przyczyny: infekcje wirusowe zwykle wymagają leczenia objawowego i samoistnie ustępują, natomiast infekcje bakteryjne wymagają zastosowania antybiotyków takich jak dicloxacillin, cefalosporyny, klindamycyna czy amoksycylina z kwasem klawulanowym. W chorobach autoimmunologicznych stosuje się leki przeciwzapalne, kortykosteroidy oraz immunosupresyjne, natomiast w przypadku nowotworów konieczne są interwencje chirurgiczne, radioterapia lub chemioterapia. W przypadku obrzęku limfatycznego (limfedemy) stosuje się kompresoterapię, manualny drenaż limfatyczny, pompy kompresyjne, ćwiczenia fizyczne, a w zaawansowanych przypadkach liposukcję lub zabiegi mikrochirurgiczne, takie jak zespolenie limfatyczno-żylne czy przeszczep węzłów chłonnych.
acyklowir, amoksycylina z kwasem klawulanowym, antybiotyk, biopsja, cefalosporyna, chemioterapia, drenaż ropnia, ibuprofen, infekcja bakteryjna, infekcja wirusowa, klindamycyna, kompresoterapia, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzapalny, limfadenopatia, limfedema, liposukcja, manualny drenaż limfatyczny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, nocne poty, obrzęk limfatyczny, obrzęk węzłów chłonnych, operacja chirurgiczna, opryszczka, paracetamol, pompa kompresyjna, przeszczep węzłów chłonnych, radioterapia, reumatoidalne zapalenie stawów, schorzenie autoimmunologiczne, toczeń, układ limfatyczny, układ odpornościowy, utrata wagi, walacyklowir, zespolenie limfatyczno-żylne - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego – Etiologia i przyczyny
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest głównym czynnikiem etiologicznym nowotworów narządów płciowych, w tym raka szyjki macicy, z ponad 200 typami wirusa, z których około 40 przenoszonych jest drogą płciową. Typy HPV wysokiego ryzyka, zwłaszcza 16 i 18, odpowiadają za około 70% przypadków raka szyjki macicy, a dodatkowe genotypy (31, 33, 45, 52, 58) za kolejne 20%. Szczepionki HPV (dwuwalentna, czterowalentna i dziewięciowalentna) zawierają białka wirusa, które stymulują układ odpornościowy do produkcji przeciwciał, zapewniając niemal 100% skuteczność w zapobieganiu przetrwałym infekcjom typów objętych szczepionką. Szczepienia zaleca się przede wszystkim przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, optymalnie w wieku 11-12 lat, co pozwala na uzyskanie silnej odpowiedzi immunologicznej i znacząco redukuje ryzyko rozwoju stanów przedrakowych i nowotworów szyjki macicy oraz brodawek narządów płciowych.
aktywność seksualna, badanie przesiewowe, biopsja, błona śluzowa, brodawka narządów płciowych, chlamydia, choroba autoimmunologiczna, choroba przenoszona drogą płciową, genotyp HPV, infekcja przenoszona drogą płciową, karcynogen, kiła, komórka nabłonkowa, komórka rakowa, kompleksowy regionalny zespół bólowy, mimikra molekularna, nieprawidłowy wynik testu Pap, odporność stadna, odpowiedź immunologiczna, przeciwciało, przedwczesna niewydolność jajników, przetrwała infekcja, rak gardła, rak jamy ustnej, rak odbytu, rak pochwy, rak prącia, rak sromu, rak szyjki macicy, rzeżączka, stan przedrakowy, stan przedrakowy szyjki macicy, szczepionka czterowalentna, szczepionka dwuwalentna, szczepionka dziewięciowalentna, szczepionka przeciwko HPV, test Pap, typ HPV wysokiego ryzyka, układ odpornościowy, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus opryszczki, zakażenie HPV, zespół chronicznego zmęczenia - Leksykon chorób i schorzeń
Znamiona – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Znamiona (nevi) to skupiska melanocytów, które mogą występować pojedynczo lub w grupach, najczęściej pojawiają się w pierwszych 20 latach życia, a ich liczba u dorosłych wynosi zwykle od 10 do 40. Wyróżnia się kilka typów znamion: zwykłe, dysplastyczne (atypowe), wrodzone, nabyte oraz znamiona Spitza, które mogą imitować czerniaka i wymagają biopsji. Kluczowe jest regularne monitorowanie znamion, zwłaszcza u pacjentów z ponad 50 znamionami, atypowymi zmianami, jasną karnacją, historią oparzeń słonecznych lub rodzinnym wywiadem czerniaka. System ABCDE (Asymetria, Brzeg, Kolor, Średnica >6 mm, Ewolucja) oraz zasada „brzydkiego kaczątka” pomagają w ocenie ryzyka transformacji znamion w czerniaka. Wskazaniem do konsultacji lekarskiej są zmiany takie jak krwawienie, szybki wzrost, świąd, ból czy zmiana wyglądu znamienia.
biopsja, bliznowacenie, chirurgia mikrograficzna Mohsa, ciekły azot, czerniak, dermatoskop, ekspozycja słoneczna, elektrochirurgia, mapowanie znamion, melanina, melanocyty, metoda ABCDE, nowotwór skóry, objaw brzydkiego kaczątka, promieniowanie ultrafioletowe, uszkodzenie DNA, wycięcie chirurgiczne, wydzielina ropna, zmiany przedrakowe - Leksykon chorób i schorzeń
Włókniakogruczolak piersi – Leczenie
Włókniakogruczolak piersi (fibroadenoma) jest najczęstszym łagodnym guzem piersi, występującym u około 10% kobiet w wieku reprodukcyjnym (15-35 lat). Zmiana ta jest hormonozależna, często zmienia rozmiar w trakcie cyklu miesiączkowego, ciąży i laktacji. Włókniakogruczolaki o wielkości poniżej 2-3 cm, bez dolegliwości bólowych i cech podejrzanych w badaniach obrazowych oraz potwierdzone biopsją jako łagodne, zwykle nie wymagają leczenia, a jedynie obserwacji klinicznej i obrazowej co 6-12 miesięcy przez 1-2 lata. Wskazania do leczenia zabiegowego obejmują szybki wzrost guza, rozmiar powyżej 2-3 cm, dolegliwości bólowe, deformację piersi, nieprawidłowe wyniki biopsji, rodzinne obciążenie rakiem piersi oraz niepokój pacjentki. Szczególne typy, takie jak włókniakogruczolak olbrzymi, złożony czy młodzieńczy, częściej wymagają interwencji chirurgicznej.
atypia, badanie kliniczne piersi, badanie obrazowe, biopsja, biopsja wspomagana próżnią, biopsja wycinkowa, enukleacja, guz liściasty, HIFU, krioablacja, łagodny guz piersi, lek hipoglikemizujący, lumpektomia, metformina, metoda ablacyjna, przewód mleczny, rak piersi, terapia hormonalna, włókniakogruczolak młodzieńczy, włókniakogruczolak piersi, włókniakogruczolak złożony, znieczulenie miejscowe, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Hyplafin
Finasteryd w dawce 5 mg (lek Hyplafin) wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z dużą objętością zalegającego moczu lub ograniczonym przepływem moczu, którzy powinni być monitorowani pod kątem ryzyka uropatii zatorowej i ewentualnie kierowani na konsultację urologiczną. Finasteryd znacząco obniża poziom swoistego antygenu sterczowego (PSA) o około 50%, co wymaga podwajania wartości PSA u pacjentów leczonych przez ≥6 miesięcy, aby prawidłowo interpretować wyniki i wykrywać raka gruczołu krokowego. Wyjściowy poziom PSA >10 ng/mL (metoda Hybritech) wskazuje na konieczność dalszej diagnostyki, podobnie jak wartości w zakresie 4-10 ng/mL. Należy pamiętać, że wartości PSA u zdrowych mężczyzn i chorych na raka prostaty mogą się nakładać, a poziom PSA <4 ng/mL nie wyklucza obecności nowotworu. Monitorowanie powinno obejmować badanie per rectum oraz oznaczanie PSA, a odsetek wolnego PSA pozostaje niezmieniony podczas terapii finasterydem.
badanie per rectum, biopsja, depresja, finasteryd, ginekomastia, łagodny rozrost gruczołu krokowego, laktoza jednowodna, niewydolność wątroby, rak gruczołu krokowego, rak piersi u mężczyzn, stężenie PSA, swoisty antygen sterczowy, uropatia zaporowa, zaburzenia nastroju, zaleganie moczu, zwiększenie stężenia PSA - Leksykon chorób i schorzeń
Molluscum contagiosum – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Molluscum contagiosum to łagodna infekcja skóry wywołana przez wirusa z rodziny Poxviridae, charakteryzująca się obecnością małych, perłowych lub cielistych grudek z centralnym zagłębieniem (umblikacją). Choroba dotyczy głównie dzieci i młodych dorosłych, rozprzestrzeniając się przez bezpośredni kontakt skórny lub pośrednio przez zakażone przedmioty. U osób immunokompetentnych zmiany ustępują samoistnie w ciągu 6-18 miesięcy, natomiast u pacjentów z obniżoną odpornością, w tym z HIV/AIDS, przebieg jest cięższy, a zmiany mogą utrzymywać się latami. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, a w razie wątpliwości na biopsji. Leczenie jest wskazane w przypadku zmian w okolicach narządów płciowych, rozległych zmian, u pacjentów immunosupresyjnych oraz z powodów kosmetycznych i psychologicznych. Metody terapeutyczne obejmują krioterapię, łyżeczkowanie, terapię laserową oraz leczenie miejscowe preparatami takimi jak kantarydyna (pierwszy lek zatwierdzony przez FDA), kwas retinowy, nadtlenek benzoilu, wodorotlenek potasu (MolluTinc 10%, Molludab 5%), kwas trichlorooctowy, podofilotoksyna i imikwimod.
antybiotyk, atopowe zapalenie skóry, autoinfekcja, biopsja, bliznowacenie, choroby przenoszone drogą płciową, dermatitis, dermatolog, grudki skórne, HIV, imikwimod, infekcja bakteryjna, kantarydyna, komórki CD4, krioterapia, kwas retinowy, kwas trichlorooctowy, laseroterapia, łyżeczkowanie, molluscum contagiosum, nadtlenek benzoilu, obniżona odporność, podofilotoksyna, poxviridae, układ odpornościowy, umblikacja, wodorotlenek potasu, zapalenie skóry, zmiany skórne, znieczulenie miejscowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Finasterid Stada 5 mg tabletki powlekane
Stosowanie finasterydu w dawce 5 mg wymaga szczególnej ostrożności i regularnego monitorowania pacjentów, zwłaszcza tych z dużą objętością moczu zalegającego lub zmniejszonym przepływem moczu, gdzie rozważa się alternatywne leczenie chirurgiczne. U pacjentów z łagodnym przerostem gruczołu krokowego (ŁRGK) i podwyższonym PSA finasteryd nie wykazuje istotnych korzyści klinicznych w wykrywaniu raka prostaty. Przed i w trakcie terapii należy wykonywać badanie per rectum, oznaczenie stężenia PSA oraz inne badania ukierunkowane na wykrycie raka prostaty. Interpretacja PSA u pacjentów leczonych finasterydem wymaga korekty – stężenie PSA obniża się o około 50%, dlatego wartości PSA należy podwoić, aby zachować czułość i swoistość diagnostyczną. Wartości PSA >10 ng/ml wskazują na konieczność natychmiastowej diagnostyki, 4-10 ng/ml wymaga dalszego postępowania, a <4 ng/ml nie wyklucza obecności raka prostaty.
badanie diagnostyczne, badanie per rectum, biopsja, finasteryd, konsultacja urologiczna, korzyść kliniczna, łagodny przerost gruczołu krokowego, marker diagnostyczny, PSA w surowicy, rak gruczołu krokowego, stosunek wolnego do całkowitego PSA, swoisty antygen sterczowy, wolny PSA, zabieg chirurgiczny, zaleganie moczu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aderolio 1 mg
Produkt Aderolio (ewerolimus) jest wskazany do stosowania po przeszczepieniu narządów i powinien być podawany oraz monitorowany wyłącznie przez doświadczonych lekarzy specjalizujących się w terapii immunosupresyjnej. Dawkowanie różni się w zależności od rodzaju przeszczepu: po transplantacji nerki i serca zaleca się 0,75 mg dwa razy na dobę w skojarzeniu z cyklosporyną, natomiast po przeszczepieniu wątroby 1,0 mg dwa razy na dobę w połączeniu z takrolimusem, rozpoczynając terapię około 4 tygodnie po zabiegu. Konieczne jest indywidualne dostosowanie dawki na podstawie stężenia ewerolimusu w pełnej krwi, tolerancji leku oraz stanu klinicznego pacjenta, z modyfikacjami co 4-5 dni. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby dawkę należy odpowiednio zmniejszyć zgodnie z klasą w skali Childa-Pugha, a u osób z niewydolnością nerek modyfikacja dawkowania nie jest wymagana. Zalecany zakres terapeutyczny minimalnych stężeń ewerolimusu wynosi 3-8 ng/ml, a stężenia ≥3,0 ng/ml wiążą się z mniejszym ryzykiem ostrego odrzucania przeszczepu.
biopsja, cyklosporyna, ewerolimus, farmakokinetyka, indeks terapeutyczny, indywidualizacja dawki, inhibitor CYP3A4, inhibitor kalcyneuryny, klirens kreatyniny, minimalne stężenie leku, nefrotoksyczność, odrzucanie przeszczepu, okres półtrwania, ostre odrzucanie przeszczepu, przeszczepienie narządu, przeszczepienie nerki i serca, przeszczepienie wątroby, skala Childa-Pugha, takrolimus, terapia immunosupresyjna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawiesina doustna - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak – Diagnostyka i diagnoza
Chłoniaki stanowią heterogenną grupę nowotworów złośliwych układu limfatycznego, których prawidłowa diagnostyka jest kluczowa dla wyboru terapii i oceny rokowania. Podstawą rozpoznania jest biopsja węzła chłonnego, preferencyjnie wycinająca, umożliwiająca ocenę architektury węzła i identyfikację charakterystycznych komórek, np. Reed-Sternberga w chłoniaku Hodgkina. Diagnostyka uzupełniana jest przez badania histopatologiczne, immunofenotypowanie, cytogenetykę oraz molekularne techniki, takie jak sekwencjonowanie NGS. Badania obrazowe, w tym CT, PET-CT (z użyciem 18F-FDG) oraz MRI, pozwalają na ocenę rozprzestrzenienia choroby i monitorowanie odpowiedzi na leczenie. Badania laboratoryjne, w tym morfologia krwi, testy funkcji wątroby i nerek oraz markery biochemiczne (np. LDH), dostarczają informacji o stanie ogólnym pacjenta i mają znaczenie prognostyczne. Biopsja i aspiracja szpiku kostnego są istotne w ocenie zajęcia szpiku i określaniu stadium zaawansowania.
aberracja chromosomowa, analiza histopatologiczna, anemia, aspiracja szpiku kostnego, badanie cytogenetyczne, badanie fizykalne, badanie scyntygraficzne kości, biopsja, biopsja cienkoigłowa, biopsja nacinająca, biopsja płynna, biopsja szpiku kostnego, biopsja węzła chłonnego, biopsja wycinająca, chłoniak, chłoniak Hodgkina, chłoniak non-Hodgkin, cytometria przepływowa, dehydrogenaza mleczanowa, hematopatolog, immunofenotypowanie, klasyfikacja Ann Arbor, klasyfikacja Lugano, komórka Reed-Sternberga, laparoskopia, leukocytoza, małopłytkowość, mediastinoskopia, morfologia krwi, nowotwór złośliwy układu limfatycznego, powiększony węzeł chłonny, pozytonowa tomografia emisyjna, rezonans magnetyczny, rozlany chłoniak z dużych komórek B, sekwencjonowanie nowej generacji, tomografia komputerowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Apo-Nastrol 1 mg
Lek Apo-Nastrol zawiera 1 mg anastrozolu, będącego inhibitorem aromatazy, który hamuje konwersję androgenów do estrogenów, co jest kluczowe w terapii hormonozależnego raka piersi u kobiet po menopauzie. Wskazania do stosowania obejmują leczenie zaawansowanego raka piersi z obecnością receptorów estrogenowych (ER+), terapię uzupełniającą wczesnego raka piersi oraz leczenie sekwencyjne po 2-3 latach terapii tamoksyfenem. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest potwierdzenie statusu menopauzalnego oraz obecności receptorów estrogenowych w tkance nowotworowej, zwykle metodą immunohistochemiczną. Tabletki są białe lub prawie białe, dwuwypukłe i zawierają 91 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne u pacjentek z nietolerancją laktozy.
anastrozol, biopsja, inhibitor aromatazy, laktoza jednowodna, leczenie hormonalne, leczenie sekwencyjne, leczenie uzupełniające, metoda immunohistochemiczna, nietolerancja laktozy, nowotwór hormonozależny, przerzutowy rak piersi, rak piersi, receptor estrogenowy, status menopauzalny, tamoksyfen, terapia adjuwantowa, wczesny rak piersi, zaawansowany rak piersi