przerzut
Przerzut (metastaza) to proces, w którym komórki nowotworowe oddzielają się od pierwotnego guza i rozprzestrzeniają się do innych części organizmu, tworząc wtórne ogniska nowotworowe. Jest to kluczowy mechanizm progresji choroby nowotworowej, odpowiadający za ponad 90% zgonów związanych z nowotworami złośliwymi.
Proces przerzutowania jest złożony i obejmuje szereg etapów: inwazję lokalną, intrawazację (wnikanie do naczyń krwionośnych lub limfatycznych), przeżycie w krążeniu, ekstrawazację (wyjście z naczyń) oraz kolonizację nowej tkanki. Komórki nowotworowe muszą pokonać liczne bariery fizjologiczne i immunologiczne, aby skutecznie utworzyć przerzut.
Najczęstsze miejsca przerzutów zależą od typu pierwotnego nowotworu i obejmują węzły chłonne, wątrobę, płuca, kości i mózg. Diagnostyka przerzutów obejmuje badania obrazowe (TK, MRI, PET-CT), badania laboratoryjne oraz biopsje, które pozwalają określić zaawansowanie choroby i dostosować odpowiednią strategię terapeutyczną.
Leczenie choroby przerzutowej jest zwykle bardziej złożone niż terapia nowotworu ograniczonego do jednego narządu i może obejmować kombinację metod systemowych (chemioterapia, immunoterapia, terapie celowane), radioterapii oraz zabiegów chirurgicznych. Obecność przerzutów jest istotnym czynnikiem prognostycznym, znacząco wpływającym na rokowanie pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Sunitynib – Wskazania do stosowania
Sunitynib, będący inhibitorem kinaz tyrozynowych, jest stosowany w leczeniu trzech głównych typów nowotworów u dorosłych: zaawansowanych lub przerzutowych nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) po niepowodzeniu terapii imatynibem (lek drugiej linii), zaawansowanego raka nerkowokomórkowego (RCC) zarówno lokalnie zaawansowanego, jak i z przerzutami (lek pierwszej linii), oraz wysoko zróżnicowanych, nieoperacyjnych lub przerzutowych nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET) z udokumentowaną progresją choroby (zwykle lek drugiej lub kolejnej linii). Preparaty dostępne są w kapsułkach twardych o dawkach 12,5 mg, 25 mg, 37,5 mg i 50 mg pod różnymi nazwami handlowymi, jednak wskazania do stosowania pozostają jednolite. W przypadku GIST konieczne jest potwierdzenie nieoperacyjności i/lub obecności przerzutów oraz wcześniejsze niepowodzenie terapii imatynibem, które może wynikać z oporności lub nietolerancji. W RCC sunitynib może być stosowany bez konieczności wcześniejszej terapii, a kwalifikacja opiera się na ocenie zaawansowania choroby (stadium III/IV TNM) i stanu ogólnego pacjenta. W pNET kryteria obejmują potwierdzenie histopatologiczne wysokiego zróżnicowania (G1/G2 WHO), nieoperacyjność lub przerzuty oraz progresję choroby ocenianą m.in. według kryteriów RECIST.
badanie obrazowe, GIST, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, klasyfikacja TNM, kryteria RECIST, MRCC, nietolerancja leku, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór nieoperacyjny, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, oporność na lek, oporność pierwotna, oporność wtórna, pNET, progresja choroby, przerzut, rak jasnokomórkowy, rak nerkowokomórkowy, skala ECOG, skala Karnofsky’ego, stan sprawności pacjenta, sunitynib, wysoko zróżnicowany nowotwór, zaawansowany nowotwór - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Somatuline Autogel 120 mg/dawkę
Somatuline Autogel, dostępny w dawkach 60 mg, 90 mg i 120 mg, jest stosowany w leczeniu akromegalii oraz guzów neuroendokrynnych (GEP-NET) G1 i części G2 z indeksem Ki67 do 10%. Początkowa dawka wynosi od 60 do 120 mg podawana co 28 dni, a jej modyfikacja powinna opierać się na ocenie klinicznej, stężeniach hormonu wzrostu (GH) oraz insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 (IGF-1). W przypadku dobrej kontroli choroby możliwe jest wydłużenie odstępów między dawkami, np. 120 mg co 42-56 dni. W leczeniu guzów GEP-NET zalecana dawka to 120 mg co 28 dni, podawana tak długo, jak wymaga tego kontrola wzrostu guza. Nie jest konieczne dostosowanie dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, wątroby ani u osób starszych.
akromegalia, analog somatostatyny, działanie niepożądane miejscowe, guz neuroendokrynny, guz neuroendokrynny żołądkowo-jelitowo-trzustkowy, guz nieoperacyjny, hormon wzrostu, indeks Ki67, iniekcja podskórna, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, lanreotyd, lanreotyd octan, przerzut, stężenie GH, stężenie IGF-1, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fulvestrant Vipharm 250 mg/5 ml
Fulvestrant Vipharm, dostępny w dawce 250 mg/5 ml jako roztwór do wstrzykiwań, jest lekiem hormonalnym stosowanym w leczeniu raka piersi u kobiet po menopauzie z ekspresją receptorów estrogenowych. Wskazania obejmują monoterapię u pacjentek z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem piersi, które nie były wcześniej leczone terapią hormonalną, u pacjentek z nawrotem choroby podczas lub po terapii antyestrogenowej oraz w przypadku progresji choroby podczas leczenia antyestrogenowego. Fulwestrant może być również stosowany w skojarzeniu z palbocyklibem u pacjentek z HR-pozytywnym i HER2-negatywnym rakiem piersi, które wcześniej otrzymały leczenie hormonalne.
alkohol benzylowy, benzylu benzoesan, etanol, fulwestrant, hormon luteinizujący, lek antyestrogenowy, menopauza, miejscowo zaawansowana choroba, nowotwór piersi, okres okołomenopauzalny, palbocyklib, progresja choroby, przerzut, rak piersi, receptor estrogenowy, receptor HER2, receptor hormonalny, rozsiany rak piersi, supresja hormonalna, terapia hormonalna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak gardła – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w raku gardła jest ściśle związane z lokalizacją, stadium zaawansowania oraz cechami biologicznymi nowotworu. Ogólna 5-letnia względna przeżywalność dla nowotworów głowy i szyi wynosi 50-60%, przy czym rak krtani cechuje się wskaźnikiem około 61,6%, a rak jamy ustnej i gardła 68,5%. Wczesne wykrycie raka krtani (stadium I i II) wiąże się z przeżywalnością na poziomie 80-90%, natomiast rak gardła dolnego (hypopharynx) ma gorsze rokowanie z 5-letnią przeżywalnością około 50%. Przeżywalność znacząco obniża się wraz z zajęciem węzłów chłonnych (spadek o 50%) oraz obecnością przerzutów odległych (34% przeżycia 5-letniego). Czynniki takie jak stopień zróżnicowania histologicznego, status HPV, wiek pacjenta, ogólny stan zdrowia oraz historia palenia również wpływają na prognozę. Mediana przeżycia nieleczonych pacjentów wynosi około 12 miesięcy, a w stadium IVc jedynie 3 miesiące.
HPV, hypopharynx, nowotwór głowy i szyi, przerzut, przerzut do węzłów chłonnych, przeżycie wolne od nawrotu, radiomika, rak gardła, rak głośni, rak głowy i szyi, rak jamy ustnej, rak krtani, rak migdałków, Random Survival Forest, ryzyko nawrotu, stadium nowotworu, stadium T, stopień zróżnicowania nowotworu, struny głosowe, wirus brodawczaka ludzkiego, współczynnik przeżycia, względny współczynnik przeżycia - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Subinit 25 mg
Subinit, zawierający sunitynib w formie jabłczanu, dostępny jest w kapsułkach twardych o dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg (odpowiednio 16,70 mg, 33,40 mg i 66,80 mg sunitynibu jabłczanu). Lek jest wskazany do leczenia dorosłych pacjentów z nowotworami podścieliskowymi przewodu pokarmowego (GIST) po niepowodzeniu terapii imatynibem (w przypadku oporności lub nietolerancji), zaawansowanym lub przerzutowym rakiem nerkowokomórkowym (MRCC) jako terapia pierwszego rzutu oraz wysoko zróżnicowanymi nowotworami neuroendokrynnymi trzustki (pNET) z potwierdzoną progresją choroby. Wskazania obejmują zarówno guzy nieoperacyjne, jak i przerzutowe, a decyzja o terapii powinna opierać się na potwierdzeniu histopatologicznym, ocenie zaawansowania choroby oraz odpowiednich badaniach obrazowych (TK, MRI, PET-CT).
badanie histopatologiczne, badanie obrazowe, GIST, imatynib, jabłczan sunitynibu, kapsułka twarda, nieoperacyjność, nietolerancja imatynibu, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, oporność na imatynib, pNET, progresja choroby, przerzut, rak nerkowokomórkowy, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, sunitynib, zaawansowany rak nerkowokomórkowy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wargi – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak płaskonabłonkowy wargi (LSCC) charakteryzuje się stosunkowo dobrym rokowaniem w porównaniu z innymi nowotworami głowy i szyi, z 10-letnim przeżyciem specyficznym dla choroby sięgającym nawet 98% oraz przeżyciem bez nawrotu powyżej 90%. Według danych SEER z lat 2011-2017, 5-letnie względne wskaźniki przeżycia wynoszą 93,2% dla stadium lokalnego, 64,9% dla regionalnego oraz 32,6% dla odległego, a dla wszystkich stadiów łącznie 90,9%. Po leczeniu chirurgicznym obserwuje się przeżycie bez progresji (PFS) na poziomie 88,4%, 70,1% i 57,8% odpowiednio po 1, 3 i 5 latach, a całkowite przeżycie (OS) wynosi 94,6%, 76,9% i 69,4%. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi wpływającymi na PFS i OS są wiek ≥70 lat, stopień zróżnicowania histologicznego, stadium według AJCC (szczególnie stadium IV), wskaźnik układowej immunozapalnej (SII), indeks chorób współistniejących Charlsona skorygowany wiekiem (ACCI ≥5) oraz margines chirurgiczny ≥5 mm, który koreluje z lepszym rokowaniem.
całkowite przeżycie, część ustna gardła, Glasgow Prognostic Score, grubość guza, Indeks Chorób Współistniejących Charlsona, inwazja naczyniowa, inwazja okołonerwowa, margines chirurgiczny, nawrót miejscowy, nowotwór głowy i szyi, nowotwór jamy ustnej, przerzut, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie specyficzne dla choroby, przeżycie specyficzne dla przyczyny, radioterapia adjuwantowa, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, rak płaskonabłonkowy wargi, rozrost pozatorebkowy, stadium zaawansowania, stopień zróżnicowania nowotworu, węzeł chłonny, wskaźnik przeżycia, względny wskaźnik przeżycia, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rak piersi (carcinoma mammae) jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u kobiet, z zachorowalnością sięgającą 1 na 8 kobiet w ciągu życia, a 83% przypadków dotyczy kobiet po 50. roku życia, szczególnie w wieku 50-69 lat. Główne czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, wiek, mutacje genów BRCA1/BRCA2 (zwiększające ryzyko nawet o 85%), wywiad rodzinny, czynniki hormonalne (np. wczesna menarche, późna menopauza, hormonalna terapia zastępcza), gęstość tkanki piersiowej, otyłość po menopauzie, spożycie alkoholu oraz wcześniejsze choroby piersi i radioterapię klatki piersiowej. Diagnostyka opiera się na samobadaniu, badaniu klinicznym, mammografii (zalecanej od 40. roku życia co 1-2 lata), USG, MRI oraz biopsji. Programy przesiewowe zmniejszają umieralność o 26% i redukują zaawansowane przypadki o 29%. Leczenie jest wielodyscyplinarne i obejmuje chirurgię (oszczędzającą pierś lub mastektomię), radioterapię, chemioterapię, terapię hormonalną oraz leczenie celowane (np. trastuzumab dla HER2+). Opieka paliatywna skupia się na kontroli objawów i wsparciu psychospołecznym.
alopecja, atypowa hiperplazja, biopsja, biopsja węzła wartowniczego, ból ostry, carcinoma mammae, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, drabina analgetyczna WHO, duszność, gęsta tkanka piersiowa, leczenie oszczędzające pierś, lęk, leukopenia, limfadenektomia pachowa, lumpektomia, małopłytkowość, mammografia, marker nowotworowy, mastektomia, mucositis, mutacja genu BRCA, niedokrwistość, nowotwór hormonozależny, nowotwór złośliwy, obrzęk limfatyczny, osteoporoza, promieniowanie jonizujące, przerzut, przewód mleczny, radioterapia klatki piersiowej, rak piersi, receptor hormonalny, rekonstrukcja piersi, rezonans magnetyczny, samobadanie piersi, supresja szpiku kostnego, tlenoterapia, tomografia komputerowa, trastuzumab, ultrasonografia piersi, węzeł chłonny pachowy, zapalenie błon śluzowych, zrazik gruczołu piersiowego - Leksykon chorób i schorzeń
Rak oka – Epidemiologia
Rak oka, stanowiący mniej niż 1% wszystkich nowotworów złośliwych, wykazuje zróżnicowaną epidemiologię zależną od regionu, wieku, płci i typu histologicznego. W USA prognozuje się w 2025 roku około 3140 nowych przypadków (1620 mężczyzn, 1520 kobiet) i 490 zgonów (270 mężczyzn, 220 kobiet), z dominacją czerniaka błony naczyniowej u dorosłych (5-7,5/milion) oraz siatkówczaka u dzieci (około 300 przypadków rocznie). W Wielkiej Brytanii częstość wynosi około 14,7/milion z rosnącym trendem o 30% od lat 90., a w Chinach i Tajwanie obserwuje się stabilne wskaźniki zachorowań, choć z rosnącą częstością chłoniaka ocznego. Czynniki ryzyka obejmują starszy wiek, płeć męską, jasną karnację, jasny kolor oczu oraz mutacje genetyczne (BAP1, GNAQ, GNA11). Przeżywalność 5-letnia dla czerniaka oka w USA wynosi 85% w stadium lokalnym, 67% regionalnym i 16% przy przerzutach, a dla siatkówczaka ogólnie 95%, z lepszym rokowaniem przy wczesnej diagnozie.
aktywny nadzór medyczny, choroba przerzutowa, czerniak błony naczyniowej, czerniak ciała rzęskowego, czerniak naczyniówki, czerniak tęczówki, mutacja genu BAP1, nadzór epidemiologiczny, nowotwór wtórny, nowotwór złośliwy, oczodół, promieniowanie UV, przerzut, przewód pokarmowy, radioterapia, rak oka, rak piersi, rak płuca, rak podstawnokomórkowy, rak powieki, rejestr nowotworów, siatkówczak, uważna obserwacja, wskaźnik przeżycia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cardioxane 500 mg
Cardioxane (deksrazoksan) jest lekiem osłaniającym stosowanym w celu zapobiegania kardiotoksyczności indukowanej przez antracykliny, szczególnie doksorubicynę. Mechanizm działania polega na chelatowaniu jonów metali, co zapobiega powstawaniu reaktywnych rodników tlenowych odpowiedzialnych za uszkodzenia mięśnia sercowego. W badaniach klinicznych wykazano, że skuteczność kardioprotekcyjna deksrazoksanu wzrasta wraz ze wzrostem kumulacyjnej dawki antracyklin, przy stosunku dawki deksrazoksanu do doksorubicyny najczęściej wynoszącym 10:1 lub 20:1. W badaniach u dorosłych pacjentów z rakiem piersi i drobnokomórkowym rakiem płuca wyższe stosunki dawki (20:1) wiązały się z wyższą śmiertelnością, co doprowadziło do obniżenia stosunku do 10:1 bez wpływu na przeżycie. Deksrazoksan nie chroni przed innymi działaniami niepożądanymi antracyklin poza kardiotoksycznością.
antracyklina, arytmia, Cardioxane, chlorowodorek, deksrazoksan, drobnokomórkowy rak płuca, EDTA, frakcja skracania lewej komory, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, kostniakomięsak, kwas etylenodiaminotetraoctowy, limfoblastyczny chłoniak nieziarniczy, mięsień sercowy, napromienianie czaszki, niewydolność serca, ostra białaczka limfoblastyczna T-komórkowa, przerzut, stres oksydacyjny, troponina sercowa, wolny rodnik, zaawansowany rak piersi - Leksykon substancji czynnych
Pazopanib – Właściwości farmakodynamiczne
Pazopanib jest doustnym inhibitorem kinaz tyrozynowych o szerokim spektrum działania, hamującym kluczowe receptory zaangażowane w angiogenezę i proliferację nowotworową, w tym VEGFR-1 (IC50 = 10 nM), VEGFR-2 (30 nM), VEGFR-3 (47 nM), PDGFR-α (71 nM), PDGFR-β (84 nM) oraz c-KIT (74 nM). Mechanizm działania opiera się na zależnym od dawki zahamowaniu autofosforylacji tych receptorów, co skutkuje ograniczeniem neowaskularyzacji guza oraz proliferacji komórek nowotworowych i podścieliska. W modelach in vivo pazopanib wykazuje zdolność do hamowania fosforylacji VEGFR-2 indukowanej przez VEGF, angiogenezy oraz wzrostu ksenoprzeszczepów nowotworowych. Farmakogenetyczna analiza 31 badań klinicznych wykazała, że nosicielstwo allelu HLA-B*57:01 wiąże się z podwyższonym ryzykiem hepatotoksyczności (AlAT > 5x ULN, stopień 3 wg NCI CTC) u 19% pacjentów, w porównaniu do 10% u nie-nosicieli, co sugeruje konieczność monitorowania funkcji wątroby u tej grupy chorych.
AlAT, allel HLA-B*5701, aminotransferaza alaninowa, angiogeneza, autofosforylacja receptorów, biomarker, c-KIT, hepatotoksyczność, inhibitor kinazy tyrozynowej, kryteria MSKCC, naczyniowo-śródbłonkowy czynnik wzrostu, nowotwór jasnokomórkowy, OS, pazopanib, PDGFR, PFS, płytkopochodny czynnik wzrostu, proliferacja komórek nowotworowych, przerzut, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie ogólne, rak nerkowokomórkowy, RCC, receptor czynnika komórek macierzystych, receptor kinazy tyrozynowej, skala ECOG, VEGFR - Leksykon chorób i schorzeń
Rak pęcherzyka żółciowego – Epidemiologia
Rak pęcherzyka żółciowego (RPŻ) stanowi 80-95% nowotworów dróg żółciowych i cechuje się wysoką śmiertelnością, odpowiadając za 1,7% zgonów nowotworowych globalnie. W 2018 roku zdiagnozowano około 219 000 przypadków, z wyraźną przewagą zachorowań u kobiet (122 000) w porównaniu do mężczyzn (97 000), co wiąże się z częstszym występowaniem kamicy żółciowej. Epidemiologia RPŻ wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne – najwyższe wskaźniki zachorowalności notuje się w Chile (27/100 000), północnych Indiach (21,5/100 000) oraz Polsce (14/100 000). Czynniki ryzyka obejmują kamicę żółciową (RR 4,9), polipy >1 cm, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych (PSC), zakażenia bakteryjne (Salmonella, Helicobacter pylori), porcelanowy pęcherzyk (ryzyko do 25%), anomalie przewodów trzustkowo-żółciowych, ekspozycję na karcynogeny środowiskowe oraz czynniki stylu życia (otyłość, cukrzyca, palenie). Predyspozycje genetyczne, w tym mutacje TP53 (27-70% przypadków), odgrywają istotną rolę, zwłaszcza w populacjach rdzennych Amerykanów i Meksykanów-Amerykanów, gdzie RPŻ jest najczęstszym nowotworem przewodu pokarmowego.
antygen CA 19-9, badanie obrazowe, badanie USG, biomarker, cholecystektomia, cholestaza, choroba wątroby, cytologia szczoteczkowa, diagnostyka endoskopowa, dysplazja, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, Helicobacter pylori, kamica żółciowa, laparoskopowa cholecystektomia, mutacja genu TP53, nowotwór dróg żółciowych, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, polip pęcherzyka żółciowego, porcelanowy pęcherzyk żółciowy, przerzut, rak pęcherzyka żółciowego, rezonans magnetyczny, Salmonella typhi, stentowanie, terapia adjuwantowa, tomografia komputerowa, zakażenie bakteryjne, zróżnicowanie geograficzne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – FCH 1 GBq/1ml na dzień i godzinę odniesienia
Fluorocholina (¹⁸F) w stężeniu 1 GBq/ml jest radiofarmaceutykiem stosowanym wyłącznie do diagnostyki w technice pozytonowej tomografii emisyjnej (PET). Główne wskazania kliniczne obejmują diagnostykę wznowy raka gruczołu krokowego oraz wykrywanie przerzutów, gdzie FCH umożliwia precyzyjną ocenę zaawansowania choroby i monitorowanie progresji. W diagnostyce raka wątrobowokomórkowego (HCC) FCH służy do lokalizacji dobrze zróżnicowanych zmian nowotworowych oraz oceny charakterystyki guzów i stopnia zaawansowania, zwłaszcza gdy FDG PET jest nieskuteczne lub planowana jest interwencja chirurgiczna. Ponadto, FCH może być używany do wykrywania innych nowotworów charakteryzujących się zwiększonym poborem choliny, co pozwala na identyfikację zmian niewidocznych w standardowych badaniach obrazowych.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sunitinib MSN 12,5 mg
Sunitynib MSN jest inhibitorem kinazy tyrozynowej dostępnym w kapsułkach o dawkach 12,5 mg, 25 mg, 37,5 mg oraz 50 mg, stosowanym u dorosłych pacjentów w leczeniu trzech głównych nowotworów: nieoperacyjnych i/lub przerzutowych guzów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) po niepowodzeniu terapii imatynibem, zaawansowanego lub przerzutowego raka nerkowokomórkowego (MRCC) oraz wysoko zróżnicowanych, nieoperacyjnych lub przerzutowych nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET) z potwierdzoną progresją choroby. Wskazania do terapii obejmują oporność lub nietolerancję imatynibu w GIST, zaawansowane stadium lub przerzuty w MRCC oraz histopatologicznie potwierdzony wysoki stopień zróżnicowania i progresję w pNET. Kapsułki różnią się rozmiarem, kolorem i oznaczeniami w zależności od dawki, co ułatwia identyfikację preparatu.
działanie niepożądane, GIST, kapsułka żelatynowa, komórka nowotworowa, leczenie imatynibem, lek przeciwnowotworowy, MRCC, nietolerancja leku, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, oporność na lek, pNET, progresja choroby, przerzut, przerzut odległy, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, sunitynibu jabłczan, terapia imatynibem, terapia sunitynibem, wysoko zróżnicowany nowotwór neuroendokrynny trzustki, wzrost guza, zaawansowany rak nerkowokomórkowy, zmiana nieoperacyjna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Cyclophosphamide Accord 1000 mg
Cyklofosfamid Accord, dostępny w dawkach 500 mg (534,5 mg cyklofosfamidu jednowodnego) oraz 1000 mg (1069,0 mg cyklofosfamidu jednowodnego) w formie liofilizowanego proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/infuzji o stężeniu 20 mg/mL, jest lekiem cytotoksycznym o szerokim spektrum zastosowań onkologicznych i immunosupresyjnych. W onkologii stosowany jest w leczeniu hematologicznych nowotworów złośliwych, takich jak przewlekła białaczka limfocytowa (CLL), ostra białaczka limfoblastyczna (ALL), chłoniak Hodgkina, chłoniaki nieziarnicze oraz szpiczak mnogi. Ponadto, pełni kluczową rolę w kondycjonowaniu przed przeszczepieniem szpiku kostnego, często w skojarzeniu z napromienianiem całego ciała lub busulfanem. W terapii guzów litych znajduje zastosowanie w leczeniu zaawansowanego raka jajnika, raka piersi (w tym adjuwantowo), mięsaka Ewinga, drobnokomórkowego raka płuca oraz nerwiaka zarodkowego u dzieci.
busulfan, chemioterapia przeciwnowotworowa, chłoniak Hodgkina, chłoniak nieziarniczy, choroba autoimmunologiczna, cyklofosfamid, drobnokomórkowy rak płuca, działanie niepożądane, guz lity, immunosupresja, infuzja dożylna, komórka plazmatyczna, komórka Reed-Sternberga, leczenie immunosupresyjne, leczenie kondycjonujące, lek cytotoksyczny, lek przeciwnowotworowy, limfocyt B, mięsak Ewinga, napromienianie całego ciała, nefropatia toczniowa, nerwiak zarodkowy, neuroblastoma, niewydolność nerek, nowotwór hematologiczny, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka szpikowa, przerzut, przeszczepienie szpiku kostnego, przewlekła białaczka limfocytowa, przewlekła białaczka szpikowa, rak jajnika, rak piersi, reakcja alergiczna, reakcja autoimmunologiczna, szpiczak mnogi, terapia skojarzona, terapia wspomagająca, toczeń rumieniowaty układowy, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, wlew dożylny, zapalenie naczyń krwionośnych, ziarnica złośliwa, ziarniniak Wegenera, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń - Leksykon chorób i schorzeń
Rak gardła – Objawy
Rak gardła to złośliwy nowotwór rozwijający się w obrębie gardła, krtani lub migdałków, którego objawy zależą od lokalizacji guza i stopnia zaawansowania. We wczesnym stadium symptomy są często niespecyficzne i obejmują przewlekły ból gardła trwający ponad 2-3 tygodnie, zmiany głosu utrzymujące się powyżej 2 tygodni (chrypka, ochrypłość), dysfagię, ból ucha oraz bezbolesny guzek na szyi. W miarę progresji choroby pojawiają się przewlekły kaszel, duszność, krwioplucie, asymetria migdałków, utrata masy ciała oraz objawy przerzutów, takie jak ból kości czy zaburzenia neurologiczne. Lokalizacja guza determinuje specyficzne objawy, np. rak części ustnej gardła manifestuje się jednostronnym bólem gardła i asymetrią migdałków, natomiast rak części nosowej gardła może powodować krwawienia z nosa i niedrożność nosa. Klasyfikacja zaawansowania obejmuje stadia od 0 (rak in situ) do IV, gdzie stadium IV charakteryzuje się naciekiem okolicznych tkanek lub obecnością przerzutów, co znacząco pogarsza rokowanie.
alergia, biopsja, ból głowy, ból ucha, chrypka, drętwienie twarzy, duszność, dysfagia, endoskopia, guzek na szyi, HPV, hypopharynx, krwawienie z nosa, larynx, lokalizacja guza, nowotwór złośliwy, odkrztuszanie krwi, oropharynx, otolaryngolog, przerzut, przewlekły ból gardła, przewlekły kaszel, przeziębienie, rak części ustnej gardła, rak gardła, rak in situ, rak krtani, rezonans magnetyczny, stridor, struny głosowe, świszczący oddech, sztywność szczęki, tomografia komputerowa, utrata wagi, węzeł chłonny, wirus brodawczaka ludzkiego, złamanie patologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Chondrosarcoma – Objawy
Chondrosarcoma to rzadki nowotwór kości wywodzący się z komórek chrząstki, charakteryzujący się zróżnicowanym tempem wzrostu i objawami klinicznymi zależnymi od lokalizacji i stopnia złośliwości guza. Guzy niskiego stopnia (stopień I) rosną powoli, często bezobjawowo przez 1-2 lata, z bólem jako dominującym symptomem – głębokim, tępo-rwącym, nasilającym się nocą i częściowo ustępującym po NLPZ. Średni czas od pojawienia się bólu do diagnozy wynosi 19,4 miesiąca dla stopni I i II oraz 15,5 miesiąca dla stopnia III. Objawy fizyczne obejmują wyczuwalny guz, obrzęk, złamania patologiczne oraz ograniczenia funkcjonalne, takie jak osłabienie mięśni i zaburzenia neurologiczne (drętwienie, osłabienie kończyn, dysfunkcje pęcherza i jelit), szczególnie przy lokalizacji w kręgosłupie i miednicy. Ryzyko przerzutów do płuc wzrasta wraz ze stopniem złośliwości: <10% dla stopnia I, 10-50% dla stopnia II oraz 50-70% dla stopnia III. Pięcioletni wskaźnik przeżycia wynosi około 79% ogólnie, z 83% dla stopnia I i 53% dla stopni II i III, a rokowanie pogarsza się przy lokalizacji w miednicy i obecności przerzutów.
badanie fizykalne, badanie obrazowe, ból głowy, ból nocny, clear cell chondrosarcoma, czynnik indukowany hipoksją, drętwienie i mrowienie, dysfagia, guz, komórka chrząstki, konwencjonalne chondrosarcoma, lek przeciwzapalny, mezenchymalne chondrosarcoma, mutacja IDH, nerw kulszowy, nowotwór kości, odróżnicowane chondrosarcoma, ograniczenie ruchomości stawu, osłabienie mięśni, podwójne widzenie, przerzut, przerzut do płuca, struktura nerwowa, sztywność stawu, utrata słuchu, zdjęcie rentgenowskie, złamanie kości, złamanie patologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Niezróżnicowany mięsak pleomorficzny – Etiologia i przyczyny
Niezróżnicowany mięsak pleomorficzny (UPS) to agresywny mięsak tkanek miękkich o złożonym podłożu genetycznym, charakteryzujący się mutacjami w genach supresorowych nowotworów (TP53, CDKN2A, RB1), regulatorowym ATRX, fuzjami genów PRDM10-TRIO oraz utratą PTEN z nadekspresją pAKT w szlaku PIK3/PTEN/AKT/mTOR. W około 30% przypadków obserwuje się ekspresję PD-1, a w UPS skóry mutacje genu TERT występują w 76% przypadków, co wiąże się z uszkodzeniami wywołanymi promieniowaniem UV. Kluczowe zaburzenia dotyczą szlaków sygnałowych Hedgehog, Notch, Hippo (amplifikacja kofaktorów VGLL3 i YAP1) oraz Wnt/β-katenina (nadekspresja DKK1). Tumorogenezę inicjują komórki populacji bocznej (SP), wykazujące zdolność samoodnowy i proliferacji, co potwierdzają modele ksenograftów. Etiologia UPS pozostaje niejasna, z dwiema głównymi teoriami: dedyferencjacji mięsaków lub transformacji mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC). Wtórny UPS (28% przypadków) wiąże się z chorobami kości, takimi jak zawał kości, choroba Pageta, czy obecność metalowych implantów.
choroba Pageta, czynnik prognostyczny, gen supresorowy nowotworów, histiocyt, mezenchymalna komórka macierzysta, mięsak tkanek miękkich, miofibroblast, model ksenograftu, mutacja genetyczna, mutacja molekularna, neurofibromatoza typu 1, niezróżnicowany mięsak pleomorficzny, obrzęk limfatyczny, osteoklast, promieniowanie UV, przerzut, przewlekłe zapalenie, radioterapia, siatkówczak, stwardnienie guzowate, szlak Hedgehog, szlak Hippo, szlak sygnałowy, szlak Wnt/β-katenina, terapia celowana, zespół Gorlina, zespół Li-Fraumeni, zespół Wernera, złośliwy włóknisty histiocytoma - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pazopanib Zentiva 400 mg
Pazopanib Zentiva to doustny inhibitor kinaz tyrozynowych o szerokim spektrum działania, hamujący receptory VEGFR-1, -2, -3, PDGFR-α, -β oraz c-KIT z wartościami IC50 odpowiednio 10, 30, 47, 71, 84 i 74 nM. Mechanizm działania obejmuje zahamowanie autofosforylacji receptorów oraz procesów angiogenezy, co potwierdzono w modelach in vivo i in vitro. Meta-analiza farmakogenetyczna wskazała na zwiększone ryzyko hepatotoksyczności (AlAT >5 × GGN, stopień 3 wg NCI CTC) u 19% nosicieli allelu HLA-B*57:01 w porównaniu do 10% u pacjentów bez tego allelu. Allelu HLA-B*57:01 było nosicielami 6% badanej populacji (133/2235 pacjentów).
analiza farmakogenetyczna, angiogeneza, autofosforylacja receptorów, badanie radiologiczne, czynnik rokowniczy, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor kinazy tyrozynowej, ksenoprzeszczep nowotworu, naczyniowo-śródbłonkowy czynnik wzrostu, pazopanib, płytkopochodny czynnik wzrostu, przerzut, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie ogólne, rak jasnokomórkowy, rak nerkowokomórkowy, receptor czynnika komórek macierzystych, skala ECOG, tabletka powlekana, terapia cytokinami - Leksykon chorób i schorzeń
Rak komórek hürthle – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak komórek Hürthle, stanowiący 3-5% nowotworów tarczycy, charakteryzuje się większą agresywnością w porównaniu do innych zróżnicowanych raków tarczycy, co potwierdzają niższe wskaźniki przeżycia specyficznego dla choroby (5-letnie 94,6%, 10-letnie 92,5%, 20-letnie 87,4%) oraz wyższa częstość przerzutów, zwłaszcza do płuc, kości i śródpiersia. Kluczowymi negatywnymi czynnikami prognostycznymi są wiek powyżej 45/55 lat, stadium T3-T4, zajęcie obu płatów tarczycy, obecność odległych przerzutów oraz konieczność reoperacji z powodu nawrotu miejscowego. Całkowita tyreoidektomia jako pierwotna procedura oraz odpowiednia terapia hormonalna są niezależnymi czynnikami poprawiającymi przeżycie i zmniejszającymi ryzyko nawrotów. Warto podkreślić, że otorebkowany, nie naciekający naczyń rak komórek Hürthle ma doskonałe rokowanie, nawet przy leczeniu zachowawczym.
baza SEER, całkowita tyreoidektomia, czynnik prognostyczny, hormon tarczycy, inwazja naczyniowa, leczenie multimodalne, leczenie radioaktywnym jodem, leczenie zachowawcze, nawrót, okres wolny od choroby, przerzut, przerzut odległy, przeżycie całkowite, przeżycie specyficzne dla raka, radioaktywny jod, rak brodawkowaty tarczycy, rak komórek Hürthle, rak onkocytarny, rak pęcherzykowy, tyreoidektomia, węzeł chłonny szyi, wskaźnik przeżycia, wychwyt jodu, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Gemsol 40 mg/ml
Gemsol (gemcytabina) w stężeniu 40 mg/ml jest wskazany w leczeniu zaawansowanych i przerzutowych nowotworów, w tym raka pęcherza moczowego (w skojarzeniu z cisplatyną), gruczolakoraka trzustki (monoterapia), niedrobnokomórkowego raka płuca (w skojarzeniu z cisplatyną lub monoterapia u pacjentów w podeszłym wieku lub ze stanem sprawności 2 wg WHO/ECOG), nabłonkowego raka jajnika (w skojarzeniu z karboplatyną po niepowodzeniu chemioterapii pierwszego rzutu) oraz nawrotowego raka piersi (w skojarzeniu z paklitakselem). Preparat dostępny jest w fiolkach 5 ml (200 mg), 25 ml (1000 mg) i 50 ml (2000 mg), o pH 2,0-2,8 i osmolalności 270-280 mOsmol/kg. Terapia powinna być prowadzona w warunkach szpitalnych przez wykwalifikowany personel, z uwzględnieniem indywidualizacji schematu leczenia oraz monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych pacjenta.
antracyklina, chemioterapia pierwszego rzutu, chemioterapia przeciwnowotworowa, chlorowodorek gemcytabiny, cisplatyna, cytostatyk, gemcytabina, gruczolakorak trzustki, karboplatyna, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, leczenie pierwszego rzutu, lek cytotoksyczny, nabłonkowy rak jajnika, niedrobnokomórkowy rak płuca, paklitaksel, przerzut, rak pęcherza moczowego, rozpoznanie histopatologiczne, skala WHO/ECOG, stadium zaawansowania choroby, stan sprawności pacjenta, związek platyny - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy i obrzęki jąder – Etiologia i przyczyny
Guzy i obrzęki jąder stanowią częsty objaw u mężczyzn w różnym wieku, obejmując spektrum od łagodnych stanów, takich jak wodniak jądra (hydrocele), torbiel najądrza (spermatocele), krwiak jądra (hematocele), zapalenie najądrza (epididymitis) i jądra (orchitis), po stany wymagające pilnej interwencji, jak skręt jądra (torsio testis) oraz nowotwory jądra. Skręt jądra jest stanem nagłym, wymagającym interwencji chirurgicznej w ciągu 6 godzin, aby zapobiec martwicy jądra. Rak jądra, choć rzadszy (stanowi mniej niż 4% guzków jąder), jest najczęstszym nowotworem litym u mężczyzn w wieku 15-35 lat, z ponad 98% 5-letnią przeżywalnością przy wczesnym wykryciu. Czynniki ryzyka obejmują wnętrostwo, historię rodzinną, wcześniejszy rak jądra, niepłodność, rasę (częstszy u białych) oraz osłabiony układ odpornościowy. Patofizjologia różni się w zależności od etiologii, od reakcji zapalnych wywołanych przez bakterie (np. Escherichia coli, Chlamydia) i wirusy (np. świnka), przez niedokrwienie w skręcie jądra, po proliferację komórek germinalnych w raku jądra.
choroba przenoszona drogą płciową, guz jądra, infekcja bakteryjna, krwiak jądra, niedokrwienie, niepłodność, obrzęk jądra, obrzęk moszny, osłonka jądra, powrózek nasienny, przepuklina pachwinowa, przerzut, rak jądra, ropień, samobadanie jąder, skręt jądra, spodziectwo, torbiel najądrza, torbiel nasiennika, układ moczowy, wnętrostwo, wodniak jądra, zanik jąder, zapalenie jądra, zapalenie najądrza, żylaki powrózka nasiennego - Leksykon chorób i schorzeń
Rak mięśniakomięśniowy – Epidemiologia
Rak mięśniakomięśniowy (RMS) jest najczęstszym mięsakiem tkanek miękkich u dzieci, stanowiąc około 50% wszystkich mięsaków u osób poniżej 20 roku życia, z zapadalnością wynoszącą 4,5-4,7 przypadków na milion dzieci w USA i 5,4 na milion w Europie. RMS charakteryzuje się dwoma szczytami zachorowań: u dzieci w wieku 2-6 lat oraz 10-18 lat, z przewagą zachorowań u chłopców (współczynnik 1,2-1,5:1). Podtyp zarodkowy (embryonal) ma lepsze rokowanie niż pęcherzykowy (alveolar) i pleomorficzny, z 5-letnim przeżyciem odpowiednio 73,9%, 28,9% i 26,6%. Wskaźnik przeżycia 5-letniego u dzieci wynosi około 70%, natomiast u dorosłych jest znacznie niższy (20-30%). Czynniki prognostyczne obejmują wiek, lokalizację i wielkość guza (>5 cm), obecność przerzutów (15-25% przypadków), status fuzji genów PAX3::FOXO1 lub PAX7::FOXO1 oraz odpowiedź na terapię. Przerzuty najczęściej dotyczą płuc, kości, szpiku i węzłów chłonnych, a choroba przerzutowa wiąże się z 3-letnim przeżyciem wolnym od zdarzeń <20%.
badanie obrazowe, biomarker prognostyczny, choroba przerzutowa, ekspozycja na promieniowanie, fuzja genów, guz pierwotny, krążące DNA, lokalizacja guza, mięsak tkanek miękkich, nawrót choroby, nerwiakowłókniakowatość typu 1, podtyp histologiczny, podtyp pęcherzykowy, poradnictwo genetyczne, przerzut, przerzut do płuc, rak mięśniakomięśniowy, resekcja chirurgiczna, sekwencjonowanie egzomu, stadium zaawansowania choroby, stratyfikacja ryzyka, szpik kostny, test przesiewowy, zajęcie szpiku kostnego, zajęcie węzłów chłonnych, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Costello, zespół Li-Fraumeni, zespół sercowo-twarzowo-skórny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pazopanib STADA 400 mg
Pazopanib jest doustnym inhibitorem kinazy tyrozynowej o wysokiej selektywności i silnym działaniu na receptory VEGFR-1, -2, -3, PDGFR-α, -β oraz c-KIT, z wartościami IC₅₀ odpowiednio 10, 30, 47, 71, 84 i 74 nM. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu autofosforylacji tych receptorów, co prowadzi do zahamowania angiogenezy i proliferacji komórek nowotworowych. W modelach in vivo pazopanib skutecznie blokuje fosforylację VEGFR-2 indukowaną przez VEGF, ogranicza unaczynienie guza oraz hamuje wzrost ksenoprzeszczepów nowotworów człowieka. Farmakogenetyczna analiza wykazała istotną korelację między obecnością allelu HLA-B*57:01 a zwiększonym ryzykiem hepatotoksyczności (AlAT >5 x GGN, toksyczność stopnia 3 wg NCI CTC), występującą u 19% nosicieli tego allelu w porównaniu do 10% pacjentów bez allelu.
aminotransferaza alaninowa, angiogeneza, autofosforylacja receptorów, działanie przeciwnowotworowe, farmakogenomika, hepatotoksyczność, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor kinazy tyrozynowej, interferon alfa, interleukina-2, kryteria MSKCC, leczenie systemowe, neoangiogeneza, pazopanib, płytkopochodny czynnik wzrostu, proliferacja komórek nowotworowych, przerzut, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie ogólne, radioterapia, rak jasnokomórkowy, rak nerkowokomórkowy, receptor czynnika komórek macierzystych, receptor naczyniowo-śródbłonkowy czynnika wzrostu, resekcja nerki, skala ECOG, terapia drugiej linii, terapia pierwszej linii - Leksykon chorób i schorzeń
Rak komórek hürthle – Patofizjologia i mechanizm
Rak komórek Hürthle (HCC) stanowi około 3-4% złośliwych nowotworów tarczycy i został przez WHO sklasyfikowany jako odrębny podtyp ze względu na unikalne cechy histopatologiczne i molekularne. Komórki Hürthle charakteryzują się dużą, eozynofilową, ziarnistą cytoplazmą oraz hiperchromatycznym jądrem z wyraźnym jąderkiem, a nowotwór diagnozuje się, gdy ponad 75% komórek guza wykazuje morfologię onkocytarną. HCC cechuje się agresywnym przebiegiem klinicznym, wyższą częstością przerzutów i niższym wskaźnikiem przeżycia w porównaniu do innych wysoko zróżnicowanych raków tarczycy. W patogenezie kluczową rolę odgrywają mutacje w DNA jądrowym (m.in. HRAS, p53, PTEN, TP53) oraz mitochondrialnym (deleje i mutacje w genach kompleksu I łańcucha oddechowego), a także rozległa utrata heterozygotyczności (LOH) i niestabilność chromosomowa, w tym duplikacje chromosomów 5 i 7.
aneuploidia, DNA mitochondrialne, dysfunkcja mitochondriów, fosforylacja oksydacyjna, gen supresorowy, gruczolak komórek Hürthle, gruczolakorak, hormon tarczycy, inhibitor mTOR, inwazja naczyniowa, komórka pęcherzykowa tarczycy, łańcuch oddechowy, niestabilność chromosomowa, onkogen ras, przerzut, rak brodawkowaty, rak komórek Hürthle, rak pęcherzykowy tarczycy, reaktywna forma tlenu, rearanżacja RET/PTC, receptor TSH, stres oksydacyjny, Światowa Organizacja Zdrowia, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Wnt, terapia radiojodem, utrata heterozygotyczności, wychwyt jodu, zapalenie tarczycy Hashimoto - Leksykon chorób i schorzeń
Wielogruczolakowatość endokrynna typu 2 (men 2) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wielogruczolakowatość endokrynna typu 2 (MEN 2) to autosomalnie dominujący zespół nowotworów neuroendokrynnych, obejmujący podtypy MEN 2A i MEN 2B, w którym kluczowym czynnikiem rokowniczym jest rak rdzeniasty tarczycy (MTC). Agresywność MTC zależy od mutacji genu RET, z MEN 2B charakteryzującym się najbardziej agresywną postacią, a FMTC – najmniej agresywną. Istotne czynniki prognostyczne to typ mutacji RET, poziomy kalcytoniny przed i po operacji, stopień zaawansowania TNM, wiek w momencie diagnozy oraz czas podwojenia kalcytoniny i CEA. Wskaźniki 5- i 10-letniego przeżycia w MEN 2A wynoszą około 90% i 75%. Profilaktyczna tyroidektomia, wykonywana w okresie niemowlęcym u mutacji wysokiego ryzyka lub do 5. roku życia u dzieci z mutacją RET, znacząco poprawia rokowanie, zwłaszcza przy wczesnej diagnozie i wdrożeniu leczenia.
adrenalektomia, alfa-blokada, antygen karcynoembrionalny, dobrostan psychologiczny, guz chromochłonny, kalcytonina, klasyfikacja TNM, mutacja genu RET, nowotwór neuroendokrynny, profilaktyczna tyroidektomia, przełom nadciśnieniowy, przerzut, przerzutowy rak tarczycy, rak rdzeniasty tarczycy, rodzinny rak rdzeniasty tarczycy, wariant genetyczny, wielogruczolakowatość endokrynna typu 2 - Leksykon substancji czynnych
Octan leuproreliny – Wskazania do stosowania
Octan leuproreliny, będący agonistą hormonu uwalniającego gonadotropinę (GnRH), jest stosowany głównie w terapii hormonozależnego raka gruczołu krokowego. Preparaty Eligard dostępne są w dawkach 22,5 mg i 45 mg octanu leuproreliny, co odpowiada 20,87 mg oraz 41,7 mg czystej leuproreliny. Wskazania obejmują zaawansowany rak prostaty jako monoterapię oraz raki wysokiego ryzyka ograniczone do gruczołu i miejscowo zaawansowane, gdzie leuprorelina jest stosowana w skojarzeniu z radioterapią. Mechanizm działania opiera się na obniżeniu poziomu testosteronu, co zmniejsza stymulację hormonalną komórek nowotworowych, a w połączeniu z cytotoksycznym działaniem radioterapii zwiększa skuteczność leczenia.
agonista GnRH, hormonozależność nowotworu, miejscowo zaawansowany rak prostaty, monoterapia, nowotwór hormonozależny, octan leuproreliny, przerzut, radioterapia, rak gruczołu krokowego hormonozależny, roztwór do wstrzykiwań, terapia hormonalna, terapia skojarzona z radioterapią, zaawansowany rak prostaty - Leksykon chorób i schorzeń
Niezróżnicowany mięsak pleomorficzny – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Niezróżnicowany mięsak pleomorficzny (UPS) to agresywny nowotwór tkanek miękkich, stanowiący około 10% mięsaków u dorosłych, najczęściej lokalizujący się w kończynach i jamie brzusznej. Charakteryzuje się znacznym pleomorfizmem komórkowym i brakiem specyficznej linii różnicowania, z szybkim wzrostem i tendencją do przerzutów, zwłaszcza do płuc. Podstawą leczenia jest chirurgia z szerokim wycięciem guza, dążąca do uzyskania ujemnych marginesów (co najmniej 1-2 cm zdrowej tkanki), z możliwością oszczędzania kończyny. Radioterapia, stosowana neoadiuwantowo lub adiuwantowo, wykorzystuje zaawansowane techniki takie jak IMRT czy IORT, poprawiając kontrolę miejscową. Chemioterapia oparta na antracyklinach, gemcytabinie i docetakselu jest stosowana w leczeniu nawrotów, przerzutów oraz przed- i pooperacyjnie. Immunoterapia z pembrolizumabem, szczególnie w skojarzeniu z radioterapią i chirurgią, wykazuje obiecujące wyniki w poprawie przeżycia wolnego od choroby u pacjentów z UPS kończyn w stadium III.
amputacja, chemoradioterapia, chirurgia rekonstrukcyjna, docetaksel, doksorubicyna, fizjoterapia, gemcytabina, inhibitor punktów kontrolnych, mięsak tkanek miękkich, nawrót choroby, niezróżnicowany mięsak pleomorficzny, operacja oszczędzająca kończynę, pembrolizumab, pielęgniarka nawigator, pleomorfizm komórkowy, przerzut, przeżycie wolne od choroby, przeżycie wolne od progresji, radioterapia adiuwantowa, radioterapia neoadjuwantowa, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, śródoperacyjna radioterapia, szerokie wycięcie, ujemny margines, zespół multidyscyplinarny, złośliwy włóknisty histiocytoma - Leksykon chorób i schorzeń
Samotny guz włóknisty – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Samotne guzy włókniste (SFT) to rzadkie nowotwory mezenchymalne, najczęściej występujące u osób w wieku 40-70 lat, z predylekcją do lokalizacji pozaopłucnowych, w tym oczodołu. Charakteryzują się przeważnie łagodnym przebiegiem, jednak ze względu na ryzyko nawrotów i potencjalnej złośliwej transformacji, wymagają szerokiej resekcji chirurgicznej z marginesem zdrowej tkanki. W przypadku lokalizacji kończyn preferowane są zabiegi oszczędzające, choć amputacja może być konieczna przy zaawansowanym rozsiewie. Pooperacyjna radioterapia (np. 60 Gy w 30 frakcjach IMRT) jest wskazana w złośliwych SFT z dodatnimi marginesami lub wysokim indeksie Ki-67, szczególnie w guzach wewnątrzczaszkowych. Długoterminowa obserwacja jest kluczowa, gdyż wskaźnik nawrotów miejscowych wynosi 9-19%, a przerzutów odległych 0-36%. Kompleksowa opieka obejmuje monitorowanie kliniczne i obrazowe, wsparcie psychologiczne oraz edukację pacjenta i rodziny.
amputacja, badanie obrazowe, ekscyzja, IMRT, indeks proliferacyjny Ki-67, komórka mezenchymalna, krwotok zaoczodołowy, leczenie skojarzone, modulacja intensywności wiązki, mutacja TP53, opadanie powieki, podwójne widzenie, przerzut, radioterapia uzupełniająca, samotny guz włóknisty, szeroka resekcja, terapia przeciwzakrzepowa, zez, złośliwa degeneracja - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy gruczołów ślinowych – Objawy
Guzy gruczołów ślinowych, choć rzadkie, obejmują zarówno zmiany łagodne, jak i złośliwe, z przewagą guzów łagodnych w śliniance przyusznej (stosunek 4:1). Klinicznie manifestują się jako niebolesne, wolno rosnące masy, lokalizowane zależnie od zajętego gruczołu (np. dyskretna masa w ogonie ślinianki przyusznej, obrzęk podżuchwowy czy pełność w dnie jamy ustnej). Objawy sugerujące złośliwość to ból, parestezje, porażenie nerwu twarzowego, szybki wzrost guza, owrzodzenie skóry czy unieruchomienie zmiany. Szczególnie istotne jest zajęcie nerwu twarzowego, które silnie wskazuje na charakter złośliwy. Typy histologiczne, takie jak rak gruczołowo-torbielowaty, wykazują tendencję do naciekania nerwów, co manifestuje się bólem i porażeniem, natomiast guz Warthina zwykle przebiega bezobjawowo. Progresja nowotworów zależy od stopnia złośliwości i typu histologicznego, z nowotworami wysokiego stopnia charakteryzującymi się szybszym wzrostem i gorszym rokowaniem.
dysfagia, gruczolak wielopostaciowy, gruczolakorak, guz gruczołu ślinowego, guz Warthina, laryngolog, mały gruczoł ślinowy, nawrót miejscowy, nawrót odległy, nawrót regionalny, nerw twarzowy, nowotwór wysokiego stopnia złośliwości, parestezja, porażenie nerwu twarzowego, przerzut, rak gruczołowo-torbielowaty, rak niezróżnicowany, rak śluzowo-naskórkowy, ślinianka podjęzykowa, ślinianka podżuchwowa, ślinianka przyuszna, szczękościsk, układ limfatyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cabazitaxel G.L. 20 mg/ml
Kabazytaksel, należący do grupy taksanów (kod ATC: L01CD04), jest lekiem przeciwnowotworowym stosowanym w terapii opornego na kastrację raka gruczołu krokowego z przerzutami. Mechanizm działania polega na stabilizacji mikrotubul poprzez wiązanie z tubuliną, co hamuje podziały mitotyczne i interfazowe komórek nowotworowych. Kabazytaksel wykazuje aktywność zarówno wobec nowotworów wrażliwych na docetaksel, jak i tych opornych na chemioterapię zawierającą docetaksel. Preparat dostępny jest w postaci koncentratu do infuzji o stężeniu 20 mg/ml, podawany dożylnie w dawce 25 mg/m² co 3 tygodnie, w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem w dawce 10 mg/dobę.
całkowite przeżycie, dusznica bolesna, kabazytaksel, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, lek przeciwnowotworowy, mikrotubula, mitoksantron, nadciśnienie tętnicze, neutrofil, niewydolność serca, odpowiedź PSA, odpowiedź terapeutyczna, prednizon, progresja guza, progresja PSA, przerzut, przeżycie bez progresji choroby, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację, skala ECOG, skala nasilenia bólu, swoisty antygen sterczowy, taksan, tubulina, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Patofizjologia i mechanizm
Guzy, zarówno nowotworowe, jak i nienowotworowe, powstają w wyniku złożonych mechanizmów patogenetycznych, w tym mutacji genetycznych, procesów zapalnych oraz urazów mechanicznych. Przykładowo, lipoma wykazuje nieprawidłowości genetyczne w około 66% przypadków, z genem HMGA2 na chromosomie 12q14.3 odgrywającym kluczową rolę. Procesy zapalne, takie jak ziarniniak ropotwórczy czy rumień guzowaty, manifestują się przez specyficzne reakcje immunologiczne i histologiczne, np. promieniste ziarniniaki Mieschera w tkance tłuszczowej. W kontekście guzów piersi, hormony takie jak estrogen i progesteron zwiększają ryzyko proliferacji łagodnych zmian do 74%, a mutacje genów BRCA1, BRCA2 i TP53 klasyfikowane są jako wysokiego ryzyka rozwoju raka. W przypadku choroby guzowatej skóry (LSD) u bydła, wirus z rodziny Poxviridae wywołuje zmiany skórne o średnicy 1-7 cm, z okresem inkubacji 7-28 dni i objawami gorączki do 41,5°C. Guzy tkanek miękkich, w tym mięsaki, wykazują heterogenność histologiczną i często agresywne zachowanie miejscowe, z tendencją do nawrotów i przerzutów, co wymaga kompleksowego leczenia chirurgicznego i radioterapii.
gen, gen HMGA2, gen supresorowy nowotworu, guz tkanki miękkiej, guzek reumatoidalny, hidradenitis suppurativa, komórka mezenchymalna, limfadenopatia, limfangitis, martwica tłuszczowa, mutacja genetyczna, onkogen, panniculitis, przerzut, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, reumatoidalne zapalenie stawów, ropne zapalenie węzłów chłonnych, rumień guzowaty, terapia endokrynologiczna, zapalenie naczyń, zapalenie przegrod tkanki tłuszczowej, ziarniniak Mieschera, ziarniniak nieserowaciejący, zmiana włóknisto-torbielowata - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Klertis 50 mg
Sunitynib w formie cyklaminianu, dostępny w preparacie Klertis w dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg w postaci twardych kapsułek, jest wskazany do leczenia trzech typów nowotworów u dorosłych pacjentów. Pierwszym wskazaniem są nieoperacyjne lub przerzutowe nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST) u pacjentów z niepowodzeniem wcześniejszej terapii imatynibem, spowodowanym opornością lub nietolerancją. Drugim wskazaniem jest zaawansowany lub przerzutowy rak nerkowokomórkowy (RCC/MRCC). Trzecim wskazaniem są wysoko zróżnicowane, nieoperacyjne lub przerzutowe nowotwory neuroendokrynne trzustki (pNET) z potwierdzoną progresją choroby. Dawkowanie leku powinno być indywidualnie dostosowane do pacjenta, uwzględniając dostępność trzech różnych dawek preparatu.
GIST, MRCC, nieoperacyjny GIST, nietolerancja na imatynib, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór nieoperacyjny, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, oporność na imatynib, pNET, progresja choroby nowotworowej, przerzut, rak nerkowokomórkowy, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, RCC, sunitynib, terapia imatynibem, twarda kapsułka, wysoko zróżnicowany nowotwór neuroendokrynny trzustki, zaawansowany rak nerkowokomórkowy - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy i obrzęki jąder – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Guzy i obrzęki jąder mają zróżnicowane etiologie, z przewagą zmian łagodnych, jednak każdy wykryty guz wymaga specjalistycznej oceny ze względu na ryzyko raka jądra, najczęstszego nowotworu u mężczyzn w wieku 15-35 lat. Charakterystycznym objawem jest bezbolesny guz jądra, choć bolesne powiększenie również może wskazywać na nowotwór. Rokowanie w raku jądra jest bardzo dobre, z ponad 95% skutecznością leczenia i wzrostem do 98% przy wczesnej diagnozie. W Anglii 5-letnia przeżywalność wynosi około 95%, a 10-letnia około 90%. Kluczowe czynniki prognostyczne to typ histologiczny (nasieniaki vs nienasieniaki), lokalizacja pierwotna guza, stopień zaawansowania i obecność przerzutów, zajęcie węzłów chłonnych zaotrzewnowych oraz poziomy markerów nowotworowych. System klasyfikacji IGCCCG dzieli guzy na grupy rokownicze, różnicując rokowanie i plan leczenia.
chemioterapia, czynnik predykcyjny, czynnik prognostyczny, dysfagia, guz i obrzęk jądra, guz zarodkowy jądra, IGCCCG, marker nowotworowy, moszna, nasieniak, nienasieniak, niepłodność, nowotwór komórek rozrodczych, orchidektomia, powiększenie jądra, pozagonadalny guz zarodkowy, przerzut, przestrzeń zaotrzewnowa, radioterapia, rak jądra, samobadanie jąder, śródpiersie, węzeł chłonny, węzeł chłonny zaotrzewnowy, zmiana łagodna - Leksykon chorób i schorzeń
Mezotelioma – Objawy
Mezotelioma to agresywny nowotwór złośliwy rozwijający się w mezotelium, najczęściej po ekspozycji na azbest, z okresem latencji 10-50 lat (średnio 25-40 lat). Najczęstszą lokalizacją jest opłucna (80% przypadków), gdzie dominują objawy takie jak duszność, ból w klatce piersiowej, suchy kaszel, wysięk opłucnowy (występujący u około 90% pacjentów), zmęczenie i utrata masy ciała. Mezotelioma otrzewnej (15-20%) manifestuje się bólem brzucha, wodobrzuszem, nudnościami, zaburzeniami perystaltyki oraz utratą masy ciała. Rzadkie formy to mezotelioma osierdzia (1-2%) i osłonki jądra (<1%), z objawami odpowiednio bólu w klatce piersiowej, arytmii, wysięku osierdziowego oraz obrzęku i bólu moszny. Choroba klasyfikowana jest w czterech stadiach, od ograniczonej lokalizacji (stadium 1) do zaawansowanego rozsiewu do odległych narządów (stadium 4), z medianą przeżycia od około 22 miesięcy w stadium 1 do 8-12 miesięcy w stadium 4.
arytmia, ból w klatce piersiowej, duszność, dysfagia, ekspozycja na azbest, HIPEC, hipoglikemia, jama brzuszna, kacheksja, krwioplucie, mezotelioma, mezotelioma mięsakowata, mezotelioma mieszana, mezotelioma nabłonkowata, mezotelioma opłucnej, mezotelioma otrzewnej, mezotelium, niedokrwistość, niedrożność jelit, okres latencji, przepuklina pępkowa, przerzut, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, suchy kaszel, szmer sercowy, tlenoterapia, wodniak jądra, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, wzdęcie brzucha, zaburzenia krzepnięcia krwi, zakrzepica żył głębokich, zapalenie najądrza, złamanie patologiczne, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Rak szyjki macicy – Objawy
Rak szyjki macicy we wczesnych stadiach jest zazwyczaj bezobjawowy, co podkreśla znaczenie regularnych badań przesiewowych, takich jak cytologia, w celu wykrycia zmian przednowotworowych (CIN). Transformacja komórek przednowotworowych w komórki rakowe trwa zwykle od 3 do 7 lat, a w niektórych przypadkach nawet 10-20 lat, z szybszą progresją u pacjentek z obniżoną odpornością (np. HIV). Pierwsze objawy raka szyjki macicy to nieprawidłowe krwawienia z pochwy (po stosunku, między miesiączkami, po menopauzie), obfite i nieprzyjemnie pachnące upławy oraz ból miednicy lub podczas stosunku. W miarę zaawansowania choroby pojawiają się objawy związane z zajęciem okolicznych narządów, takie jak problemy z oddawaniem moczu, zaparcia, obrzęk nóg, ból pleców oraz ogólne objawy systemowe (zmęczenie, utrata masy ciała). Progresja raka klasyfikowana jest w czterech stadiach klinicznych, z pięcioletnim wskaźnikiem przeżycia odpowiednio: stadium I – 80-93%, stadium II – 58-63%, stadium III – 32-35%, stadium IV – 15-16%.
badanie ginekologiczne, badanie przesiewowe, ból miednicy, cytologia, dyspareunia, dysplazja, HIV, HPV, krwawienie z pochwy, moczowód, naczynie limfatyczne, neoplazja śródnabłonkowa, nietrzymanie moczu, obniżona odporność, przerzut, rak szyjki macicy, stadium kliniczne, stosunek płciowy, układ moczowy, upławy, węzeł chłonny miednicy, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zmiana przednowotworowa, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Rak mięśniakomięśniowy – Leczenie
Rak mięśniakomięśniowy (RMS) to rzadki, złośliwy nowotwór tkanek miękkich, najczęściej diagnozowany u dzieci, stanowiący około 3% wszystkich nowotworów złośliwych w tej grupie wiekowej. Leczenie RMS wymaga wielodyscyplinarnego podejścia, obejmującego chirurgię, chemioterapię oraz radioterapię, dostosowane do indywidualnych cech pacjenta, takich jak lokalizacja i wielkość guza, typ histologiczny, stadium choroby oraz grupa ryzyka (niska, pośrednia, wysoka). Chirurgia dąży do całkowitego wycięcia guza z marginesem zdrowych tkanek ≥0,5-1 cm, a w przypadku niemożności resekcji stosuje się chemioterapię i/lub radioterapię neoadjuwantową. Standardowe schematy chemioterapii to VAC (winkrystyna, aktynomycyna D, cyklofosfamid) oraz IVA (ifosfamid, winkrystyna, aktynomycyna D), z możliwością zastosowania chemioterapii podtrzymującej, która poprawia 5-letnie przeżycie wolne od choroby z 70% do 78% u pacjentów wysokiego ryzyka. Radioterapia stosowana jest w dawkach 50,4 Gy (makroskopowa choroba resztkowa), 41,4 Gy (mikroskopowa) lub 0-36 Gy (całkowite wycięcie), z wykorzystaniem nowoczesnych technik takich jak IMRT czy terapia protonowa, minimalizujących uszkodzenia tkanek zdrowych.
brachyterapia, całkowite usunięcie guza, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, chemioterapia podtrzymująca, guz podstawy czaszki, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor mTOR, inhibitor punktów kontrolnych, krioablacja, leukopenia, małopłytkowość, mięsak, nawrót lokalny, niedokrwistość, nowotwór tkanek miękkich, onkolog dziecięcy, patolog, podejście wielodyscyplinarne, przerzut, radioterapeuta, radioterapia konformalna, radioterapia przedoperacyjna, radioterapia z modulacją intensywności, rhabdomyosarcoma, terapia genowa, terapia protonowa, typ histologiczny, wtórny nowotwór złośliwy, zapalenie jamy ustnej - Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza aktyniczna (solar keratoza) – Epidemiologia
Rogowacenie słoneczne (actinic keratosis, AK) to powszechne zmiany dysplastyczne naskórka u osób o jasnej karnacji, przewlekle eksponowanych na promieniowanie UV, stanowiące istotny problem zdrowia publicznego. Częstość występowania AK jest zróżnicowana geograficznie, sięgając od 11-25% w populacjach półkuli północnej do 40-60% w Australii u osób powyżej 40. roku życia. Czynniki ryzyka obejmują wiek (częstość wzrasta do ponad 90% u osób >80 lat, OR do 41,5 powyżej 70 lat), płeć męską (OR 1,7-3,9), jasną karnację (fototypy I i II Fitzpatricka), lokalizację geograficzną bliżej równika, immunosupresję oraz historię wcześniejszych nowotworów skóry. AK lokalizuje się głównie na twarzy, skórze głowy, ramionach i grzbietach dłoni. Roczne tempo progresji AK do raka kolczystokomórkowego (SCC) wynosi około 0,24% na zmianę, a obecność ≥10 zmian AK wiąże się z 14% ryzykiem rozwoju SCC w ciągu 5 lat. AK jest markerem rogowacenia polowego, zwiększającego ryzyko inwazyjnego SCC, zwłaszcza u pacjentów immunosupresyjnych, np. biorców przeszczepów narządów.
AIDS, białaczka, biopsja diagnostyczna, biorca przeszczepu, czerniak, dermatoskopia, dysplazja naskórka, elastoza skórna, fototyp skóry, immunosupresja, lek immunosupresyjny, mikroskopia konfokalna, nieczerniakowy rak skóry, oparzenie słoneczne, parakeratoza, promieniowanie UV, przerzut, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rogowacenie polowe, rogowacenie słoneczne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – ProHance 279,3 mg/ml
ProHance (gadoteridol 279,3 mg/ml) jest środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce obrazowej MRI, którego dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do masy ciała pacjenta oraz specyfiki badania. Standardowa dawka dla badań układu mięśniowo-szkieletowego wynosi 0,2 ml/kg masy ciała (0,1 mmol/kg), natomiast dla mózgu, rdzenia kręgowego, wątroby, gruczołu piersiowego i miednicy dawka może być zwiększona do 0,6 ml/kg (0,3 mmol/kg) w przypadku podejrzenia przerzutów lub słabo kontrastujących się zmian. W razie niejednoznacznych wyników możliwe jest podanie dodatkowej dawki 0,4 ml/kg (0,2 mmol/kg) po 30 minutach od pierwszego podania. U dzieci w każdym wieku zalecana dawka wynosi 0,2 ml/kg (0,1 mmol/kg), jednak nie zaleca się wykonywania badań MRI całego ciała u pacjentów poniżej 18 lat.
badanie MRI, bolus, ciężkie zaburzenie czynności nerek, gadoteridol, GFR, gruczoł piersiowy, kaniula, kręgosłup, miednica, niedojrzała czynność nerek, ośrodkowy układ nerwowy, przerzut, przerzut do mózgu, przeszczepienie wątroby, rdzeń kręgowy, roztwór soli fizjologicznej, środek kontrastowy ProHance, układ mięśniowo-szkieletowy, wątroba, wlew dożylny, wstrzyknięcie, wynaczynienie, wzmocnienie kontrastowe, zaburzenie czynności nerek, zmiana patologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak podstawnokomórkowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rak podstawnokomórkowy (BCC) jest najczęstszym nowotworem skóry, stanowiącym około 80% wszystkich przypadków nowotworów skóry w USA, z 3,6 mln nowych rozpoznań rocznie. BCC rozwija się z komórek podstawnych naskórka, cechuje się powolnym wzrostem i rzadko daje przerzuty. Lokalizuje się głównie na obszarach eksponowanych na promieniowanie UV, takich jak twarz, szyja i ręce. Wyróżnia się cztery główne warianty kliniczne: guzkowy, powierzchownie szerzący się, twardzinopodobny oraz barwnikowy. Diagnostyka opiera się na biopsji skóry z oceną histopatologiczną. Leczenie najczęściej jest chirurgiczne, obejmujące wycięcie z marginesem 4 mm dla guzów <2 cm, chirurgię Mohsa (wskaźnik wyleczenia do 99%) oraz łyżeczkowanie z elektrokoagulacją. Alternatywnie stosuje się radioterapię, krioterapię, terapię fotodynamiczną, leczenie miejscowe, terapię celowaną i chemioterapię w wybranych przypadkach.
badania kontrolne, badanie histopatologiczne, biopsja skóry, chemioterapia, chirurgia mikrograficzna Mohsa, ciśnienie tętnicze, filtr przeciwsłoneczny, infekcja, krioterapia, łyżeczkowanie i elektrokoagulacja, naskórek, nikotynamid, nowotwór złośliwy, opieka paliatywna, przerzut, radioterapia, rak podstawnokomórkowy, rak podstawnokomórkowy skóry, samobadanie skóry, sepsa, skóra właściwa, teleangiektazja, terapia celowana, terapia fotodynamiczna, wycięcie chirurgiczne, zaburzenie integralności skóry - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Eribulin EVER Pharma 0,44 mg/ml
Eribulin EVER Pharma jest lekiem przeciwnowotworowym podawanym dożylnie w dawce 1,23 mg/m² powierzchni ciała (moc gotowego roztworu 0,44 mg/mL erybuliny) w 1. i 8. dniu 21-dniowego cyklu. Dawkowanie wymaga ścisłego przestrzegania, a podanie leku powinno być prowadzone przez wykwalifikowany personel. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych, takich jak neutropenia (ANC < 1 x 10⁹/L), trombocytopenia (< 75 x 10⁹/L) lub toksyczność niehematologiczna 3. lub 4. stopnia, podanie erybuliny należy wstrzymać. Zalecane są modyfikacje dawkowania w zależności od stopnia i rodzaju toksyczności, np. zmniejszenie dawki do 0,97 mg/m² lub 0,62 mg/m², a dawki nie należy ponownie zwiększać po ich zmniejszeniu. Profilaktyka przeciwwymiotna, w tym stosowanie kortykosteroidów, jest wskazana ze względu na ryzyko nudności i wymiotów.
bezwzględna liczba neutrofilów, centralny dostęp żylny, działanie niepożądane, działanie przeciwnowotworowe, erybulina mezylan, gorączka neutropeniczna, klirens kreatyniny, kortykosteroid, krwotok, lek przeciwwymiotny, liczba neutrofilów, marskość wątroby, mięsak tkanek miękkich, nudności i wymioty, obwodowy dostęp żylny, płytki krwi, podanie dożylne, przerzut, rak piersi, skala Child-Pugh, substancja czynna, terapia przeciwnowotworowa, toksyczność niehematologiczna, transfuzja krwi, trombocytopenia, wynaczynienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy wilmsa – Leczenie
Guzy Wilmsa (nephroblastoma) stanowią najczęstszy nowotwór nerki u dzieci, z wysokim wskaźnikiem wyleczalności około 90% przy zastosowaniu wielomodalnego leczenia obejmującego chirurgię, chemioterapię i radioterapię. Leczenie jest indywidualizowane w zależności od stadium zaawansowania, histologii, wieku pacjenta oraz cech molekularnych guza, takich jak utrata heterozygotyczności 1p i 16q. Standardowo stosuje się radykalną nefrektomię lub częściową nefrektomię w przypadku guzów obustronnych, a chemioterapia opiera się na lekach takich jak winkrystyna, daktynomycyna, doksorubicyna, cyklofosfamid, etopozyd, karboplatyna i irynotekan. Radioterapia jest wskazana w stadium III i IV, przy niekorzystnej histologii lub gdy guz nie jest całkowicie resekcyjny, z dawkami około 1080 cGy dla jamy brzusznej i 1200 cGy dla płuc. Strategie leczenia różnią się geograficznie – protokoły NWTS/COG preferują najpierw chirurgię, a SIOP – chemioterapię neoadjuwantową.
chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, chemioterapia przedoperacyjna, cyklofosfamid, częściowa nefrektomia, daktynomycyna, doksorubicyna, etopozyd, guz Wilmsa, histologia anaplastyczna, histologia guza, immunoterapia, irynotekan, karboplatyna, kardiotoksyczność, nawrót guza, nefrektomia, nefrolog, nephroblastoma, nowotwór nerki, pęknięcie guza, podejście wielomodalne, przerzut, przeszczepienie komórek macierzystych, radioterapia, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, węzły chłonne, winkrystyna, wtórny nowotwór, wznowa miejscowa, zmiany chromosomalne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak skóry nieczerniakowy – Diagnostyka i diagnoza
Rak skóry nieczerniakowy (NMSC) obejmuje głównie rak podstawnokomórkowy (BCC, 75-80% przypadków) oraz rak kolczystokomórkowy (SCC, ok. 20%). Diagnostyka rozpoczyna się od wywiadu i badania fizykalnego skóry oraz węzłów chłonnych, a potwierdzenie rozpoznania wymaga biopsji (wycinającej, nacinającej, sztancowej lub zeskrobującej) z badaniem histopatologicznym. W przypadku podejrzenia rozsiewu nowotworu stosuje się badania obrazowe: CT, MRI, PET/CT oraz ultrasonografię wysokiej częstotliwości (HFUS). Dermoskopia zwiększa czułość diagnostyczną o 14% w porównaniu do samej inspekcji wizualnej, umożliwiając identyfikację charakterystycznych cech BCC, takich jak struktury liściaste, niebiesko-szare plamki i rozgałęzione naczynia krwionośne.
badanie histopatologiczne, badanie obrazowe, biopsja nacinająca, biopsja sztancowa, biopsja wycinająca, carcinoma in situ, chirurgia mikrograficzna Mohsa, dermatolog, dermoskopia, kriochirurgia, mikroskopia konfokalna odbiciowa, naciekanie nerwów, onkolog, optyczna tomografia koherencyjna, patomorfolog, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut, radioterapia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak skóry nieczerniakowy, rezonans magnetyczny, samobadanie skóry, system TNM, tomografia komputerowa, ultrasonografia wysokiej częstotliwości - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy drobne, okrągłe z desmoplastyczną stroma – Objawy
Guzy drobne, okrągłe z desmoplastyczną stroma (DSRCT) to rzadki, agresywny mięsak tkanek miękkich, występujący głównie u dzieci i młodych dorosłych, z przewagą mężczyzn. Najczęściej lokalizuje się w jamie brzusznej, zwłaszcza w jamie otrzewnej, gdzie w początkowych stadiach przebiega bezobjawowo, co opóźnia diagnozę. Typowe objawy to powiększenie jamy brzusznej, ból, wyczuwalny guz, zaparcia, nudności, wymioty, wodobrzusze oraz utrata masy ciała. W momencie rozpoznania u około 80% pacjentów stwierdza się zaawansowane stadium z przerzutami, najczęściej do wątroby (33%), płuc (21%), węzłów chłonnych, kości i innych narządów. Przebieg choroby dzieli się na fazę bezobjawową, pierwszych objawów, zaawansowaną oraz końcową, charakteryzującą się wyniszczeniem i niewydolnością narządów.
anemia, badanie cytogenetyczne, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, biegunka, ból brzucha, centralny układ nerwowy, chemioterapia, DSRCT, duszność, dysuria, hepatomegalia, jama brzuszna, jama opłucnowa, kacheksja, mięsak tkanek miękkich, nudności i wymioty, obrzęk kończyn, przerzut, przewlekłe zmęczenie, radioterapia, resekcja chirurgiczna, tomografia komputerowa, utrata masy ciała, węzeł chłonny, wodobrzusze, wzdęcie brzucha, zaburzenia hormonalne, zaparcie, żółtaczka