dermatoskopia
Dermatoskopia, znana również jako dermoskopia lub mikroskopia epiluminescencyjna, to nieinwazyjna technika diagnostyczna stosowana w dermatologii do badania zmian skórnych, szczególnie znamion i potencjalnych nowotworów skóry. Metoda polega na użyciu specjalnego urządzenia optycznego – dermatoskopu, który zapewnia 10-krotne powiększenie obrazu skóry i eliminuje odbicie światła od powierzchni naskórka, umożliwiając obserwację głębszych struktur skóry.
Badanie dermatoskopowe pozwala ocenić charakterystyczne cechy morfologiczne zmian skórnych, takie jak siatka barwnikowa, globule, smugi, przebarwienia, naczynia krwionośne czy struktury regresji. Analiza tych cech według ustalonych algorytmów diagnostycznych (np. metoda ABCD, metoda 7-punktowa, analiza wzorca) umożliwia różnicowanie zmian łagodnych od złośliwych, zwłaszcza wczesne wykrywanie czerniaka złośliwego.
Współczesna dermatoskopia często wykorzystuje cyfrowe systemy mapowania ciała i dokumentacji zmian skórnych, co pozwala na monitorowanie zmian w czasie i porównywanie obrazów. Badanie to znacząco zwiększa dokładność diagnostyczną w porównaniu do oceny gołym okiem, zmniejszając liczbę niepotrzebnych biopsji zmian łagodnych, a jednocześnie zwiększając wykrywalność zmian złośliwych we wczesnym stadium.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Plamy starcze (plamy wątrobowe) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Plamy starcze (lentigines solares) to płaskie, owalne zmiany pigmentacyjne o wielkości zwykle <1,25 cm, występujące na skórze eksponowanej na promieniowanie UV, szczególnie u osób >40-50 r.ż. Powstawanie plam jest związane z nadmierną aktywnością melanocytów i akumulacją melaniny w wyniku przewlekłej ekspozycji na słońce, jasnego fototypu skóry, historii oparzeń słonecznych, stosowania lamp UV oraz zmian hormonalnych. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej i dermatoskopii, a w razie wątpliwości na biopsji skóry w celu wykluczenia zmian złośliwych, takich jak lentigo maligna. Zmiany o nieregularnych brzegach, czarne, szybko powiększające się, krwawiące lub bolesne wymagają pilnej konsultacji dermatologicznej.
biopsja skóry, ciekły azot, czerniak, dermabrazja, dermatoskopia, ekspozycja słoneczna, fototyp skóry, hydrochinon, intensywne światło pulsacyjne, krioterapia, kwas glikolowy, lentigo maligna, melanina, melanocyt, mikrodermabrazja, peeling chemiczny, plama starcza, promieniowanie ultrafioletowe, retinoid, samobadanie skóry, terapia laserowa, tretynoina, zmiana nowotworowa, zmiana pigmentacyjna - Leksykon chorób i schorzeń
Bromodosis (nieprzyjemny zapach stóp) – Diagnostyka i diagnoza
Bromodosis, definiowana jako nieprzyjemny zapach stóp, wymaga kompleksowej diagnostyki opartej na szczegółowym wywiadzie oraz badaniu fizykalnym. Kluczowe jest różnicowanie przyczyn, takich jak hyperhidrosis plantaris, infekcje bakteryjne (np. keratoliza drążąca wywołana przez bakterie Brevibacterium spp., Staphylococcus epidermidis, Kytococcus sedentarius), grzybice stóp i paznokci (tinea pedis, onychomycosis) oraz zaburzenia endokrynologiczne. Diagnostyka obejmuje ocenę zmian skórnych (zaczerwienienie, łuszczenie, pęcherze, wgłębienia na podeszwach), test skrobiowo-jodowy potwierdzający nadmierną potliwość, badania mikrobiologiczne (posiewy mykologiczne i wymazy bakteriologiczne) oraz badania krwi w celu wykluczenia chorób współistniejących, takich jak cukrzyca czy choroby tarczycy. Charakterystyczne zapachy (np. zapach sera, octu, amoniaku) mogą wskazywać na specyficzne patogeny i ułatwić identyfikację etiologii bromodosis.
badanie fizykalne, badanie krwi, Brevibacterium, bromodosis, choroba tarczycy, choroba współistniejąca, cukrzyca, dermatoskopia, grzybica paznokci, grzybica stóp, hyperhidrosis, infekcja grzybicza, kwas izowalerianowy, Kytococcus sedentarius, nadmierna potliwość, neuropatia cukrzycowa, nieprzyjemny zapach stóp, onychomycosis, pitted keratolysis, plantar hyperhidrosis, posiew mykologiczny, Propionibacterium acnes, rozpoznanie różnicowe, staphylococcus epidermidis, stopa atlety, stopa cukrzycowa, test skrobiowo-jodowy, tinea pedis, wymaz bakteriologiczny, zaburzenie endokrynologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Znamiona – Epidemiologia
Znamiona melanocytowe są powszechne, z liczbą od 10 do 40 u większości osób, pojawiając się głównie w dzieciństwie i adolescencji. Częstość występowania znamion atypowych waha się od 2% do 18%, z wyższą częstością w populacjach europejskich (7-24%) i u osób o jasnej karnacji. Czynniki ryzyka obejmują jasną karnację, ekspozycję na UV oraz predyspozycje genetyczne, w tym zespół FAMMM, który wiąże się z 10,7% 10-letnim ryzykiem rozwoju czerniaka i niemal 100% ryzykiem transformacji znamienia atypowego w czerniaka in situ. Ryzyko rozwoju czerniaka wzrasta wraz z liczbą znamion – osoby z ponad 100 znamionami mają siedmiokrotnie wyższe ryzyko niż osoby z mniej niż 15 znamionami. Wskaźnik transformacji pojedynczego znamienia w czerniaka wynosi od 0,0005% u osób <40 r.ż. do 0,003% u mężczyzn >60 r.ż. Nadzór nad znamionami, w tym fotografia mole mapping i dermatoskopia cyfrowa, jest kluczowy w profilaktyce i wczesnym wykrywaniu czerniaka, zwłaszcza u pacjentów z licznymi lub atypowymi znamionami oraz z rodzinną historią choroby.
czerniak, czerniak in situ, czynnik predykcyjny, dermatologia, dermatoskopia, dermatoskopia cyfrowa, ekspozycja na słońce, jasna karnacja, krem z filtrem przeciwsłonecznym, mapowanie znamion, profil ryzyka, ryzyko czerniaka, samobadanie skóry, telomery, transformacja złośliwa, zespół FAMMM, zespół znamion atypowych, znamiona - Leksykon chorób i schorzeń
Plamy starcze (plamy wątrobowe) – Diagnostyka i diagnoza
Plamy starcze (solar lentigo) to płaskie, hiperpigmentowane zmiany skórne, lokalizujące się głównie na obszarach eksponowanych na promieniowanie UV, takich jak twarz, dłonie, ramiona i barki. Powstają w wyniku kumulacji melaniny i są efektem fotostarzenia skóry. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym przez dermatologa, z uwzględnieniem oceny koloru, kształtu i rozmiaru zmian. W razie wątpliwości stosuje się dermatoskopię oraz cyfrowy monitoring dermatoskopowy, a w przypadku podejrzenia zmian złośliwych – biopsję skóry. Kluczowe jest odróżnienie plam starczych od innych zmian pigmentowanych, w tym czerniaka i lentigo maligna, zwłaszcza gdy zmiany wykazują cechy asymetrii, nieregularnych brzegów, różnorodności kolorów, średnicę powyżej 6 mm lub ewolucję (reguła ABCDE).
badanie dermatoskopowe, badanie fizykalne, biopsja diagnostyczna, biopsja skóry, czerniak, czerniak in situ, czerniak skóry, dermatolog, dermatoskopia, diagnoza różnicowa, karnacja, lentigo maligna, melanina, nowotwór skóry, plama starcza, plama wątrobowa, promieniowanie ultrafioletowe, reguła ABCDE, rogowacenie łojotokowe, rogowacenie słoneczne - Leksykon chorób i schorzeń
Wszy głowowe – Diagnostyka i diagnoza
Wszy głowowe (Pediculus humanus capitis) to pasożyty bytujące na skórze głowy, żywiące się krwią, o długości 2-4 mm, koloru białawo-brązowego. Diagnostyka opiera się na identyfikacji żywych wszy lub nimf, co jest złotym standardem rozpoznania. Najskuteczniejszą metodą jest czesanie na mokro z użyciem grzebienia o drobnych ząbkach (0,2-0,3 mm odstępu), które jest czterokrotnie skuteczniejsze niż inspekcja wzrokowa. Gnidy, przyczepione do włosa w odległości do 6 mm od skóry głowy, same w sobie nie potwierdzają aktywnej infestacji. Diagnostyka powinna uwzględniać także dermatoskopię, badanie mikroskopowe oraz ewentualne użycie lampy Wooda do wykrywania gnid fluorescencyjnych. Błędne rozpoznanie, często wynikające z mylenia gnid z łupieżem lub resztkami kosmetyków, prowadzi do niepotrzebnego leczenia i wzrostu oporności wszy na insektycydy.
aktywna wszawica, badanie mikroskopowe, dermatoskopia, gnida, grzebień przeciw wszom, insektycyd, lampa Wooda, łupież, nimfa, oporność na leki, pasożyt zewnętrzny, pasożytniczy owad, Pediculus humanus capitis, permetryna, promieniowanie ultrafioletowe, pyretryna, skóra głowy, substancja cementująca, telediagnostyka, test z taśmą klejącą, wesz głowowa, wszawica głowowa, żywa gnida - Leksykon chorób i schorzeń
Wyprysk krążkowy – Diagnostyka i diagnoza
Wyprysk krążkowy (eczema nummulare) to przewlekła dermatoza zapalna charakteryzująca się okrągłymi lub owalnymi, monetopodobnymi zmianami skórnymi o dobrze odgraniczonych brzegach, rumieniowych z towarzyszącym złuszczaniem, czasem z wysiękiem lub strupami. Diagnostyka opiera się głównie na obrazie klinicznym, jednak w przypadku wątpliwości zaleca się wykonanie badań dodatkowych, takich jak wymaz bakteriologiczny (w celu wykrycia kolonizacji Staphylococcus aureus), badanie mikologiczne i test KOH w celu wykluczenia grzybicy skóry (tinea corporis), a także testy płatkowe w kierunku alergii kontaktowej, które wykrywają alergeny takie jak nikiel, chrom czy substancje zapachowe. Testy płatkowe są szczególnie istotne u pacjentów z opornym na leczenie wypryskiem, gdzie alergia kontaktowa stwierdzana jest w 33-50% przypadków, a częstość jej występowania waha się od 30,1% do 77,9%. W razie potrzeby wykonuje się biopsję skóry, która wykazuje zmiany zapalne typu podstrym, pęcherzyki spongiotyczne oraz naciek limfohistiocytarny, co pomaga w różnicowaniu z łuszczycą, chłoniakami skóry i innymi dermatozami.
alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie mikologiczne, biopsja skóry, chłoniak skóry, dermatolog, dermatoskopia, dysfagia, eczema nummulare, gronkowiec złocisty, grzybica skóry, grzybica skóry gładkiej, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczyca, naciek limfohistiocytarny, nadkażenie bakteryjne, przewlekła choroba zapalna skóry, rumień skórny, test KOH, testy płatkowe, wymaz bakteriologiczny, wyprysk krążkowy, zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Czerniak – Epidemiologia
Czerniak złośliwy stanowi około 1,7% wszystkich nowotworów na świecie i jest piątym najczęściej diagnozowanym nowotworem w USA, gdzie częstość jego występowania wzrosła od 7,9/100 000 w 1975 roku do 25,3/100 000 w 2018 roku. W 2025 roku przewiduje się około 104 960 nowych przypadków inwazyjnego czerniaka oraz 107 240 przypadków in situ. Ryzyko zachorowania jest wyraźnie wyższe u osób o jasnej karnacji (około 3% w ciągu życia), a także wzrasta z wiekiem, ze średnim wiekiem diagnozy 65-66 lat. Mężczyźni mają około 1,5-krotnie wyższe ryzyko niż kobiety, zwłaszcza po 65 roku życia. Pomimo wzrostu zachorowalności, wskaźniki umieralności spadły o około 30% w ostatniej dekadzie dzięki nowym terapiom celowanym i immunoterapii. 5-letni wskaźnik przeżycia w USA wynosi obecnie 93,3%, z przeżywalnością >99% w stadium miejscowym i 35% w stadium przerzutowym. Główne czynniki ryzyka to ekspozycja na promieniowanie UV, oparzenia słoneczne, korzystanie z solariów, cechy fenotypowe (jasna skóra, oczy), liczne i atypowe znamiona, historia rodzinna oraz immunosupresja.
badanie obrazowe, biopsja płynna, choroba przerzutowa, czerniak gałki ocznej, czerniak in situ, czerniak inwazyjny, czerniak złośliwy, dermatoskopia, dermatoskopia cyfrowa, fotografia całego ciała, immunosupresja, mikroskopia konfokalna, nieczerniakowy nowotwór skóry, nowotwór skóry, obrzęk limfatyczny, oparzenie słoneczne, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie UV, rezonans magnetyczny, test czynności wątroby, tomografia komputerowa, wskaźnik przeżycia, współczynnik umieralności - Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza aktyniczna (solar keratoza) – Epidemiologia
Rogowacenie słoneczne (actinic keratosis, AK) to powszechne zmiany dysplastyczne naskórka u osób o jasnej karnacji, przewlekle eksponowanych na promieniowanie UV, stanowiące istotny problem zdrowia publicznego. Częstość występowania AK jest zróżnicowana geograficznie, sięgając od 11-25% w populacjach półkuli północnej do 40-60% w Australii u osób powyżej 40. roku życia. Czynniki ryzyka obejmują wiek (częstość wzrasta do ponad 90% u osób >80 lat, OR do 41,5 powyżej 70 lat), płeć męską (OR 1,7-3,9), jasną karnację (fototypy I i II Fitzpatricka), lokalizację geograficzną bliżej równika, immunosupresję oraz historię wcześniejszych nowotworów skóry. AK lokalizuje się głównie na twarzy, skórze głowy, ramionach i grzbietach dłoni. Roczne tempo progresji AK do raka kolczystokomórkowego (SCC) wynosi około 0,24% na zmianę, a obecność ≥10 zmian AK wiąże się z 14% ryzykiem rozwoju SCC w ciągu 5 lat. AK jest markerem rogowacenia polowego, zwiększającego ryzyko inwazyjnego SCC, zwłaszcza u pacjentów immunosupresyjnych, np. biorców przeszczepów narządów.
AIDS, białaczka, biopsja diagnostyczna, biorca przeszczepu, czerniak, dermatoskopia, dysplazja naskórka, elastoza skórna, fototyp skóry, immunosupresja, lek immunosupresyjny, mikroskopia konfokalna, nieczerniakowy rak skóry, oparzenie słoneczne, parakeratoza, promieniowanie UV, przerzut, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rogowacenie polowe, rogowacenie słoneczne - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Epidemiologia
Grzybica różowata (Tinea versicolor) jest powszechną powierzchowną infekcją grzybiczą skóry wywołaną przez drożdżopodobne grzyby z rodzaju Malassezia (M. furfur, M. globosa, M. sympodialis). Prewalencja choroby wykazuje silną zależność od klimatu: w krajach tropikalnych i subtropikalnych sięga 30-50%, w klimacie umiarkowanym wynosi 1-4%, a w chłodnych regionach, np. Szwecji, spada do 1,1%. W USA częstość występowania szacuje się na 2-8%. Choroba najczęściej dotyka młodych dorosłych w wieku 15-30 lat, co wiąże się ze zwiększoną produkcją sebum w okresie dojrzewania. Czynniki ryzyka obejmują gorący i wilgotny klimat, nadmierną potliwość (31,8% pacjentów w badaniu indyjskim), tłustą skórę (21,1%), noszenie okluzyjnej odzieży, immunosupresję, choroby współistniejące (cukrzyca, choroba Cushinga) oraz stosowanie kortykosteroidów i preparatów na bazie olejów. Występuje z podobną częstością u obu płci i we wszystkich grupach etnicznych.
choroba Cushinga, cukrzyca, dermatofit, dermatoskopia, dermatoskopia fluorescencyjna, grzybica różowata, hyperhidrosis, immunosupresja, infekcja grzybicza skóry, kortykosteroid, łojotokowe zapalenie skóry, łupież, Malassezia furfur, Malassezia globosa, Malassezia sympodialis, niedobór odporności, pityriasis versicolor, preparat KOH, prewalencja, sebum, skóra łojotokowa, Tinea versicolor - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Biotifem MAX 10 mg
Biotifem MAX to preparat zawierający 10 mg biotyny w formie tabletek, wskazany do leczenia niedoborów biotyny, które manifestują się głównie objawami dotyczącymi struktur ektodermalnych, takimi jak wypadanie włosów, zaburzenia wzrostu i łamliwość włosów oraz paznokci, a także charakterystyczne stany zapalne skóry w okolicach oczu, nosa, ust i krocza. Przed zastosowaniem leku konieczne jest wykluczenie innych przyczyn klinicznych dolegliwości poprzez odpowiednią diagnostykę różnicową, w tym badania laboratoryjne i dermatoskopię. Preparat może być również stosowany profilaktycznie u pacjentów z grup ryzyka, np. przyjmujących leki wpływające na metabolizm biotyny lub z przewlekłymi chorobami zwiększającymi zapotrzebowanie na ten składnik.
- Leksykon chorób i schorzeń
Brodawki narządów płciowych – Diagnostyka i diagnoza
Brodawki płciowe (condyloma acuminatum) są wywołane przez HPV, głównie typy 6 i 11, i diagnozowane przede wszystkim na podstawie badania klinicznego obejmującego ocenę narządów płciowych i odbytu. U kobiet badanie rozszerza się o ocenę pochwy i szyjki macicy, często z wykorzystaniem kolposkopii i cytologii. Dodatkowe metody diagnostyczne to próba z kwasem octowym (3-5%), anoskopia, uretroskopia oraz dermatoskopia. Biopsja jest wskazana przy atypowym wyglądzie zmian, braku odpowiedzi na leczenie, u pacjentów z immunosupresją lub wysokim ryzykiem nowotworu. Histopatologicznie obserwuje się hiperkeratozę, parakeratozę i zmiany jądrowe charakterystyczne dla HPV. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. mięczak zakaźny, kłykciny płaskie, dermatozy i zmiany nowotworowe, co jest kluczowe dla właściwego leczenia.
anoskopia, badanie cytologiczne, badanie fizykalne, badanie ginekologiczne, badanie kliniczne, biopsja, brodawka płciowa, chlamydioza, condyloma acuminatum, dermatoskopia, gruczoł łojowy, hiperkeratoza, HPV, kiła, kłykcina kończysta, kłykcina płaska, kolposkopia, łuszczyca, mięczak zakaźny, nowotwór złośliwy, opryszczka narządów płciowych, Pap test, parakeratoza, perłowa grudka prącia, rak szyjki macicy, rogowacenie łojotokowe, rzeżączka, szyjka macicy, test DNA HPV, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiana przedrakowa - Leksykon chorób i schorzeń
Brodawki i kurzajki – Diagnostyka i diagnoza
Brodawki i kurzajki to zmiany skórne wywołane zakażeniem HPV, diagnozowane głównie na podstawie badania klinicznego, uwzględniającego lokalizację, liczbę, wzorzec rozmieszczenia, wygląd oraz zaburzenia linii skórnych (dermatoglifów). Charakterystycznym objawem jest obecność czarnych punktów – zakrzepniętych naczyń włosowatych – widocznych po zeskrobaniu warstwy rogowej. Dermatoskopia umożliwia wizualizację naczyń i struktur brodawkowatych, co pomaga w różnicowaniu z innymi zmianami, np. rogowaceniem łojotokowym. Biopsja skóry, choć rzadko stosowana, jest wskazana przy atypowym wyglądzie, szybkim wzroście, braku odpowiedzi na leczenie lub u pacjentów z immunosupresją, pozwalając na wykluczenie raka kolczystokomórkowego. W obrazie histopatologicznym dominują hiperkeratoza, akantoza, papillomatoza, koilocyty oraz rozszerzone naczynia włosowate, co potwierdza zakażenie HPV.
akantoza, badanie histopatologiczne, badanie kliniczne, biopsja skórna, brodawki i kurzajki, brodawki podeszwowe, czerniak złośliwy, dermatoskopia, genotypowanie HPV, hipergranuloza, hiperkeratoza, hybrydyzacja Southern blot, koilocyty, papillomatoza, parakeratoza, rak brodawkujący, rak kolczystokomórkowy, reakcja łańcuchowa polimerazy, rogowacenie łojotokowe, test acetowhite, test z kwasem octowym, wirus brodawczaka ludzkiego, zakrzepnięte naczynia włosowate, zanokcica - Leksykon chorób i schorzeń
Świerzb – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Świerzb to zakaźna dermatoza wywołana przez roztocza Sarcoptes scabiei var. hominis, charakteryzująca się intensywnym świądem nasilającym się nocą oraz wysypką z obecnością nor drążonych przez pasożyty. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym i dermatoskopii, a różnicowanie obejmuje formę klasyczną oraz świerzb norweski (hiperkeratotyczny), szczególnie u osób z obniżoną odpornością. Leczenie polega na stosowaniu scabicydów, z permetryną 5% kremem jako lekiem pierwszego wyboru, alternatywnie benzoesanem benzylu 25%, krotamitonem, maścią siarkową lub doustną iwermektyną (szczególnie w świerzbie norweskim). Preparaty miejscowe aplikowane są na całe ciało (u dzieci i osób starszych także na twarz i głowę) na 8-14 godzin, z powtórzeniem terapii po 7 dniach. Dezynfekcja otoczenia obejmuje pranie odzieży i pościeli w temperaturze >50°C oraz izolację zakażonych przez co najmniej 24 godziny po rozpoczęciu leczenia.
antyhistaminik, dermatoskopia, diagnostyka różnicowa, infekcja bakteryjna, iwermektyna, izolacja kontaktowa, kłębuszkowe zapalenie nerek, kortykosteroid miejscowy, krotamiton, liszajec, maść siarkowa, niedobór odporności, nory świerzbowca, obniżona odporność, ognisko epidemiczne, permetryna, placówka opieki długoterminowej, posocznica, reakcja alergiczna, Sarcoptes scabiei, świerzb norweski, wtórna infekcja skórna, zakażenie gronkowcowe, zakażenie paciorkowcowe - Leksykon chorób i schorzeń
Czerniak – Diagnostyka i diagnoza
Czerniak, stanowiący około 1% nowotworów skóry, jest odpowiedzialny za większość zgonów z powodu nowotworów skórnych, z prognozowanymi w USA na 2025 rok 104 960 nowymi przypadkami i 8 430 zgonami. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym z wykorzystaniem kryteriów ABCDE oraz dermatoskopii, mikroskopii konfokalnej, OCT i fotografii całego ciała. Biopsja wycinająca pozostaje złotym standardem, umożliwiając ocenę grubości Breslowa, kluczowego czynnika prognostycznego. W diagnostyce uzupełniającej stosuje się testy molekularne, takie jak DermTech Melanoma (negatywna wartość predykcyjna >99%), panele ekspresji genów oraz badania mutacji BRAF, NRAS i KIT, co pozwala na precyzyjne określenie charakterystyki guza i planowanie terapii celowanej. Histopatologia ocenia także owrzodzenie, wskaźnik mitotyczny, naciekanie naczyń i obecność nacieku limfocytarnego, co wpływa na klasyfikację TNM i rokowanie.
analiza histopatologiczna, badanie kliniczne, biopsja cienkoigłowa, biopsja nacinająca, biopsja ścinająca, biopsja stemplowa, biopsja węzła wartowniczego, biopsja wycinająca, czerniak, czerniak amelanotyczny, czerniak desmoplastyczny, dehydrogenaza mleczanowa, dermatoskopia, diagnostyka obrazowa, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, grubość Breslowa, immunoterapia, inhibitor BRAF, limfadenektomia, mikroskopia konfokalna refleksyjna, mutacja BRAF, naciek limfocytarny, naciekanie naczyń limfatycznych, nowotwór skóry, objaw brzydkiego kaczątka, optyczna tomografia koherencyjna, owrzodzenie, panel ekspresji genów, porównawcza hybrydyzacja genomowa, poziom Clarka, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie UV, rezonans magnetyczny, test DermTech Melanoma, tomografia komputerowa, węzeł chłonny, wskaźnik mitotyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Rogowacenie łojotokowe – Diagnostyka i diagnoza
Rogowiak kolczystokomórkowy (seborrheic keratosis) to powszechna, łagodna zmiana skórna u osób w średnim i starszym wieku, charakteryzująca się klinicznie uniesionymi, brodawkowatymi, brązowymi do czarnych grudkami, najczęściej lokalizowanymi na tułowie, twarzy i kończynach. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym oraz dermatoskopii, gdzie obserwuje się torbiele typu milia, pseudotorbiele rogowe, szczeliny i bruzdy o wzorze mózgopodobnym oraz naczynia szpilkowe. W przypadkach niejednoznacznych lub podejrzenia złośliwości wskazane jest wykonanie biopsji (shave, punch lub excisional biopsy) i badania histopatologicznego, które potwierdza proliferację komórek naskórka, hiperkeratozę, papillomatozę, obecność cyst rogowych oraz brak atypii i inwazji podścieliska. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić czerniaka złośliwego, raka podstawnokomórkowego, raka kolczystokomórkowego, rogowacenie słoneczne, brodawki wirusowe, znamiona melanocytowe oraz włókniakonaroślaki.
badanie histopatologiczne, biopsja, biopsja ścinająca, biopsja sztancowa, biopsja wycinająca, brodawki wirusowe, czerniak złośliwy, dermatolog, dermatoskop, dermatoskopia, hiperkeratoza, mikroskopia konfokalna, mikroskopia konfokalna refleksyjna, nowotwór złośliwy, objaw Leser-Trélat, papillomatoza, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rogowacenie słoneczne, rogowiak kolczystokomórkowy, znamię atypowe - Leksykon chorób i schorzeń
Znamiona – Leczenie
Znamiona skórne, choć najczęściej łagodne, wymagają interwencji medycznej w przypadku podejrzenia zmian złośliwych, zmian w ich charakterystyce (rozmiar, kształt, kolor, tekstura), dolegliwości takich jak ból czy krwawienie, a także z powodów kosmetycznych. Diagnostyka obejmuje badanie dermatoskopowe, ocenę według reguły ABCDE oraz w razie potrzeby biopsję histopatologiczną. Usunięcie znamion odbywa się głównie metodami chirurgicznymi: wycięciem całkowitym (ekscyzją) z marginesem zdrowej skóry lub metodą shave, a także technikami niechirurgicznymi, takimi jak krioterapia, elektrokoagulacja czy laseroterapia. Usunięte zmiany zawsze poddaje się badaniu histopatologicznemu, co jest kluczowe zwłaszcza przy podejrzeniu złośliwości. Zabiegi trwają zwykle kilkanaście minut, wykonywane są w znieczuleniu miejscowym, a pełne gojenie trwa około 2-3 tygodni.
badanie histopatologiczne, biopsja węzła wartowniczego, chemioterapia, chirurg plastyczny, czerniak, dermatolog, dermatoskopia, ekscyzja, elektrokoagulacja, imikwimod, immunoterapia, inhibitor cyklooksygenazy, krioterapia, laseroterapia, mapowanie znamion, promieniowanie UV, radioterapia, reguła ABCDE, retinoidy, statyny, terapia celowana, terapia genowa, znamię atypowe, znamię dysplastyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Płaskonabłonkowy rak skóry – Diagnostyka i diagnoza
Płaskonabłonkowy rak skóry (SCC) jest drugim najczęstszym nowotworem złośliwym skóry, z roczną zachorowalnością około 1,8 miliona przypadków w USA i wzrostem częstości o 200% w ciągu ostatnich 30 lat. Diagnostyka SCC opiera się na szczegółowym badaniu fizykalnym, wywiadzie uwzględniającym ekspozycję na promieniowanie UV, historię nowotworów skóry oraz stan immunosupresji. Charakterystyczne zmiany kliniczne obejmują szorstkie, łuszczące się czerwone plamy, uniesione guzki, niegojące się owrzodzenia oraz zmiany brodawkowate. W diagnostyce nieinwazyjnej stosuje się dermatoskopię (cechy: skupione kropkowane wzorce naczyniowe, hiperkeratoza), reflektancyjną mikroskopię konfokalną (RCM) oraz trójwymiarowe skanowanie całego ciała. Biopsja skóry pozostaje złotym standardem, umożliwiając potwierdzenie diagnozy, różnicowanie raka in situ od postaci inwazyjnej oraz ocenę agresywności nowotworu. W zależności od wielkości i lokalizacji zmiany stosuje się biopsję zeskrobinową, wycinkową lub całkowite wycięcie zmiany z marginesem zdrowej skóry. Ocena węzłów chłonnych, w tym biopsja aspiracyjna cienkoigłowa i biopsja węzła wartowniczego, jest wskazana przy podejrzeniu przerzutów. Zaawansowane badania obrazowe (CT, MRI, PET, USG) służą do oceny naciekania tkanek i rozprzestrzeniania się raka.
badanie fizykalne, badanie ultrasonograficzne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja skóry, biopsja sztancowa, biopsja węzła wartowniczego, biopsja wycinkowa, dermatolog, dermatoskopia, immunosupresja, inwazja okołonerwowa, klasyfikacja TNM, mikroskopia konfokalna, naciek okołonerwowy, płaskonabłonkowy rak skóry, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie ultrafioletowe, rak in situ, rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy, rezonans magnetyczny, rogowacenie słoneczne, tkanka podskórna, tomografia komputerowa, układ limfatyczny, węzły chłonne - Leksykon chorób i schorzeń
Świerzb – Diagnostyka i diagnoza
Świerzb (scabies) to zakaźna dermatoza wywołana przez roztocza Sarcoptes scabiei var. hominis, której diagnostyka kliniczna opiera się na charakterystycznym wywiadzie (intensywny świąd nasilający się nocą i po ciepłych kąpielach) oraz obecności typowych zmian skórnych, takich jak nory świerzbowcowe (2-10 mm, serpiginowate linie), grudkowo-wysiękowa osutka w lokalizacjach typowych (między palcami, nadgarstki, zgięcia łokciowe, pachy, pośladki, narządy płciowe). Diagnostyka potwierdzająca obejmuje mikroskopię zeskrobin skóry z olejem mineralnym (czułość około 46%), dermatoskopię (czułość ~83%) z identyfikacją znaku delta oraz konfokalną mikroskopię refleksyjną (czułość 92%, swoistość 100%). W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. egzemy, atopowe zapalenie skóry, grzybice, kiłę oraz reakcje alergiczne. W przypadku świerzbu norweskiego, charakteryzującego się masywną hiperkeratozą i wysoką zakaźnością, potwierdzenie obecności roztoczy jest obligatoryjne ze względu na epidemiologiczne implikacje.
atopowe zapalenie skóry, biopsja skóry, dermatoskop, dermatoskopia, dermatoza, hiperkeratoza naskórka, kortykosteroidy, limfocyty, nora świerzbowcowa, obraz histopatologiczny, obraz kliniczny, reakcja łańcuchowa polimerazy, refleksyjna mikroskopia konfokalna, rumień wielopostaciowy, spongioza, suchość skóry, świąd, świerzb, świerzb norweski, świerzbowiec ludzki, test ELISA, tetracyklina, wykwity skórne, wyprysk, wywiad medyczny, zapalenie skóry kontaktowe, zeskrobiny, zeskrobiny skóry, zmiany skórne - Leksykon chorób i schorzeń
Znamiona – Diagnostyka i diagnoza
Znamiona (nevi) to skupiska melanocytów, które u większości dorosłych występują w liczbie 10-40, pojawiając się głównie w pierwszych 20 latach życia. Kluczowe jest monitorowanie znamion, zwłaszcza u pacjentów z ponad 50 znamionami lub znamionami atypowymi, ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju czerniaka. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym dermatologicznym, dermatoskopii (która jest 9-krotnie bardziej czuła niż badanie gołym okiem i zmniejsza liczbę biopsji o 42%) oraz mapowaniu znamion i sekwencyjnym cyfrowym obrazowaniu dermatoskopowym (SDDI). Reguła ABCDE (Asymetria, Brzegi, Kolor, Średnica >6 mm, Ewolucja) oraz koncepcja „brzydkiego kaczątka” służą do oceny znamion. Biopsja wycinająca pozostaje złotym standardem diagnostycznym, umożliwiając ocenę grubości guza i wskaźnika mitotycznego, co jest kluczowe dla określenia stadium czerniaka. Alternatywne metody, takie jak test DermTech Melanoma (DMT) z wartością predykcyjną negatywną >99% oraz panele ekspresji genów (GEP), wspierają diagnostykę, ale nie zastępują biopsji.
badanie dermatologiczne, biopsja ścinająca, biopsja sztancowa, biopsja węzła wartowniczego, biopsja wycinająca, czerniak, dehydrogenaza mleczanowa, dermatoskopia, filtr przeciwsłoneczny, mapowanie znamion, melanocyt, objaw brzydkiego kaczątka, panel ekspresji genów, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie ultrafioletowe, reguła ABCDE, rezonans magnetyczny, samobadanie skóry, terapia celowana, test DermTech Melanoma, tomografia komputerowa, układ odpornościowy, wycięcie chirurgiczne, znamię atypowe - Leksykon chorób i schorzeń
Plamy starcze (plamy wątrobowe) – Epidemiologia
Plamy starcze (solar lentigines) to płaskie, hiperpigmentowane zmiany skórne, najczęściej występujące u osób powyżej 50. roku życia, szczególnie o jasnym fototypie skóry. Ich etiologia jest ściśle związana z przewlekłą ekspozycją na promieniowanie UV, co prowadzi do kumulacji melaniny w naskórku, przy czym zawartość melaniny w plamach jest około 2-krotnie wyższa niż w otaczającej skórze. Czynniki ryzyka obejmują wiek, jasny fototyp, historię oparzeń słonecznych, intensywną ekspozycję na słońce oraz predyspozycje genetyczne (geny IRF4, MC1R, ASIP, BNC2). Lokalizacja zmian to głównie obszary eksponowane na słońce: twarz, grzbiety dłoni, przedramiona, ramiona, dekolt i szyja. Plamy starcze same w sobie są łagodne, ale ich obecność wskazuje na zwiększone ryzyko nowotworów skóry, co wymaga regularnego samobadania skóry i corocznych konsultacji dermatologicznych, zwłaszcza przy zmianach o cechach alarmowych (np. asymetria, nieregularne brzegi, zmiana koloru, średnica >6 mm, ewolucja). Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, dermatoskopii i w razie potrzeby biopsji.
badanie dermatologiczne, badanie GWAS, biosynteza melaniny, ciekły azot, czynnik melanogenny, czynnik parakrynny, dermatosis papulosa nigra, dermatoskopia, fototyp skóry, hiperpigmentacja, mapowanie znamion, melanina, nowotwór skóry, oparzenie słoneczne, peeling chemiczny, promieniowanie UV, reguła ABCDE, rogowacenie łojotokowe, rogowacenie słoneczne, samobadanie skóry, solar lentigines, solarium, zabieg laserowy