solar lentigines
Solar lentigines, znane również jako plamy soczewicowate, plamy wątrobowe lub plamy starcze, to płaskie, pigmentowane zmiany skórne o jasnobrązowym lub ciemnobrązowym zabarwieniu. Stanowią one częsty objaw fotostarzenia skóry i są rezultatem długotrwałej ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe.
Z patofizjologicznego punktu widzenia, solar lentigines powstają wskutek miejscowego zwiększenia liczby melanocytów oraz wzrostu produkcji melaniny. W przeciwieństwie do piegów, które mogą blednąć zimą, plamy soczewicowate utrzymują się przez cały rok, niezależnie od ekspozycji na słońce.
Diagnostyka różnicowa obejmuje znamiona melanocytowe, plamy soczewicowate złośliwe (lentigo maligna), rogowacenie słoneczne i zmiany nowotworowe. W przypadkach wątpliwych zaleca się wykonanie dermatoskopii lub biopsji zmiany. Leczenie obejmuje metody ablacyjne (krioterapia, lasery, peelingi chemiczne) oraz stosowanie miejscowych środków depigmentujących zawierających hydrochinon, kwas azelainowy czy retinoidy.
Profilaktyka solar lentigines opiera się przede wszystkim na ochronie przeciwsłonecznej – stosowaniu kremów z wysokim filtrem UV, noszeniu odzieży ochronnej i unikaniu ekspozycji na słońce w godzinach największego nasłonecznienia. Regularne badania dermatologiczne są wskazane u osób z licznymi zmianami, szczególnie w grupach wysokiego ryzyka rozwoju nowotworów skóry.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Plamy starcze (plamy wątrobowe) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Plamy starcze (solar lentigines) to płaskie, hiperpigmentowane zmiany skórne o barwie od jasnobrązowej do czarnej, lokalizujące się głównie na obszarach eksponowanych na promieniowanie UV, takich jak twarz, dłonie, ramiona i barki. Zmiany te charakteryzują się około 2-krotnie zwiększoną zawartością melaniny w porównaniu do otaczającej skóry, co wynika raczej ze zmniejszonego usuwania melaniny niż z jej nadprodukcji. Ekspresja keratyn 5 i 10 jest podwyższona, co wpływa na proliferację keratynocytów podstawnych i spowolnione złuszczanie naskórka, prowadząc do charakterystycznej morfologii plam. Genetyczne predyspozycje związane z genami IRF4, MC1R, ASIP i BNC2 wpływają na ich powstawanie niezależnie od szlaku biosyntezy melaniny. Plamy starcze są trwałe, mogą blednąć, ale zwykle nie znikają całkowicie, a ich obecność wskazuje na znaczną ekspozycję na UV i podwyższone ryzyko fotouszkodzeń oraz nowotworów skóry.
biopsja skóry, biosynteza melaniny, błona podstawna, czerniak, dermatolog, fotoprotekcja, gen IRF4, hiperpigmentacja, keratynocyt podstawny, kontrola dermatologiczna, melanina, melanocyt, pigmentacja skóry, plama słoneczna, plama soczewicowata, plama starcza, plama wątrobowa, promieniowanie UV, rak skóry, rete ridges, solar lentigines - Leksykon chorób i schorzeń
Plamy starcze (plamy wątrobowe) – Epidemiologia
Plamy starcze (solar lentigines) to płaskie, hiperpigmentowane zmiany skórne, najczęściej występujące u osób powyżej 50. roku życia, szczególnie o jasnym fototypie skóry. Ich etiologia jest ściśle związana z przewlekłą ekspozycją na promieniowanie UV, co prowadzi do kumulacji melaniny w naskórku, przy czym zawartość melaniny w plamach jest około 2-krotnie wyższa niż w otaczającej skórze. Czynniki ryzyka obejmują wiek, jasny fototyp, historię oparzeń słonecznych, intensywną ekspozycję na słońce oraz predyspozycje genetyczne (geny IRF4, MC1R, ASIP, BNC2). Lokalizacja zmian to głównie obszary eksponowane na słońce: twarz, grzbiety dłoni, przedramiona, ramiona, dekolt i szyja. Plamy starcze same w sobie są łagodne, ale ich obecność wskazuje na zwiększone ryzyko nowotworów skóry, co wymaga regularnego samobadania skóry i corocznych konsultacji dermatologicznych, zwłaszcza przy zmianach o cechach alarmowych (np. asymetria, nieregularne brzegi, zmiana koloru, średnica >6 mm, ewolucja). Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, dermatoskopii i w razie potrzeby biopsji.
badanie dermatologiczne, badanie GWAS, biosynteza melaniny, ciekły azot, czynnik melanogenny, czynnik parakrynny, dermatosis papulosa nigra, dermatoskopia, fototyp skóry, hiperpigmentacja, mapowanie znamion, melanina, nowotwór skóry, oparzenie słoneczne, peeling chemiczny, promieniowanie UV, reguła ABCDE, rogowacenie łojotokowe, rogowacenie słoneczne, samobadanie skóry, solar lentigines, solarium, zabieg laserowy