plama słoneczna
Plama słoneczna (lentigo solaris) to zmiana skórna spowodowana długotrwałą ekspozycją na promieniowanie UV. Charakteryzuje się występowaniem płaskich, jasno- lub ciemnobrązowych przebarwień, najczęściej na odsłoniętych częściach ciała – twarzy, dekolcie, grzbietach dłoni i przedramionach.
Patofizjologicznie plamy słoneczne powstają wskutek zwiększonej produkcji melaniny przez melanocyty, co jest odpowiedzią na przewlekłe uszkodzenie UV. W przeciwieństwie do piegów, które mają podłoże genetyczne, plamy słoneczne są nabyte i ściśle związane z fotostarzeniem skóry. Histologicznie obserwuje się wydłużenie sopli naskórkowych oraz zwiększoną liczbę melanocytów w warstwie podstawnej.
W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić znamiona melanocytowe, rogowacenie słoneczne oraz wczesnego czerniaka. Chociaż plamy słoneczne same w sobie nie są zmianami złośliwymi, stanowią marker przewlekłego uszkodzenia skóry przez promieniowanie UV i mogą współwystępować z innymi zmianami przednowotworowymi. Leczenie obejmuje krioterapię, lasery, peelingi chemiczne oraz miejscowe stosowanie retinoidów, hydrochinonów lub kwasu azelainowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Plamy starcze (plamy wątrobowe) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Plamy starcze (solar lentigines) to płaskie, hiperpigmentowane zmiany skórne o barwie od jasnobrązowej do czarnej, lokalizujące się głównie na obszarach eksponowanych na promieniowanie UV, takich jak twarz, dłonie, ramiona i barki. Zmiany te charakteryzują się około 2-krotnie zwiększoną zawartością melaniny w porównaniu do otaczającej skóry, co wynika raczej ze zmniejszonego usuwania melaniny niż z jej nadprodukcji. Ekspresja keratyn 5 i 10 jest podwyższona, co wpływa na proliferację keratynocytów podstawnych i spowolnione złuszczanie naskórka, prowadząc do charakterystycznej morfologii plam. Genetyczne predyspozycje związane z genami IRF4, MC1R, ASIP i BNC2 wpływają na ich powstawanie niezależnie od szlaku biosyntezy melaniny. Plamy starcze są trwałe, mogą blednąć, ale zwykle nie znikają całkowicie, a ich obecność wskazuje na znaczną ekspozycję na UV i podwyższone ryzyko fotouszkodzeń oraz nowotworów skóry.
biopsja skóry, biosynteza melaniny, błona podstawna, czerniak, dermatolog, fotoprotekcja, gen IRF4, hiperpigmentacja, keratynocyt podstawny, kontrola dermatologiczna, melanina, melanocyt, pigmentacja skóry, plama słoneczna, plama soczewicowata, plama starcza, plama wątrobowa, promieniowanie UV, rak skóry, rete ridges, solar lentigines