przebarwienie pozapalne
Przebarwienie pozapalne (ang. post-inflammatory hyperpigmentation, PIH) to rodzaj hiperpigmentacji skóry powstający w następstwie stanu zapalnego lub urazu skóry. Charakteryzuje się pojawieniem ciemniejszych plam w miejscu uprzedniego uszkodzenia naskórka lub skóry właściwej.
Mechanizm powstawania przebarwień pozapalnych związany jest z nadmierną produkcją melaniny przez melanocyty w odpowiedzi na stan zapalny. Do najczęstszych przyczyn PIH należą: trądzik, atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, liszaj płaski, urazy mechaniczne, termiczne, chemiczne oraz zabiegi kosmetyczne i dermatologiczne.
Przebarwienia pozapalne są częstsze u osób o ciemniejszych fototypach skóry (III-VI wg skali Fitzpatricka). Zmiany mogą utrzymywać się od kilku miesięcy do nawet kilku lat. W leczeniu stosuje się miejscowe preparaty rozjaśniające (hydroksykwasy, retionoidy, hydrochinon, azelainowy, kojowy, arbutyna), peelingi chemiczne, mikrodermabrazję, mezoterapię oraz terapie laserowe. Kluczowa jest również profilaktyka polegająca na codziennej fotoprotekcji.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik – Objawy
Trądzik pospolity (acne vulgaris) jest przewlekłą chorobą skóry wynikającą z zatkania mieszków włosowych przez nadmiar sebum i keratynę, z udziałem bakterii Cutibacterium acnes, co prowadzi do różnorodnych zmian skórnych: zaskórników zamkniętych i otwartych, grudek, krost, guzków oraz torbieli. Lokalizacja zmian obejmuje głównie twarz, plecy, klatkę piersiową i ramiona. Nasilenie trądziku klasyfikuje się jako łagodne (<20 zaskórników i/lub <15 zmian zapalnych), umiarkowane (20-100 zaskórników, 15-50 zmian zapalnych, do 5 guzków) oraz ciężkie (>100 zaskórników, >50 zmian zapalnych, >5 guzków lub torbieli). Patogeneza obejmuje nadprodukcję sebum pod wpływem androgenów, zatkanie ujść mieszków, proliferację bakterii i rozwój stanu zapalnego, co może prowadzić do bliznowacenia i przebarwień pozapalnych.
blizna potrądzikowa, bliznowacenie, Cutibacterium acnes, gruczoł łojowy, grudka, krosta, martwe komórki naskórka, mieszki włosowe, mikrozaskórnik, Propionibacterium acnes, przebarwienie pozapalne, sebum, stan zapalny, stymulacja hormonalna, trądzik ciężki, trądzik dorosłych, trądzik łagodny, trądzik młodzieńczy, trądzik pospolity, trądzik torbielowaty, trądzik umiarkowany, zaskórnik otwarty, zaskórnik zamknięty - Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik – Diagnostyka i diagnoza
Trądzik pospolity (acne vulgaris) to przewlekła choroba zapalna jednostek włosowo-łojowych, manifestująca się zaskórnikami (otwartymi i zamkniętymi), grudkami, krostami, guzkami oraz w niektórych przypadkach bliznami i przebarwieniami pozapalnymi. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, uwzględniającym ocenę liczby, rodzaju i lokalizacji zmian skórnych, a także szczegółowy wywiad medyczny dotyczący przebiegu choroby, stosowanych terapii, czynników zaostrzających oraz ewentualnych objawów endokrynologicznych, zwłaszcza u kobiet. Klasyfikacja nasilenia trądziku (łagodny, umiarkowany, ciężki) oraz różnicowanie z innymi dermatozami, takimi jak trądzik różowaty, zapalenie okołoustne czy trądzik polekowy, jest kluczowe dla wyboru odpowiedniej terapii. Wskazane jest także rozważenie diagnostyki hormonalnej (testosteron całkowity i wolny, DHEAS, androstendion, LH, FSH) u pacjentek z podejrzeniem endokrynopatii, np. PCOS, zwłaszcza przy późnym początku choroby lub oporności na leczenie.
badanie dermatoskopowe, badanie kliniczne, bakterie Gram-ujemne, biopsja skóry, blizna, bliznowacenie, dermatolog, grudka zapalna, guzek, hiperandrogenizm, hirsutyzm, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, jednostka włosowo-łojowa, krosta, lampa Wooda, Malassezia, posiew mikrobiologiczny, przebarwienie pozapalne, rumień, siarczan dehydroepiandrosteronu, teleangiektazja, torbiel, trądzik ciężki, trądzik łagodny, trądzik mechaniczny, trądzik pospolity, trądzik różowaty, trądzik umiarkowany, wrodzony przerost nadnerczy, zaburzenia psychospołeczne, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołoustne, zaskórnik, zaskórnik otwarty, zaskórnik zamknięty, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Włos wrosty – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Włos wrastający (pseudofolliculitis cutis, PFC) to przewlekłe zapalenie skóry wywołane reakcją na wrośnięty włos, którego patogeneza jest wieloczynnikowa, obejmując m.in. typ włosów, predyspozycje genetyczne oraz metody depilacji. Typowy czas gojenia zakażonego wrastającego włosa wynosi około 7-10 dni przy zachowaniu odpowiedniej higieny. Rokowanie zależy od przestrzegania zasad higieny, sposobu usuwania włosów, obecności infekcji oraz skłonności do nawrotów. Nieleczone lub nawracające przypadki mogą prowadzić do powikłań takich jak bliznowacenie, przebarwienia pozapalne oraz torbielowate zmiany przypominające trądzik.
antybiotyk, bliznowacenie, elektroliza, laseroterapia, laserowe usuwanie włosów, leczenie zachowawcze, objaw infekcji, patogeneza schorzenia, plan leczenia, powikłanie, predyspozycja genetyczna, przebarwienie pozapalne, reakcja zapalna, retinoid, schorzenie podstawowe, stan zapalny, tkanka bliznowata, wczesna interwencja, włos wrastający, zmiana torbielowata - Leksykon chorób i schorzeń
Plamy starcze (plamy wątrobowe) – Leczenie
Plamy starcze (plamy wątrobowe, słoneczne) to płaskie, brązowe lub czarne przebarwienia skóry, lokalizujące się głównie na obszarach eksponowanych na UV (twarz, dłonie, ramiona, barki). Przed leczeniem konieczna jest diagnostyka dermatologiczna w celu wykluczenia czerniaka i innych nowotworów skóry. Leczenie miejscowe obejmuje preparaty rozjaśniające, takie jak hydrochinon (efekty po ok. 2 miesiącach), retinoidy (tretynoina, adapalen – efekty po kilku tygodniach), kwas azelainowy, kojowy, glikolowy oraz witaminę C. Terapie laserowe (lasery Q-switched, frakcyjny, pikosekundowy) i IPL (3-5 sesji co 4-6 tygodni) skutecznie usuwają plamy, z pełnymi efektami po 2-4 tygodniach. Krioterapia ciekłym azotem (ok. 5 sekund aplikacji) jest szybka, ale może powodować podrażnienia i wymaga powtórzeń. Peelingi chemiczne (TCA, glikolowy, mlekowy, Jessnera, Cosmelan, Dermamelan) złuszczają naskórek, poprawiając pigmentację, jednak wiążą się z czasem rekonwalescencji i ryzykiem podrażnień. Dermabrazja i mikrodermabrazja mechanicznie usuwają warstwę skóry, a mikronakłuwanie stymuluje produkcję kolagenu, poprawiając teksturę i pigmentację skóry.
adapalen, ciekły azot, czerniak, dermabrazja, dermatolog, hydrochinon, intensywne światło pulsacyjne, krioterapia, kwas azelainowy, kwas glikolowy, kwas kojowy, kwas mlekowy, kwas trichlorooctowy, laser frakcyjny, melanina, melanocyt, mikrodermabrazja, mikronakłuwanie, nowotwór skóry, peeling chemiczny, plama słoneczna, plama starcza, plama wątrobowa, przebarwienie pozapalne, retinoid, steroid, terapia fotodynamiczna, tretynoina, witamina C, zabieg laserowy - Leksykon chorób i schorzeń
Rumień wielopostaciowy – Objawy
Rumień wielopostaciowy (erythema multiforme) to ostre, immunologiczne schorzenie skóry i błon śluzowych, manifestujące się charakterystycznymi, symetrycznie rozmieszczonymi zmianami skórnymi w postaci tarcz strzelniczych. Wyróżnia się dwie główne postaci: mniejszą (EM minor) ograniczoną do skóry oraz cięższą, większą (EM major) z wyraźnym zajęciem błon śluzowych, zwłaszcza jamy ustnej, oczu i narządów płciowych. Zmiany skórne rozwijają się w ciągu 3-5 dni, lokalizując się głównie na grzbietach rąk i stóp, przedramionach, twarzy, szyi oraz kolanach i łokciach. Typowa zmiana ma trzy koncentryczne strefy: ciemny środek (często z pęcherzem lub strupem), bladoróżowy pierścień obrzękowy i zewnętrzny czerwony pierścień. Objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka, bóle mięśni i stawów, występują częściej w EM major i mogą poprzedzać zmiany skórne o 1-14 dni.
błona śluzowa jamy ustnej, czynnik prognostyczny, forma przewlekła, górne drogi oddechowe, nadżerka i owrzodzenie, objaw ogólnoustrojowy, objaw prodromalny, obrzęk kończyn, owrzodzenie rogówki, posocznica, przebarwienie pozapalne, przekrwienie spojówki, rumień wielopostaciowy, rumień wielopostaciowy mniejszy, rumień wielopostaciowy większy, schorzenie immunologiczne, zajęcie błon śluzowych, zakażenie wtórne, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie wątroby, zmiana pęcherzowa, zmiana skórna - Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik noworodkowy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Trądzik noworodkowy (neonatal acne) oraz trądzik niemowlęcy (infantile acne) to dwie główne formy trądziku występujące u niemowląt, różniące się czasem pojawienia się i przebiegiem. Neonatal acne pojawia się w pierwszych 2 tygodniach życia i ustępuje samoistnie zwykle w ciągu kilku tygodni do 2 miesięcy, nie pozostawiając blizn. Infantile acne rozwija się po 6. tygodniu życia, najczęściej między 2. a 9. miesiącem, i może utrzymywać się od 1 do 2 lat, z ryzykiem powstawania blizn, zwłaszcza w ciężkich postaciach i u dzieci o ciemniejszej karnacji. Ciężkie formy infantile acne mogą wymagać wczesnej interwencji terapeutycznej, aby zapobiec bliznowaceniu i powikłaniom psychospołecznym. W przypadku obecności głębokich guzków, torbieli lub objawów wirylizacji wskazana jest ocena endokrynologiczna.
antybiotyk miejscowy, blizna, bliznowacenie, erytromycyna, izotretynoina, krostka, kwas azelainowy, leczenie miejscowe, maskulinizacja, nadtlenek benzoilu, ocena endokrynologiczna, pielęgnacja skóry, przebarwienie pozapalne, retinoid, torbiel, trądzik młodzieńczy, trądzik niemowlęcy, trądzik noworodkowy, trimetoprym, zaburzenie endokrynologiczne, zaskórnik, zmiana skórna, zmiana zapalna - Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik – Zapobieganie i profilaktyka
Trądzik (acne vulgaris) to przewlekła choroba zapalna skóry, której profilaktyka opiera się na kompleksowym podejściu obejmującym kontrolę nadmiernego rogowacenia mieszków włosowych, redukcję produkcji łoju, ograniczenie kolonizacji Propionibacterium acnes oraz modulację stanu zapalnego. Kluczowe znaczenie ma odpowiednia higiena skóry – mycie twarzy 1-2 razy dziennie delikatnym, niekomedogennym środkiem, stosowanie preparatów zawierających kwas salicylowy lub nadtlenek benzoilu oraz unikanie drażniących czynników mechanicznych i termicznych. W profilaktyce istotne jest także stosowanie kosmetyków niezatykających porów, unikanie oleistych produktów do włosów i regularne mycie włosów, zwłaszcza u osób z tłustą skórą. W przypadku łagodnego i umiarkowanego trądziku zaleca się preparaty bez recepty, takie jak nadtlenek benzoilu, kwas salicylowy i retinoidy, z efektem terapeutycznym widocznym po 2-3 miesiącach stosowania.
antybiotyk miejscowy, bliznowacenie, choroba zapalna skóry, dermatolog, dermatolog dziecięcy, dieta o niskim indeksie glikemicznym, doustny środek antykoncepcyjny, izotretynoina, kwas hialuronowy, kwas salicylowy, lek hormonalny, mikrodermabrazja, nadtlenek benzoilu, oporność bakterii, probiotyk, produkcja łoju, Propionibacterium acnes, przebarwienie pozapalne, retinoid miejscowy, rogowacenie mieszków włosowych, spironolakton, stan zapalny, terapia fotodynamiczna, trądzik, trądzik ciężki, trądzik mechaniczny, trądzik umiarkowany, zaskórnik - Leksykon chorób i schorzeń
Dyshydroza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Dyshydroza, znana również jako wyprysk dyshydrotyczny lub pompholyx, to przewlekła dermatoza charakteryzująca się występowaniem drobnych (1-2 mm), wypełnionych płynem pęcherzyków lokalizujących się głównie na bocznych częściach palców, dłoniach i podeszwach stóp. Schorzenie dotyczy przede wszystkim osób w wieku 20-40 lat, z przewagą kobiet, i może mieć przebieg od samoograniczającego się do ciężkiego, upośledzającego funkcjonowanie pacjenta. Typowy epizod trwa 2-3 tygodnie, z tendencją do nawrotów. Objawy obejmują świąd, pieczenie, mrowienie, bolesne pęcherzyki oraz suchą, popękaną skórę po ustąpieniu zmian. Czynniki wyzwalające to m.in. stres, kontakt z alergenami (nikiel, kobalt), detergenty, nadmierna potliwość, wysoka temperatura i wilgotność. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym i wywiadzie, z możliwością wykonania testów alergicznych (patch test) oraz wykluczenia infekcji grzybiczych współistniejących.
alergia na nikiel, antybiotyk ogólnoustrojowy, azatiopryna, cyklosporyna, dimetikon, disulfiram, etanercept, fototerapia, grzybica, infekcja grzybicza, inhibitor kalcyneuryny, kortykosteroid doustny, kortykosteroid miejscowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwhistaminowy, metotreksat, mykofenolan mofetylu, nadmanganian potasu, paciorkowiec grupy A, pęcherzyki wypełnione płynem, pompholyx, postać przewlekła, prednizon, przebarwienie pozapalne, przewlekła choroba skóry, PUVA, Staphylococcus aureus, takrolimus, test alergiczny, test płatkowy, toksyna botulinowa, wyprysk dyshydrotyczny, wyprysk potnicowy - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica płaska – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Liszaj płaski (lichen planus) charakteryzuje się zróżnicowanym przebiegiem i rokowaniem, zależnym od lokalizacji i typu klinicznego zmian. Postać skórna zwykle ustępuje samoistnie w ciągu 18-24 miesięcy, choć często pozostają przebarwienia pozapalne, a ryzyko transformacji nowotworowej jest nieobecne. W przypadku liszaja płaskiego wywołanego lekami, ustąpienie zmian jest powolne po odstawieniu leku. Natomiast liszaj płaski jamy ustnej (OLP) ma przewlekły, remitująco-nawracający przebieg, z możliwością samoistnego ustąpienia w ciągu około 5 lat, ale częściej wymaga długotrwałej obserwacji ze względu na potencjalne ryzyko transformacji nowotworowej, które według WHO wynosi do 14% pacjentów, ze średnim czasem do rozwoju raka jamy ustnej około 103,61 miesięcy. Ryzyko to jest wyższe u osób starszych, z czerwonymi formami OLP i mniejszą liczbą zajętych miejsc, niezależnie od płci, palenia, zakażenia HCV czy wcześniejszych terapii.
bliznowacenie, cecha dysplastyczna, czerwona forma liszaja płaskiego, czynnik prognostyczny, komórka plazmatyczna, kortykosteroid, liszaj płaski, liszaj płaski jamy ustnej, liszaj płaski mieszkowy, mieszki włosowe, przebarwienie pozapalne, rak jamy ustnej, rak płaskonabłonkowy, remisja samoistna, transformacja nowotworowa, zakażenie HCV - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież różowy – Leczenie
Łupież różowy (pityriasis rosea) to samoograniczająca się dermatoza, ustępująca zwykle w ciągu 4-12 tygodni bez konieczności leczenia. Głównym objawem jest świąd, występujący u około 25% pacjentów, który można łagodzić za pomocą emolientów, miejscowych preparatów z cynkiem, kalaminą, mentol-fenolem, pramoksyną lub wyciągiem z owsa oraz doustnych leków przeciwhistaminowych. W przypadku nasilonego świądu i rozległych zmian stosuje się miejscowe glikokortykosteroidy o średniej mocy, aplikowane 2-3 razy dziennie przez 2-3 tygodnie. W wyjątkowo ciężkich przypadkach rozważa się krótkotrwałe podawanie doustnych glikokortykosteroidów (prednizon 0,5-1 mg/kg/dobę przez 7 dni), jednak rutynowe stosowanie jest niewskazane ze względu na ograniczone dowody skuteczności i ryzyko nawrotu. Fototerapia UVB, szczególnie skuteczna w pierwszym tygodniu choroby, może zmniejszyć świąd i skrócić czas trwania wysypki, jednak wiąże się z ryzykiem przebarwień pozapalnych, zwłaszcza u osób o ciemniejszej karnacji.
acyklowir, antybiotyk, azytromycyna, działanie immunomodulujące, emolienty, erytromycyna, fototerapia UVB, glikokortykosteroidy doustne, glikokortykosteroidy miejscowe, infekcja bakteryjna wtórna, kalamina, leki przeciwhistaminowe, łupież różowy, poród przedwczesny, pramoksyna, prednizon, przebarwienie pozapalne, świąd, właściwości przeciwzapalne, zmiany pęcherzykowe, zmiany skórne - Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza pilaris – Leczenie
Keratoza pilaris (KP) to przewlekła, łagodna dermatoza charakteryzująca się hiperkeratotycznymi grudkami wokół mieszków włosowych, najczęściej na ramionach, udach i pośladkach. Patogeneza opiera się na nadmiernym rogowaceniu i okołomieszkowym rumieniu. Podstawą terapii jest intensywne nawilżanie skóry preparatami zawierającymi lanolinę, wazelinę lub glicerynę (np. Cetaphil, Eucerin). Leczenie pierwszego rzutu obejmuje stosowanie keratolityków: kwasu mlekowego (najczęściej używany, 43,63% dermatologów), kwasu salicylowego (20,72%), kwasu glikolowego oraz mocznika w stężeniach 10-40%, które redukują hiperkeratozę i poprawiają teksturę skóry. Retinoidy miejscowe (tretynoina, tazaroten, adapalen) są wskazane w opornych przypadkach, stosowane przerywanie 1-2 razy w tygodniu, z uwzględnieniem ochrony przeciwsłonecznej i przeciwwskazań u kobiet w ciąży. W stanach zapalnych krótkotrwałe (7-10 dni) stosowanie kortykosteroidów o średniej mocy (Cloderm, Locoid Lipocream) łagodzi rumień i świąd, jednak nie powinny być używane długoterminowo ze względu na ryzyko działań niepożądanych.
adapalen, alfa-hydroksykwas, działanie teratogenne, emolient, gospodarka lipidowa, hepatotoksyczność, hiperkeratynizacja, hiperpigmentacja, hydrochinon, inhibitor kalcyneuryny, intensywne światło pulsacyjne, izotretynoina doustna, keratoza pilaris, keratoza pilaris atrophicans, kwas AHA, kwas azelainowy, kwas BHA, kwas glikolowy, kwas kojowy, kwas mlekowy, kwas salicylowy, laser diodowy, laser frakcyjny CO2, laser pulsacyjny barwnikowy, miejscowy kortykosteroid, mleczan amonu, mocznik, pimekrolimus, preparat keratolityczny, preparat nawilżający, przebarwienie pozapalne, przewlekła dermatoza, retinoid miejscowy, rogowacenie mieszków włosowych, suchość skóry, takrolimus, tazaroten, terapia fotodynamiczna, tretynoina - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Belakne Combi
Belakne Combi, zawierający 1 mg adapalenu i 25 mg benzoilu nadtlenku na gram żelu, wymaga stosowania z zachowaniem szczególnej ostrożności. Preparat nie powinien być aplikowany na uszkodzoną skórę, w tym rany cięte, otarcia, obszary z wypryskiem czy oparzenia słoneczne, ze względu na ryzyko nasilonego podrażnienia i zwiększonej absorpcji składników aktywnych. Należy unikać kontaktu z błonami śluzowymi (oczy, usta, nozdrza), a w przypadku przypadkowego kontaktu z oczami, zaleca się natychmiastowe płukanie wodą. Monitorowanie skóry pod kątem reakcji nadwrażliwości jest kluczowe; objawy takie jak nadmierne zaczerwienienie, świąd, obrzęk, wysypka pokrzywkowa czy pieczenie wymagają przerwania terapii i konsultacji lekarskiej.
adapalen, Belakne Combi, błona śluzowa, błona śluzowa jamy ustnej, błona śluzowa nosa, filtr przeciwsłoneczny, glikol propylenowy, nadtlenek benzoilu, oparzenie słoneczne, podrażnienie spojówek, pokrzywka, promieniowanie UV, przebarwienie pozapalne, reakcja nadwrażliwości, retinoid, stan zapalny skóry, substancja czynna, terapia trądziku, uszkodzenie ciągłości tkanek, wyprysk, zaczerwienienie skóry - Leksykon leków
Przedawkowanie – Akneroxid 5 50 mg/g
Przedawkowanie Akneroxid 5 (żel 50 mg/g z benzoilu nadtlenkiem) może nastąpić zarówno przez przypadkowe spożycie doustne, jak i nieprawidłowe stosowanie miejscowe. Objawy przedawkowania miejscowego obejmują ciężkie podrażnienie skóry (zaczerwienienie, pieczenie, świąd, ból), obrzęk, pęcherze, łuszczenie naskórka oraz reakcje alergiczne, natomiast spożycie doustne może wywołać podrażnienie błon śluzowych jamy ustnej, przełyku i żołądka, dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka) oraz zaburzenia oddechowe (duszność, kaszel). Nasilenie objawów zależy od dawki, czasu ekspozycji i indywidualnej wrażliwości pacjenta. Długotrwałe nieprawidłowe stosowanie może prowadzić do przewlekłych zmian skórnych, takich jak stany zapalne, nadmierna suchość, wtórne zakażenia, przebarwienia pozapalne i zwiększona wrażliwość skóry.
bariera naskórkowa, błona śluzowa przewodu pokarmowego, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, duszność, emolient, kortykoterapia, łuszczenie naskórka, nadtlenek benzoilu, obrzęk skóry, ośrodek toksykologiczny, pęcherz skórny, podrażnienie błony śluzowej, podrażnienie skóry, pokrzywka, preparat przeciwzapalny, przebarwienie pozapalne, przerwanie ciągłości naskórka, przewlekły stan zapalny skóry, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, stosowanie miejscowe, szpitalny oddział ratunkowy, uszkodzenie skóry, węgiel aktywowany, wtórne zakażenie skóry, zaburzenie oddechowe - Leksykon substancji czynnych
Trifaroten – Właściwości farmakodynamiczne
Trifaroten, zawarty w kremie Aklief w stężeniu 50 mcg/g, jest wysoce selektywnym agonistą receptora retinoidowego RARγ, wykazującym 50-krotnie większe powinowactwo do RARγ niż do RARα i 8-krotnie większe niż do RARβ, bez aktywności wobec receptorów RXR. Jego mechanizm działania obejmuje modulację genów odpowiedzialnych za różnicowanie komórkowe i procesy zapalne, co przekłada się na wielokierunkowe efekty terapeutyczne: silne działanie komedolityczne, przeciwzapalne oraz depigmentacyjne. W modelu Rhino-mouse trifaroten wykazał wysoką potencję, osiągając porównywalny efekt komedolityczny przy dawce około 10-krotnie mniejszej niż inne retynoidy, co podkreśla jego skuteczność w leczeniu trądziku pospolitego.
depigmentacja, dysfagia, działanie komedolityczne, działanie przeciwzapalne, keratynocyt, kwas terfenylowy, melanogeneza, nasilenie trądziku, przebarwienie pozapalne, receptor retynoidowy X, retynoid miejscowy, różnicowanie komórkowe, skala IGA, skala PGA, trądzik pospolity, zaskórnik, zmiana niezapalna, zmiana zapalna - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica skóry (tinea corporis) – Objawy
Grzybica skóry (tinea corporis) to infekcja dermatofitowa atakująca powierzchowne warstwy skóry, włosów i paznokci, z okresem inkubacji wynoszącym 4-14 dni, zależnym od lokalizacji (np. 10-14 dni dla tinea capitis, 4-10 dni dla tinea corporis). Klinicznie manifestuje się pierścieniowatymi, łuszczącymi się zmianami o średnicy 12-25 mm, z wyraźnie uniesioną, czerwoną obwódką i centralnym przejaśnieniem. Objawy subiektywne obejmują świąd, pieczenie i dyskomfort, a ich nasilenie jest zmienne. Grzybica skóry głowy, brody, paznokci, stóp, pachwin i dłoni prezentuje specyficzne cechy kliniczne, np. kerion w ciężkich przypadkach tinea capitis i brody, czy pogrubienie i deformacje paznokci. Nieleczona infekcja może prowadzić do powikłań takich jak wtórne zakażenia bakteryjne, bliznowacenie, trwała utrata włosów oraz przewlekłe zmiany skórne.
bliznowacenie, centralne przejaśnienie, dermatofit, fałd pachwinowy, grzybica brody, grzybica dłoni, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica skóry, grzybica skóry gładkiej, grzybica skóry głowy, grzybica stóp, grzybica twarzy, krostka, lek doustny, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, łojotokowe zapalenie skóry, maceracja naskórka, nadżerka, oddzielanie płytki paznokciowej, pęcherzyk, przebarwienie pozapalne, ropna wydzielina, toczeń rumieniowaty, trądzik różowaty, wtórne zakażenie bakteryjne, zakażenie bakteryjne, zapalenie mieszków włosowych, ziarniniak Majocchiego, złuszczanie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica płaska – Objawy
Grzybica płaska (Lichen planus) to przewlekła, zapalna dermatoza o nieznanej etiologii, obejmująca skórę, błony śluzowe, narządy płciowe, paznokcie oraz owłosioną skórę głowy. Na skórze manifestuje się jako liliowo-czerwone, błyszczące grudki o średnicy 2-5 mm z charakterystycznymi prążkami Wickhama, lokalizujące się symetrycznie na nadgarstkach, przedramionach, kostkach, dolnej części pleców i genitaliach, często z towarzyszącym świądem. W jamie ustnej zmiany przyjmują formę białych, koronkowych wzorów, czerwonych zapalnych plam oraz bolesnych owrzodzeń, powodując dyskomfort podczas jedzenia i mówienia. Zajęcie narządów płciowych objawia się zmianami purpurowymi lub białymi, bolesnością, dyspareunią oraz ryzykiem bliznowacenia prowadzącego do deformacji anatomicznych. Lichen planopilaris na skórze głowy skutkuje łysieniem bliznowaciejącym, a zmiany paznokciowe obejmują podłużne rowki, ścieńczenie i możliwą utratę płytki. Przebieg choroby jest zmienny: zmiany skórne ustępują zwykle w ciągu 6-18 miesięcy, natomiast postać jamy ustnej i narządów płciowych ma charakter przewlekły, z nawrotami u około 20% pacjentów.
bliznowacenie, błony śluzowe, choroba autoimmunologiczna, dyspareunia, dystrofia paznokci, grudki skórne, liszaj płaski jamy ustnej, liszaj płaski mieszkowy, liszaj płaski przerostowy, łysienie bliznowaciejące, narządy płciowe, nawrót choroby, objaw Koebnera, onycholiza, owrzodzenie, prążki Wickhama, przebarwienie pozapalne, rak płaskonabłonkowy, remisja choroby, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenie metaboliczne, zakażenie bakteryjne wtórne, zakażenie HCV, zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież różowy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Łupież różowy (pityriasis rosea) to samoograniczająca się dermatoza o łagodnym przebiegu, trwająca zazwyczaj 4-10 tygodni, najczęściej 6-8 tygodni, z ustąpieniem objawów u ponad 80% pacjentów do 8. tygodnia. Choroba cechuje się niskim wskaźnikiem nawrotów (1-3%), co sugeruje rozwój długotrwałej odporności na czynnik etiologiczny. W rzadkich przypadkach może utrzymywać się do 3-6 miesięcy, zwłaszcza w postaci pityriasis rosea perstans. Powikłania są rzadkie i obejmują wtórne zakażenia bakteryjne, zmiany pigmentacyjne oraz przebarwienia pozapalne, które jednak nie pozostawiają trwałych blizn. U kobiet ciężarnych łupież różowy może wiązać się z ryzykiem poronienia (zwłaszcza w pierwszych 15 tygodniach ciąży), przedwczesnego porodu oraz hipotonią i hiporeaktywnością noworodków.
- Leksykon substancji czynnych
Kwas azelainowy – Wskazania do stosowania
Kwas azelainowy, dostępny w preparatach takich jak Skinoren w formie żelu (150 mg/g) oraz kremu (200 mg/g), wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i keratolityczne, co czyni go skutecznym w leczeniu trądziku pospolitego o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, zwłaszcza z przewagą zmian zapalnych (grudki, krosty) oraz komponentą zaskórnikową. Preparaty te są również wskazane jako terapia podtrzymująca po retinoidach oraz w leczeniu skojarzonym z antybiotykami. Kwas azelainowy jest dobrze tolerowany przez pacjentów z wrażliwą skórą i stanowi alternatywę dla osób nietolerujących innych leków przeciwtrądzikowych. Wybór formy farmaceutycznej powinien uwzględniać typ skóry i charakter zmian – żel preferowany jest dla skóry tłustej i mieszanej, krem natomiast dla skóry suchej i wrażliwej.
antybiotyk doustny, antybiotyk miejscowy, chloasma, dermatoza, działanie keratolityczne, kwas azelainowy, leczenie skojarzone, lecznictwo dermatologiczne, melasma, nadtlenek benzoilu, postać farmaceutyczna, preparat recepturowy, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa, przebarwienie, przebarwienie pozapalne, przebarwienie skóry, retinoidy, terapia podtrzymująca, trądzik pospolity, trądzik zwyczajny, zaskórnik, zmiany trądzikowe, zmiany zapalne - Leksykon chorób i schorzeń
Włos wrosty – Objawy
Włosy wrastające (pseudofolliculitis) to stan zapalny powstający wskutek zagięcia i wrastania włosa pod skórę, najczęściej po goleniu, woskowaniu lub wyrywaniu. Objawia się małymi, uniesionymi guzkami o zróżnicowanej barwie (czerwona, brązowa, fioletowa), często z widocznym włosem w kształcie pętli pod skórą, oraz towarzyszącym świądem, pieczeniem i bolesnością. Lokalizacje predysponowane to twarz i szyja u mężczyzn (szczególnie broda i policzki), a u kobiet pachy, nogi i okolice bikini. Wczesne objawy pojawiają się zwykle 1-2 dni po depilacji i mogą ustąpić samoistnie w ciągu 1-2 tygodni, jednak głębiej wrastające włosy wymagają dłuższego czasu gojenia (nawet do 6 miesięcy). Nieleczone mogą prowadzić do powikłań takich jak infekcje bakteryjne (często Staphylococcus aureus), ropnie, przewlekłe przebarwienia (hiperpigmentacja), keloidy, bliznowacenie oraz pseudofolliculitis barbae, szczególnie u mężczyzn z kręconymi włosami.
bliznowacenie, czyrak, epilacja laserowa, folliculitis, hiperpigmentacja, infekcja bakteryjna, krostka, liszajec, pęcherzyk, posocznica, przebarwienie pozapalne, pseudofolliculitis, pseudofolliculitis barbae, pustułka, reakcja zapalna, ropień skórny, stan zapalny, Staphylococcus aureus, torbiel, trądzik, włos wrastający, zakażenie gronkowcowe, zapalenie tkanki łącznej, zespół oparzonej skóry