sebum
Sebum to naturalna wydzielina gruczołów łojowych skóry, stanowiąca mieszaninę lipidów, w tym trójglicerydów, wosków, skwalenu i wolnych kwasów tłuszczowych. Produkcja sebum jest regulowana głównie przez hormony androgenowe, co tłumaczy zwiększone wydzielanie łoju w okresie dojrzewania oraz u pacjentów z zaburzeniami hormonalnymi.
Fizjologiczna funkcja sebum polega na tworzeniu hydrolipidowej warstwy ochronnej skóry, która zapobiega nadmiernej utracie wody oraz stanowi barierę przed czynnikami zewnętrznymi. Nadmierna produkcja sebum (łojotok) jest kluczowym czynnikiem patogenetycznym w rozwoju trądziku pospolitego, gdzie nadmiar łoju wraz z hiperkeratynizacją ujść mieszków włosowych prowadzi do powstawania zaskórników i stanów zapalnych.
W diagnostyce dermatologicznej ocena produkcji sebum jest istotnym elementem w różnicowaniu chorób skóry. Nadmierna produkcja występuje w trądziku, łojotokowym zapaleniu skóry czy różowatym trądziku, natomiast zmniejszona – w atopowym zapaleniu skóry czy ichthyosis. Nowoczesne metody leczenia zaburzeń wydzielania sebum obejmują retinoidami, antyandrogeny oraz selektywne inhibitory 5α-reduktazy.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza pilaris – Etiologia i przyczyny
Keratoza pilaris (KP) to przewlekłe schorzenie skóry charakteryzujące się nadmiernym rogowaceniem mieszków włosowych, prowadzącym do powstawania drobnych, szorstkich grudek na powierzchniach takich jak ramiona, uda czy pośladki. Etiologia KP jest wieloczynnikowa, z dominującym komponentem genetycznym dziedziczonym autosomalnie dominująco, w którym mutacje w genie FLG (kodującym filagrynę) oraz innych genach związanych z barierą skórną (np. ABCA12) odgrywają kluczową rolę. Patogeneza obejmuje zaburzenia keratynizacji i defekty strukturalne trzonu włosa, a także zmniejszoną funkcję gruczołów łojowych. KP często współwystępuje z atopowym zapaleniem skóry, ichthyosis vulgaris, xerosis oraz innymi chorobami atopowymi, co wskazuje na wspólną dysfunkcję bariery skórnej. Czynniki hormonalne (np. hiperandrogenizm, fluktuacje w okresie dojrzewania, ciąży i menopauzy) oraz metaboliczne (insulinooporność, otyłość) mogą nasilać objawy.
atopowe zapalenie skóry, celiakia, choroby atopowe, cukrzyca insulinozależna, czop keratynowy, dysplazja ektodermalna, dziedziczenie autosomalne dominujące, filagryna, gen ABCA12, gen FLG, hiperandrogenizm, hiperkeratynizacja, insulinooporność, kaskada sygnałowa Ras, keratoza pilaris, keratynizacja, korneocyty, patogeneza, RASopatie, rogowacenie mieszkowe, rybia łuska pospolita, sebum, skóra kurczaka, suchość skóry, wrażliwość na gluten, zespół Cushinga, zespół Downa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Revalid –
Revalid to preparat złożony z grupy witamin i składników mineralnych (kod ATC: A11JC), dedykowany wspomaganiu struktury keratynowej włosów i paznokci. Jego mechanizm działania opiera się na stymulacji syntezy keratyny, co przekłada się na hamowanie wypadania włosów oraz zmniejszenie łamliwości paznokci. Kluczowe składniki aktywne to DL-metionina (100 mg) i L-cystyna (50 mg), które uczestniczą w tworzeniu mostków disiarczkowych, zapewniając wytrzymałość mechaniczną keratynie. Preparat zawiera także wapnia D-pantotenian (50 mg), witaminy B1 (1,5 mg) i B6 (10 mg), które wspierają metabolizm komórkowy i regulują wydzielanie sebum, a także kwas 4-aminobenzoesowy (20 mg) wpływający na melanogenezę i ochronę przed promieniowaniem UV.
aminokwas siarkowy, chlorowodorek pirydoksyny, chlorowodorek tiaminy, cystyna, drożdże piwne, koenzym A, kwas paraaminobenzoesowy, łamliwość paznokci, łożysko paznokcia, macierz włosa, melanogeneza, metionina, mieszki włosowe, mostek disiarczkowy, pantotenian wapnia, pigmentacja włosów, płytka paznokciowa, sebum, stres oksydacyjny, struktura keratynowa, synteza keratyny, telogenowe wypadanie włosów - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież piersiowy – Leczenie
Łupież piersiowy (cradle cap) to łagodne, samoograniczające się łojotokowe zapalenie skóry, najczęściej występujące u niemowląt w pierwszych miesiącach życia. Charakteryzuje się obecnością żółtawych, tłustych łusek na skórze głowy, a czasem także na brwiach, twarzy i fałdach skórnych. W większości przypadków nie wymaga leczenia i ustępuje samoistnie w ciągu kilku miesięcy. Podstawą terapii są metody domowe, takie jak delikatne masowanie skóry głowy, codzienne mycie łagodnym szamponem dla niemowląt oraz stosowanie olejków mineralnych, wazeliny lub oliwy z oliwek do zmiękczania łusek. W przypadku braku poprawy lub nasilenia zmian, wskazane jest zastosowanie szamponów leczniczych z ketokonazolem 2% (stosowanych 2-3 razy w tygodniu) oraz krótkotrwała terapia hydrokortyzonem 1% lub preparatami przeciwgrzybiczymi, zawsze pod kontrolą lekarza. Należy unikać stosowania bez recepty silnych kortykosteroidów, kwasu salicylowego oraz innych potencjalnie drażniących preparatów.
emolienty, gruczoły łojowe, hydrokortyzon, infekcja, ketokonazol, kortykosteroidy, krem przeciwgrzybiczny, krem steroidowy, kwas salicylowy, łojotokowe zapalenie skóry, łupież piersiowy, olejek z drzewa herbacianego, pirytionian cynku, sebum, szampon leczniczy, szampon przeciwgrzybiczny, szampon przeciwłupieżowy - Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik – Etiologia i przyczyny
Trądzik pospolity (acne vulgaris) jest przewlekłą chorobą zapalną jednostki włosowo-łojowej, dotykającą około 85-90% nastolatków i około 50 milionów osób rocznie. Patogeneza opiera się na czterech głównych mechanizmach: nadmiernej produkcji sebum pod wpływem androgenów (np. testosteronu), nieprawidłowym rogowaceniu mieszków włosowych prowadzącym do powstawania zaskórników, kolonizacji przez bakterie Cutibacterium acnes oraz wywołanej przez nie reakcji zapalnej. Zmiany hormonalne, zwłaszcza u nastolatków i kobiet w okresach okołomenstruacyjnych, ciąży czy menopauzy, odgrywają kluczową rolę w nasileniu trądziku. Czynniki genetyczne odpowiadają za 81% zmienności w występowaniu i ciężkości choroby. Dieta o wysokim indeksie glikemicznym oraz spożycie produktów mlecznych mogą nasilać objawy, podobnie jak stres, niektóre leki (np. steroidy, lit) oraz czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenie powietrza czy nadmierna wilgotność.
Cutibacterium acnes, cykl menstruacyjny, cytokiny prozapalne, gruczoł łojowy, grudki zapalne, guzy wydzielające androgeny, insulina, insulinooporność, jednostka włosowo-łojowa, kortykosteroidy, krosty, martwe komórki naskórka, mediatory zapalne, mieszki włosowe, Propionibacterium acnes, reakcja zapalna, sebum, stan zapalny, steroidy anaboliczne, testosteron, trądzik dorosłych, trądzik hormonalny, trądzik pospolity, trądzik torbielowaty, trądzik zapalny, wrodzony przerost nadnerczy, zaskórnik, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Izotziaja 0,5 mg/g
Izotretynoina, będąca stereoizomerem tretynoiny, jest retinoidem stosowanym miejscowo w leczeniu trądziku, dostępna m.in. w postaci żelu o stężeniu 0,5 mg/g (Izotziaja). Mechanizm jej działania polega na regulacji wzrostu i różnicowania naskórka, stymulując mitozę komórek naskórka, zmniejszając spójność międzykomórkową w warstwie rogowej oraz normalizując proces rogowacenia. Miejscowe stosowanie izotretynoiny wspomaga złuszczanie naskórka, zapobiegając powstawaniu zmian trądzikowych, oraz wpływa na produkcję komórek łojowych o mniejszej spoistości, co sprzyja usuwaniu zaskórników i ogranicza ich powstawanie.
- Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik noworodkowy – Leczenie
Trądzik noworodkowy, występujący u około 20% noworodków, manifestuje się jako drobne czerwone lub białe krostki i grudki, głównie na twarzy (policzki, czoło, broda), pojawiające się zwykle między 2. a 4. tygodniem życia. Etiologia jest związana z działaniem hormonów matczynych oraz możliwym przerostem grzyba Malassezia, co prowadzi do nadmiernej produkcji sebum i powstawania zmian zapalnych. Stan ten jest przejściowy i w większości przypadków ustępuje samoistnie w ciągu kilku tygodni do miesięcy. Zalecane jest delikatne mycie skóry ciepłą wodą, unikanie tłustych preparatów oraz niedopuszczanie do mechanicznego drażnienia zmian. Wskazane jest unikanie stosowania preparatów przeciwtrądzikowych dla dorosłych bez konsultacji lekarskiej, ze względu na ryzyko podrażnień i powikłań.
antybiotyk tetracyklinowy, benzoyl peroksyd, erytromycyna, gorączka, gruczoł łojowy, grzyb Malassezia, hydrokortyzon, izotretynoina, ketokonazol, klindamycyna, kortykosteroid, lek przeciwgrzybiczny, retinoid, ropień, sebum, trądzik niemowlęcy, trądzik noworodkowy, tretynoina, triamcynolon, trimetoprim, właściwość przeciwbakteryjna, właściwość przeciwzapalna, zaskórniki, zmiana torbielowata, zmiana trądzikowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aknemycin Plus (40 mg + 0,25 mg)/g
Aknemycin Plus to preparat miejscowy w formie płynu na skórę, zawierający erytromycynę (40 mg/g) oraz tretynoinę (0,25 mg/g), wskazany do leczenia wszystkich postaci trądziku, zarówno niezapalnych (zaskórniki otwarte i zamknięte), jak i zapalnych (grudki, krostki). Erytromycyna działa przeciwbakteryjnie, szczególnie wobec Cutibacterium acnes, natomiast tretynoina reguluje keratynizację naskórka, wykazując działanie komedolityczne i przeciwzaskórnikowe. Preparat zawiera również alkohol etylowy (754 mg/ml), który wspomaga efekt przeciwłojotokowy i odtłuszczający, co jest istotne u pacjentów z nasilonym łojotokiem skóry twarzy. Forma płynu umożliwia łatwą aplikację, szybkie wysychanie i brak widocznych śladów po zastosowaniu.
antybiotyk makrolidowy, antybiotykooporność, Cutibacterium acnes, czynnik patogenetyczny, działanie keratolityczne, działanie komedolityczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwtrądzikowe, działanie przeciwzaskórnikowe, erytromycyna, keratynizacja naskórka, łojotok, mikrozaskórnik, Propionibacterium acnes, retinoid, rogowacenie naskórka, sebum, terapia skojarzona, trądzik, trądzik grudkowo-krostkowy, trądzik zapalny, trądzik zaskórnikowy, tretynoina, zaskórnik - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Akneroxid 5 50 mg/g
Akneroxid 5, zawierający benzoilu nadtlenek w stężeniu 50 mg/g, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. Nie powinien być stosowany na uszkodzoną skórę, w tym z przerwaniem ciągłości, ranami czy otarciami, a także u osób z atopowym zapaleniem skóry, skórą suchą lub z ograniczonym wydzielaniem łoju, ze względu na ryzyko nasilenia podrażnień i pogorszenia stanu skóry. Ponadto, aplikacja leku jest przeciwwskazana na błony śluzowe, okolice oczu, ust i nosa, gdzie może dojść do silnych podrażnień lub przypadkowego kontaktu z błoną śluzową, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych.
- Leksykon chorób i schorzeń
Łojotokowe zapalenie skóry – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Łojotokowe zapalenie skóry (seborrheic dermatitis) to przewlekłe, nawracające zapalenie skóry lokalizujące się głównie w obszarach bogatych w gruczoły łojowe, takich jak skóra owłosiona głowy, twarz, uszy, klatka piersiowa i plecy. Charakterystyczne są tłuste, żółtawe łuski na zaczerwienionej skórze, zróżnicowane pigmentacyjnie w zależności od fototypu pacjenta. Etiologia wiąże się z nadprodukcją sebum oraz nadmiernym namnażaniem drożdżaków Malassezia. Objawy nasilają się w chłodnym, suchym klimacie i pod wpływem stresu, a poprawiają się latem, zwłaszcza przy ekspozycji na UV. Diagnostyka pielęgniarska obejmuje ocenę koloru, wilgotności, tekstury, temperatury skóry, obecności obrzęku, bolesności, lokalizacji i charakteru zmian, nasilenia świądu oraz objawów wtórnej infekcji. Kluczowe jest także rozpoznanie czynników zaostrzających, takich jak zmiany kosmetyków, warunki klimatyczne i stres.
dieta przeciwzapalna, dieta śródziemnomorska, gruczoł łojowy, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, integralność skóry, ketokonazol, kortykosteroid miejscowy, kwas omega-3, kwas salicylowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, łojotokowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry niemowląt, łuszczenie się skóry, Malassezia, pirytionian cynku, promieniowanie ultrafioletowe, sebum, siarczek selenu, szampon przeciwłupieżowy, wtórna infekcja - Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Trądzik pospolity (acne vulgaris) to przewlekła choroba zapalna mieszków włosowo-łojowych, manifestująca się zaskórnikami, grudkami, krostkami i guzkami, najczęściej na twarzy, plecach i klatce piersiowej. Kluczowe w terapii są odpowiednia pielęgnacja skóry, obejmująca delikatne mycie 1-2 razy dziennie ciepłą wodą z użyciem środków myjących zawierających kwas salicylowy lub nadtlenek benzoilu, unikanie nadmiernego szorowania oraz stosowanie preparatów niekomedogennych i bezoleistych. W leczeniu miejscowym stosuje się retinoidy (np. tretynoina, adapalen), nadtlenek benzoilu, antybiotyki miejscowe (klindamycyna, erytromycyna), kwas azelainowy i kwas salicylowy. W przypadku średniego i ciężkiego trądziku wskazane są leki ogólnoustrojowe, takie jak doustne antybiotyki (doksycyklina, limecyklina, erytromycyna), izotretynoina oraz terapie hormonalne (doustne środki antykoncepcyjne, spironolakton). Pielęgniarki odgrywają istotną rolę w ocenie stanu skóry, edukacji pacjenta, monitorowaniu skuteczności i działań niepożądanych terapii oraz wsparciu psychospołecznym.
adapalen, antybiotyk doustny, antybiotyk miejscowy, bliznowacenie, Cutibacterium acnes, doksycyklina, działanie keratolityczne, działanie komedolityczne, erytromycyna, iniekcje kortykosteroidowe, izotretynoina, klindamycyna, kwas azelainowy, kwas salicylowy, limecyklina, nadtlenek benzoilu, promieniowanie UV, retinoid miejscowy, rogowacenie naskórka, sebum, spironolakton, terapia hormonalna, tetracykliny, trądzik guzkowy, trądzik pospolity, tretynoina, zmiany trądzikowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Korzeń Łopianu –
Korzeń łopianu (Arctium lappa L., Arctium minus Hill., Arctium tomentosum Mill.) jest surowcem roślinnym wykorzystywanym w dermatologii tradycyjnej, głównie w formie odwaru do zewnętrznego płukania owłosionej skóry głowy. Preparat w stężeniu 1g/g stosowany jest przede wszystkim w celu wzmacniania włosów oraz leczenia łojotokowych zmian skórnych. Działanie preparatu opiera się na substancjach czynnych zawartych w korzeniach łopianu, które wpływają na poprawę struktury włosa, ograniczając jego wypadanie, oraz regulują nadmierną produkcję sebum przez gruczoły łojowe, co przeciwdziała przetłuszczaniu się skóry i włosów oraz powstawaniu stanów zapalnych.
Arctium lappa, Arctium minus, Arctium tomentosum, farmakoterapia systemowa, gruczoły łojowe, korzeń łopianu, łamliwe włosy, łojotok, łojotokowe zapalenie skóry, łojotokowe zmiany skórne, owłosiona skóra głowy, przetłuszczanie skóry, przetłuszczanie włosów, sebum, stan zapalny, wzmacnianie włosów, zioła do zaparzania - Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołów łojowych – Etiologia i przyczyny
Rak gruczołu łojowego (sebaceous carcinoma) to rzadki, agresywny nowotwór skóry wywodzący się z gruczołów łojowych, najczęściej lokalizujący się w obrębie głowy i szyi, zwłaszcza w okolicy oczodołowej (około 75% przypadków). Etiologia tego nowotworu jest wieloczynnikowa i obejmuje mutacje genów supresorowych (p53, Rb) oraz zaburzenia sygnalizacji Wnt/beta-katenina, szczególnie w kontekście zespołu Muira-Torre’a (MTS), który jest wariantem zespołu Lyncha. MTS wiąże się z mutacjami w genach naprawy DNA (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2) i charakteryzuje się bardziej agresywnym przebiegiem raka gruczołu łojowego, z 5-letnim przeżyciem swoistym wynoszącym 52,5% w porównaniu do 78,2% u pacjentów bez tego zespołu. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie UV, wcześniejszą radioterapię (zwłaszcza w obrębie głowy i szyi), immunosupresję (np. HIV/AIDS, leczenie po przeszczepach narządów, choroby autoimmunologiczne) oraz możliwy udział czynników wirusowych, takich jak HPV o wysokim ryzyku onkogennym. Mediana wieku rozpoznania wynosi 57-72 lata, a nowotwór częściej dotyczy kobiet i osób pochodzenia azjatyckiego.
AIDS, apoptoza, choroba Bowena, cykl komórkowy, cyklosporyna, gen supresorowy, gruczoł łojowy, gruczoł Meiboma, gruczoł Zeissa, HPV, immunosupresja, lek immunosupresyjny, łuszczyca, mięsak Kaposiego, mutacja genetyczna, niekontrolowany wzrost komórek, niestabilność mikrosatelitarna, promieniowanie UV, radioterapia, rak gruczołu łojowego, rak jelita grubego, rak z komórek Merkla, reumatoidalne zapalenie stawów, rogowacenie słoneczne, sebum, siatkówczak, zakażenie HIV, zespół Lyncha, zespół Muira-Torre’a, znamię łojowe - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież – Epidemiologia
Łupież (pityriasis capitis) jest najczęstszym objawem łojotokowego zapalenia skóry głowy, dotykającym około 50% populacji dorosłych. Występuje głównie u mężczyzn, z szczytem zachorowań około 20. roku życia, a rzadko u dzieci i osób powyżej 50. roku życia. Częstość występowania różni się w zależności od rasy – od 30-42% u Chińczyków do 81-95% u Afroamerykanów. Łupież jest częstszy u pacjentów z obniżoną odpornością, zwłaszcza z HIV/AIDS (30-83%), gdzie nasilenie koreluje z liczbą limfocytów T CD4+ (200-500/mm³). Patogeneza wiąże się z nadprodukcją sebum, zaburzeniami mikrobiomu skóry głowy oraz obecnością lipofilnych drożdży Malassezia (M. globosa, M. restricta, M. furfur) i bakterii (Staphylococcus epidermidis, Cutibacterium acnes). Zmiany mikrobiologiczne obejmują zwiększoną ilość M. restricta i S. epidermidis oraz zmniejszoną ilość C. acnes, co wskazuje na zaburzenie równowagi mikrobiologicznej skóry głowy.
biomarker, chłoniak, choroba Parkinsona, Cutibacterium acnes, drożdże Malassezia, HIV/AIDS, kwas propionowy, limfocyt T CD4+, łojotok, łojotokowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry głowy, łupież, Malassezia furfur, Malassezia globosa, Malassezia restricta, mieszki włosowe, obniżona odporność, okres dojrzewania, pacjent z HIV, parkinsonizm, pityriasis capitis, Propionibacterium, sebum, skóra głowy, staphylococcus epidermidis, terapia L-DOPA, zaburzenie równowagi - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica różowata – Epidemiologia
Grzybica różowata (Tinea versicolor) jest powszechną powierzchowną infekcją grzybiczą skóry wywołaną przez drożdżopodobne grzyby z rodzaju Malassezia (M. furfur, M. globosa, M. sympodialis). Prewalencja choroby wykazuje silną zależność od klimatu: w krajach tropikalnych i subtropikalnych sięga 30-50%, w klimacie umiarkowanym wynosi 1-4%, a w chłodnych regionach, np. Szwecji, spada do 1,1%. W USA częstość występowania szacuje się na 2-8%. Choroba najczęściej dotyka młodych dorosłych w wieku 15-30 lat, co wiąże się ze zwiększoną produkcją sebum w okresie dojrzewania. Czynniki ryzyka obejmują gorący i wilgotny klimat, nadmierną potliwość (31,8% pacjentów w badaniu indyjskim), tłustą skórę (21,1%), noszenie okluzyjnej odzieży, immunosupresję, choroby współistniejące (cukrzyca, choroba Cushinga) oraz stosowanie kortykosteroidów i preparatów na bazie olejów. Występuje z podobną częstością u obu płci i we wszystkich grupach etnicznych.
choroba Cushinga, cukrzyca, dermatofit, dermatoskopia, dermatoskopia fluorescencyjna, grzybica różowata, hyperhidrosis, immunosupresja, infekcja grzybicza skóry, kortykosteroid, łojotokowe zapalenie skóry, łupież, Malassezia furfur, Malassezia globosa, Malassezia sympodialis, niedobór odporności, pityriasis versicolor, preparat KOH, prewalencja, sebum, skóra łojotokowa, Tinea versicolor - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież – Etiologia i przyczyny
Łupież to powszechny stan skóry owłosionej głowy, dotykający około 50% dorosłej populacji, z przewagą u mężczyzn. Etiopatogeneza jest wieloczynnikowa, z kluczową rolą drożdżopodobnych grzybów Malassezia, zwłaszcza Malassezia globosa i Malassezia restricta. Malassezia metabolizuje trójglicerydy sebum, produkując kwas oleinowy, który u około 50% osób wywołuje podrażnienie i stan zapalny skóry głowy, prowadząc do przyspieszonej odnowy komórek naskórka (5-14 dni vs. 21-28 dni u zdrowych osób) i powstawania charakterystycznych łusek. Poziom Malassezia jest u chorych 1,5-2 razy wyższy, a ostatnie badania wskazują na istotną rolę bakterii Staphylococcus capitis, których ilość może być nawet 100-krotnie zwiększona. Czynniki takie jak nadprodukcja sebum (związana z androgenami, stresem i wiekiem), predyspozycje genetyczne, czynniki środowiskowe (suchość powietrza, zanieczyszczenia) oraz styl życia (częstotliwość mycia włosów, stosowanie kosmetyków) wpływają na rozwój i nasilenie łupieżu.
atopowe zapalenie skóry, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, ciemieniucha, egzema, epilepsja, gruczoły łojowe, grzybica skóry głowy, HIV/AIDS, kontaktowe zapalenie skóry, kwas gamma-linolenowy, kwas oleinowy, łojotokowe zapalenie skóry, łupież, łuszczyca, Malassezia, Malassezia globosa, Malassezia restricta, mikrobiota skóry, odnowa komórek naskórka, sebum, Staphylococcus capitis, tinea capitis, układ immunologiczny, uraz mózgu, uszkodzenie rdzenia kręgowego, zapalenie skóry głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Łojotokowe zapalenie skóry – Zapobieganie i profilaktyka
Łojotokowe zapalenie skóry (seborrheic dermatitis) to przewlekłe, nawracające schorzenie zapalne skóry, charakteryzujące się tłustymi, żółtawymi łuskami na tle zaczerwienienia, związane z nadmiernym namnażaniem drożdży Malassezia. Profilaktyka opiera się na długotrwałym stosowaniu preparatów przeciwgrzybiczych, takich jak szampony zawierające 2,5% siarczku selenu, 1-2% pirytionu cynku, 1% ketokonazolu lub 1% ciklopiroksu, stosowanych regularnie (np. raz w tygodniu lub co dwa tygodnie) nawet po ustąpieniu objawów. Kluczowe jest częste mycie skóry i włosów łagodnymi środkami, unikanie czynników wyzwalających (stres, ekstremalne warunki pogodowe, produkty zawierające alkohol) oraz stosowanie odpowiedniej pielęgnacji nawilżającej i odbudowującej barierę skórną. W przypadku zaostrzeń wskazane jest szybkie wdrożenie leczenia miejscowego, w tym kremów z 2% ketokonazolem i 1% hydrokortyzonem.
ciklopiroks, dermatolog, drożdże Malassezia, hydrokortyzon, ketokonazol, kortykosteroid, kwas omega-3, łojotokowe zapalenie powiek, łojotokowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry głowy, Malassezia, nadtlenek benzoilu, preparat przeciwgrzybiczny, sebum, siarczek selenu, stan zapalny, szampon leczniczy, szampon przeciwłupieżowy, właściwość przeciwzapalna, zaostrzenie, zapalenie brzegów powiek - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież piersiowy – Zapobieganie i profilaktyka
Łupież piersiowy (cradle cap) to łagodne, samoograniczające się schorzenie skóry głowy niemowląt, które zwykle ustępuje w ciągu kilku tygodni do miesięcy. Profilaktyka opiera się na regularnym myciu głowy dziecka 2-3 razy w tygodniu łagodnym, bezzapachowym szamponem dla niemowląt, unikaniu codziennego mycia, dokładnym spłukiwaniu preparatów oraz delikatnym masowaniu i szczotkowaniu skóry głowy miękką szczoteczką. Stosowanie emolientów, takich jak olejek dla niemowląt, wazelina lub olejek mineralny, po myciu skóry głowy może zapobiegać nawrotom, pod warunkiem ich dokładnego zmycia, aby nie pogarszać stanu. Ważne jest także utrzymanie odpowiedniej wilgotności powietrza (np. stosowanie nawilżacza) oraz unikanie przegrzewania głowy dziecka, co może nasilać produkcję sebum i objawy łupieżu piersiowego.
alergia pokarmowa, cradle cap, dermatolog, drożdżak, dyskomfort, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwzapalne, emolient, infekcja, kortykosteroid, łupież piersiowy, nawilżacz powietrza, pediatra, preparat przeciwgrzybiczny, sebum, szampon leczniczy, szampon przeciwgrzybiczny, szampon przeciwłupieżowy, wazelina, właściwość przeciwbakteryjna, właściwość przeciwgrzybicza, zaczerwienienie - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aknenormin 20 mg 20 mg
Izotretynoina, stereoizomer kwasu all-trans-retinowego, jest skutecznym lekiem przeciwtrądzikowym stosowanym ogólnie, szczególnie w ciężkich postaciach trądziku opornych na inne terapie. Jej mechanizm działania obejmuje hamowanie produkcji łoju przez gruczoły łojowe, co prowadzi do zmniejszenia tłustości skóry i redukcji zaskórników, a także histologicznie potwierdzone zmniejszenie rozmiarów tych gruczołów, co zapewnia długotrwały efekt terapeutyczny. Izotretynoina wykazuje również działanie przeciwzapalne, redukując zaczerwienienie i bolesność zmian skórnych, oraz normalizuje różnicowanie keratynocytów, zapobiegając nadmiernemu rogowaceniu i powstawaniu zaskórników. Pośrednio wpływa na mikrobiom skóry, ograniczając namnażanie bakterii Propionibacterium acnes poprzez redukcję produkcji łoju, co zmniejsza stan zapalny związany z bakteriami.
Aknenormin, blizna potrądzikowa, ciężki trądzik, działanie przeciwzapalne, gruczoł łojowy, izotretynoina, keratynocyt, łój, mikrobiom skóry, nadmierne rogowacenie, patofizjologia, patogeneza trądziku, proliferacja komórek łojowych, Propionibacterium acnes, rogowacenie, sebum, stan zapalny, tretynoina, zaskórnik, zmiana zapalna - Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik noworodkowy – Patofizjologia i mechanizm
Trądzik noworodkowy (acne neonatorum) dotyczy około 20% noworodków, pojawiając się zwykle w 2-4 tygodniu życia. Patogeneza opiera się głównie na zwiększonej produkcji sebum stymulowanej przez androgeny matczyne przekazywane przez łożysko oraz androgeny produkowane przez nadnercza noworodka (DHEA, DHEAS) i jądra u chłopców. Nadmiar sebum prowadzi do zatkania porów i mieszków włosowych, co sprzyja kolonizacji drożdżaków Malassezia (zwłaszcza M. sympodialis i M. globosa) oraz bakterii Cutibacterium acnes, wywołując stan zapalny manifestujący się grudkami i krostami. Zmiany pojawiają się najczęściej między 2 a 4 tygodniem życia, osiągają szczyt po 2-3 tygodniach i ustępują samoistnie do 4-6 miesiąca życia, co koreluje ze spadkiem poziomu androgenów i inwolucją nadnerczy noworodka.
acne neonatorum, ciemieniucha, Cutibacterium acnes, dehydroepiandrosteron, gruczoł łojowy, guz wydzielający androgeny, hormon androgenowy, izotretynoina, kwas azelainowy, Malassezia, Malassezia furfur, Malassezia globosa, Malassezia sympodialis, nadtlenek benzoilu, niedobór 21-hydroksylazy, Propionibacterium acnes, przedwczesne adrenarche, przedwczesne dojrzewanie płciowe, sebum, siarczan dehydroepiandrosteronu, trądzik młodzieńczy, trądzik niemowlęcy, trądzik noworodkowy, wrodzony przerost nadnerczy, zapalenie mieszka włosowego, zaskórnik, zespół Cushinga, zmiana trądzikowa