guzy wydzielające androgeny
Guzy wydzielające androgeny to rzadkie nowotwory, najczęściej występujące w nadnerczach lub jajnikach, które produkują nadmierne ilości męskich hormonów płciowych. W nadnerczach mogą to być zarówno łagodne gruczolaki, jak i złośliwe raki kory nadnerczy, natomiast w jajnikach – guzy komórek Leydiga, guzy komórek Sertoliego lub guzy z komórek wnękowych.
Klinicznie guzy te manifestują się objawami wirylizacji u kobiet i dzieci oraz przedwczesnym dojrzewaniem płciowym u chłopców. U dorosłych kobiet obserwuje się hirsutyzm, łysienie typu męskiego, pogłębienie głosu, przerost łechtaczki, zanik piersi, nieregularne miesiączki lub brak miesiączki. Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia androgenów (testosteronu, androstendionu, DHEA i DHEA-S) oraz badania obrazowe (USG, TK, MRI).
Leczenie guzów wydzielających androgeny jest przede wszystkim chirurgiczne i polega na usunięciu zmiany. W przypadku złośliwych raków kory nadnerczy może być konieczne zastosowanie terapii mitotanem oraz inne metody leczenia systemowego. Rokowanie zależy od rodzaju guza, jego wielkości, stopnia zaawansowania oraz skuteczności leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik – Etiologia i przyczyny
Trądzik pospolity (acne vulgaris) jest przewlekłą chorobą zapalną jednostki włosowo-łojowej, dotykającą około 85-90% nastolatków i około 50 milionów osób rocznie. Patogeneza opiera się na czterech głównych mechanizmach: nadmiernej produkcji sebum pod wpływem androgenów (np. testosteronu), nieprawidłowym rogowaceniu mieszków włosowych prowadzącym do powstawania zaskórników, kolonizacji przez bakterie Cutibacterium acnes oraz wywołanej przez nie reakcji zapalnej. Zmiany hormonalne, zwłaszcza u nastolatków i kobiet w okresach okołomenstruacyjnych, ciąży czy menopauzy, odgrywają kluczową rolę w nasileniu trądziku. Czynniki genetyczne odpowiadają za 81% zmienności w występowaniu i ciężkości choroby. Dieta o wysokim indeksie glikemicznym oraz spożycie produktów mlecznych mogą nasilać objawy, podobnie jak stres, niektóre leki (np. steroidy, lit) oraz czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenie powietrza czy nadmierna wilgotność.
Cutibacterium acnes, cykl menstruacyjny, cytokiny prozapalne, gruczoł łojowy, grudki zapalne, guzy wydzielające androgeny, insulina, insulinooporność, jednostka włosowo-łojowa, kortykosteroidy, krosty, martwe komórki naskórka, mediatory zapalne, mieszki włosowe, Propionibacterium acnes, reakcja zapalna, sebum, stan zapalny, steroidy anaboliczne, testosteron, trądzik dorosłych, trądzik hormonalny, trądzik pospolity, trądzik torbielowaty, trądzik zapalny, wrodzony przerost nadnerczy, zaskórnik, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Etiologia i przyczyny
Hirsutyzm definiuje się jako nadmierny wzrost włosów terminalnych u kobiet w lokalizacjach androgenozależnych, najczęściej spowodowany hiperandrogenizmem. Najczęstszą etiologią jest zespół policystycznych jajników (PCOS), odpowiadający za 70-80% przypadków, charakteryzujący się nieregularnymi miesiączkami, obecnością torbieli jajników oraz insulinoopornością. Inne przyczyny to idiopatyczny hirsutyzm (5-15%), wrodzony przerost nadnerczy (2-4%), zespół Cushinga, guzy wydzielające androgeny (0,2%) oraz farmakologiczne indukowanie hirsutyzmu. Diagnostyka obejmuje ocenę hormonalną (testosteron całkowity i wolny, DHEAS, LH, FSH, prolaktyna, kortyzol) oraz badania obrazowe, a test z deksametazonem pomaga różnicować źródło hiperandrogenizmu. Podwyższone stężenie wolnego testosteronu jest kluczowym markerem endokrynologicznym w hirsutyzmie.
5-alfa reduktaza, akromegalia, androgeny, cyklosporyna, danazol, dehydroepiandrosteron, DHEAS, dihydrotestosteron, fenytoina, guzy wydzielające androgeny, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hipertekoza jajnikowa, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, idiopatyczny hirsutyzm, IGF-1, insulinooporność, kortyzol, menopauza, minoksydyl, niedobór 21-hydroksylazy, niedoczynność tarczycy, PCOS, prednizon, SHBG, steroidy anaboliczne, testosteron, wirylizacja, włosy terminalne, wrodzony przerost nadnerczy, zaburzenia hormonalne, zaburzenia miesiączkowania, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Patofizjologia i mechanizm
Hirsutyzm definiowany jest jako nadmierne owłosienie typu męskiego u kobiet w obszarach androgenozależnych, takich jak twarz, klatka piersiowa czy uda, dotykając 5-10% kobiet w wieku reprodukcyjnym. Patogeneza opiera się na interakcji między poziomem androgenów (testosteron, DHT, androstendion, DHEAS) a wrażliwością mieszków włosowych, gdzie kluczową rolę odgrywa enzym 5α-reduktaza przekształcający testosteron do silniejszego DHT. Najczęstszą przyczyną jest hiperandrogenizm, głównie w przebiegu zespołu policystycznych jajników (PCOS, 70-80% przypadków), charakteryzującego się wzrostem LH, hiperinsulinemią i obniżonym poziomem SHBG, co prowadzi do zwiększonego stężenia wolnego testosteronu. Inne przyczyny to wrodzony przerost nadnerczy (CAH), guzy wydzielające androgeny, zaburzenia endokrynologiczne (np. zespół Cushinga) oraz hirsutyzm idiopatyczny, stanowiący 15-50% przypadków, gdzie poziomy androgenów są prawidłowe, ale występuje zwiększona aktywność 5α-reduktazy i wrażliwość receptorów androgenowych.
21-hydroksylaza, 5-alfa reduktaza, androgeny, antyandrogeny, dihydrotestosteron, eflornitin, faza anagenu, globulina wiążąca hormony płciowe, guzy wydzielające androgeny, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hipertrichoza, hirsutyzm, hirsutyzm idiopatyczny, hormon luteinizujący, insulinooporność, insulinopodobny czynnik wzrostu, mieszki włosowe, rogowacenie ciemne, siarczan dehydroepiandrosteronu, skala Ferriman-Gallwey, transformujący czynnik wzrostu, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników