siarczan dehydroepiandrosteronu
Siarczan dehydroepiandrosteronu (DHEA-S) to hormon steroidowy produkowany głównie przez korę nadnerczy, a w mniejszym stopniu przez gonady i mózg. Jest to najobficiej występujący hormon steroidowy w krążeniu człowieka, stanowiący prekursor dla innych hormonów płciowych, w tym testosteronu i estrogenów.
DHEA-S pełni istotną rolę w procesach metabolicznych organizmu, wpływając na gospodarkę lipidową, węglowodanową oraz funkcje układu immunologicznego. Jego stężenie osiąga szczyt około 20-30 roku życia, po czym stopniowo spada z wiekiem, co doprowadziło do hipotez o jego potencjalnym związku z procesami starzenia.
W diagnostyce medycznej oznaczanie poziomu DHEA-S wykorzystuje się do oceny funkcji nadnerczy, w diagnostyce hirsutyzmu, zespołu policystycznych jajników oraz niektórych nowotworów nadnerczy. Podwyższone stężenia mogą wskazywać na nadczynność nadnerczy lub guzy wydzielające ten hormon, podczas gdy obniżone wartości mogą sugerować niewydolność nadnerczy.
Mimo popularności suplementacji DHEA jako „hormonu młodości”, badania kliniczne nie potwierdziły jednoznacznie korzystnego wpływu takiej terapii na procesy starzenia, a jej stosowanie powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem medycznym ze względu na możliwe działania niepożądane i interakcje z innymi lekami.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ginekomastia – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ginekomastia, definiowana jako łagodny rozrost tkanki gruczołowej piersi u mężczyzn, zwykle ma korzystne rokowanie i często ustępuje samoistnie, zwłaszcza w przypadku ginekomastii fizjologicznej związanej z okresem dojrzewania, gdzie około 90% przypadków ustępuje w ciągu roku lub kilku lat. W przypadkach makromastii całkowite ustąpienie objawów jest rzadkie i często wymaga interwencji chirurgicznej. Ginekomastia wtórna, szczególnie polekowa, ma lepsze rokowanie po eliminacji czynnika wywołującego. Profil hormonalny pacjentów z ginekomastią jest zwykle zbliżony do normy, z wyjątkiem obniżonych wartości FSH i wolnej trójjodotyroniny (T3). Wysokie ryzyko rozwoju raka piersi obserwuje się u pacjentów z zespołem Klinefeltera oraz u nosicieli patogennych wariantów genów wysokiego ryzyka, gdzie iloraz szans (OR) na raka piersi wynosi 5,8 przy obecności ginekomastii.
depresja, dysfagia, estradiol, funkcja erekcyjna, funkcja orgazmiczna, funkcja seksualna, ginekomastia, ginekomastia fizjologiczna, ginekomastia polekowa, ginekomastia wtórna, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon tyreotropowy, izolacja społeczna, makromastia, Międzynarodowy Indeks Funkcji Erektylnej, pożądanie seksualne, profil hormonalny, prolaktyna, rak piersi, rozrost tkanki gruczołowej, siarczan dehydroepiandrosteronu, testosteron całkowity, trójjodotyronina, tyroksyna, wolny testosteron, zaburzenie odżywiania, zespół Klinefeltera, zwłóknienie tkanki - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Diagnostyka i diagnoza
Hirsutyzm definiowany jest jako nadmierne owłosienie typu męskiego u kobiet, lokalizujące się w obszarach ciała zależnych od androgenów, takich jak górna warga, broda, klatka piersiowa czy uda. Dotyczy 5-10% kobiet w wieku rozrodczym i wymaga szczegółowej diagnostyki obejmującej wywiad, badanie fizykalne oraz ocenę nasilenia za pomocą skali Ferriman-Gallwey (FG), gdzie wynik ≥8 punktów wskazuje na hirsutyzm, a >15 na postać umiarkowaną do ciężkiej. Diagnostyka laboratoryjna powinna obejmować oznaczenia testosteronu całkowitego i wolnego (poziom >200 ng/dl sugeruje guz wydzielający androgeny), DHEAS (>700 μg/dl wskazuje na dysfunkcję nadnerczy), 17-hydroksyprogesteronu, prolaktyny oraz hormonów tarczycy. Wskazane są także badania obrazowe (USG przezpochwowe, CT lub MRI nadnerczy) w celu oceny jajników i nadnerczy, zwłaszcza przy podejrzeniu guzów lub PCOS, który stanowi najczęstszą przyczynę hirsutyzmu (70-80% przypadków). Diagnostyka różnicowa powinna uwzględniać m.in. idiopatyczny hirsutyzm, nieklasyczny wrodzony przerost nadnerczy, hiperprolaktynemię, zespół Cushinga oraz leki o działaniu androgenowym.
17-hydroksyprogesteron, acanthosis nigricans, akromegalia, cyproteron, eflornityna, finasteryd, flutamid, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hirsutyzm, hirsutyzm idiopatyczny, insulinooporność, lek antyandrogenowy, łojotok, łysienie androgenowe, niedobór 21-hydroksylazy, owłosienie typu męskiego, siarczan dehydroepiandrosteronu, skala Ferriman-Gallwey, spironolakton, środek antykoncepcyjny, test stymulacji ACTH, testosteron całkowity, trądzik, wirylizacja, wrodzony przerost nadnerczy, zaburzenia miesiączkowania, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół policystycznych jajników – Diagnostyka i diagnoza
Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest najczęstszym zaburzeniem endokrynologicznym u kobiet w wieku rozrodczym, dotykającym 7-15% populacji. Diagnoza opiera się na kryteriach Rotterdamskich, wymagających obecności co najmniej dwóch z trzech cech: oligo- lub anowulacji, klinicznych i/lub biochemicznych objawów hiperandrogenizmu oraz obrazu policystycznych jajników w USG (≥20 pęcherzyków o średnicy 2-9 mm lub objętość jajnika ≥10 ml) lub podwyższonego poziomu AMH. PCOS jest diagnozą z wykluczenia, dlatego konieczne jest wykluczenie innych schorzeń endokrynologicznych, takich jak zaburzenia tarczycy, hiperprolaktynemia, nieklasyczny wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga czy guzy wydzielające androgeny. W badaniach laboratoryjnych często obserwuje się podwyższone androgeny (testosteron, DHEAS, androstendion u 60% pacjentek), obniżone SHBG oraz podwyższony stosunek LH:FSH (≥2:1). Diagnostyka obejmuje także ocenę metaboliczną, w tym OGTT, profil lipidowy i insulinooporność, ze względu na ryzyko powikłań metabolicznych i sercowo-naczyniowych.
acanthosis nigricans, akromegalia, anowulacja, bezdech senny, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca typu 2, doustny test tolerancji glukozy, dysfunkcja owulacyjna, globulina wiążąca hormony płciowe, guz wydzielający androgeny, hemoglobina glikowana, hiperandrogenizm, hirsutyzm, hormon anty-Müllerowski, insulinooporność, kryteria rotterdamskie, łysienie androgenowe, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, nieregularne miesiączki, policystyczne jajniki, profil lipidowy, rak endometrium, rogowacenie ciemne, siarczan dehydroepiandrosteronu, test z ACTH, trądzik, ultrasonografia jajników, wolny testosteron, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie nadnerczy, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Przedwczesne dojrzewanie płciowe – Diagnostyka i diagnoza
Przedwczesne dojrzewanie płciowe (PDP) definiuje się jako pojawienie się cech płciowych wtórnych przed 8. rokiem życia u dziewcząt i przed 9. rokiem życia u chłopców. Diagnostyka PDP opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym z oceną cech według skali Tannera-Marshalla, pomiarach antropometrycznych oraz ocenie tempa wzrastania. Kluczowe jest różnicowanie centralnego PDP (CPDP), zależnego od gonadotropin, od obwodowego PDP (OPDP), niezależnego od gonadotropin. Podstawowe badania laboratoryjne obejmują oznaczenie stężeń LH, FSH, estradiolu u dziewcząt, testosteronu u chłopców, DHEAS, TSH, fT4 oraz 17-hydroksyprogesteronu. Test stymulacji gonadoliberyną (GnRH) pozostaje złotym standardem diagnostycznym, z wartością szczytową LH > 5 IU/L i stosunkiem LH/FSH > 0,6 po stymulacji wskazującymi na CPDP. W diagnostyce obrazowej wykonuje się ocenę wieku kostnego (przyspieszenie > 2 SD względem wieku chronologicznego), MRI mózgu u chłopców i młodszych dziewcząt oraz USG miednicy u dziewcząt w celu wykluczenia patologii OUN i zmian w jajnikach lub macicy.
17-hydroksyprogesteron, algorytm uczenia maszynowego, badanie fizykalne, badanie ultrasonograficzne, cechy płciowe wtórne, centralne przedwczesne dojrzewanie płciowe, dojrzewanie kostne, glejak nerwu wzrokowego, hamartoma podwzgórza, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, niedoczynność tarczycy, obwodowe przedwczesne dojrzewanie płciowe, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rezonans magnetyczny mózgu, siarczan dehydroepiandrosteronu, test stymulacji GnRH, torbiel jajnika, torbiel pajęczynówki, wodogłowie, wrodzony przerost nadnerczy, zespół McCune’a-Albrighta, zespół Van Wyka-Grumbacha - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Patofizjologia i mechanizm
Hirsutyzm definiowany jest jako nadmierne owłosienie typu męskiego u kobiet w obszarach androgenozależnych, takich jak twarz, klatka piersiowa czy uda, dotykając 5-10% kobiet w wieku reprodukcyjnym. Patogeneza opiera się na interakcji między poziomem androgenów (testosteron, DHT, androstendion, DHEAS) a wrażliwością mieszków włosowych, gdzie kluczową rolę odgrywa enzym 5α-reduktaza przekształcający testosteron do silniejszego DHT. Najczęstszą przyczyną jest hiperandrogenizm, głównie w przebiegu zespołu policystycznych jajników (PCOS, 70-80% przypadków), charakteryzującego się wzrostem LH, hiperinsulinemią i obniżonym poziomem SHBG, co prowadzi do zwiększonego stężenia wolnego testosteronu. Inne przyczyny to wrodzony przerost nadnerczy (CAH), guzy wydzielające androgeny, zaburzenia endokrynologiczne (np. zespół Cushinga) oraz hirsutyzm idiopatyczny, stanowiący 15-50% przypadków, gdzie poziomy androgenów są prawidłowe, ale występuje zwiększona aktywność 5α-reduktazy i wrażliwość receptorów androgenowych.
21-hydroksylaza, 5-alfa reduktaza, androgeny, antyandrogeny, dihydrotestosteron, eflornitin, faza anagenu, globulina wiążąca hormony płciowe, guzy wydzielające androgeny, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hipertrichoza, hirsutyzm, hirsutyzm idiopatyczny, hormon luteinizujący, insulinooporność, insulinopodobny czynnik wzrostu, mieszki włosowe, rogowacenie ciemne, siarczan dehydroepiandrosteronu, skala Ferriman-Gallwey, transformujący czynnik wzrostu, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon substancji czynnych
Dehydroepiandrosteron – Właściwości farmakokinetyczne
Farmakokinetyka dehydroepiandrosteronu (DHEA) charakteryzuje się dobrą absorpcją po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem we krwi osiąganym po 2-5 godzinach. DHEA wykazuje słabe wiązanie z albuminami osocza (10-20%), co skutkuje szybkim metabolizmem i krótkim okresem półtrwania wynoszącym 15-40 minut oraz wysokim klirensem około 2000 l/24h. Jego główny metabolit, siarczan DHEA (DHEA-S), silnie wiąże się z albuminami (80-90%), co wydłuża okres półtrwania do około 12 godzin i obniża klirens do około 13 l/24h. Objętość dystrybucji DHEA-S wynosi około 9 litrów. Eliminacja DHEA odbywa się głównie drogą nerkową (50-70% dawki), a pozostała część jest wydalana z kałem. Zarówno DHEA, jak i DHEA-S nie ulegają kumulacji, co pozwala na ustalenie stacjonarnych stężeń przy przewlekłym stosowaniu.
albuminy osocza, androstendion, charakter lipofilowy, dehydroepiandrosteron, desulfatacja, estradiol, estron, kał, klirens, mocz, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przewód pokarmowy, siarczan dehydroepiandrosteronu, sprzęganie z kwasem glukuronowym, sprzęganie z kwasem siarkowym, sulfotransferaza, testosteron, tkanki docelowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – DHEA Aflofarm 25 mg
Prasteron (DHEA) wykazuje szybkie i efektywne wchłanianie po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem wolnego DHEA i DHEA-S osiąganym po 2-5 godzinach. Biodostępność wynosi 50-70%, a przyjmowanie leku podczas posiłku poprawia absorpcję. Dystrybucja obejmuje wolny DHEA, umiarkowanie związany z białkami osocza (10-20%) o objętości dystrybucji 17-38 l, oraz DHEA-S, silnie związany z albuminami (80-90%) o objętości dystrybucji około 9 l. Stężenie DHEA-S jest wielokrotnie wyższe niż wolnego DHEA (około 250-krotnie u kobiet i 500-krotnie u mężczyzn). Metabolizm rozpoczyna się w nabłonku jelitowym i wątrobie, prowadząc do powstania aktywnych hormonów płciowych (androgenów i estrogenów), z których tylko kilka procent dawki ulega konwersji.
- Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Diagnostyka i diagnoza
Hirsutyzm definiuje się jako nadmierny wzrost owłosienia terminalnego u kobiet w lokalizacjach typowych dla mężczyzn, dotykający 5-10% kobiet w wieku rozrodczym. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz ocenie nasilenia owłosienia za pomocą zmodyfikowanej skali Ferrimana-Gallweya (mFG), gdzie punkty odcięcia różnią się etnicznie (np. ≥8 punktów u kobiet białych i czarnych, ≥9 u śródziemnomorskich, ≥6 u południowoamerykańskich, ≥2 u azjatyckich). Nasilenie hirsutyzmu klasyfikuje się jako łagodne (do 15 punktów) lub ciężkie (powyżej 25 punktów). Wskazaniem do badań hormonalnych są umiarkowany i ciężki hirsutyzm oraz łagodny z towarzyszącymi objawami, takimi jak nieregularne miesiączki, otyłość centralna, acanthosis nigricans czy objawy wirylizacji. Podstawowy panel obejmuje oznaczenie testosteronu całkowitego i wolnego, DHEAS oraz 17-hydroksyprogesteronu, z uwzględnieniem wartości krytycznych: testosteron całkowity >200 ng/dl (>6,94 nmol/l) i DHEAS >700 μg/dl (>24,3 nmol/l), które sugerują guzy wydzielające androgeny lub wrodzony przerost nadnerczy.
17-hydroksyprogesteron, acanthosis nigricans, akromegalia, badanie fizykalne, badanie funkcji tarczycy, cyproteron, depilacja laserowa, DHEAS, eflornityna, elektroliza, finasteryd, FSH, guz wydzielający androgeny, hiperprolaktynemia, hipertrichoza, hirsutyzm, hirsutyzm idiopatyczny, hormon folikulotropowy, insulinooporność, lek antyandrogenny, łysienie typu męskiego, metformina, mieszki włosowe, owłosienie terminalne, prolaktyna, rak kory nadnerczy, rogowacenie ciemne, siarczan dehydroepiandrosteronu, skala Ferrimana-Gallweya, spironolakton, test stymulacji ACTH, testosteron całkowity, testosteron wolny, tomografia komputerowa, trądzik, USG miednicy, wirylizacja, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Femistelin 25 mg
Dehydroepiandrosteron (DHEA), znany również jako prasteron, jest steroidem anabolicznym i prohormonem, pełniącym funkcję prekursora hormonów płciowych. Biosynteza DHEA odbywa się głównie w warstwie siatkowatej nadnerczy, gdzie cholesterol przekształcany jest kolejno w pregnenolon, 17-OH-pregnenolon, a następnie w DHEA. U kobiet DHEA konwertowany jest do estrogenów (estron, estradiol), natomiast u mężczyzn do androgenów, w tym testosteronu. Produkcja endogenna DHEA osiąga szczyt około 30. roku życia (15-30 mg/dobę u mężczyzn, 13-25 mg/dobę u kobiet), a następnie stopniowo maleje, osiągając niskie stężenia w wieku podeszłym. We krwi dominuje siarczan DHEA (DHEA-S) o stężeniach 1,4-7,9 ng/ml u mężczyzn i 1,3-7,1 ng/ml u kobiet, charakteryzujący się dłuższym okresem półtrwania i stabilnością w rytmie okołodobowym.
17-OH-pregnenolon, adrenarche, andropauza, androstendion, cholesterol, dehydroepiandrosteron, estradiol, estrogen, estron, menopauza, nadnercza, niedobór dehydroepiandrosteronu, niewydolność kory nadnerczy, pregnenolon, prekursor hormonów płciowych, prohormon, siarczan dehydroepiandrosteronu, starzenie się organizmu, steroidy anaboliczne, testosteron, ujemne sprzężenie zwrotne, warstwa siatkowata nadnerczy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Biosteron 10 mg
Dehydroepiandrosteron (DHEA), będący substancją czynną Biosteronu w dawkach 10 mg i 25 mg, wykazuje dobrą absorpcję po podaniu doustnym, szczególnie w obecności posiłku bogatego w tłuszcze, co wynika z jego lipofilnej natury. Maksymalne stężenia DHEA i jego głównego metabolitu, siarczanu DHEA (DHEA-S), osiągane są w ciągu 2-5 godzin. DHEA wiąże się słabo z albuminami osocza (10-20%), co skutkuje szybkim metabolizmem i eliminacją, natomiast DHEA-S wykazuje silne wiązanie z białkami (80-90%) i dłuższy okres półtrwania około 12 godzin. Objętość dystrybucji DHEA-S wynosi około 9 litrów, a klirens wolnego DHEA jest znacznie wyższy (około 2000 l/24h) niż jego formy sprzężonej (około 13 l/24h).
albuminy osocza, androstendion, dehydroepiandrosteron, desulfatacja, estradiol, estron, gruczoł krokowy, gruczoł piersiowy, klirens, kwas glukuronowy, mięsień szkieletowy, narząd rodny, okres półtrwania, siarczan dehydroepiandrosteronu, stężenie stacjonarne, sulfotransferazy, testosteron, tkanka kostna, wiązanie z białkami - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół policystycznych jajników – Patofizjologia i mechanizm
Zespół policystycznych jajników (PCOS) to złożone zaburzenie endokrynologiczne o wieloczynnikowej patogenezie, obejmującej dysfunkcję osi podwzgórze-przysadka-jajniki z nieprawidłową pulsacją GnRH, co skutkuje podwyższonym stosunkiem LH do FSH i hiperandrogenizmem. Hiperandrogenizm pochodzi z nadmiernej aktywności enzymów steroidogennych, zwłaszcza CYP17A1, w jajnikach, nadnerczach i tkankach obwodowych, z udziałem 11-oksygenowanych androgenów oraz zwiększonej aktywności 11β-HSD1. Insulinooporność, obecna u około 70% pacjentek, nasila hiperandrogenizm poprzez stymulację produkcji androgenów, zwiększenie stosunku LH/FSH oraz obniżenie poziomu SHBG, co prowadzi do wzrostu wolnego testosteronu. Dodatkowo, zmiany w morfologii i funkcji białej tkanki tłuszczowej oraz przewlekły stan zapalny o niskim stopniu nasilania pogłębiają insulinooporność i zaburzenia metaboliczne.
adipocyt, adipogeneza, adiponektyna, aromataza, cytochrom P450, cytokina prozapalna, dehydrogenaza 11β-hydroksysteroidowa, dysbioza mikrobioty jelitowej, enzym steroidogenny, fosfatydyloinozytolo-3-kinaza, globulina wiążąca hormony płciowe, gonadoliberyna, hiperandrogenizm, hiperinsulinemia, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, insulinooporność, leptyna, lipaza lipoproteinowa, lipogeneza, lipoliza, lipopolisacharyd, metylacja DNA, mikrobiom jelitowy, mikroRNA, oś podwzgórze-przysadka-jajniki, pęcherzyk jajnikowy, receptor insulinowy, siarczan dehydroepiandrosteronu, steroidogeneza, zaburzenie endokrynologiczne, zespół policystycznych jajników, życie płodowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak nadnerczy – Diagnostyka i diagnoza
Rak nadnerczy to rzadki, złośliwy nowotwór, którego diagnostyka wymaga wieloaspektowego podejścia obejmującego szczegółowy wywiad, badanie fizykalne, badania laboratoryjne oraz obrazowe. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie, gdyż jedynie około 30% przypadków jest ograniczonych do narządu przy diagnozie. Diagnostyka hormonalna obejmuje oznaczenia poziomów kortyzolu, aldosteronu, androgenów (testosteron, DHEAS), estrogenów, potasu, reniny, ACTH oraz metanefryn i normetanefryn w dobowej zbiórce moczu. Wartości podwyższone lub obniżone tych markerów wskazują na funkcjonalne guzy nadnerczy. Testy stymulacji i hamowania wydzielania hormonów pomagają w różnicowaniu guzów funkcjonalnych od niefunkcjonalnych. Badania obrazowe, takie jak TK, MR i PET, umożliwiają ocenę lokalizacji, wielkości (guzy >5-6 cm są podejrzane o złośliwość), gęstości (>10 j.H. w fazie natywnej) oraz stopnia zaawansowania nowotworu, a także wykrywanie przerzutów. Biopsja jest rzadko wykonywana ze względu na ryzyko powikłań i ograniczoną wartość diagnostyczną w różnicowaniu łagodnych i złośliwych zmian.
ACTH, adrenokortykotropina, aldosteron, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie laboratoryjne, DHEAS, estrogen, guz funkcjonalny, indeks proliferacji, jednostka Hounsfielda, kortyzol, marker Ki67, nadciśnienie tętnicze, nowotwór złośliwy, pheochromocytoma, potas, pozytonowa tomografia emisyjna, rak nadnerczy, resekcja guza, rezonans magnetyczny, scyntygrafia MIBG, siarczan dehydroepiandrosteronu, stadium zaawansowania, system TNM, tomografia komputerowa, ultrasonografia, zbiórka moczu - Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Trądzik pospolity (acne vulgaris) charakteryzuje się dobrym rokowaniem przy odpowiednim leczeniu, jednak może prowadzić do istotnych skutków psychospołecznych, w tym podwyższonego ryzyka lęku i depresji, zwłaszcza u pacjentów z bliznami potrądzikowymi. Częstość występowania trądziku wśród nastolatków wynosi od 35% do ponad 90%, a jego początek może nastąpić już w wieku 7-12 lat (trądzik przedpokwitaniowy). Ciężka postać trądziku obejmuje zmiany zapalne guzkowe oraz krostkowe z bliznami. Wczesny początek trądziku, zwłaszcza przed 10 rokiem życia lub 2,5 roku przed menarche, oraz podwyższone poziomy DHEAS (w granicach normy) są istotnymi predyktorami ciężkiego przebiegu choroby. Ocena nasilenia trądziku powinna uwzględniać zarówno kliniczne cechy zmian, jak i wpływ psychologiczny na pacjenta oraz odpowiedź na leczenie, jednak brak jest obecnie jednolitej, znormalizowanej metody oceny skuteczności terapii.
badanie kliniczne, blizna potrądzikowa, bliznowacenie, depresja, DHEAS, jakość życia związana ze zdrowiem, krostka, nadtlenek benzoilu, Patient-Reported Outcome Measures, PROM, siarczan dehydroepiandrosteronu, testosteron, trądzik pospolity, trądzik zaskórnikowy, wolny testosteron, zaburzenie hormonalne, zmiana skórna - Leksykon chorób i schorzeń
Ginekomastia – Diagnostyka i diagnoza
Ginekomastia to łagodny przerost tkanki gruczołowej piersi u mężczyzn, występujący jedno- lub obustronnie, z częstością sięgającą 35%, ze szczytem między 50. a 69. rokiem życia. Etiologia najczęściej wiąże się z zaburzeniem równowagi hormonalnej – względnym lub bezwzględnym niedoborem testosteronu względem estrogenów lub nadmiernym działaniem estrogenów w tkance piersiowej. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, z uwzględnieniem cech klinicznych takich jak obecność tkliwej, sprężystej tkanki podotoczkowej o średnicy ≥2 cm, asymetrii, czy objawów sugerujących raka piersi (np. jednostronny, twardy, nieruchomy guzek, wciągnięcie brodawki, wydzielina krwista). Wskazane jest różnicowanie prawdziwej ginekomastii od pseudoginekomastii (lipomastii) oraz wykluczenie innych patologii, w tym nowotworów. Badania laboratoryjne (transaminazy, kreatynina, TSH, wolna tyroksyna, testosteron, estradiol, LH, FSH, β-hCG, prolaktyna, DHEAS, SHBG) są zalecane w przypadkach patologicznych lub niejasnych, a badania obrazowe (USG piersi, mammografia, USG jąder) stosuje się przy podejrzeniu raka lub guza jądra.
anastrozol, antyestrogeny, badanie fizykalne, beta-gonadotropina kosmówkowa, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, choroba wątroby, cytrynian klomifenu, estradiol, ginekomastia, globulina wiążąca hormony płciowe, guz jądra, guz nadnercza, guz tłuszczowy, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, inhibitory aromatazy, letrozol, lipomastia, mammografia, nadczynność tarczycy, niedobór testosteronu, niewydolność nerek, prolaktyna, prolaktynoma, przerost tkanki gruczołowej, pseudoginekomastia, rak piersi u mężczyzn, rak przerzutowy, rezonans magnetyczny, siarczan dehydroepiandrosteronu, tamoksyfen, test uciskowy, testosteron, tomografia komputerowa, torbiel skórzasta, transaminazy, ultrasonografia jąder, ultrasonografia piersi, wydzielina z brodawki sutkowej, zapalenie piersi, zespół Klinefeltera - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Biosteron 25 mg
Dehydroepiandrosteron (DHEA) jest lipofilowym steroidem o dobrej biodostępności po podaniu doustnym, zwłaszcza przy spożyciu z tłuszczami, co zwiększa jego absorpcję. Maksymalne stężenia DHEA i jego głównego metabolitu siarczanu DHEA (DHEA-S) osiągane są w osoczu po 2-5 godzinach. Wolny DHEA wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (10-20%), co skutkuje szybkim metabolizmem i krótkim okresem półtrwania (15-40 minut) oraz wysokim klirensem (~2000 l/24h). W przeciwieństwie do tego, DHEA-S silnie wiąże się z albuminami (80-90%), ma dłuższy okres półtrwania (~12 godzin), niższy klirens (~13 l/24h) i objętość dystrybucji około 9 litrów. Metabolizm DHEA zachodzi głównie w wątrobie, gdzie ulega sulfatacji do DHEA-S, który następnie jest transportowany do tkanek docelowych (gruczoły piersiowe, prostata, narządy rodne, tkanka kostna, mięśnie szkieletowe), gdzie ulega desulfatacji i przekształceniu do androgenów i estrogenów.
albuminy osocza, androstendion, dehydroepiandrosteron, desulfatacja, droga nerkowa, droga wątrobowo-jelitowa, estradiol, estron, klirens, kwas glukuronowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, siarczan dehydroepiandrosteronu, sprzęganie z kwasem siarkowym, stężenie stacjonarne, sulfotransferazy, testosteron, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami - Leksykon chorób i schorzeń
Trądzik noworodkowy – Patofizjologia i mechanizm
Trądzik noworodkowy (acne neonatorum) dotyczy około 20% noworodków, pojawiając się zwykle w 2-4 tygodniu życia. Patogeneza opiera się głównie na zwiększonej produkcji sebum stymulowanej przez androgeny matczyne przekazywane przez łożysko oraz androgeny produkowane przez nadnercza noworodka (DHEA, DHEAS) i jądra u chłopców. Nadmiar sebum prowadzi do zatkania porów i mieszków włosowych, co sprzyja kolonizacji drożdżaków Malassezia (zwłaszcza M. sympodialis i M. globosa) oraz bakterii Cutibacterium acnes, wywołując stan zapalny manifestujący się grudkami i krostami. Zmiany pojawiają się najczęściej między 2 a 4 tygodniem życia, osiągają szczyt po 2-3 tygodniach i ustępują samoistnie do 4-6 miesiąca życia, co koreluje ze spadkiem poziomu androgenów i inwolucją nadnerczy noworodka.
acne neonatorum, ciemieniucha, Cutibacterium acnes, dehydroepiandrosteron, gruczoł łojowy, guz wydzielający androgeny, hormon androgenowy, izotretynoina, kwas azelainowy, Malassezia, Malassezia furfur, Malassezia globosa, Malassezia sympodialis, nadtlenek benzoilu, niedobór 21-hydroksylazy, Propionibacterium acnes, przedwczesne adrenarche, przedwczesne dojrzewanie płciowe, sebum, siarczan dehydroepiandrosteronu, trądzik młodzieńczy, trądzik niemowlęcy, trądzik noworodkowy, wrodzony przerost nadnerczy, zapalenie mieszka włosowego, zaskórnik, zespół Cushinga, zmiana trądzikowa