warstwa siatkowata nadnerczy
Warstwa siatkowata nadnerczy (łac. zona reticularis) stanowi najgłębszą część kory nadnerczy, położoną bezpośrednio przy rdzeniu. Ta warstwa charakteryzuje się nieregularnym układem komórek, tworzących strukturę przypominającą sieć, od czego pochodzi jej nazwa.
Głównym zadaniem warstwy siatkowatej jest produkcja androgenów nadnerczowych, przede wszystkim dehydroepiandrosteronu (DHEA) i jego siarczanu (DHEAS), a także niewielkich ilości androsteronu i testosteronu. Hormony te odgrywają istotną rolę w rozwoju drugorzędowych cech płciowych, zwłaszcza w okresie dojrzewania oraz w późniejszym utrzymaniu homeostazy hormonalnej.
Komórki warstwy siatkowatej nadnerczy wykazują wzmożoną aktywność w okresie adrenarche (ok. 6-8 roku życia), co poprzedza dojrzewanie płciowe. Zaburzenia funkcjonowania tej warstwy mogą prowadzić do zespołów nadmiernej produkcji androgenów, takich jak wrodzony przerost nadnerczy czy zespół nadnerczowo-płciowy, manifestujących się objawami wirylizacji u kobiet.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Femistelin 10 mg
Femistelin to preparat zawierający 10 mg dehydroepiandrosteronu (DHEA), steroidowego hormonu anabolicznego z grupy pochodnych androstanu, stosowany w celu uzupełnienia niedoboru endogennego DHEA. DHEA jest prekursorem androgenów i estrogenów, syntetyzowanym głównie w warstwie siatkowatej nadnerczy, a jego produkcja osiąga szczyt około 30. roku życia (15-30 mg/dobę u mężczyzn, stężenia we krwi 1,3-12 ng/ml wolnego hormonu i 1,4-7,9 ng/ml siarczanu DHEA). Po menopauzie u kobiet DHEA staje się kluczowym androgenem i substratem do syntezy estrogenów w tkankach obwodowych. Suplementacja DHEA ma na celu poprawę jakości życia osób starszych poprzez spowolnienie procesów starzenia i łagodzenie objawów związanych z niedoborem hormonów płciowych.
17-OH-pregnenolon, adrenarche, androgen, androstendion, biosynteza DHEA, dehydroepiandrosteron, DHEA, DHEA-S, estradiol, estrogen, estron, hydroksylacja C17, kod ATC, konwersja enzymatyczna, liaza C17-C20, niewydolność kory nadnerczy, okres półtrwania, pochodna androstanu, prasteron, pregnenolon, prekursor hormonów płciowych, prohormon, rytm okołodobowy, siarczan DHEA, steroid anaboliczny, testosteron, ujemne sprzężenie zwrotne, warstwa siatkowata nadnerczy, zanik kory nadnerczy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Femistelin 25 mg
Dehydroepiandrosteron (DHEA), znany również jako prasteron, jest steroidem anabolicznym i prohormonem, pełniącym funkcję prekursora hormonów płciowych. Biosynteza DHEA odbywa się głównie w warstwie siatkowatej nadnerczy, gdzie cholesterol przekształcany jest kolejno w pregnenolon, 17-OH-pregnenolon, a następnie w DHEA. U kobiet DHEA konwertowany jest do estrogenów (estron, estradiol), natomiast u mężczyzn do androgenów, w tym testosteronu. Produkcja endogenna DHEA osiąga szczyt około 30. roku życia (15-30 mg/dobę u mężczyzn, 13-25 mg/dobę u kobiet), a następnie stopniowo maleje, osiągając niskie stężenia w wieku podeszłym. We krwi dominuje siarczan DHEA (DHEA-S) o stężeniach 1,4-7,9 ng/ml u mężczyzn i 1,3-7,1 ng/ml u kobiet, charakteryzujący się dłuższym okresem półtrwania i stabilnością w rytmie okołodobowym.
17-OH-pregnenolon, adrenarche, andropauza, androstendion, cholesterol, dehydroepiandrosteron, estradiol, estrogen, estron, menopauza, nadnercza, niedobór dehydroepiandrosteronu, niewydolność kory nadnerczy, pregnenolon, prekursor hormonów płciowych, prohormon, siarczan dehydroepiandrosteronu, starzenie się organizmu, steroidy anaboliczne, testosteron, ujemne sprzężenie zwrotne, warstwa siatkowata nadnerczy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Biosteron 10 mg
Dehydroepiandrosteron (DHEA), obecny w preparacie Biosteron (tabletki 10 mg i 25 mg), jest steroidowym hormonem anabolicznym i prohormonem, syntetyzowanym głównie w warstwie siatkowatej kory nadnerczy. Jego biosynteza rozpoczyna się od cholesterolu, a następnie przez pregnenolon i 17-OH-pregnenolon prowadzi do powstania DHEA. W organizmie pełni rolę prekursora androgenów i estrogenów, z konwersją zależną od płci i wieku pacjenta. Maksymalna produkcja endogenna u mężczyzn wynosi 15-30 mg/dobę, z poziomami wolnego DHEA we krwi 1,3-12 ng/mL oraz siarczanu DHEA (DHEA-S) 1,4-7,9 ng/mL, u kobiet wartości te są o 10-15% niższe. DHEA-S, dominująca forma we krwi, charakteryzuje się dłuższym okresem półtrwania i brakiem rytmu dobowego, co wpływa na stabilność stężeń w trakcie terapii.
17-OH-pregnenolon, adrenarche, andropauza, androstendion, atrofia, biosynteza estrogenów, choroba autoimmunologiczna, choroba układu krążenia, dehydroepiandrosteron, demencja, estrogen, hormon steroidowy, hydroksylacja C17, insulinowrażliwość, konwersja enzymatyczna, liaza C17-C20, menopauza, nadnercze, niewydolność kory nadnerczy, otyłość, prohormon, siarczan DHEA, stan depresyjny, steroid anaboliczny, terapia substytucyjna, testosteron, toczeń rumieniowaty uogólniony, ujemne sprzężenie zwrotne, warstwa siatkowata nadnerczy, zaburzenie erekcji, zaburzenie snu, zespół przewlekłego zmęczenia