alergia i nadwrażliwość

Alergia to nadmierna reakcja układu immunologicznego na substancje, które dla większości osób są nieszkodliwe. Alergeny mogą być wdychane (pyłki, roztocza), spożywane (pokarmy, leki), wstrzykiwane (jady owadów) lub kontaktowe (lateks, nikiel). Reakcje alergiczne powstają na skutek nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej, głównie z udziałem przeciwciał IgE lub komórek T.

Nadwrażliwość to szersze pojęcie obejmujące nieprawidłowe reakcje organizmu na różne bodźce. Według klasyfikacji Gella i Coombsa wyróżnia się cztery typy nadwrażliwości: typ I (natychmiastowa, IgE-zależna) – klasyczna alergia; typ II (cytotoksyczna) – np. reakcje po przetoczeniu krwi; typ III (kompleksów immunologicznych) – np. choroba posurowicza; typ IV (opóźniona, komórkowa) – np. kontaktowe zapalenie skóry.

Objawy alergii mogą obejmować nieżyt nosa, kichanie, łzawienie oczu, świąd skóry, wysypkę, kaszel, duszność, a w najcięższych przypadkach – anafilaksję, zagrażającą życiu. Diagnostyka obejmuje testy skórne, oznaczanie swoistych IgE we krwi oraz próby prowokacyjne. Leczenie opiera się na unikaniu alergenów, farmakoterapii (leki przeciwhistaminowe, glikokortykosteroidy, leki przeciwleukotrienowe) oraz immunoterapii swoistej.

Współczesna medycyna zwraca szczególną uwagę na rosnącą częstość występowania chorób alergicznych, co wiąże się z hipotezą higieniczną, zanieczyszczeniem środowiska oraz zmianami w stylu życia. Prawidłowe różnicowanie między alergią a innymi formami nadwrażliwości ma kluczowe znaczenie dla wyboru właściwej strategii terapeutycznej.