herpeswirusy
Herpeswirusy (łac. Herpesviridae) to rodzina dużych wirusów DNA, która obejmuje osiem typów patogenów infekujących ludzi. Najbardziej znane to: wirus opryszczki pospolitej (HSV-1, HSV-2), wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV), wirus cytomegalii (CMV), wirus Epsteina-Barr (EBV) oraz ludzkie herpeswirusy typu 6, 7 i 8.
Charakterystyczną cechą herpeswirusów jest zdolność do wywoływania zakażeń latentnych, w których wirus po pierwotnej infekcji pozostaje w uśpieniu w organizmie gospodarza przez całe życie. Reaktywacja może nastąpić w okresach obniżonej odporności, stresu, ekspozycji na promieniowanie UV czy podczas chorób współistniejących.
Objawy kliniczne zakażeń herpeswirusami są zróżnicowane – od łagodnych zmian skórnych (HSV-1, HSV-2), przez ospę wietrzną i półpasiec (VZV), mononukleozę zakaźną (EBV), do poważnych zakażeń narządowych u pacjentów immunokompromitowanych. Niektóre herpeswirusy, jak EBV czy HHV-8, mają potencjał onkogenny i są wiązane z rozwojem określonych nowotworów.
Diagnostyka obejmuje metody serologiczne (wykrywanie przeciwciał), techniki molekularne (PCR) oraz hodowle wirusowe. Leczenie zakażeń herpeswirusami opiera się głównie na stosowaniu leków przeciwwirusowych, takich jak acyklowir, walacyklowir, famcyklowir czy gancyklowir, których mechanizm działania polega na hamowaniu replikacji wirusowego DNA.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hascovir 200 mg
Hascovir, zawierający acyklowir w dawkach 200 mg i 400 mg, jest wskazany w leczeniu i profilaktyce zakażeń wywołanych przez wirusy z rodziny Herpesviridae, w tym Herpes simplex (opryszczka pospolita i narządów płciowych), Varicella-zoster (ospa wietrzna i półpasiec). Terapia powinna być wdrożona jak najwcześniej, najlepiej w ciągu 72 godzin od pojawienia się objawów, co zwiększa skuteczność leczenia. U pacjentów z prawidłową odpornością, którzy doświadczają częstych nawrotów (ponad 6 epizodów rocznie), zaleca się stosowanie acyklowiru w terapii supresyjnej, co znacząco redukuje częstość nawrotów. W przypadku półpaśca szczególnie ważne jest szybkie rozpoczęcie leczenia, aby zmniejszyć ryzyko powikłań neurologicznych, takich jak neuralgia popółpaścowa.
acyklowir, chemioterapia, herpes simplex, herpeswirusy, immunosupresja, leki immunosupresyjne, nawracająca opryszczka, neuralgia popółpaścowa, opryszczka narządów płciowych, opryszczka pospolita, ospa wietrzna, półpasiec, przeszczep narządów, radioterapia, terapia immunosupresyjna, terapia supresyjna, wirus herpes simplex, wirus opryszczki pospolitej, wirus varicella zoster, zakażenie HIV - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dasatinib SUN 50 mg
Dazatynib, stosowany głównie w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz Ph+ ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL), wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, które zostały udokumentowane w badaniach klinicznych obejmujących łącznie 2900 pacjentów. Mediana czasu leczenia dorosłych wynosiła 19,2 miesiąca, a u pacjentów z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej około 60 miesięcy. W populacji pediatrycznej (188 pacjentów) mediana czasu terapii wynosiła 26,3 miesiąca. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży był zbliżony do dorosłych, z wyjątkiem braku przypadków wysięku osierdziowego, wysięku opłucnowego, obrzęku płuc i nadciśnienia płucnego. Działania niepożądane prowadziły do przerwania leczenia u 19% dorosłych pacjentów (520/2712) oraz u 1,5% dzieci i młodzieży (2/130). Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były zakażenia (bakteryjne, wirusowe, grzybicze) występujące bardzo często (≥1/10), w tym zapalenie płuc (≥1/100 do <1/10), zakażenia górnych dróg oddechowych, zakażenia wirusem Herpes, posocznica/sepsa, a także reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B u nosicieli (częstość nieznana).
białaczka Ph+, cytomegalowirus, dazatynib, dysfagia, faza przewlekła CML, herpeswirusy, imatynib, nadciśnienie płucne, obrzęk płuc, ostra białaczka limfoblastyczna, pasożyty, posocznica, przewlekła białaczka szpikowa, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakażenia grzybicze, zakażenia pasożytnicze, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie przewodu pokarmowego, zapalenie płuc - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bonaxon 0,5 mg
Fingolimod (Bonaxon) stosowany w terapii stwardnienia rozsianego wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, z których najczęstsze (≥10%) to ból głowy (24,5%), zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (15,2%), biegunka (12,6%), kaszel (12,3%), grypa (11,4%), zapalenie zatok (10,9%) oraz ból pleców (10,0%). Lek powoduje limfopenię i leukopenię, co zwiększa ryzyko zakażeń, w tym oportunistycznych (np. PML, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, zakażenia herpeswirusami). Obrzęk plamki występuje u 0,5% pacjentów, szczególnie u osób z wywiadem zapalenia błony naczyniowej oka (17%) oraz u chorych z cukrzycą. Po podaniu pierwszej dawki obserwuje się przemijającą bradykardię (spadek HR o 12-13 uderzeń/min) i blok przedsionkowo-komorowy I stopnia (4,7%), a także wzrost ciśnienia tętniczego o około 3 mmHg skurczowego i 1 mmHg rozkurczowego. W trakcie terapii notuje się także podwyższenie aktywności ALT ≥3x GGN u 8,0% pacjentów i ≥5x GGN u 1,8%, z powrotem do normy po odstawieniu leku.
aminotransferaza alaninowa, asystolia, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy drugiego stopnia, bradykardia, chłoniak, chłoniak skórny z limfocytów T, chłoniak z komórek B, drgawki, dysplazja, enzymy wątrobowe, fingolimod, herpeswirusy, inwersja załamka T, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, leukopenia, limfopenia, małopłytkowość, migrena, nadciśnienie tętnicze, natężona objętość wydechowa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, stan padaczkowy, stwardnienie rozsiane, udar niedokrwienny, wirus brodawczaka ludzkiego, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zarostowa choroba tętnic obwodowych, zdolność dyfuzyjna płuc, zespół hemofagocytarny, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, ziarniniak grzybiasty - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fingolimod Solinea 0,5 mg
Fingolimod Solinea w dawce 0,5 mg, stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z których najczęstsze to infekcje (np. grypa, zapalenie zatok – bardzo często), limfopenia i leukopenia (często), a także zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak bradykardia i blok przedsionkowo-komorowy (często). Obrzęk plamki żółtej występuje u około 0,5% pacjentów, głównie w pierwszych 3-4 miesiącach terapii, a jego ryzyko wzrasta u pacjentów z wcześniejszym zapaleniem błony naczyniowej oka. Fingolimod może powodować wzrost ciśnienia tętniczego o około 3 mmHg skurczowego i 1 mmHg rozkurczowego, a także podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (ALT, GGT, AST) – 8% pacjentów doświadczyło wzrostu ALT ≥3x ULN. Wśród rzadkich, ale poważnych działań niepożądanych odnotowano zakażenia oportunistyczne (np. PML, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych), nowotwory skóry (czerniak, rak podstawnokomórkowy), chłoniaki oraz incydenty neurologiczne, takie jak drgawki i zespół PRES.
asystolia, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy drugiego stopnia, blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, bradykardia, chłoniak, chłoniak skórny z komórek T, czerniak złośliwy, enzymy wątrobowe, herpeswirusy, limfopenia, łupież pstry, mięsak Kaposiego, nadciśnienie tętnicze, natężona objętość wydechowa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki żółtej, ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, stan padaczkowy, stwardnienie rozsiane, trombocytopenia, udar niedokrwienny, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus Johna Cunninghama, wirus opryszczki pospolitej, wirus ospy wietrznej i półpaśca, zakażenie kryptokokowe, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zarostowa choroba tętnic obwodowych, zdolność dyfuzyjna płuc dla tlenku węgla, zespół hemofagocytarny, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, ziarniniak grzybiasty