niestabilność chromosomowa
Niestabilność chromosomowa (CIN – chromosomal instability) to zjawisko charakteryzujące się zwiększoną częstością zmian strukturalnych i liczbowych w chromosomach, prowadzące do nieprawidłowej segregacji materiału genetycznego podczas podziału komórkowego. Jest to jedna z cech charakterystycznych komórek nowotworowych, choć może występować również w innych stanach patologicznych.
Proces ten obejmuje nieprawidłowości w mechanizmach naprawy DNA, zaburzenia w funkcjonowaniu punktów kontrolnych cyklu komórkowego oraz dysfunkcje centrosomów i wrzeciona mitotycznego. Komórki z niestabilnością chromosomową wykazują zwiększoną częstość aberracji strukturalnych (delecje, translokacje, inwersje) oraz liczbowych (aneuploidia, poliploidia).
Niestabilność chromosomowa stanowi istotny mechanizm w karcynogenezie, umożliwiając komórkom nowotworowym szybką adaptację do zmiennych warunków mikrośrodowiska poprzez generowanie różnorodności genetycznej. Zjawisko to wiąże się z gorszym rokowaniem w wielu typach nowotworów oraz z opornością na standardowe metody leczenia przeciwnowotworowego.
Diagnostyka niestabilności chromosomowej obejmuje badania cytogenetyczne, techniki FISH (fluorescencyjna hybrydyzacja in situ) oraz metody molekularne umożliwiające wykrywanie zmian w liczbie i strukturze chromosomów. Obecnie trwają badania nad terapiami celowanymi wymierzonymi w komórki z niestabilnością chromosomową, które mogą stanowić nowy kierunek w leczeniu onkologicznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rodzinna polipowatość gruczolakowata – Patofizjologia i mechanizm
Rodzinna polipowatość gruczolakowata (FAP) to autosomalnie dominujący zespół genetyczny, spowodowany mutacją germinalną w genie supresorowym APC na chromosomie 5q21-q22, prowadzący do rozwoju setek do tysięcy gruczolaków w jelicie grubym i odbytnicy. Mutacje APC powodują utratę funkcji białka APC, co zaburza regulację szlaku Wnt i prowadzi do akumulacji β-kateniny, stymulując proliferację komórek i hamując apoptozę. Proces nowotworzenia przebiega zgodnie z hipotezą „dwóch uderzeń” Knudsona, gdzie mutacja germinalna jest uzupełniana somatyczną inaktywacją drugiego allelu APC, co inicjuje rozwój licznych gruczolaków. Dalsze mutacje somatyczne, m.in. w genach KRAS i TP53, przyspieszają progresję do raka jelita grubego, który u nieleczonych pacjentów rozwija się zwykle przed 40. rokiem życia. W patogenezie FAP obserwuje się także niestabilność chromosomową (CIN), odróżniającą ją od innych dziedzicznych zespołów raka jelita grubego, takich jak zespół Lyncha. Fenotypowa zmienność choroby koreluje z lokalizacją mutacji w genie APC, a także z obecnością zmian pozajelitowych, np. przerostu nabłonka barwnikowego siatkówki (CHRPE) czy guzów desmoidalnych.
apoptoza, beta-katenina, cyklooksygenaza, ekspresja genów, gen supresorowy APC, gruczolak, guz desmoidalny, hipoteza Knudsona, kolektomia profilaktyczna, kwas arachidonowy, kwas obeticholowy, mutacja germinalna, niestabilność chromosomowa, niestabilność mikrosatelitarna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, polipowatość związana z MUTYH, proteasom, rak jelita grubego, rodzinna polipowatość gruczolakowata, sekwencja gruczolak-rak, szlak mTOR, szlak sygnałowy Wnt, zespół Lyncha - Leksykon chorób i schorzeń
Rak odbytnicy – Patofizjologia i mechanizm
Rak odbytnicy, będący częścią spektrum nowotworów jelita grubego, charakteryzuje się unikalnymi cechami patogenetycznymi odróżniającymi go od raka okrężnicy. Transformacja nabłonka odbytnicy w inwazyjny rak trwa około 10-15 lat i obejmuje akumulację mutacji somatycznych i germinalnych. Kluczowe ścieżki molekularne w patogenezie to niestabilność chromosomowa (CIN, 70-85% przypadków), niestabilność mikrosatelitarna (MSI, 15% przypadków) oraz fenotyp metylacji wysp CpG (CIMP). Mutacje w genie APC występują w około 80% sporadycznych przypadków, a deficyt naprawy DNA (dMMR) prowadzi do MSI-H, charakterystycznego dla zespołu Lyncha. Szlaki sygnalizacyjne Wnt/β-katenina, MAPK/ERK, PI3K/AKT/mTOR oraz TGF-β odgrywają kluczową rolę w proliferacji, różnicowaniu, apoptozie i przejściu nabłonkowo-mezenchymalnym (EMT), co sprzyja inwazji i przerzutom. Epigenetyczne zmiany, w tym dysregulacja mikroRNA (np. down-regulacja miRNA-143 w 88% przypadków), mają istotny wpływ na genomową niestabilność i progresję nowotworu.
białko p53, choroba Leśniowskiego-Crohna, czynnik martwicy nowotworu alfa, dysbioza jelitowa, ewolucja klonalna, gen supresorowy APC, karcynogeneza jelita grubego, kolibaktyna, mikroRNA, mutacja genetyczna, niestabilność chromosomowa, niestabilność mikrosatelitarna, nowotwór jelita grubego, polip gruczolakowaty, polip hamartomatyczny, polip ząbkowany, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, rak inwazyjny, rodzinna polipowatość gruczolakowata, utrata heterozygotyczności, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół Lyncha - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy przysadki mózgowej – Patofizjologia i mechanizm
Guzy przysadki mózgowej stanowią około 15% wszystkich guzów wewnątrzczaszkowych i są najczęstszymi zmianami w okolicy siodła tureckiego (do 90% przypadków). Mogą być czynne hormonalnie (wydzielając prolaktynę, hormon wzrostu, ACTH, rzadziej FSH, LH, TSH) lub nieczynne hormonalnie. Patogeneza obejmuje złożone mechanizmy molekularne, takie jak mutacje onkogenów (GNAS, USP8, AIP, MEN1), defekty sygnalizacji receptorowej, niestabilność chromosomową, epigenetyczne wyciszenie genów supresorowych (np. hipermetylacja p16) oraz dysregulację cyklu komórkowego (białka Rb1, p16, p21, p27, cykliny D1 i E). Dominujące mutacje genu AIP występują u 15% rodzinnych gruczolaków, a mutacje MEN1 są obecne w około 70% przypadków zespołu MEN1, choć sporadyczne gruczolaki rzadko wykazują mutacje MEN1 (3,5%). Wzrost guzów jest powolny, a mikrogruczolaki często nie przechodzą w makrogruczolaki; niektóre guzy mogą ulegać regresji. Ekspresja onkogenu PTTG koreluje z inwazyjnością i agresywnością guzów, a mutacje GNAS aktywują cyklazę adenylanową, zwiększając produkcję cAMP i stymulując progresję cyklu komórkowego z fazy G1 do S.
białko G, choroba Cushinga, cyklina D1, czynnik wzrostu fibroblastów, długi niekodujący RNA, gen AIP, gruczolak kortykotropowy, gruczolak przysadki mózgowej, guz przysadki mózgowej, hormon adrenokortykotropowy, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon tyreotropowy, hormon wzrostu, makrogruczolak, metylacja DNA, mikrogruczolak, mikroRNA, mnoga gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, mutacja aktywująca, mutacja genu RAS, mutacja onkogenu, mutacja somatyczna, mutacja zarodkowa, niestabilność chromosomowa, prolaktyna, prolaktynoma, przysadka mózgowa, rodzinny izolowany gruczolak przysadki, siodło tureckie, somatotropinoma, starzenie komórkowe, szlak sygnałowy MAPK, utrata heterozygotyczności, zatoka jamista, zespół Carneya, zespół Cushinga, zespół McCune’a-Albrighta, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej - Leksykon chorób i schorzeń
Rak krtani – Patofizjologia i mechanizm
Rak krtani, stanowiący około 33% nowotworów głowy i szyi, to głównie rak płaskonabłonkowy (95-98%), rozwijający się w nadgłośniowej, głośniowej lub podgłośniowej części krtani, z odmiennymi mechanizmami patogenezy i klasyfikacją. Proces onkogenezy obejmuje wieloetapową transformację błony śluzowej od dysplazji do raka inwazyjnego, z kluczową rolą niestabilności chromosomowej i zmian genetycznych, takich jak inaktywacja genów supresorowych p53 (w ~50% przypadków) i p16, amplifikacja cykliny D1 (w ~33%) oraz EGFR (w ~25%). Epigenetyczne modyfikacje, w tym dysregulacja mikroRNA (np. miR-375, miR-205), oraz immunosupresyjne mikrośrodowisko nowotworowe z niskim poziomem nacieku limfocytów T (TILs) wpływają na progresję i rokowanie. Główne czynniki ryzyka to palenie tytoniu (odpowiedzialne za >70% przypadków, zwiększające ryzyko 10-20-krotnie), spożycie alkoholu (szczególnie powyżej 1 drinka dziennie) oraz infekcja HPV (obecna w 11,6-13% przypadków, głównie typ HPV16), choć rola HPV w kancerogenezie raka krtani jest mniej jednoznaczna niż w innych lokalizacjach HNSCC. Dodatkowo, ekspozycja zawodowa na substancje rakotwórcze, zespół metaboliczny oraz czynniki genetyczne i środowiskowe również przyczyniają się do rozwoju choroby.
aldehyd octowy, atypia jądrowa, chemoprofilaktyka, cyklina D1, dyskeratoza wrodzona, gen NOTCH1, gen p53, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, inwazja naczyń limfatycznych, inwazja okołonerwowa, kancerogeneza, metylacja promotorów, mikroRNA, mutacja punktowa, naciek limfocytów, niedokrwistość Fanconiego, niestabilność chromosomowa, nitrozoamina, promieniowanie jonizujące, przemiana nabłonkowo-mezenchymalna, rak in situ, rak krtani, rak nadgłośniowy, rak płaskonabłonkowy, rak płaskonabłonkowy krtani, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, refluks krtaniowo-gardłowy, refluks żołądkowo-przełykowy, wielopierścieniowy węglowodór aromatyczny, wirus brodawczaka ludzkiego, zespół Plummera-Vinsona - Leksykon chorób i schorzeń
Rak komórek hürthle – Patofizjologia i mechanizm
Rak komórek Hürthle (HCC) stanowi około 3-4% złośliwych nowotworów tarczycy i został przez WHO sklasyfikowany jako odrębny podtyp ze względu na unikalne cechy histopatologiczne i molekularne. Komórki Hürthle charakteryzują się dużą, eozynofilową, ziarnistą cytoplazmą oraz hiperchromatycznym jądrem z wyraźnym jąderkiem, a nowotwór diagnozuje się, gdy ponad 75% komórek guza wykazuje morfologię onkocytarną. HCC cechuje się agresywnym przebiegiem klinicznym, wyższą częstością przerzutów i niższym wskaźnikiem przeżycia w porównaniu do innych wysoko zróżnicowanych raków tarczycy. W patogenezie kluczową rolę odgrywają mutacje w DNA jądrowym (m.in. HRAS, p53, PTEN, TP53) oraz mitochondrialnym (deleje i mutacje w genach kompleksu I łańcucha oddechowego), a także rozległa utrata heterozygotyczności (LOH) i niestabilność chromosomowa, w tym duplikacje chromosomów 5 i 7.
aneuploidia, DNA mitochondrialne, dysfunkcja mitochondriów, fosforylacja oksydacyjna, gen supresorowy, gruczolak komórek Hürthle, gruczolakorak, hormon tarczycy, inhibitor mTOR, inwazja naczyniowa, komórka pęcherzykowa tarczycy, łańcuch oddechowy, niestabilność chromosomowa, onkogen ras, przerzut, rak brodawkowaty, rak komórek Hürthle, rak pęcherzykowy tarczycy, reaktywna forma tlenu, rearanżacja RET/PTC, receptor TSH, stres oksydacyjny, Światowa Organizacja Zdrowia, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Wnt, terapia radiojodem, utrata heterozygotyczności, wychwyt jodu, zapalenie tarczycy Hashimoto - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne trzustki – Patofizjologia i mechanizm
Guzy neuroendokrynne trzustki (PNETs) stanowią około 7% nowotworów trzustki i charakteryzują się unikalną patogenezą, obejmującą mutacje w genach MEN1 (44,1%), DAXX/ATRX (około 43%) oraz genach szlaku mTOR (12-25%). Mutacje te prowadzą do dysregulacji kluczowych szlaków sygnałowych, takich jak PI3K/AKT/mTOR, TP53/Rb oraz remodelowania chromatyny, co wpływa na proliferację, przeżycie i migrację komórek nowotworowych. Szczególnie mutacje DAXX/ATRX wiążą się z fenotypem alternatywnego wydłużania telomerów (ALT), większą agresywnością guza oraz gorszym rokowaniem. W patogenezie PNETs istotną rolę odgrywają także zmiany epigenetyczne, niestabilność chromosomowa oraz interakcje z mikrootoczeniem guza, w tym immunosupresja i angiogeneza, z udziałem m.in. VEGF, co stanowi potencjalny cel terapeutyczny.
alternatywne wydłużanie telomerów, choroba von Hippla-Lindaua, czynnik wzrostu łożyska, fibroblast związany z rakiem, gruczolakorak przewodowy trzustki, guz neuroendokrynny trzustki, hipermetylacja promotora, inhibitor deacetylazy histonowej, interleukina-1, krążąca komórka nowotworowa, mikrootoczenie guza, neurofibromatoza typu 1, niestabilność chromosomowa, porównawcza hybrydyzacja genomowa, remodelowanie chromatyny, stwardnienie guzowate, szlak mTOR, szlak PI3K/AKT/mTOR, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1 - Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (hpv) – Patofizjologia i mechanizm
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) to mały, bezotoczkowy wirus DNA z rodziny Papillomaviridae, infekujący komórki nabłonkowe skóry i błon śluzowych, szczególnie warstwę podstawną nabłonka wielowarstwowego płaskiego. Zidentyfikowano ponad 200 typów HPV, z których około 40 przenoszonych jest drogą płciową. Typy wysokiego ryzyka (HR-HPV), takie jak HPV 16 i 18, są odpowiedzialne za 99% przypadków przedrakowych zmian szyjki macicy oraz około 66% raków szyjki macicy globalnie. Mechanizm infekcji obejmuje początkowe wiązanie z proteoglikanami siarczanu heparanu (HSPG) na błonie podstawnej po urazie nabłonka, a następnie endocytozę i transport do jądra komórkowego, gdzie wirus replikuje swój genom. Białka wirusowe E6 i E7, kluczowe onkoproteiny HR-HPV, inaktywują supresory nowotworowe p53 i pRb, prowadząc do niekontrolowanej proliferacji komórek, niestabilności genomowej i transformacji nowotworowej. Integracja genomu HPV do DNA gospodarza, szczególnie utrata funkcji białka E2, jest krytycznym etapem w karcynogenezie szyjki macicy.
białko p53, białko retinoblastoma, błona podstawna, cząstki wirusopodobne, czynnik transkrypcyjny E2F, dysplazja, endocytoza zależna od klatryny, HPV niskiego ryzyka, HPV wysokiego ryzyka, integracja genomu HPV, karcynogeneza, keratynocyty, komórki NK, ligaza ubikwityny, limfocyty T cytotoksyczne, MHC klasy I, mikrośrodowisko guza, nabłonek wielowarstwowy płaski, niestabilność chromosomowa, nowotwory związane z HPV, rak szyjki macicy, strefa transformacji, telomeraza, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiany śródnabłonkowe niskiego stopnia, zmiany śródnabłonkowe wysokiego stopnia - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwory komórek rozrodczych – Patofizjologia i mechanizm
Nowotwory komórek rozrodczych (GCT) mają unikalną patogenezę związaną z zaburzeniami różnicowania, migracji i kolonizacji pierwotnych komórek rozrodczych (PGCs) w okresie embrionalnym. Kluczowym elementem jest obecność izochromosomu 12p (i(12p)) lub amplifikacji 12p, występujących w około 80% przypadków, co stanowi wczesne zdarzenie onkogenne. GCT charakteryzują się niskim wskaźnikiem mutacji somatycznych, a ich rozwój jest napędzany przez mutacje w ścieżkach KIT/KITLG, RAS/MAPK, PI3K/AKT/mTOR oraz nadekspresję cykliny D2 (CCND2). Epigenetyczna deregulacja, w tym globalna hipometylacja DNA w germinomach i zachowanie embrionalnego profilu epigenetycznego w komórkach carcinoma in situ (CIS), odgrywa kluczową rolę jako mechanizm łączący czynniki genetyczne i środowiskowe. Czynniki mikrośrodowiskowe, takie jak BMPs, cytokiny i zaburzenia hormonalne, wpływają na los neoplazji i różnicowanie GCT, a zespół dysgenezji jąder (TDS) jest istotnym czynnikiem ryzyka, szczególnie w kontekście jądrowych GCT.
aneuploidia, crossing-over, deregulacja epigenetyczna, dysgenezja gonadalna, kryptorchizm, morfologia krwi, mutacja somatyczna, nerwiakowłókniakowatość typu 1, nieprawidłowość chromosomalna, niestabilność chromosomowa, nowotwór komórek rozrodczych, pierwotna komórka rozrodcza, polimorfizm pojedynczego nukleotydu, rak in situ, triploidia, zespół dysgenezji jąder, zespół Klinefeltera, zespół niewrażliwości na androgeny - Leksykon chorób i schorzeń
Rak jelita grubego – Patofizjologia i mechanizm
Rak jelita grubego (RJG) rozwija się w wyniku złożonych zmian genetycznych i epigenetycznych, które prowadzą do transformacji nabłonka jelita w nowotwór złośliwy. Kluczowe mechanizmy molekularne obejmują trzy główne ścieżki: niestabilność chromosomową (CIN, 70-85% przypadków) z mutacjami w genach APC, KRAS i TP53; niestabilność mikrosatelitarną (MSI, ~15% przypadków) z defektem naprawy DNA i mutacjami w genach MLH1, MSH2, MSH6, PMS2; oraz fenotyp metylatora wysp CpG (CIMP, ~30% przypadków) charakteryzujący się hipermetylacją promotorów genów i mutacją BRAF. Proces karcynogenezy przebiega przez sekwencję gruczolak-rak lub alternatywną ścieżkę polipów ząbkowanych, z udziałem mutacji onkogenów i genów supresorowych oraz zmian epigenetycznych, takich jak metylacja DNA i regulacja mikroRNA. Różnice molekularne między rakiem prawej i lewej strony okrężnicy wpływają na przebieg choroby i odpowiedź na leczenie.
aberracja chromosomowa, ekspresja białka, fenotyp metylatora wysp CpG, gen APC, gen supresorowy, gen TP53, gruczolak ząbkowany, komórka immunologiczna, komórka nowotworowa, mediator zapalenia, metylacja DNA, metylacja promotora genu, mikrobiota jelitowa, mikrośrodowisko guza, mutacja onkogenu, niestabilność chromosomowa, niestabilność mikrosatelitarna, podtyp molekularny, polip gruczolakowy, polip hiperplastyczny, rak jelita grubego, receptor komórki T, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Ras/Raf/MEK/ERK, szlak Wnt/β-katenina, zapalna choroba jelit, zmiana epigenetyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak jelita grubego – Patofizjologia i mechanizm
Rak jelita grubego (RJG) jest nowotworem o złożonej patogenezie, obejmującej trzy główne szlaki molekularne: niestabilność chromosomową (CIN, ~70% przypadków), niestabilność mikrosatelitarną (MSI, ~15%) oraz fenotyp metylatora wysp CpG (CIMP). Klasyczny model Vogelsteina opisuje progresję od prawidłowej błony śluzowej przez gruczolaka do inwazyjnego raka, z mutacją w genie APC inicjującą niestabilność chromosomową i akumulacją mutacji onkogenów (np. KRAS w 30-50% przypadków) oraz inaktywacją genów supresorowych (TP53 w 50-75%). Szlak MSI wiąże się z defektem naprawy niesparowanych zasad DNA (MMR), często spowodowanym hipermetylacją MLH1 lub mutacjami dziedzicznymi (zespół Lyncha). Szlak CIMP charakteryzuje się hipermetylacją promotorów genów supresorowych i koreluje z mutacjami BRAF V600E oraz lokalizacją w okrężnicy proksymalnej. Alternatywny szlak serrated obejmuje polipy hiperplastyczne i mutacje BRAF, prowadząc do epigenetycznego wyciszenia genów naprawy DNA. Kluczowe szlaki sygnalizacyjne zaangażowane w RJG to Wnt/β-katenina, PI3K/AKT/mTOR, Ras/Raf/MEK/MAPK/ERK oraz TGF-β, które regulują proliferację, apoptozę, różnicowanie i migrację komórek nowotworowych. Zmiany epigenetyczne, w tym dysregulacja mikroRNA (np. obniżenie miRNA-143 w 88% przypadków), odgrywają istotną rolę w progresji choroby.
aberracja chromosomowa, beta-katenina, białko morfogenetyczne kości, dysbioza, fenotyp metylatora wysp CpG, gen APC, gen TP53, hipermetylacja promotora, karcynogeneza, komórka macierzysta nowotworu, komórka nowotworowa, mikrobiom jelitowy, mikroRNA, mutacja BRAF, naprawa niesparowanych zasad DNA, niestabilność chromosomowa, niestabilność mikrosatelitarna, polip gruczolakowy, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, rak jelita grubego, sekwencja gruczolak-rak, szlak Ras/Raf/MEK/ERK, szlak TGF-β, szlak Wnt/β-katenina, zapalna choroba jelit, zespół Lyncha, zmiana epigenetyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak komórek hürthle – Etiologia i przyczyny
Rak komórek Hürthle (HCC) stanowi 3-5% złośliwych nowotworów tarczycy i charakteryzuje się obecnością onkocytarnych komórek bogatych w mitochondria, zajmujących do 75% objętości komórki. Etiologia HCC wiąże się z mutacjami w mitochondrialnym DNA (m.in. polimorfizmy genu ATPase 6, delecje mtDNA), mutacjami w genie RAS, nadekspresją p53, mutacjami GRIM-19 oraz utratą heterozygotyczności prowadzącą do niemal homozygotycznego genomu. Charakterystyczne są zmiany chromosomalne na chromosomach 5, 7, 12 i 17, które odróżniają HCC od raka pęcherzykowego. Komórki Hürthle wykazują oporność na apoptozę, zwiększoną produkcję reaktywnych form tlenu (ROS) oraz zaburzenia segregacji chromosomów, co sprzyja progresji nowotworu. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące, wywiad rodzinny, wiek powyżej 40-50 lat, płeć żeńską, niedobór jodu oraz współistniejące choroby tarczycy, takie jak Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa.
angioinwazja, choroba Gravesa-Basedowa, ekspozycja na promieniowanie, gruczolak, inwazja naczyniowa, kompleks I łańcucha oddechowego, mutacja onkogenu, mutacja somatyczna, naciekanie pozatarczycowe, niestabilność chromosomowa, promieniowanie jonizujące, przerzut do węzła chłonnego, przerzut odległy, rak komórek Hürthle, rak pęcherzykowy, reaktywna forma tlenu, szeroko inwazyjny rak, szlak mTOR, terapia radiojodem, utrata heterozygotyczności, wole guzkowe, zapalenie tarczycy Hashimoto, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Chordoma – Patofizjologia i mechanizm
Chordoma to rzadki, pierwotny złośliwy nowotwór kości wywodzący się z pozostałości struny grzbietowej, charakteryzujący się nadekspresją czynnika transkrypcyjnego brachyury (kodowanego przez gen TBXT). Duplikacje TBXT występują w 44% rodzinnych i amplifikacje w 27% sporadycznych przypadków. Patogeneza obejmuje aktywację szlaków sygnałowych FGF/MEK/ERK, PI3K/AKT/mTOR (z fosforylacją białek Akt, TSC2 i EIF4EBP1 odpowiednio w 92%, 96% i 98% przypadków) oraz receptorów tyrozynowych EGFR, PDGFR (obecny w 100% przypadków) i c-Met. Utrata genów supresorowych CDKN2A (p16/p15) w 30% i PTEN w 80% przypadków, a także delecje SMARCB1 w podtypie słabo zróżnicowanym, sprzyjają progresji choroby. Epigenetyczne mechanizmy, takie jak hipermetylacja DNA i dysregulacja miRNA (np. ADAR1 wpływający na miR-10a i miR-125a), również odgrywają rolę w patogenezie.
biologia molekularna, cykl komórkowy, czynnik transkrypcyjny, czynnik transkrypcyjny brachyury, czynnik wzrostu fibroblastów, deaminaza adenozyny, duplikacja genu, embriogeneza, gen TBXT, hipermetylacja DNA, inhibitor mTOR, kariotyp, komórki macierzyste, metylacja DNA, mikroRNA, mTOR, niestabilność chromosomowa, nowotwór złośliwy, polimorfizm pojedynczego nukleotydu, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, receptor czynnika wzrostu naskórka, receptor płytkopochodnego czynnika wzrostu, receptorowa kinaza tyrozynowa, struna grzbietowa, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Sonic Hedgehog, terapia molekularna, wyspa CpG, złośliwy nowotwór kości