onkogen ras
Onkogen RAS należy do rodziny genów kodujących małe białka G, które pełnią kluczową rolę w przekazywaniu sygnałów wewnątrzkomórkowych. W genomie człowieka występują trzy główne izoformy RAS: KRAS, HRAS i NRAS. W stanie prawidłowym białka RAS funkcjonują jako molekularne przełączniki, aktywowane przez wiązanie GTP i dezaktywowane przez hydrolizę GTP do GDP.
Mutacje w genach RAS prowadzą do konstytutywnej aktywacji białek RAS, co skutkuje ciągłą stymulacją szlaków sygnałowych promujących proliferację komórkową, hamujących apoptozę i sprzyjających progresji nowotworowej. Mutacje te występują w około 30% wszystkich nowotworów ludzkich, szczególnie często w raku trzustki (90% przypadków), jelita grubego (40%) i płuc (30%).
Najczęstsze mutacje onkogenne RAS dotyczą kodonów 12, 13 i 61, prowadząc do utraty aktywności GTPazowej białka. Skutkuje to utrzymaniem białka w aktywnej konformacji związanej z GTP i ciągłą aktywacją szlaków sygnałowych takich jak RAF-MEK-ERK czy PI3K-AKT-mTOR, które regulują procesy proliferacji i przeżycia komórek.
Obecność mutacji w genach RAS jest istotnym czynnikiem prognostycznym i predykcyjnym w wielu typach nowotworów. Nowotwory z mutacjami KRAS wykazują zazwyczaj oporność na terapie ukierunkowane molekularnie, takie jak inhibitory EGFR. Przez dekady onkogeny RAS były uważane za „nieuleczalne” cele terapeutyczne, jednak najnowsze badania doprowadziły do opracowania inhibitorów specyficznych dla mutacji KRAS G12C, które zostały zatwierdzone do leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak komórek hürthle – Patofizjologia i mechanizm
Rak komórek Hürthle (HCC) stanowi około 3-4% złośliwych nowotworów tarczycy i został przez WHO sklasyfikowany jako odrębny podtyp ze względu na unikalne cechy histopatologiczne i molekularne. Komórki Hürthle charakteryzują się dużą, eozynofilową, ziarnistą cytoplazmą oraz hiperchromatycznym jądrem z wyraźnym jąderkiem, a nowotwór diagnozuje się, gdy ponad 75% komórek guza wykazuje morfologię onkocytarną. HCC cechuje się agresywnym przebiegiem klinicznym, wyższą częstością przerzutów i niższym wskaźnikiem przeżycia w porównaniu do innych wysoko zróżnicowanych raków tarczycy. W patogenezie kluczową rolę odgrywają mutacje w DNA jądrowym (m.in. HRAS, p53, PTEN, TP53) oraz mitochondrialnym (deleje i mutacje w genach kompleksu I łańcucha oddechowego), a także rozległa utrata heterozygotyczności (LOH) i niestabilność chromosomowa, w tym duplikacje chromosomów 5 i 7.
aneuploidia, DNA mitochondrialne, dysfunkcja mitochondriów, fosforylacja oksydacyjna, gen supresorowy, gruczolak komórek Hürthle, gruczolakorak, hormon tarczycy, inhibitor mTOR, inwazja naczyniowa, komórka pęcherzykowa tarczycy, łańcuch oddechowy, niestabilność chromosomowa, onkogen ras, przerzut, rak brodawkowaty, rak komórek Hürthle, rak pęcherzykowy tarczycy, reaktywna forma tlenu, rearanżacja RET/PTC, receptor TSH, stres oksydacyjny, Światowa Organizacja Zdrowia, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Wnt, terapia radiojodem, utrata heterozygotyczności, wychwyt jodu, zapalenie tarczycy Hashimoto - Leksykon chorób i schorzeń
Rak tarczycy – Etiologia i przyczyny
Rak tarczycy jest nowotworem złośliwym wywodzącym się z komórek gruczołu tarczowego, którego patogeneza wiąże się z mutacjami genetycznymi, m.in. w genach BRAF (około 50% raków brodawkowatych), RAS, RET oraz fuzjami PAX8-PPAR w rakach pęcherzykowych. Rak rdzeniasty tarczycy (MTC) jest silnie powiązany z mutacjami genu RET, zwłaszcza w kontekście zespołów dziedzicznych takich jak MEN2A, MEN2B czy FMTC. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące (szczególnie w młodym wieku), predyspozycje rodzinne (5% raków brodawkowatych i pęcherzykowych, 15-30% rdzeniastych), zaburzenia hormonalne, choroby tarczycy (np. wole, zapalenie Hashimoto, guzki) oraz zaburzenia metaboliczne jak otyłość. Ryzyko jest wyższe u kobiet (3-krotnie) i wiąże się z hormonami płciowymi, a także z poziomem TSH, nawet w granicach normy.
akromegalia, choroba Hashimoto, doustny środek antykoncepcyjny, estrogen, fibroadenoma, gen BRAF, gen PRKAR1A, gen RAS, gen RET, gen TP53, gruczolak tarczycy, hormonalna terapia zastępcza, mutacja DNA, niedobór jodu, onkogen ras, poziom TSH, promieniowanie jonizujące, radioterapia głowy i szyi, rak anaplastyczny tarczycy, rak brodawkowaty tarczycy, rak pęcherzykowy tarczycy, rak rdzeniasty tarczycy, rak tarczycy, rodzinna polipowatość gruczolakowata, szlak sygnałowy MAPK, wielogruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, wole tarczycy, zapalenie tarczycy, zespół Carneya, zespół Cowdena