białko pRb
Białko pRb (białko retinoblastoma) to kluczowy supresor nowotworowy, który odgrywa fundamentalną rolę w regulacji cyklu komórkowego. Jest produktem genu RB1, którego mutacje prowadzą do rozwoju siatkówczaka (retinoblastoma) – rzadkiego nowotworu złośliwego siatkówki oka występującego u dzieci.
Główną funkcją pRb jest kontrola przejścia z fazy G1 do fazy S cyklu komórkowego poprzez wiązanie i inaktywację czynników transkrypcyjnych z rodziny E2F. W stanie nieufosforylowanym (aktywnym) pRb blokuje postęp cyklu komórkowego. Pod wpływem sygnałów mitogennych dochodzi do fosforylacji pRb przez kinazy zależne od cyklin (CDK4/6-cyklina D), co prowadzi do uwolnienia czynników E2F i ekspresji genów niezbędnych do replikacji DNA.
Inaktywacja białka pRb, czy to przez mutacje, delecje genu RB1 czy też przez zaburzenia szlaku sygnałowego pRb (np. nadekspresja cykliny D1, utrata inhibitora kinaz p16), jest obserwowana w wielu typach nowotworów człowieka. Odkrycie roli pRb doprowadziło do opracowania inhibitorów CDK4/6 (palbocyklib, rybocyklib, abemacyklib), które znalazły zastosowanie w leczeniu zaawansowanego raka piersi.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwór jamy ustnej – Patofizjologia i mechanizm
Rak jamy ustnej, stanowiący około 90% złośliwych nowotworów jamy ustnej, rozwija się w wyniku wieloetapowych zmian genetycznych i epigenetycznych, które prowadzą do dysregulacji onkogenów i genów supresorowych nowotworów. Kluczowe mutacje dotyczą genów p53 i pRb, które regulują cykl komórkowy i apoptozę. Utrata heterozygotyczności (LOH) w regionach chromosomów 3p, 9p21-22 (w 72% przypadków) oraz innych obszarach zawierających geny supresorowe jest powszechna. Szlaki sygnałowe PI3K/AKT/mTOR, RAS/RAF/MAPK, Wnt/β-katenina oraz Notch1 są aberracyjnie aktywowane, co sprzyja proliferacji, hamowaniu apoptozy i przerzutom. MikroRNA, takie jak miR-21, regulują ekspresję genów supresorowych (np. PTEN), a metylacja genów p16, MGMT i DAP-K przyczynia się do wyciszenia mechanizmów naprawy DNA. Czynniki ryzyka obejmują palenie tytoniu (zawierające silne kancerogeny, np. NNN i NNK), alkohol oraz infekcję HPV (typy 16 i 18), które poprzez białka E6 i E7 dezaktywują p53 i pRb, prowadząc do niestabilności genomu i dysregulacji cyklu komórkowego.
białko pRb, białko retinoblastoma, cykl komórkowy, Fusobacterium nucleatum, kancerogeneza jamy ustnej, komórki macierzyste nowotworowe, makrofagi związane z guzem, metylacja DNA, mikrobiom jamy ustnej, mikroRNA, mutacja p53, naciekanie okołonerwowe, nowotwór złośliwy, podział komórkowy, przejście epitelialno-mezenchymalne, rak jamy ustnej, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, reaktywne formy tlenu, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, stres oksydacyjny, szlak Notch, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak RAS/RAF/MAPK, szlak Wnt/β-katenina, transformujący czynnik wzrostu alfa, utrata heterozygotyczności, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiany genetyczne i epigenetyczne