dyskineza polekowa
Dyskineza polekowa to zespół zaburzeń ruchowych wywołanych stosowaniem leków, charakteryzujący się mimowolnymi, nieprawidłowymi ruchami mięśni. Najczęściej występuje jako skutek uboczny długotrwałego leczenia lekami przeciwpsychotycznymi (neuroleptyki), ale może być również wywołana przez leki przeciwwymiotne, antydepresanty czy leki stosowane w chorobie Parkinsona.
Wyróżnia się kilka typów dyskinez polekowych, w tym późne dyskinezy (TD), które pojawiają się po dłuższym okresie leczenia i mogą utrzymywać się nawet po odstawieniu leku, oraz ostre, które rozwijają się krótko po rozpoczęciu terapii. Objawy obejmują mimowolne ruchy twarzy (grymasy, oblizywanie warg, żucie), kończyn (drgania, ruchy choreoatetotyczne) oraz tułowia.
Mechanizm powstawania dyskinez polekowych wiąże się głównie z nadwrażliwością receptorów dopaminowych po długotrwałej blokadzie farmakologicznej. Leczenie obejmuje odstawienie lub zmianę leku wywołującego objawy, zastosowanie leków nowej generacji o mniejszym ryzyku wywoływania dyskinez oraz leki modulujące przekaźnictwo dopaminergiczne. W przypadku późnych dyskinez często stosuje się tetrabenazyna, klonazepam lub leki przeciwcholinergiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – ApoRopin 8 mg
ApoRopin, zawierający ropinirol w postaci chlorowodorku, jest dostępny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 2 mg, 4 mg oraz 8 mg, przeznaczony do leczenia choroby Parkinsona. Lek ten stosowany jest zarówno w monoterapii u pacjentów z nowo rozpoznaną chorobą Parkinsona, co pozwala na opóźnienie wprowadzenia lewodopy i zmniejszenie ryzyka powikłań ruchowych, jak i w terapii skojarzonej z lewodopą u pacjentów z fluktuacjami efektu terapeutycznego (w tym efekt „wearing-off” i zjawisko „on-off”). Tabletki o przedłużonym uwalnianiu zapewniają stabilne stężenie ropinirolu w osoczu, co minimalizuje zmienność kliniczną objawów. Każda tabletka zawiera odpowiednio 64,97 mg (2 mg), 59,12 mg (4 mg) lub 55,88 mg (8 mg) laktozy jednowodnej jako substancji pomocniczej.
choroba Parkinsona, dyskineza, dyskineza polekowa, efekt końca dawki, fluktuacja efektu terapeutycznego, fluktuacja ruchowa, fluktuacja typu włączenie-wyłączenie, laktoza jednowodna, monoterapia ropinirolem, powikłanie ruchowe, receptor dopaminergiczny, ropinirol, ruch mimowolny, stężenie substancji czynnej, substancja pomocnicza, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, terapia skojarzona z lewodopą, wearing-off, wygasanie działania lewodopy, zjawisko on-off - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzaran
Olanzapina, stosowana w terapii przeciwpsychotycznej, wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, co wymaga uważnego monitorowania pacjenta pod kątem działań niepożądanych. Szczególnie niezalecana jest u pacjentów z psychozą związaną z otępieniem (śmiertelność 3,5% vs 1,5% placebo przy średniej dawce 4,4 mg/dobę), ryzykiem incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) oraz u chorych z chorobą Parkinsona, gdzie obserwuje się nasilenie parkinsonizmu i omamów bez poprawy skuteczności. Zespół neuroleptycznego złośliwego zespołu (ZZN) jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, objawiającym się m.in. gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagającym natychmiastowego odstawienia leku. W trakcie terapii należy monitorować glikemię (na początku, po 12 tygodniach i co roku), masę ciała (na początku, po 4, 8, 12 tygodniach i co kwartał) oraz profil lipidowy (na początku, po 12 tygodniach i co 5 lat), ze względu na ryzyko hiperglikemii, cukrzycy, dyslipidemii i przyrostu masy ciała.
agonista dopaminy, AlAT, aminotransferaza wątrobowa, AspAT, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, cukrzyca, dyskineza polekowa, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, laktoza bezwodna, mioglobinuria, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, odstęp QTc, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, otępienie, parkinsonizm, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, psychoza, udar mózgu, uszkodzenie wątrobowo-komórkowe, walproinian, zapalenie płuc aspiracyjne, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzaran
Olanzapina w dawce 10 mg w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku oraz z otępieniem, ze względu na dwukrotnie zwiększone ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotny wzrost zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo). Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą związaną z otępieniem ani u chorych z chorobą Parkinsona ze względu na ryzyko nasilenia parkinsonizmu i omamów. Należy monitorować ryzyko Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (ZZN) objawiającego się m.in. gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością układu autonomicznego. W przypadku podejrzenia ZZN lub niewyjaśnionej gorączki należy natychmiast odstawić lek. Olanzapina może powodować hiperglikemię i nasilenie cukrzycy, dlatego zaleca się monitorowanie glikemii na początku terapii, po 12 tygodniach oraz corocznie, a także masy ciała i lipidów zgodnie z określonym harmonogramem.
agonista dopaminy, aminotransferaza wątrobowa, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dyskineza polekowa, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, granulocyt obojętnochłonny, hipereozynofilia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, leukocyt, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, objaw odstawienny, olanzapina, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późna dyskineza, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, schizofrenia, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, terapia przeciwpsychotyczna, wydłużenie odstępu QT, zahamowanie czynności szpiku, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Hydroxyzinum Teva 50 mg/ml
Przedawkowanie hydroksyzyny chlorowodorku manifestuje się szerokim spektrum objawów klinicznych, od łagodnych do stanów zagrażających życiu. Wczesne symptomy obejmują nudności, wymioty, tachykardię, gorączkę, nadmierne uspokojenie, senność, bóle głowy oraz suchość w jamie ustnej, natomiast objawy neurologiczne i psychiatryczne, takie jak upośledzenie koordynacji ruchów, ruchy mimowolne, drżenia, dezorientacja i omamy, mogą wskazywać na cięższe zatrucie. Ciężkie przedawkowanie objawia się zaburzeniami świadomości, oddechu, drgawkami, niedociśnieniem, arytmią (w tym ryzykiem wydłużenia QT), śpiączką oraz zapaścią krążeniową, co wymaga intensywnego nadzoru i interwencji ratujących życie.
arytmia, drgawki, dyskineza polekowa, działanie resuscytacyjne, efekt antycholinergiczny, EKG, fizostygmina, hipoglikemia, hydroksyzyna chlorowodorek, leczenie przeciwdrgawkowe, lek wazopresyjny, nadmierne uspokojenie, neurotoksyczność, niedociśnienie, noradrenalina, objawy cholinolityczne, oddział intensywnej terapii, omamy, płynoterapia, ruchy mimowolne, śpiączka, suchość w jamie ustnej, tachykardia, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, wydłużenie QT, zaburzenie oddechowe, zaburzenie przewodnictwa, zapaść krążeniowa, zatrucie mieszane, zatrucie opioidami, zatrucie substancjami - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapine Lekam
Olanzapina wymaga starannego monitorowania ze względu na opóźnioną poprawę kliniczną, która może nastąpić dopiero po kilku tygodniach terapii. Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat), gdzie obserwowano dwukrotny wzrost śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotny wzrost zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo). Czynniki ryzyka obejmują wiek >65 lat, niedożywienie, choroby płuc, stosowanie benzodiazepin i inne. Olanzapina nie jest wskazana w psychozie indukowanej agonistami dopaminy u chorych na chorobę Parkinsona ze względu na nasilenie objawów parkinsonizmu i omamów. Istotnym zagrożeniem jest zespół neuroleptyczny (ZZN) objawiający się m.in. gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
aminotransferaza wątrobowa, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dyskineza polekowa, dyslipidemia, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, odstęp QT, otępienie, parkinsonizm, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, sedacja polekowa, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa