efekt końca dawki

Efekt końca dawki (ang. end-of-dose effect, wearing-off) to zjawisko kliniczne obserwowane głównie u pacjentów z chorobą Parkinsona, polegające na stopniowym skracaniu się czasu działania pojedynczej dawki leku przeciwparkinsonowskiego, najczęściej lewodopy. W miarę postępu choroby czas efektywnego działania leku ulega skróceniu, powodując nawrót objawów motorycznych przed przyjęciem kolejnej dawki.

Mechanizm tego zjawiska wiąże się z postępującym zanikiem neuronów dopaminergicznych w istocie czarnej oraz zmniejszającą się zdolnością mózgu do magazynowania i buforowania dopaminy. W początkowym stadium choroby Parkinsona, nawet gdy działanie farmakologiczne lewodopy ustępuje, pozostałe neurony dopaminergiczne mogą utrzymywać wystarczający poziom dopaminy. Wraz z progresją choroby ta zdolność zanika, co prowadzi do wyraźnych fluktuacji poziomu dopaminy i objawów klinicznych.

Objawy efektu końca dawki obejmują nasilenie drżenia, sztywności mięśniowej, spowolnienia ruchowego, trudności w chodzeniu oraz pogorszenie precyzji ruchów. Mogą również wystąpić objawy niemotoryczne, takie jak niepokój, lęk, nadmierna potliwość czy zaburzenia poznawcze. Leczenie tego zjawiska polega na modyfikacji schematu dawkowania (częstsze podawanie mniejszych dawek), stosowaniu preparatów o przedłużonym uwalnianiu, dodaniu inhibitorów COMT lub MAO-B, które wydłużają czas działania lewodopy, lub rozważeniu zaawansowanych metod terapii, takich jak głęboka stymulacja mózgu.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl