doustny steroid

Doustne steroidy to grupa leków mających silne działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne, stosowane w leczeniu wielu chorób. Najczęściej stosowane doustne glikokortykosteroidy to prednizon, prednizolon, metyloprednizolon, deksametazon i betametazon, różniące się siłą działania i profilem farmakokinetycznym.

Stosowane są w leczeniu chorób zapalnych, autoimmunologicznych, alergicznych, dermatologicznych, pulmonologicznych, hematologicznych oraz w transplantologii. Działają poprzez hamowanie odpowiedzi immunologicznej i procesu zapalnego, blokując syntezę prostaglandyn i leukotrienów.

Długotrwałe stosowanie doustnych steroidów wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, takimi jak osteoporoza, cukrzyca posteroidowa, nadciśnienie tętnicze, zaćma, jaskra, zwiększone ryzyko infekcji, zaburzenia psychiczne, zespół Cushinga i supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Z tego powodu należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy czas.

Odstawienie steroidów po długotrwałej terapii powinno być stopniowe, aby uniknąć objawów niewydolności kory nadnerczy. W leczeniu przewlekłym konieczne jest monitorowanie pacjenta pod kątem działań niepożądanych oraz stosowanie odpowiedniej profilaktyki, np. suplementacji wapnia i witaminy D w celu zapobiegania osteoporozie.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Beclocomb (100 mcg + 6 mcg)/dawkę

Beclocomb to lek wziewny zawierający beklometazonu dipropionian (kortykosteroid) oraz formoterol (selektywny agonista receptorów beta2-adrenergicznych), stosowany w leczeniu obturacyjnych chorób dróg oddechowych, w tym astmy i POChP. Beklometazon działa przeciwzapalnie, zmniejszając nasilenie objawów i częstość zaostrzeń astmy, natomiast formoterol zapewnia szybkie (1-3 min) i długotrwałe (12 h) rozszerzenie oskrzeli. W badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów z astmą umiarkowaną i ciężką, stosowanie Beclocomb jako terapii podtrzymującej (1 inhalacja 2 razy dziennie) i doraźnej (do 8 inhalacji/dobę) istotnie wydłużało czas do pierwszego ciężkiego zaostrzenia oraz zmniejszało ich częstość (0,1476 vs 0,2239 rocznie, p<0,001) w porównaniu do schematu z salbutamolem jako lekiem doraźnym. Ciężkie zaostrzenie definiowano jako konieczność hospitalizacji, wizyty w OIT lub leczenia steroidami ogólnoustrojowymi >3 dni. W populacji pediatrycznej (5-11 lat) preparat o mocy 50+6 µg podawany przez komorę inhalacyjną wykazał skuteczność porównywalną do podawania składników osobno, bez przewagi nad monoterapią beklometazonem.
agonista receptorów beta2-adrenergicznych, antybiotyk, beklometazonu dipropionian, budezonid, ciężkie zaostrzenie, czynność płuc, doustny steroid, działanie przeciwzapalne w płucach, działanie rozszerzające oskrzela, FEV1, formoterol, komora inhalacyjna, kortykosteroid wziewny, lek adrenergiczny wziewny, metacholina, niedostatecznie kontrolowana astma, obturacyjna choroba dróg oddechowych, odwracalna obturacja dróg oddechowych, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli, salbutamol, skurcz oskrzeli, steroid ogólnoustrojowy, szczytowy przepływ wydechowy, tiotropiowy bromek, zaostrzenie astmy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Airbufo Forspiro (320 mcg + 9 mcg)/dawkę inh.

Airbufo Forspiro to lek wziewny stosowany w leczeniu obturacyjnych chorób dróg oddechowych, zawierający budezonid (320 μg/dawkę inhalacyjną) oraz formoterol w postaci fumaranu dwuwodnego (9 μg/dawkę inhalacyjną). Budezonid, jako glikokortykosteroid, wykazuje działanie przeciwzapalne w drogach oddechowych, co prowadzi do złagodzenia objawów astmy i redukcji liczby zaostrzeń, przy jednoczesnym ograniczeniu działań niepożądanych w porównaniu do kortykosteroidów ogólnoustrojowych. Formoterol jest wybiórczym agonistą receptorów beta-2-adrenergicznych, zapewniającym szybki (1-3 min) i długotrwały (≥12 h) rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli, co poprawia funkcję płuc u pacjentów z odwracalnym zwężeniem dróg oddechowych. Terapia skojarzona wykazała przewagę nad monoterapią budezonidem w zakresie kontroli objawów i zmniejszenia liczby zaostrzeń astmy zarówno u dorosłych, jak i dzieci w wieku 6-11 lat.
agonista receptora beta-2-adrenergicznego, budezonid, choroba obturacyjna dróg oddechowych, czynność płuc, doustny steroid, drogi oddechowe, działanie przeciwastmatyczne, działanie przeciwzapalne, FEV1, formoterol, fumaran dwuwodny, glikokortykosteroid, kortykosteroid, lek adrenergiczny wziewny, lek rozszerzający oskrzela, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, objaw astmy, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli, terapia skojarzona, zaostrzenie astmy, zwężenie dróg oddechowych
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Monkasta 5 mg

Montelukast, będący antagonistą receptora leukotrienowego CysLT1 (kod ATC: R03DC03), wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwzapalne i bronchodilatacyjne w terapii astmy oskrzelowej. Mechanizm działania obejmuje blokadę efektów leukotrienów cysteinylowych (LTC4, LTD4, LTE4), które indukują skurcz oskrzeli, zwiększone wydzielanie śluzu, wzrost przepuszczalności naczyń oraz napływ eozynofili do dróg oddechowych. Montelukast podawany doustnie w dawce 5-10 mg wykazuje szybkie działanie rozszerzające oskrzela (efekt widoczny już po 2 godzinach) oraz synergizm z β-agonistami, co przekłada się na istotne klinicznie zmniejszenie skurczu oskrzeli, redukcję liczby eozynofili w krwi obwodowej i drogach oddechowych oraz poprawę kontroli astmy u dorosłych i dzieci. W badaniach klinicznych u dorosłych dawka 10 mg/dobę montelukastu poprawiła poranne FEV1 o 10,4% (vs 2,7% placebo), zwiększyła PEFR o 24,5 l/min (vs 3,3 l/min placebo) oraz zmniejszyła zużycie β-agonistów o 26,1% (vs 4,6% placebo).
antagonista receptora leukotrienowego, astma oskrzelowa, beklometazon, beta-agonista, doustny steroid, dzień bez objawów astmy, efekt bronchodylatacyjny, eozynofil, flutykazon, inhalator ciśnieniowy, komórka tuczna, łagodna astma przewlekła, leukotrien cysteinylowy, montelukast, nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, napad astmy, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, receptor CysLT1, rozszerzenie oskrzeli, skurcz oskrzeli, skurcz oskrzeli wywołany wysiłkiem, szczytowy przepływ wydechowy, wziewny kortykosteroid, zaostrzenie astmy
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie nerwu wzrokowego – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Zapalenie nerwu wzrokowego (ON) to schorzenie zapalne nerwu wzrokowego, prowadzące do jednostronnej lub rzadziej obustronnej utraty widzenia. Rokowanie zależy od etiologii, ciężkości ataku oraz zastosowanego leczenia. Typowo widoczna jest spontaniczna poprawa widzenia rozpoczynająca się w ciągu 2-4 tygodni, trwająca do roku. Badanie ONTT wykazało, że po 15 latach 72% oczu osiąga ostrość wzroku ≥20/20, a 94% pacjentów odzyskuje widzenie na poziomie 20/40 lub lepszym w ciągu 5 lat. Początkowa ostrość wzroku (BCVA) jest silnym czynnikiem prognostycznym: BCVA 20/20-20/60 koreluje z dobrym wynikiem, natomiast BCVA 20/200 z gorszym. Etiologia ma kluczowe znaczenie – typowe ON (związane ze stwardnieniem rozsianym lub idiopatyczne) cechuje się lepszym rokowaniem niż atypowe postacie, takie jak NMOSD czy MOGAD, które mają bardziej agresywny przebieg i gorsze wyniki widzenia.
badanie OCT, białko neurofilamentowe, choroba demielinizacyjna, czułość na kontrast, deficyt neurologiczny, doustny steroid, glikokortykosteroid, kortykosteroid, metylprednizolon, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, ostrość wzroku, pole widzenia, prednizolon, przeciwciała przeciwko glikoproteinie mieliny oligodendrocytów, sarkoidoza, skorygowana ostrość wzroku, spontaniczna poprawa, stwardnienie rozsiane, utrata widzenia, widzenie barwne, zapalenie nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego, zapalenie nerwu wzrokowego
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – BDS N 0,25 mg/ml

Lek BDS N (zawiesina budezonidu do nebulizacji) wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazań klinicznych, z dążeniem do stosowania najmniejszej skutecznej dawki zapewniającej kontrolę objawów. W astmie dawkę dobową dzieli się standardowo na dwie dawki (rano i wieczorem), z możliwością zwiększenia do 3-4 dawek przy niewystarczającej kontroli. Dawkowanie różni się w zależności od grupy wiekowej: niemowlęta i dzieci (6-23 miesiące i 2-11 lat) rozpoczynają od 0,5-1 mg dwa razy na dobę, z dawką podtrzymującą 0,25-0,5 mg dwa razy na dobę i maksymalną dawką dobową 2 mg; młodzież i dorośli stosują 1-2 mg dwa razy na dobę, z dawką podtrzymującą 0,5-1 mg dwa razy na dobę i maksymalną dawką 4 mg. W przypadku ciężkiej astmy u dzieci stosowanie maksymalnej dawki 2 mg powinno być ograniczone czasowo. Dawkowanie u pacjentów z POChP wynosi 1-2 mg na dobę w dwóch dawkach podzielonych co 12 godzin. Przy zmianie z doustnych steroidów na BDS N zaleca się stosowanie dużej dawki BDS N przez około 10 dni, z jednoczesnym stopniowym zmniejszaniem dawki doustnej.
astma, budezonid do nebulizacji, ciężka astma, doustny glikokortykosteroid, doustny steroid, drogi oddechowe, inhalacja, kandydoza jamy ustnej i gardła, kontrola objawów, kortykosteroid doustny, marskość wątroby, metabolizm wątrobowy, nebulizacja, objętość oddechowa, POChP, podanie wziewne, podrażnienie skóry, przewlekła obturacyjna choroba płuc, wydzielanie śluzu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół krupu
Leksykon chorób i schorzeń
Enteritis promieniowa – Leczenie

Enteritis promieniowa to zapalenie jelit wywołane radioterapią, najczęściej w obrębie miednicy i jamy brzusznej. Ostre objawy pojawiają się podczas lub krótko po leczeniu i ustępują w ciągu kilku tygodni do miesięcy. Leczenie objawowe obejmuje stosowanie leków przeciwbiegunkowych (np. loperamid, difenoksylat z atropiną), kortykosteroidów (doustnych i miejscowych, np. triamcynolon), oraz kontrolę bólu za pomocą nieopioidowych analgetyków i silniejszych leków, a także blokad nerwów trzewnych. W przypadku nadmiernego namnażania bakterii stosuje się antybiotyki o szerokim spektrum, w tym metronidazol i rifaksyminę (dawki od 100 mg BID do 550 mg TID). Dieta niskobłonnikowa, niskotłuszczowa i bezlaktozowa oraz zwiększona podaż płynów (do 12 szklanek po 240 ml dziennie) są kluczowe w łagodzeniu objawów. Przewlekła enteritis promieniowa, rozwijająca się od 3 miesięcy do 30 lat po radioterapii, wymaga bardziej złożonego leczenia, w tym terapii hiperbarycznej tlenowej (HBOT), modyfikacji mikrobioty jelitowej (probiotyki, prebiotyki, FMT) oraz stosowania leków przeciwzapalnych, takich jak sulfasalazyna (500 mg p.o. 2x/dzień) i sterydy.
5-aminosalicylan, amifostyna, blokada nerwu trzewnego, brachyterapia, całkowite żywienie pozajelitowe, cholestyramina, dieta bezlaktozowa, dieta niskobłonnikowa, dieta niskotłuszczowa, difenoksylat z atropiną, doustny steroid, enteritis promieniowa, hiperbaryczna terapia tlenowa, kortykosteroid, krioablacja, lek przeciwbiegunkowy, loperamid, mesalazyna, metronidazol, niedrożność jelit, oktreotyd, perforacja, perystaltyka jelit, probiotyk, przetoka, przewlekła enteritis promieniowa, radioterapia, radioterapia z modulacją intensywności, rifaksymina, subsalicylan bizmutu, sukralfat, sulfasalazyna, terapia tlenem hiperbarycznym, transplantacja mikrobioty jelitowej, transplantacja mikrobioty kałowej, triamcynolon, zapalenie jelit, zespół krótkiego jelita
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Befoair (100 mcg + 6 mcg)/dawkę

Produkt leczniczy Befoair, zawierający beklometazonu dipropionian (100 µg) i formoterolu fumaran dwuwodny (6 µg) na dawkę odmierzoną, jest wskazany w leczeniu obturacyjnych chorób dróg oddechowych, w szczególności astmy i POChP. Beklometazon wykazuje działanie przeciwzapalne typowe dla glikokortykosteroidów wziewnych, redukując nasilenie objawów i częstość zaostrzeń astmy, przy mniejszej liczbie działań niepożądanych niż kortykosteroidy ogólnoustrojowe. Formoterol, jako selektywny agonista receptorów beta2, zapewnia szybki (1-3 min) i długotrwały (12 h) efekt rozszerzający oskrzela. Badania kliniczne u dorosłych z astmą wykazały, że skojarzenie tych substancji jest co najmniej równoważne podawaniu ich osobno, a przewyższa monoterapię beklometazonem, skutkując istotnym wydłużeniem czasu do pierwszego ciężkiego zaostrzenia (p < 0,001) oraz zmniejszeniem częstości zaostrzeń (0,1476 vs 0,2239, p < 0,001). U dzieci i młodzieży skojarzenie nie wykazało przewagi nad monoterapią beklometazonem, ale było nie gorsze od podawania substancji osobno.
astma, beklometazonu dipropionian, bronchodylatacja, budezonid, ciężka astma, ciężkie zaostrzenie, doustny steroid, FEV1, formoterolu fumaran dwuwodny, glikokortykosteroid, hospitalizacja, komora inhalacyjna, kortykosteroid, metacholina, mięśnie gładkie oskrzeli, obturacja dróg oddechowych, obturacyjna choroba dróg oddechowych, POChP, receptor beta2-adrenergiczny, rozszerzenie oskrzeli, salbutamol, skurcz oskrzeli, szczytowy przepływ wydechowy, tiotropiowy bromek, zaostrzenie choroby
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Formodual (100 mcg + 6 mcg)/dawkę inh.

Produkt leczniczy Formodual to aerozol inhalacyjny zawierający beklometazon dipropionian (100 µg) oraz formoterol fumaran dwuwodny (6 µg) w dawce odmierzonej, odpowiadający dawce dostarczonej 84,6 µg beklometazonu i 5,0 µg formoterolu. Lek ten łączy glikokortykosteroidowe działanie przeciwzapalne beklometazonu z szybkim i długotrwałym (12 godzin) rozszerzającym oskrzela działaniem selektywnego agonisty receptorów beta2, formoterolu. Badania kliniczne wykazały, że stosowanie Formodualu w terapii podtrzymującej i doraźnej u dorosłych pacjentów z umiarkowaną lub ciężką astmą istotnie wydłuża czas do pierwszego ciężkiego zaostrzenia (p<0,001) oraz zmniejsza częstość zaostrzeń (0,1476 vs 0,2239; p<0,001) w porównaniu do terapii podtrzymującej z salbutamolem doraźnie. Ponadto, u pacjentów z astmą Formodual poprawia kontrolę choroby i zmniejsza potrzebę stosowania leków doraźnych.
agonista receptorów beta2-adrenergicznych, badanie randomizowane, beklometazonu dipropionian, ciężka postać POChP, ciężkie zaostrzenie, doustny steroid, duszność, działanie ogólnoustrojowe, działanie przeciwzapalne glikokortykosteroidów, FEV1, formoterol, komora inhalacyjna, kontrola astmy, kortykosteroid wziewny, leczenie steroidami, niedostatecznie kontrolowana astma, obturacyjna choroba dróg oddechowych, odwracalna obturacja dróg oddechowych, parametry czynnościowe płuc, rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli, rozszerzenie oskrzeli, skurcz oskrzeli, szczytowy przepływ wydechowy, tiotropium, wskaźnik zaostrzeń, zaostrzenie astmy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Airbufo Forspiro (160 mcg + 4,5 mcg)/dawkę inh.

Airbufo Forspiro to lek wziewny z grupy adrenergicznych leków stosowanych w chorobach obturacyjnych dróg oddechowych (kod ATC: R03AK07), zawierający budezonid (glikokortykosteroid) oraz formoterol (selektywny agonista receptorów beta-2). Budezonid wykazuje działanie przeciwzapalne zależne od dawki, redukując objawy astmy i częstość zaostrzeń, przy minimalnych działaniach niepożądanych w porównaniu do kortykosteroidów ogólnoustrojowych. Formoterol zapewnia szybki (1-3 min) i długotrwały (≥12 h) efekt rozszerzający oskrzela, co potwierdzono w badaniach klinicznych u dorosłych i dzieci (6-11 lat) stosujących dawki 2 inhalacje po 80 μg budezonidu i 4,5 μg formoterolu dwa razy dziennie. Połączenie obu substancji poprawia czynność płuc, zmniejsza zaostrzenia i jest dobrze tolerowane.
agonista receptora beta-2-adrenergicznego, badanie z podwójnie ślepą próbą, choroba obturacyjna dróg oddechowych, ciężkie zaostrzenie, czynność płuc, dawka podtrzymująca, doustny steroid, działanie addycyjne, działanie przeciwastmatyczne, działanie przeciwzapalne, efekt bronchodylatacyjny, glikokortykosteroid, lek adrenergiczny, oddział ratunkowy, odwracalne zwężenie dróg oddechowych, ostry epizod astmy, populacja pediatryczna, rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli, rozszerzenie oskrzeli, skurcz oskrzeli, tolerancja na lek, wziewny glikokortykosteroid, zaostrzenie astmy
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Montelukast Bluefish 5 mg

Montelukast, antagonista receptora leukotrienowego CysLT1, wykazuje wysoką selektywność i skuteczność w leczeniu astmy poprzez hamowanie działania leukotrienów cysteinylowych (LTC4, LTD4, LTE4), które indukują skurcz oskrzeli, zwiększoną produkcję śluzu oraz napływ eozynofilów. Dawka 10 mg raz na dobę u dorosłych znacząco poprawia parametry spirometryczne, takie jak FEV1 (wzrost o 10,4% vs 2,7% placebo) oraz PEFR (wzrost o 24,5 L/min vs 3,3 L/min placebo), a także redukuje zużycie β-agonistów o 26,1% w porównaniu do 4,6% w grupie placebo. Montelukast wykazuje również działanie ochronne przed powysiłkowym skurczem oskrzeli, skracając czas powrotu FEV1 do wartości wyjściowych (44,22 min vs 60,64 min placebo) i zmniejszając maksymalny spadek FEV1 (22,33% vs 32,40% placebo). U dzieci w wieku 6-14 lat dawka 5 mg raz na dobę przynosi podobne korzyści, poprawiając FEV1 o 8,71% i PEFR o 27,9 L/min oraz zmniejszając zużycie β-agonistów o 11,7%.
astma, beklometazon, beta-agonista, doustny steroid, dozownik ciśnieniowy, eikozanoid, eozynofil, faza skurczu oskrzeli, FEV1, komora inhalacyjna, komórka tuczna, leukotrien cysteinylowy, montelukast, nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, napad astmy, napływ eozynofilów, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, parametr spirometryczny, PEFR, plwocina, powysiłkowy skurcz oskrzeli, przepuszczalność naczyń krwionośnych, receptor CysLT1, receptor leukotrienowy, rescue-free days, skurcz oskrzeli, szczytowy przepływ wydechowy, wziewny flutykazon, wziewny kortykosteroid
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ondemet 0,5 mg/ml

Produkt leczniczy Ondemet w postaci zawiesiny do nebulizacji (0,25 mg/ml i 0,5 mg/ml) wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazania klinicznego, wieku pacjenta oraz nasilenia choroby. W leczeniu astmy dawki dobowe wahają się od 0,25 mg do 2 mg u dzieci (od 6. miesiąca życia) oraz od 1 mg do 4 mg u dorosłych, z podziałem na jedną lub dwie dawki w ciągu doby. W zaostrzeniach POChP zalecane dawki wynoszą 4-8 mg na dobę, podzielone na 2-4 podania, stosowane do 10 dni. W terapii zespołu krupu u niemowląt i dzieci stosuje się dawkę 2 mg, podawaną jednorazowo lub w dwóch dawkach po 1 mg co 30 minut, powtarzaną co 12 godzin do 36 godzin. Ondemet umożliwia redukcję lub zastąpienie doustnych glikokortykosteroidów, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych ogólnoustrojowych, przy czym zmiana terapii powinna odbywać się u pacjentów w stabilnym stanie klinicznym, z początkowym podawaniem dużej dawki nebulizowanego leku równocześnie z doustnym steroidem przez około 10 dni, a następnie stopniowym zmniejszaniem dawki steroidu.
astma, astma oskrzelowa, budezonid, ciężka astma, doustny glikokortykosteroid, doustny kortykosteroid, doustny steroid, działanie niepożądane, kandydoza jamy ustnej, marskość wątroby, metabolizm wątrobowy, nebulizator, nebulizator ultradźwiękowy, podrażnienie skóry, przewlekła obturacyjna choroba płuc, terapia skojarzona, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaostrzenie POChP, zawiesina do nebulizacji, zespół krupu, zestaw do inhalacji