biomarker biologiczny
Biomarker biologiczny to mierzalna cecha biologiczna, która służy jako wskaźnik prawidłowych procesów biologicznych, procesów patogennych lub odpowiedzi na interwencję terapeutyczną. W praktyce klinicznej biomarkery pomagają w diagnozowaniu chorób, monitorowaniu ich progresji, przewidywaniu rokowania oraz ocenie skuteczności leczenia.
Biomarkery mogą być różnego typu – genetyczne (np. mutacje w genach BRCA1/2 w raku piersi), białkowe (np. troponina w zawale mięśnia sercowego), metaboliczne (np. poziom glukozy we krwi), obrazowe (np. zmiany w obrazie MRI) czy funkcjonalne. Ich wartość kliniczna zależy od czułości, swoistości, powtarzalności oraz łatwości oznaczania.
W erze medycyny spersonalizowanej biomarkery odgrywają kluczową rolę w stratyfikacji pacjentów, dostosowywaniu terapii oraz rozwoju nowych leków. Przykładowo, w onkologii biomarkery pozwalają na dobór terapii celowanej (np. ekspresja HER2 w raku piersi, mutacje EGFR w raku płuca), a w kardiologii pomagają ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe (np. poziom CRP, NT-proBNP).
Dynamiczny rozwój technologii omicznych (genomika, proteomika, metabolomika) oraz sztucznej inteligencji przyczynia się do odkrywania nowych biomarkerów i ich paneli, które mogą zwiększyć precyzję diagnostyki i efektywność terapii w wielu schorzeniach, od chorób nowotworowych po neurodegeneracyjne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Autoimmunologiczne zapalenie mózgu – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Autoimmunologiczne zapalenie mózgu (AE) stanowi neurologiczny stan nagły, którego rokowanie poprawiło się dzięki postępom w diagnostyce i immunoterapii, choć śmiertelność nadal wynosi od 6% do 19%, a ryzyko nawrotu waha się od 10% do 38%, z wyjątkami takimi jak podtypy anty-LGI-1 (52% nawrotów) i anty-MOG (62%). Kluczowe narzędzia prognostyczne obejmują skalę NEOS, która koreluje z funkcjonalnym stanem po roku, skalę ACS (czułość 83,78%, swoistość 73,91%) oraz skalę CASE, szczególnie przydatną w zapaleniu mózgu z przeciwciałami anty-NMDAR. Niezależne czynniki ryzyka złego rokowania to zaawansowany wiek, zaburzenia świadomości i obecność fal wolnych (≥50%) w EEG. Skala NEOS jest bardziej adekwatna do przewidywania długoterminowych wyników funkcjonalnych u pacjentów z AE.
autoimmunologiczne zapalenie mózgu, badanie EEG, biomarker biologiczny, czynnik rokowniczy, deplecja komórek B, fale wolne, funkcje poznawcze, funkcje wykonawcze, immunoglobuliny, immunoterapia, kortykosteroidy, leczenie immunomodulujące, objawy resztkowe, przeciwciała anty-MOG, przeciwciała anty-NMDAR, skala mRS, skala prognostyczna, utrata pamięci, wirusowe zapalenie mózgu, zaburzenia poznawcze, zaburzenia świadomości, zanik płata skroniowego - Leksykon chorób i schorzeń
Psychiatria – Epidemiologia
Epidemiologia psychiatryczna zajmuje się badaniem etiologii, rozpowszechnienia oraz konsekwencji zaburzeń psychicznych w populacjach, wykorzystując metody ilościowe, jakościowe i mieszane. Choroby psychiczne stanowią istotne obciążenie zdrowia publicznego, z około 25% dorosłych w USA zgłaszających chorobę psychiczną w ciągu roku, a koszty ekonomiczne sięgają 300 mld USD (dane z 2002 r.). Wzrost zaburzeń psychicznych i używania substancji psychoaktywnych odnotowano o 13% do 2017 r., z dalszym nasileniem podczas pandemii COVID-19. Epidemiologia psychiatryczna wykorzystuje reprezentatywne próby, ustrukturyzowane wywiady diagnostyczne oraz badania kohortowe, rodzinne i molekularne, aby identyfikować czynniki genetyczne, środowiskowe i psychospołeczne wpływające na zdrowie psychiczne. Nadzór zdrowia publicznego, w tym systemy takie jak BRFSS, NHANES i NHIS, integruje dane o chorobach psychicznych z innymi schorzeniami przewlekłymi, umożliwiając ocenę ryzyka i planowanie interwencji.
autyzm, badanie genetyczne, badanie kohortowe, badanie molekularne, biomarker biologiczny, choroba Alzheimera, choroba niezakaźna, choroba przewlekła, choroba psychiczna, czynnik genetyczny, depresja, nadzór zdrowia publicznego, schizofrenia, uczenie maszynowe, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie poznawcze, zaburzenie psychiczne, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie używania substancji psychoaktywnych, zachowanie samobójcze, zdrowie behawioralne