latentna infekcja gruźlicza
Latentna infekcja gruźlicza (LIG), znana również jako utajona gruźlica, to stan, w którym pacjent jest zakażony prątkami Mycobacterium tuberculosis, ale nie wykazuje objawów klinicznych choroby i nie może jej przenosić na inne osoby. W przeciwieństwie do aktywnej gruźlicy, bakterie w stanie latentnym pozostają uśpione w organizmie, kontrolowane przez układ odpornościowy.
Diagnostyka LIG opiera się głównie na testach immunologicznych – teście tuberkulinowym (próba Mantoux) oraz testach IGRA (Interferon-Gamma Release Assay), takich jak QuantiFERON-TB Gold czy T-SPOT.TB. Osoby z latentną infekcją gruźliczą mają dodatnie wyniki tych testów, przy jednoczesnym braku objawów klinicznych i prawidłowym obrazie radiologicznym płuc.
Ryzyko progresji z latentnej do aktywnej postaci gruźlicy wynosi około 5-10% w ciągu całego życia, przy czym największe jest w pierwszych dwóch latach od zakażenia. Czynniki zwiększające to ryzyko obejmują zakażenie HIV, immunosupresję, cukrzycę, niedawne zakażenie (poniżej 2 lat), zmiany włókniste w płucach oraz młody wiek (poniżej 5 lat).
Leczenie profilaktyczne LIG zalecane jest w grupach wysokiego ryzyka reaktywacji i obejmuje kilka schematów: izoniazyd przez 6-9 miesięcy, ryfampicyna przez 4 miesiące lub izoniazyd z ryfapentyną przez 3 miesiące. Terapia profilaktyczna może zmniejszyć ryzyko progresji do aktywnej gruźlicy o 60-90%, co stanowi ważny element strategii eliminacji gruźlicy w krajach o niskiej zapadalności.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Gruźlica – Etiologia i przyczyny
Gruźlica (TB) jest chorobą zakaźną wywoływaną głównie przez Mycobacterium tuberculosis, bakterie o wymiarach 0,2-0,5 μm na 2-4 μm, charakteryzujące się kwasoopornością dzięki unikalnej ścianie komórkowej bogatej w kwasy mikolowe. Zakażenie następuje drogą powietrzno-kropelkową, wymagając inhalacji drobnych cząstek docierających do podopłucnowych przestrzeni płuc, co prowadzi do pierwotnego zakażenia i potencjalnej latentnej infekcji. Patogeneza opiera się na fagocytozie przez makrofagi pęcherzykowe i tworzeniu ziarniniaków, które mogą ulec rozpadowi, powodując aktywną chorobę. Czynniki ryzyka progresji do aktywnej gruźlicy obejmują m.in. zakażenie HIV (zwiększające ryzyko 19-krotnie), cukrzycę, przewlekłą niewydolność nerek, niedożywienie, immunosupresję oraz czynniki środowiskowe jak przeludnienie i ubóstwo. Oporność na leki, w tym MDR-TB i XDR-TB, stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne, wymagając stosowania nowych leków takich jak bedakilina, delamanid, pretomanid oraz moksyfloksacyna.
aktywna gruźlica, delamanid, droga powietrzno-kropelkowa, fluorochinolon, gruźlica o rozszerzonej oporności, gruźlica pozapłucna, gruźlica prosówkowa, gruźlica wielolekooporna, inhibitor TNF-alfa, izoniazyd, kompleks Mycobacterium tuberculosis, latentna infekcja gruźlicza, lek immunosupresyjny, lek przeciwgruźliczy, makrofag pęcherzykowy, MDR-TB, moksyfloksacyna, Mycobacterium bovis, Mycobacterium tuberculosis, nadwrażliwość typu opóźnionego, odporność komórkowa, prątek gruźlicy, pretomanid, ryfampicyna, XDR-TB, zakażenie HIV, ziarniniaki - Leksykon chorób i schorzeń
Gruźlica – Zapobieganie i profilaktyka
Profilaktyka gruźlicy (TB) opiera się na wczesnej diagnostyce i leczeniu aktywnej choroby, zapobieganiu progresji latentnego zakażenia (LTBI) oraz szczepieniach, choć szczepionka BCG ma ograniczoną skuteczność w zapobieganiu transmisji. Standardowe leczenie LTBI obejmuje 6-9 miesięcy izoniazydu (IPT) lub krótsze schematy oparte na rifamycynach, takie jak 3-miesięczny cotygodniowy izoniazyd plus rifapentyna (3HP) czy 4-miesięczna codzienna rifampicyna. Schematy oparte na rifamycynach są preferowane ze względu na krótszy czas terapii i lepszą tolerancję. U osób żyjących z HIV zaleca się rozszerzone IPT do 36 miesięcy, a u kontaktów z MDR-TB stosuje się 6-miesięczną terapię lewofloksacyną. Profilaktyka izoniazydem zmniejsza ryzyko rozwoju aktywnej gruźlicy o około 60%, a krótsze schematy, np. 1-miesięczny, poprawiają przestrzeganie terapii i zmniejszają działania niepożądane. W ciąży leczenie aktywnej i latentnej gruźlicy jest możliwe, z monitorowaniem hepatotoksyczności i suplementacją pirydoksyną.
aminotransferaza alaninowa, Bacillus Calmette-Guérin, biomarker, etambutol, gruźlica, gruźlica dziecięca, gruźlica lekooporna, gruźlica płucna, gruźlica wielolekooporna, hepatotoksyczność, immunoterapia, izoniazyd, kontrola zakażeń, latentna infekcja gruźlicza, MDR-TB, Mycobacterium bovis, Mycobacterium tuberculosis, pirydoksyna, pyrazynamid, rifampicyna, rifapentyna, streptomycyna, szczepionka BCG, test tuberkulinowy, XDR-TB