działanie fotoalergizujące
Działanie fotoalergizujące to zjawisko, w którym substancja chemiczna (lek, składnik kosmetyku lub inny związek) wywołuje reakcję alergiczną skóry dopiero po ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe (UV). W przeciwieństwie do reakcji fototoksycznych, które mogą wystąpić u każdej osoby przy odpowiednio wysokiej dawce substancji i promieniowania, reakcje fotoalergiczne wymagają wcześniejszej sensytyzacji układu immunologicznego i dotyczą tylko osób predysponowanych.
Mechanizm działania fotoalergizującego polega na tym, że pod wpływem promieniowania UV substancja chemiczna (prolek) ulega przekształceniu w fotoprodukt, który wiąże się z białkami skóry tworząc kompleks hapten-białko. Ten kompleks jest rozpoznawany przez układ immunologiczny jako antygen, co prowadzi do reakcji nadwrażliwości typu opóźnionego (typu IV).
Do substancji o potencjale fotoalergizującym należą niektóre leki (np. ketoprofen, piroksykam, hydrochlorotiazyd), składniki kosmetyków (np. niektóre filtry przeciwsłoneczne, substancje zapachowe) oraz związki chemiczne stosowane w przemyśle. Objawy kliniczne obejmują świąd, rumień, pęcherze, a nawet owrzodzenia w miejscach eksponowanych na światło, które mogą pojawić się nawet po 24-72 godzinach od ekspozycji.
Diagnostyka reakcji fotoalergicznych obejmuje szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz specjalistyczne testy fotopłatkowe. Leczenie polega na identyfikacji i eliminacji czynnika wywołującego, stosowaniu preparatów przeciwzapalnych oraz bezwzględnej fotoprotekcji. W cięższych przypadkach mogą być konieczne glikokortykosteroidy miejscowe lub ogólne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Octefortan (1 mg + 20 mg)/g
Dane przedkliniczne dotyczące leku Octefortan, zawierającego oktenidyny dichlorowodorek (1 mg/g) i fenoksyetanol (20 mg/g), wskazują na stosunkowo wysoką tolerancję substancji czynnych. Dawka śmiertelna LD50 dla całego preparatu wynosiła 45-50 mL/kg przy podaniu doustnym oraz 10-12 mL/kg przy podaniu dootrzewnowym u szczurów, natomiast dla samej oktenidyny dichlorowodorku LD50 wynosiła 800 mg/kg (doustnie) i 10 mg/kg (dożylnie). Wielokrotne stosowanie miejscowe nie wywoływało toksycznych reakcji, a badania przewlekłe wykazały podwyższoną śmiertelność przy dawkach ≥2 mg/kg u myszy i psów oraz 8 mg/kg u szczurów, związane z zapalno-krwotocznymi uszkodzeniami płuc. Nie stwierdzono negatywnego wpływu na rozrodczość i rozwój potomstwa, co potwierdzają badania embriotoksyczności i teratogenności na królikach i szczurach oraz badania wielopokoleniowe.
aberracja chromosomowa, badanie wielopokoleniowe, dawka śmiertelna LD50, działanie embriotoksyczne, działanie fotoalergizujące, działanie teratogenne, efekt pierwotnie drażniący, fenoksyetanol, komórka nowotworowa, oktenidyny dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, podrażnienie, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, reakcja toksyczna, resorpcja zwrotna, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, właściwość mutagenna, właściwość uczulająca - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Octefortan (1 mg + 20 mg)/g
Octefortan, zawierający oktenidyny dichlorowodorek (1 mg/g) oraz fenoksyetanol (20 mg/g), wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych. Toksyczność ostra wskazuje na LD50 dla produktu w dawkach doustnych 45-50 mL/kg oraz dootrzewnowych 10-12 mL/kg u szczurów, przy czym dawka 0,45 mL/kg i.p. była dobrze tolerowana. Dla samej oktenidyny dichlorowodorku LD50 wynosi 800 mg/kg (doustnie) i 10 mg/kg (dożylnie). Badania tolerancji miejscowej nie wykazały działań niepożądanych po wielokrotnym stosowaniu na rany oraz błony śluzowe jamy ustnej u psów. Doustne podawanie oktenidyny w dawce 650 mg/kg przez 2-6 tygodni powodowało jedynie poszerzenie jelita z powodu tworzenia się gazów, typowe dla antybakteryjnych substancji. W toksyczności po podaniach wielokrotnych obserwowano podwyższoną śmiertelność u myszy i psów przy dawkach ≥2 mg/kg oraz u szczurów przy 8 mg/kg, związane z zapaleniem i krwotokami płucnymi.
aberracja chromosomowa, aktywność antybakteryjna, błona śluzowa, dawka śmiertelna LD50, działanie fotoalergizujące, działanie teratogenne, efekt drażniący, embriotoksyczność, fenoksyetanol, komórki nowotworowe, oktenidyny dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie doustne, podanie dożylne, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, reakcja toksyczna, roztwór na skórę, substancja antybakteryjna, test Amesa, test Bühlera, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu, toksyczność reprodukcyjna, tolerancja miejscowa, uszkodzenie płuc, właściwość mutagenna, worek spojówkowy - Leksykon substancji czynnych
Oktenidyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Oktenidyna dichlorowodorek, stosowana jako substancja czynna w lekach antyseptycznych, wykazuje stosunkowo niską toksyczność ostrą. LD50 dla oktenidyny wynosi 800 mg/kg mc. po podaniu doustnym oraz 10 mg/kg mc. po podaniu dożylnym u szczurów. Preparaty zawierające oktenidynę i fenoksyetanol charakteryzują się LD50 na poziomie 45-50 ml/kg mc. (doustnie) oraz 10-12 ml/kg mc. (dootrzewnowo) u szczurów. Fenoksyetanol wykazuje niską toksyczność ostrą, z LD50 doustnym w zakresie 1,3-3,4 g/kg mc. u szczurów i 933 mg/kg mc. u myszy. W badaniach wielokrotnych dawkach od 2 mg/kg mc. u myszy i psów oraz 8 mg/kg mc. u szczurów obserwowano zwiększoną śmiertelność z powodu zapalnych i krwotocznych uszkodzeń płuc, jednak przy miejscowym stosowaniu na błony śluzowe jamy ustnej nie stwierdzono toksyczności. Fenoksyetanol w dawce 400 mg/kg mc./dobę przez 90 dni wywoływał nefrotoksyczność i zmiany behawioralne u szczurów, a u królików dawki >100 mg/kg mc./dobę powodowały hemolizę.
aberracja chromosomowa, badanie rakotwórczości, dawka śmiertelna, działanie fotoalergizujące, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fenoksyetanol, genotoksyczność, lek antyseptyczny, nowotwór komórek wyspowych trzustki, oktenidyna dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, przenikanie przez łożysko, ryzyko środowiskowe, test Amesa, test Bühlera, test Magnussona i Kligmana, test mikrojądrowy, test płatkowy, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, worek spojówkowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Oktaseptal (0,1 g + 2 g)/100 g
Przedkliniczne badania toksykologiczne leku Oktaseptal, zawierającego oktenidyny dichlorowodorek (0,10 g/100 g) oraz fenoksyetanol (2,00 g/100 g), wykazały, że dawka śmiertelna LD50 po jednorazowym podaniu doustnym u szczurów wynosi 45-50 ml/kg, a po podaniu dootrzewnowym 10-12 ml/kg. Dla samej oktenidyny dichlorowodorku LD50 wynosiła 800 mg/kg (doustnie) oraz 10 mg/kg (dożylnie). Wielokrotne miejscowe stosowanie na rany oraz błony śluzowe jamy ustnej u zwierząt nie wywoływało toksycznych reakcji. Przy długotrwałym podawaniu doustnym dawki 650 mg/kg obserwowano jedynie poszerzenie jelita, typowe dla antybiotyków. Jednak dawki ≥2 mg/kg u myszy i psów oraz ≥8 mg/kg u szczurów wiązały się z podwyższoną śmiertelnością i zapalno-krwotocznymi uszkodzeniami płuc, przy niejasnej etiologii tych zmian.
aberracja chromosomowa, aktywność rakotwórcza, dawka śmiertelna, działanie antybakteryjne, działanie fotoalergizujące, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fenoksyetanol, komórki nowotworowe trzustki, oktenidyna dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, podrażnienie, potencjał mutagenny, rakotwórczość, resorpcja zwrotna, teratogenność, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, właściwość mutagenna, właściwość uczulająca - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – iladiamed (1 mg + 10 mg)/g
Produkt leczniczy Iladiamed, zawierający oktenidynę dichlorowodorek (1 mg/g) oraz fenoksyetanol (10 mg/g) w formie żelu, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony w licznych badaniach przedklinicznych. W badaniach toksyczności ostrej u szczurów dawka śmiertelna LD50 wynosiła 45-50 mL/kg (doustnie) oraz 10-12 mL/kg (dootrzewnowo), przy czym dawka 0,45 mL/kg i.p. była dobrze tolerowana. Wielokrotne miejscowe stosowanie preparatu na rany oraz błony śluzowe jamy ustnej u zwierząt nie wywoływało toksycznych reakcji. W badaniach przewlekłych dawki oktenidyny od 2 mg/kg u myszy i psów oraz od 8 mg/kg u szczurów wiązały się z podwyższoną śmiertelnością i zmianami zapalno-krwotocznymi w płucach, jednak etiologia tych zmian pozostaje niejasna. Badania teratogenności i embriotoksyczności na królikach i szczurach nie wykazały negatywnego wpływu przy dawkach do 300 mg/kg (skórnie) oraz 650 mg/kg (doustnie). Ponadto, badania wielopokoleniowe nie potwierdziły wpływu na rozrodczość zwierząt.
aberracja chromosomowa, aktywność antybakteryjna, badanie wielopokoleniowe, błona śluzowa jamy ustnej, dawka śmiertelna LD50, działanie drażniące, działanie embriotoksyczne, działanie fotoalergizujące, fenoksyetanol, komórka nowotworowa trzustki, oktenidyny dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, potencjał mutagenny, potencjał teratogenny, resorpcja zwrotna, substancja antybakteryjna, test Amesa, test Bühlera, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie płuc, właściwość mutagenna, właściwość rakotwórcza, worek spojówkowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Septisse (1 mg + 20 mg)/g
Przedkliniczne badania toksykologiczne produktu leczniczego Septisse, zawierającego oktenidyny dichlorowodorek (0,10 g/100 g) oraz fenoksyetanol (2,00 g/100 g), wykazały zadowalający profil bezpieczeństwa przy miejscowym stosowaniu na skórę. Dawka śmiertelna LD50 po jednorazowym podaniu doustnym u szczurów wyniosła 45-50 ml/kg, a dootrzewnowym 10-12 ml/kg, przy czym dawka 0,45 ml/kg i.p. była dobrze tolerowana. Oktenidyna dichlorowodorek wykazywała LD50 800 mg/kg (doustnie) oraz 10 mg/kg (dożylnie). Wielokrotne stosowanie miejscowe nie wywoływało toksycznych reakcji, a doustne podawanie w dawce 650 mg/kg powodowało jedynie poszerzenie jelita z powodu efektu antybakteryjnego. W badaniach wielokrotnych dawkach od 2 mg/kg u myszy i psów oraz 8 mg/kg u szczurów zaobserwowano podwyższoną śmiertelność z powodu zapalnych i krwotocznych uszkodzeń płuc, mechanizm tych zmian pozostaje niejasny.
aberracja chromosomowa, badanie toksykologiczne, dawka śmiertelna LD50, działanie antybakteryjne, działanie embriotoksyczne, działanie fotoalergizujące, działanie teratogenne, efekt pierwotnie drażniący, fenoksyetanol, objaw niepożądany, oktenidyny dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, resorpcja zwrotna, test Amesa, test Bühlera, test genotoksyczności, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, tolerancja miejscowa, uszkodzenie krwotoczne, właściwość mutagenna, worek spojówkowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Actisept MED (0,10 g + 2,00 g)/100 g
Przedkliniczne badania toksykologiczne preparatu ACTISEPT MED, zawierającego oktenidynę dichlorowodorku (0,10 g/100 g) oraz fenoksyetanol (2,00 g/100 g), wykazały, że dawka śmiertelna LD50 po jednorazowym podaniu doustnym u szczurów wynosi 45-50 mL/kg, a dootrzewnowo 10-12 mL/kg. Dla samej oktenidyny LD50 wynosiła 800 mg/kg (doustnie) oraz 10 mg/kg (dożylnie). Wielokrotne stosowanie miejscowe na błony śluzowe jamy ustnej psów przez 4 tygodnie nie wywołało reakcji toksycznych, natomiast podawanie doustne oktenidyny w dawce 650 mg/kg przez 2-6 tygodni u szczurów i psów skutkowało jedynie poszerzeniem jelita z powodu tworzenia gazów. Zaobserwowano podwyższoną śmiertelność przy dawkach od 2 mg/kg u myszy i psów oraz 8 mg/kg u szczurów, związane z zapalnymi i krwotocznymi uszkodzeniami płuc. Badania teratogenności i embriotoksyczności na królikach i szczurach nie wykazały negatywnego wpływu preparatu na rozwój płodów ani rozrodczość zwierząt.
aberracja chromosomowa, aktywność rakotwórcza, badanie teratogenności, działanie fotoalergizujące, efekt drażniący, embriotoksyczność, fenoksyetanol, komórki nowotworowe trzustki, mutagenność, mutagenność bakteryjna, oktenidyna dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, resorpcja zwrotna, substancja antybakteryjna, teratogenność, test Amesa, test in vitro, test in vivo, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, właściwość rakotwórcza, właściwość uczulająca, worek spojówkowy, zaburzenie genetyczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Actisept MED (0,10 g + 2,00 g)/100 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego ACTISEPT MED, zawierającego oktenidyny dichlorowodorek (0,10 g/100 g) oraz fenoksyetanol (2,00 g/100 g), potwierdzają korzystny profil toksykologiczny substancji czynnych. Toksyczność ostra wykazała dawkę LD50 wynoszącą 45-50 mL/kg po podaniu doustnym oraz 10-12 mL/kg po podaniu dootrzewnowym u szczurów, przy czym dawka 0,45 mL/kg i.p. była dobrze tolerowana. Wielokrotne stosowanie miejscowe nie wywołało reakcji toksycznych ani miejscowych podrażnień, a doustne podawanie oktenidyny w dawce 650 mg/kg przez 2-6 tygodni skutkowało jedynie poszerzeniem jelita z powodu gazów, typowym dla antybiotyków. Zaobserwowano podwyższoną śmiertelność przy dawkach ≥2 mg/kg u myszy i psów oraz 8 mg/kg u szczurów, z zapalnymi i krwotocznymi uszkodzeniami płuc o niejasnej etiologii. Badania reprodukcyjne i teratologiczne nie wykazały embriotoksyczności ani teratogenności, a wielopokoleniowe testy u szczurów potwierdziły brak negatywnego wpływu na rozrodczość.
aberracja chromosomowa, aktywność antybakteryjna, aktywność rakotwórcza, badanie wielopokoleniowe, błona śluzowa jamy ustnej, dawka śmiertelna, działanie fotoalergizujące, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fenoksyetanol, komórka nowotworowa, oktenidyny dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie doustne, podanie dożylne, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rana skórna, reakcja toksyczna, resorpcja zwrotna, rozwój płodu, substancja antybakteryjna, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność przewlekła, tolerancja miejscowa, uszkodzenie krwotoczne, właściwość uczulająca, worek spojówkowy, zaburzenie genetyczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Octenisept (0,10 g + 2 g)/100 g
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Octenisept (0,10 g oktenidyny dichlorowodorku + 2,00 g fenoksyetanolu/100 g, płyn) wykazały, że dawka śmiertelna LD50 po jednorazowym podaniu doustnym u szczurów wynosi 45-50 ml/kg, a po podaniu dootrzewnowym 10-12 ml/kg. Oktenidyna dichlorowodorku wykazała LD50 doustną 800 mg/kg oraz dożylną 10 mg/kg u szczurów. Wielokrotne miejscowe stosowanie nie wywołało toksyczności ani reakcji miejscowych, a podawanie doustne w dawce 650 mg/kg przez 2-6 tygodni powodowało jedynie poszerzenie jelita z powodu tworzenia gazów. Zaobserwowano podwyższoną śmiertelność u myszy i psów przy dawkach ≥2 mg/kg oraz u szczurów przy 8 mg/kg, związane z zapalnymi i krwotocznymi uszkodzeniami płuc. Badania reprodukcyjne i teratologiczne na królikach i szczurach nie wykazały embriotoksyczności ani teratogenności, a długoterminowe badania na szczurach nie potwierdziły negatywnego wpływu na rozrodczość.
aberracja chromosomowa, aktywność rakotwórcza, badanie toksyczności, błona śluzowa jamy ustnej, dawka śmiertelna LD50, działanie embriotoksyczne, działanie fotoalergizujące, działanie teratogenne, efekt drażniący, fenoksyetanol, komórka nowotworowa trzustki, mutagenność, objaw negatywny, oktenidyna dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, rakotwórczość, rana, reakcja toksyczna, resorpcja zwrotna, substancja antybakteryjna, test Amesa, test Bühlera, test mikrojądrowy, toksyczność jednorazowa, toksyczność reprodukcyjna, tolerancja miejscowa, uszkodzenie krwotoczne, uszkodzenie płuc, właściwość mutagenna, właściwość uczulająca, worek spojówkowy, zaburzenie genetyczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Oktaseptal (0,10 g + 2,00 g)/100 g
Przedkliniczne badania toksykologiczne produktu leczniczego Oktaseptal, zawierającego oktenidyny dichlorowodorek (0,10 g/100 g) i fenoksyetanol (2,00 g/100 g), wykazały, że dawka śmiertelna LD50 po jednorazowym podaniu doustnym u szczurów wynosi 45-50 mL/kg, a po podaniu dootrzewnowym 10-12 mL/kg. Dawkę 0,45 mL/kg podaną dootrzewnowo uznano za tolerowaną bez objawów niepożądanych. Wielokrotne stosowanie miejscowe nie wywoływało toksyczności, a doustne podawanie oktenidyny w dawce 650 mg/kg przez 2-6 tygodni powodowało jedynie poszerzenie jelita z powodu tworzenia się gazów. Zwiększona śmiertelność obserwowana była przy dawkach ≥ 2 mg/kg u myszy i psów oraz ≥ 8 mg/kg u szczurów, związana z zapalnymi i krwotocznymi uszkodzeniami płuc. LD50 samej oktenidyny wynosiła 800 mg/kg (doustnie) i 10 mg/kg (dożylnie) u szczurów. Badania rozwoju zarodkowo-płodowego na królikach i szczurach nie wykazały działania embriotoksycznego ani teratogennego, a wielopokoleniowe badania nie potwierdziły negatywnego wpływu na rozrodczość.
aberracja chromosomowa, błona śluzowa jamy ustnej, dawka śmiertelna LD50, działanie antybakteryjne, działanie embriotoksyczne, działanie fotoalergizujące, działanie teratogenne, fenoksyetanol, NOAEL, oktenidyny dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, test Amesa, test mikrojądrowy, właściwość mutagenna, worek spojówkowy